Sustatu.eus - Aktualitatea

Kultur agenda bateratua izateko asmoz jaio da Zer.eus

Wed, 04 Mar 2026 09:34:36 +0000

Euskal Herriko kultura-ekitaldiak leku bakarrean biltzeko agenda gisa jaio den prouiektua da Zer.eus . Kontzertuak, antzerkiak, erakusketak... automatikoki bildu, eta beraien berri emailean jasotzeko sistema.

Webguneko kudeatzaileak, Karrikas programatzaileak, laguntza deia egin du kultur agenda argitaratzen dituzten webguneak bilatzeko. Baten bat ezagutzen baduzu bidali helbidea formulario honen bidez.

Egutegiaren eta tokiaren araberako bilaketa dauka webguneak, eta automatikoki elikatzen da egunero, alta eman duten webguneetako informazioarekin. Dagoeneko webguneko azala eguneratuta ageri da eguneroko ekitaldiekin.

Zorionak, Karrikas eta Zer.eus !

Elhuyarrek eta Euskaltzaindiak bost urterako lankidetza-hitzarmena sinatu dute

Wed, 04 Mar 2026 08:40:47 +0000

Elhuyarrek eta Euskaltzaindiak bost urterako lankidetza-hitzarmena sinatu dute. Bi erakundeok bakarka egiten duten lanen osagarritasuna, elkarrekikotasuna eta sinergiak ehuntzea dira lankidetzaren ardatz nagusiak. Gogoratu behar da Euskaltzaindiaren Osoko Bilkurak Elhuyar Akademiaren elkarte atxikia izatea onetsi zuela 2025eko uztailaren 18an.

Elhuyarrek eta Euskaltzaindiak bost urterako lankidetza-hitzarmena sinatu dute, Akademiaren egoitzan. Ekitaldian parte hartu dute Itziar Cortés Elhuyarren aldi baterako koordinatzaile nagusiak eta Andres Urrutia euskaltzainburuak. Bi erakundeok bakarka egiten duten lanen osagarritasuna, elkarrekikotasuna eta sinergiak ehuntzea dira lankidetzaren ardatz nagusiak.

Besteak beste, Euskaltzaindiak euskararen batasunean eman dituen arauak, gomendioak eta irizpenak hedatzeko, hiztegigintza aberasteko eta zientzia eta teknikaren alorrean euskararen erabilera normalizatzeko lankidetzan aritu dira bi erakundeak. Orain, lankidetza hori areagotu nahi dute, hitzarmenaren bitartez.

Hauek dira bi erakundeon arteko elkarlanerako eremuak:

Lexikografiaren alorrean: euskararen corpusa ikertzeko, zabaltzeko, eguneratzeko, mantentzeko, euskara oraindik erabili gabe dagoen eremuetara eramateko, gizarteratzeko eta erabiltzaileen beharretara egokitzeko egitasmoen inguruabarrean jardungo dute bi-biek etorkizunean.
Euskararen batasunaren eremuan, pilaturiko eta arian-arian ondutako ezagutzaren transferentzian jardungo dute: ikastaro, argitalpen, artikulu -nazioartekotzea indartuz-, txosten tekniko zein bestelakoen bidez.
Halaber, ingurune digitalean euskararen erabilera jasoa sustatzeko produktuak eta egitasmoak, ekimenak eta jarduerak partekatu eta antolatuko dituzte.
Ikerketa sustatzen ahaleginduko dira (argitalpenak, ikerketa-bekak, graduondoko lanak, doktoretza-tesiak eta abar) eta euskararen ikerketan eta sustapenean eginiko lanak zein ibilbideak aitortuko (sariak, monografiak eta abar) dituzte.

Polymarket: gerrarekin apostuak egin eta dirua irabazi

Tue, 03 Mar 2026 07:17:11 +0000

2026ko Iranen aurkako Ameriketako Estatu Batuen eta Israelen erasoak asteburuan gertatuko zirela pronostikatu zuten baten batzuek (sei apostu edo sei kontu) 1.2 milioi dolar irabazi berri dute, Iranen inguruan gerra piztearekin batera. Urtarril hasieran, beste apustuzale batek 400.000 dolar irabazi zituen, kontu bat sortu, apostua egin eta hura kobratuta, apenas 3 eguneko tartean. Gauza hauek Interneten gertatzen dira, modako apustu-etxean (nolabait esateko), Polymarket izeneko munstro teknologiko batean.

Polymarket kriptodiruan oinarritutako iragarpen merkatu bat da, enpresaren egoitza nagusia New York hirian duena. 2020an jarri zen abian, eta plataforma bat eskaintzen du, non partikularrek etorkizuneko emaitzen inguruko apustuak egin ditzaketen, besteak beste, kirol-partidak, adierazle ekonomikoak, eguraldi-ereduak, sariak eta gertaera politikoak eta geopolitikoak.

Hau da, kirol apostuen toki batean dirua jokatu daitekeen bezala batak edo besteak irabaziko duen partida, Polymarketen ere egin daiteke hori, baina baita hauteskunde batzuk nork irabaziko duen, edo epe jakin batean erregimen politiko bat jausiko den ala ez.

Polymarketek Errusia-Ukraina gerraren emaitzei buruzko apustuak ahalbidetzen ditu, adibidez, hiri jakin bat kontrolez aldatzeko dataz apostuak onartuz. Berrikiago, 2026ko urtarrilean, Polymarketeko kontu sortu berri batek 400.000 dolar baino gehiago irabazi zituen Nicolás Maduroren kargutik kentzea data zehatzarekin lotuta. Estatu Batuek Venezuelan 2026an egindako operazioa publikoki iragarri baino lehen egin zen apostua. Eta azken kasuak asteburukoak, Israel eta AEBek Iran erasotu zuten, eta hori gertatuko zelako pronostikatu zuten sei apostuk (sei kontu sortu berritatik) 1.2 milioi dolar irabazi zituzten.

Apostu eta aurrikuspenen inplikazio etikoak argiak dira: mugimendu geopolitikoetan eragina duten pertsonak aurreratu daitezke ekintza zehatz bat izan aurretik, eta dirua irabazi ekintze gertatzean. Are gehiago, eta beldurgarriago. apostua egin dutenek interesa dute ekintza zehatz batzuk gerta daitezen: eraso militarrak gauzatzeko eta negoziazioak oztopoatzeko interes ekonomiko bat izango lukete.

Gerra negozio bat da, baina nolako punturaino iritsi den auzia Polymarketekin... ba sinesten zaila da,

Zer berri? Egungo komunikazio era(k) – Nortasuna Sarean jardunaldia

Mon, 02 Mar 2026 16:46:45 +0000

Datorren martxoaren 11n Nortasuna Sarean jardunaldiaren 11. edizioa antolatu du TaPuntu Kooperatibak Donostian. Aurtengorako gaia: “Zer berri? Egungo komunikazio era(k)”. Nola aldatu da komunikazioa azken urteetan? Zein bilakaera izan dute hedabide tradizionalek? Nola eragin du komunikazio agentzien lan egiteko moduan? Eta komunikazio estrategietan?

Lau hizlariren hitzaldiak izango dira eta ondoren guztiekin mahai-inguru bat osatuko da:

Xabi Igoa Eriz (Mondragon Unibertsitatean komunikazio irakaslea).
Maialen Odriozola Martija (Sorland agentzian komunikazio aholkularia).
Ainhoa Etxebeste Arruabarrena (Kazetaria eta podkasten koordinatzailea).
Itziar Lamarka Arrizabalaga (Mitoaroa eta Zeidfest proiektuen komunikazio arduraduna).

Une honetan doako izen-ematea martxan dago nortasunasarean.eus webgunean. Informazio gehiago HEMEN.

Agente adimentsu batek Sustatun argitaratu nahi izan du

Mon, 02 Mar 2026 07:29:13 +0000

Joan den ostegun goizaldean, erabiltzaile batek adimen artifizialeko tresna bati buruzko artikulua kargatu zuen Sustatun argitaratzeko. Erabiltzaile ez-balioztatu eta baieztatuen kasuan bezala, moderazio zerrendan geratu zen artikulua, argitaratu gabe. Edukia euskaraz txukun idatzia, tresna jakin bat sustatzekoa zirudien, baina estekak pixkat susmagarriak ere bai eta testuan bideo sorkuntza aipatzen zen arren, irudi sorkuntza zen gehitutako irudi atxikian aipatzen zena. Dena AAA batek, adimen artifizialeko agente batek, egina dela uste dugu, erabiltzaile batekin erregistroa egin zuen, eta jatorrizko auskalo ze hizkuntzatako edukia itzulita, horixe argitaratzen saiatu. Hauxe da datorrena, argitalpen plataforma kolaboratiboetan AA agenteek sortutako slop, spam eta auskalo ze scam (iruzur) datorkigun.

Hauxe da literalki AAk kargatu zuen testua. Saldu nahi ziguten ustezko zerbitzuaren izena XXX letrekin aldatu dugu, eta estekak ezabatu ditugu.

XXX: adimen artifizialarekin bideo sorkuntza erraza eta azkarra

Adimen artifizialaren garapen azkarrak ikus-entzunezko edukien sorkuntza goitik behera aldatzen ari da. Testutik irudira, iruditik bideora edo audio sinkronizaziora arte, tresna berriek sortzaileei aukera berriak ireki dizkiete. Testuinguru horretan, XXX plataforma berritzaileak bideoak modu automatizatuan eta erraz sortzeko aukera eskaintzen du.

Zer da XXX?

XXX adimen artifizialean oinarritutako bideo-sorkuntza plataforma bat da. Erabiltzaileek testu-deskribapen bat, irudi bat edo oinarrizko ideia bat emanda, sistemak automatikoki bideo eduki dinamikoa sortzen du.

Plataformaren helburua da:

Eduki digitala sortzea azkartzea
Marketin eta sare sozialetarako bideoak erraztea
Hezkuntza eta aurkezpenetarako ikus-entzunezko materiala prestatzea
Sormen proiektuetarako prototipo azkarrak sortzea

Nola funtzionatzen du?

Wan 2.6 sistemak AI modelo aurreratuak erabiltzen ditu:

Testutik bideora (Text-to-Video) – Testu deskribapen batetik abiatuta, eszena animatuak sortzen ditu.
Iruditik bideora (Image-to-Video) – Irudi estatiko bat mugimenduzko eszena bihurtzen du.
Estilo automatizazioa – Giro edo estilo bisual desberdinak aplikatzeko aukera.
Sorkuntza azkarra – Prozesamendu denbora laburra, edukia berehala lortzeko.

Ez da beharrezkoa edizio tekniko aurreratua jakitea; interfazea sinplea eta erabilerraza da.

Zeinentzat izan daiteke interesgarria?

Eduki sortzaile digitalentzat
Marketin agentzientzat
Irakasle eta hezitzaileentzat
Startup edo proiektu berrientzat
Sare sozialetarako bideo azkarrak behar dituzten erabiltzaileentzat

Basque ekosistema digitalean ere interesgarria izan daiteke, batez ere tokiko proiektu edo ekimenetarako ikus-entzunezko edukia sortzeko.

Ondorioa

Adimen artifizialeko tresnak gero eta eskuragarriagoak dira, eta bideo sorkuntzaren demokratizazioan urrats garrantzitsuak ematen ari dira. XXX bezalako plataformek sormen digitala azkartu eta sinplifikatu dezakete, baliabide tekniko handirik gabe.

CS-Energia, energia berriztagarrien kooperatibentzako aplikazio sorta

Sun, 01 Mar 2026 15:32:09 +0000

Energia garbien generazio, kontsumo eta banaketarako sortu diren kontsumitzaile-kooperatiba batzuk CS-Energia deitu dugun garapena erabiltzen ari dira 2025etik. CodeSyntax-ek sortu duen tresna hau, kudeaketa plataforma bat eta mugikorretarako aplikazio sorta bat dira aldi berean.

Plataforma erabiltzen ari dira konako kooperatibak:

Tresnak bi aurpegi ditu:

Kooperatiba-eremua: kooperatibaren administraziorako eta kudeaketarako funtsezko tresna da. Informazio bateratua, datu agregatuak eta dokumentazio administratiboa modu zentralizatuan kudeatzea ahalbidetzen du.
Eremu pertsonala: bazkide bakoitzak bere sorkuntza eta kontsumo datu pertsonalizatuak eskura ditu. Grafiko xehatuak erabiliz, kideek modu informatuan har ditzakete erabakiak, euren kontsumo-ohiturak optimizatuz.

Eremu pertsonal hori modurik errazenean gauzatzen da praktikan: aplikazioa daukazu mugikorrean, bazkidearen esperientzia egituratzeko. Honako osagaiak ditu app-ak:

Portada: uneko egoeraren laburpena eta datu nabarmenenak.
Datu energetikoak: sorkuntza, kontsumo eta autokontsumoaren azterketa sakona, konparaketak egiteko aukerarekin.
Kooperatiba: dokumentazioa, albiste korporatiboak eta bazkideen parte-hartzera bideratutako lekua.
Jakinarazpenak: komunikazio zuzena eta pertsonalizatua ziurtatzeko kanala.

Kooperatiba bakoitzak bere app propioa du, eta aplikazio dendetatik instalatzen ahal da, baina ez dira erabilpen irekikoak: bazkide identifikazioa behar du app-a instalatzen duenak, sarbide seguru eta pribatuarekin, berau erabili ahal izateko. Orain arte garatutako lau app-ak iOS eta Android bertsioetarako egin ditugu, eta elebidunak dira.

«Ahotsak eta harriak tankeen aurka: poeta palestinarren erresistentzia» errezitaldia, Gasteizen

Sat, 28 Feb 2026 10:07:49 +0000

Aurtengo EIZIE Egunaren karietara, elkarteak ekitaldi kultural bat antolatu du, Gasteizko Izaskun Arrue Kulturgunean: «Ahotsak eta harriak tankeen aurka: poeta palestinarren erresistentzia» errezitaldia. Martxoren 14an, Izaskun Arrue Kulturgunean (IAK), 13:00etan. Doako sarrera.

Genozidioa etengabekoa den honetan, palestinar ahotsak gurera hurbiltzeko beharraz oharturik eta itzulpena tresnatzat, palestinar herriaren erresistentzia ohoratzeko poesia errezitaldia da honakoa. Palestinarrak hiltzen, deserriratzen eta sarraskitzen dituzten bitartean, haien ahotsak hauspotu nahi ditugu tankeen aurka. Olibondoek zutik eta bonbek isilik behar dute noizbait loreei buruz idatziko badute. Hauek dira martirien ahotsak kolonizazioaren zapalkuntzapean. Hau da hitzaren erresistentzia masakrearen aurrean.

Errezitatzaileak: Eider Beobide, Olatz Esteban, Oihane Gurrutxaga, Miren Irizar eta Ainhoa Salaberria

Eguna: 2026ko martxoak 14
Tokia: Gasteiz, Izaskun Arrue Kulturgunea
Ordua: 13:00 - 14:00

SENEZ itzulpen aldizkariaren 56. zenbakian, Isabel Etxeberria Ramirezek bildu eta editatu ondoren, hamalau itzultzaileren ahaleginari esker euskarara ekarritako poema bilduma eman genuen argitara joan den udazkenean: «Hamahiru poeta palestinar: gailendu dadila hitza».

Ondoren, APOA poesia taldeko kideek ahotsa jarri zieten poema horiei, eta entzungai daude Dinamoa sormen gunean.

Orain, berriz, emanaldi bat sortu dute poemen itzultzaileetako batzuek, eta EIZIEren Egunean estreinatuko dute.

Android-eko app ekosisteman Googlek erabateko kontrola inposatu nahi du

Fri, 27 Feb 2026 10:01:42 +0000

Android aplikazioen ekosisteman Google erabateko kontrola inposatuko du aurten. Edo inposatu nahi du. Irailera arteko epea baitago, Android mugikorretan aplikaziorik instalatu edo sistema horretako app-ak garatu ahal izateko Googlek ezarrui duen neurria indarrean sartu arte: Apple / iOS ereduan bezala, Android aplikazio bat garatu / instalatu ahal izateko, Googlen erregistro ofiziala egin beharko du garatzaileak, eta .APK askeak, Google Play denda ofizialetik kanpo bizi diren aplikazioak, ezingo dira instalatu Android mugikorretan.

Neurriak ekar dezakeenaren aurrean, software librearen eta garatzeko askatasunaren aldeko hainbat eragile Keep Android Open ("Android irekierari eutsi") mugimendua sortu zuten duela aste batzuk. Aste honetan, publiko egin dute gutun ireki bat Sundar Pichairi zuzendua, Google / Alphabet erraldoi teknologiko nagusiari.

Neurri honek ekar lezake F-Droid bezalako zerbitzuen heriotza. Googlerekin derrigor lotzen ez diren aplikazioen denda edo merkatu ireki bat da F-Droid, eta han ere kezka larria adierazi dute neurriaren aurrean.

Neurria inposatzeko Googleren aitzakia da hau "segurtasuna bermatzeko" dela. Prakikan, 2026ko irailetik aurrera ezingo da Androiderako aplikaziorik banatu Googlen erregistratu gabe.

Enpresa komertzial gehienak dago denda ofizialetatik pasatzen dira jada, han dago publikoa, jende gehiema. Baina politika berri horrekin, edozein aplikazio banatzeko, nahitaez Play Storetik pasatzera behartzen zaitu. Dendaren kuotak ordainduz, kontu bat sortuz (identifikazio zehatza behartuz), eta Google-ren baldintza guztiak onartuz bide batez. Bueno, Apple-ren estiloa da, software guztia leku bakarrean zentralizatuta.

Googlek bota du erronka eta epea, baina ikusteko dago oraingik ea azkenean gauzatuko den hau globalki, edo Europako Batasunean atzera botako duten. F-Droidez gain, Galaxy Store (Samsung), GetApps (Xiaomi) eta horrelako denda komertzialekin zer gertatzen den ere ikusteko dago. Agian horrelako enpresek indar gehiago dute.

Eozein modutan software librearen askatasunarentzat kolpe latza da hau, Android-ek jatorriz abantaila hori baitzuen, software librea izatearena, zeren funtsean Android sistema eragilearen irekitasuna ere kolokan dago. Dendetako baimenen iraileko epemugaz gain, garapen inguruneetan ere eragina izaten ari dira Googlek ezarritako zenbait neurri. Garatzaile askok Android ROM sistema darabilte, libreki, paraleloan garatu den sistema eragilea, software librearen printzipioen arabera legalki eta egoki garatua; baina horren bidezko garapenak ere oztopatzen ari da Google.

Albiste batzuk honen inguruan: gaztelaniaz / ingelesez

Labur.eus zerbitzuan hobekuntzak

Fri, 27 Feb 2026 07:18:38 +0000

PuntuEus fundazioak kudeatzen du euskarazko URL laburdurak sortzeko Labur.eus zerbitzuan "Plan Profesionala" deritzitena hobetu dute: taldean lan egiten duten erakunde edo enpresetan erabili daiteke orain, ez ibiltzeko erakundeko pertsona(kontu bakoitza bere laburdurak sortzen eta kudeatzen, baizik eta denen artean laburdura sorta bat elkrarbanatzen.

Labur.eus-en kontu profesionala duenak, orain aukera berri hauek ditu erabilgarri:

Azpikontuak sortu: Gehitu taldekideak zure administrazio-paneletik.
Baliabide partekatuak: Erabili kontuari lotutako domeinua talde osoarekin.
Autonomia eta kontrola: Taldekideek laburdurak sortu, aldatu edo ezabatu ditzakete, baina kudeatzaile nagusiak administratzaile gisa erabateko ikuspegia mantenduko dauka.
Estatistika zehatzak: Jarraitu erabiltzaile bakoitzaren jarduera eta aztertu datuak banan-banan.

Iaz gehitu zituzten aukerak biribiltzera datoz aukera berriak. Iazkoetako bat izan zen laburdura pertsonalizatuak sortu ahal izatea, hala nola b.eus domeinuarekin sortuak, zeinak Berriak darabiltzan bere edukietarako. Esate baterako, b.eus/71d28cc9DL .

Goiko irudian, Sustatu egiten duen CodeSyntax enpresak nola darabilen Labur.eus: gero Egunean Behin jokoan integratzen diren URLak sortzeko erabiltzen dugu, eta jokotik bideratzen diren klikak zenbatzen ditugu horreka, datu zehatz eta benetakoak eskainiz publizitatea / babesletza egiten dutenei.

Argiak 100.000 argazkiko fototeka egin du publiko sarean

Thu, 26 Feb 2026 14:10:16 +0000

Argia aldizkariak Fototeka.argia.eus webgunea ireki du gaur. 1960ko hamardakatik gaur egunera arteko 100.000 argazki inguru kontsultagarri. Euskal Herriaren historia hurbilari buruzko bere ondare grafikoa herritarrekin partekatzeko helburuz sortu du fototeka Argiak.

Argiak aurkezpen honetan azaldu duen bezala, argazi guztiak "lizentzia librean eta kalitate handian deskargatu ahal izateko moduan. Tamaina eta izaera horretako eduki libreko Euskal Herriko irudi-banku handiena da, eta munduko handienetako bat."

Argiak nabarmendu ditu "1970eko eta 1980ko hamarkadako argazkiak: manifestazioak, atentatuak, protesta ekosozialak, euskalgintzako mugimenduaren ekimenak, bertso jaialdiak... Milaka argazki dira, asko sinadurarik gabeak, erredakzioko garai hartako kazetariek edo kolaboratzaileek eginak." Ez da dena iragana, 21. mendeko lanaren emaitza ere hor dago, ebentu inportanteak dokumentatuz, M8ko manifestazioak, herri harresiak, edo greba orokorrak.

700 argazki egilek baino gehiagok egindako ekarpena dago fototeka honetan. Esate baterako, Aitor Bayo argazkilariarenak, hor gorako atera dugun pantaila-irudi horretakoa bezala, cc-by-sa Creative Commons lizentziarekin: Su ta Gar 1993, Egunkariaren festa batean. Argazki askok, hala ere, ez dute egile identifikaturik eta kasu horietan lizentzia librearen aipu zehatza ez da agertzen argazkiekin (logikoa dirudi), adibidez hemen Koldo Mitxelena euskalaria, 1978ko argazki batean: "Argazki honi buruz zerbait esan nahi diguzu?", galdetzen digu Argiak kasu hauetan, informazio osatze aldera.

Fototeka ez da proiektu itxi gisa jaio eta Argiak elikatzen jarraituko du. Gainera, bertan diotenez, jendearen ekarpenak Fototekara gehitzeko prest dira: "Zure argazkiak Argiaren Fototekara igo nahi badituzu Fototekaren ateak irekita daude. Egoki sailkatu eta gordeko direla bermatzeaz gain, lizentzia libreekin euskal herritarren zerbitzura jarriko ditugu eskuragarri."

Bisitatu eta ikus Fototeka.argia.eus

'Wikipediatik Ikasgelara': irakasleentzako baliabideen katalogo eta gida

Thu, 26 Feb 2026 08:25:47 +0000

Euskarazko Wikipedia kudeatzen duen Euskal Wikilarien Kultura Elkarteak (EWKE) Wikipediatik ikasgelara liburuxka argitaratu du, irakasleentzako hezkuntza baliabide irekien katalogo eta gida bat.

EWKEk nabarmentzen duenez, Wikipedia ez da soilik informazio-iturri bat, "ikasleek ezagutza sortzeko, aztertzeko eta partekatzeko espazio kolektiboa ere bada. Ikasleak ez dira edukiaren hartzaile pasibo, baizik eta ezagutza eraikitzen duten partaide aktibo bihurtzen dira."

Hezkuntzaren alorrean hainbat urtez egin du lan EWKEk, eta esperientzia horrek erakusten du Wikipediako proiektuek ikasgelam jaitasun konplexuak garatzeko aukera ematen dutela:

Pentsamendu kritikoa eta informazioaren analisia.
Idatzizko adierazpena eta euskararen erabilera egokia.
Talde-lana eta elkarlana.
Erantzukizun digitala eta iturri fidagarrien erabilera.

Alderdi konkretuetara etorrita, katalogoak zehatz azaltzen ditu hainbat baliabide:

Txikipedia, gazteentzako prentsatutako entziklopedia.
Ikusgela proiektuaren emaitzak, Euskarazko bideo pedagogiko libreak: 10 sail eta 200 bideo baino gehiago, xehe azalduta sail bakoitzaren edukiak eta zioak.
Wikipedia darabilten ikas-egoerak, Wikikasi deitu duten ekimena. Sei garapen oraingoz, helburu dutenak ikaskuntza esanguratsua sustatzea, benetako arazo edo egoeretatik abiatuta. Baita ere konpetentzia digitala modu integratuan garatzea, maila guztietan: informazioa bilatu, aztertu, antzeman, egiaztatu eta arduraz partekatu.
Euskal Herriko historia 100 objektutan ekimena, zehazki dituen helburu didaktikoak azalduz.

"Digitalizazio librea euskal hezkuntza askatzeko" izeneko topaketan aurkeztu zuen atzo lan hau EWKEk. Topaketan dei egin zieten irakasleei, ikastetxeei, hezkuntzako eragileei deskargatu dezaten gida hau, eta kontaktatu EWKErekin gehiago lantzeko ikastetxeetara eramateko ideia hauek.

Interesatuok, beraz, adi baliabide hauei:

Wikipediatik Ikasgelara dokumentua, 32 orriko liburuzka, hemen.
Euskarazko Wikipediaren Hezkuntza ataria.

Euskara eta Hitz Zentroa ALIA proiektuaren barruan, Espainiako Gobernuaren AA ekimenean

Tue, 24 Feb 2026 14:33:01 +0000

HiTZ Zentroak hiru ekimen estrategiko aurkeztu ditu aste honetan, eta beste zenbait garapen sarean jarri ere bai azken asteotan, adimen artifiziala euskaraz garatzeko ahaleginen barruan. Bereziki, ALIA izenarekin garatu diren tresnak aurkeztu dituzte. Espainiako Gobernuak adimen artifiziala hizkuntza ofizial desberdinetan garatzeko ekimen multzoa da ALIA.

Honako ekimenak aurkeztu dituzte:

ALIA proiektua, hizkuntza ofizialetarako (euskara eta inguruko erdaretarako alegia= berariaz entrenatutako eredu eleanitzen azpiegitura publikoa.
ALIA Kit-a, eredu eta testu, ahots eta itzulpen baliabide irekien multzoa, Espainiako Estatuko ekimen publiko baten barruan.
AI Factories sarea, superkonputazioko azpiegitura aurreratuetarako sarbidea eta RES eta EuroHPCn eredu pertsonalizatuak entrenatzeko euskarri aditua eskaintzen dituena.

Hitz zentroaren iritziz, adimen arfifizial (AA) aurreratuaren azpiegitura publikoen multzo honeek "berrikuntza-gaitasuna nola indartu dezakeen eta ezagutzaren ekonomia berrian Euskadiren lidergoa nola indartu dezakeen" erakusten du, eta enpresei eta gizarte-eragileei gonbitea egin diete erabiltzeko. Bereziki, Alia Kit aukera ona dela diote, "enpresa-produktu eta -prozesuetan integratzeko lizentzia-kosturik gabe."

Bestalde, garapen tresna propioen alorrean ikusmen gaitasuna duten Latxa bilduma kaleratu dute, hau da, irudiak prozesatzeko urratsean lehen euskarazko Hizkuntza Eredu Handia. Eredu hauek 2B parametrotatik hasi eta 32B parametrotararteko espektroan argitaratu dituzte, eta etxean eros eta erabil daitekeen hardware eskuragarrian martxan jartzeko modun daude.

12. Loraldia festibala: 25 jarduera, diziplina anitz eta plaza oso bat martxoan Bilbon

Tue, 24 Feb 2026 07:17:12 +0000

Loraldia Festibalak hamabigarren edizioa aurkeztu du. Euskal kultura garaikidearen topagune nagusiak, martxoan zehar, Bilbo osoa plaza bilakatuko du berriro. “Baga, biga, higa, Maurizia!” lelopean, jaialdiak garai konplexu baten erdian sormenaren etxea ireki eta iruditeria berriak ehuntzeko gonbita egiten du: ahots berriak eta erreferenteak elkartu, tradizioa gaurkotu, eta lengoaia artistikoetan esperimentatu, betiere transmisioa eta komunitatea ardatz. Martxoaren 9tik 28ra, 25 jarduera: musika, literatura, bertsolaritza, dantza, antzerkia, zinema eta esperientzia murgiltzaile/digitalak Bilboko espazio esanguratsuetan.

Nabarmentzekoak aurten:

Ekoizpen propioak eta formatu bereziak: IKIMILIKILIKLIK Vol.2 (produkzio berria), APPA MAURIZIA (Sormen Digitala Bekaren emaitza), AHAZTU NIREKIN (etorkizunari begirako sormen-katea), besteak beste.
Komunitatea eta transmisioa erdigunean: 4600 gorako Lorazainen sarearekin, Lorazain Eguna ospatuko da aurten Maitasuna ez da nahikoa ekitaldian, eskerrak emateko eta euskarazko kultur kontsumoa sustatzeko.

Festibalaren lema: BAGA, BIGA, HIGA… eta Maurizia berriro

Aurtengo leloak (eta jaialdiaren kontakizunak) hiru ideia eta irudi indartsu ditu, programazio osoa zeharkatzen dutenak:

BAGA: kulturak badu erantzunik; mundu hobe eta justuagoa irudikatu eta ehuntzeko gunea da Loraldia.
BIGA: Maurizia itzultzen da, digitalizazioak zabaltzen duen unibertsoan, atzean geratu gabe baina ito gabe; aldarri bat da, eta argia ez da itzaltzen.
HIGA: “plaza har dezagun”: abangoardiaren hariari helduta, gaurko sorkuntzak ateak zabaltzen ditu, ozen eta ausart.

Horregatik, Loraldia Festibala ez da “programazio sorta” bat bakarrik: estrategia kulturala da, euskarazko sorkuntza garaikideari ikusgarritasuna emateko, publikoa aktibatzeko (euskalduna zein ez-euskalduna), eta kultur transmisioa gaurko formatuetara ekartzeko. Berrikuntza, integrazioa eta zaintza (komunitatea, espazioak, balioak) uztartzen dituen ekimena da.

25 jarduera, diziplina anitz: Bilbo, plaza eta areto

Loraldia Festibaleko 2026ko edizioak 25 jarduera bilduko ditu martxoaren 9tik 28ra, eta Bilboko espazio enblematikoak (eta bestelakoak) lotuko ditu: Arriaga Antzokia, Bira Kulturgunea, Kafe Antzokia, Azkuna Zentroa Alondiga Bilbao, Guggenheim Bilbao Museoa, Sociedad Filarmónica, Bizkaia Aretoa, Itsasmuseum, La Fundición, Euskalduna Bilbao, Bidebarrieta Liburutegia, Elkar denda… eta naturara ere iritsiko da Arraitz mendira.

Loraldia-ren apustua argia da: diziplinen arteko gurutzaketa (musika+poesia, literatura+zinema, dantza+ahotsa+soinua, esperientzia murgiltzaileak) eta formatu bereziak eskaintzea, publikoari “beste modu batean” hunkitzeko eta pentsarazteko.

Ekoizpen propioak: Loraldiak sortu, ekoitzi eta probatzen du

Loraldia Festibalak ez du soilik programatzen: sortu eta ekoitzi ere egiten du, euskarazko kulturaren transmisiorako formatu berriak aktibatzeko eta gaurko sorkuntzari plaza emateko.

Edizio honetan, bost ekoizpen/formatu propio nabarmentzen dira bereziki: IKIMILIKILIKLIK Vol.2 (formatu handiko ikuskizun eszenikoa), APPA MAURIZIA (esperientzia murgiltzaile kolektiboa, sorkuntza digitalaren mugan), eta Loraldiaren ibilbidean “klasiko” bilakatu diren hiru proposamen: AHAZTU NIREKIN, BOZAK eta GOROLDIORIK EZ (III).

IKIMILIKILIKLIK Vol.2: 50 urteko abangoardiaren “sentikaria”, gaurko galderak pizteko zubi artistiko bihurtuta

IKIMILIKILIKLIK Vol.2 Loraldiaren ekoizpen propioa da, eta duela 50 urte euskal kulturaren mapa berrirudikatu zuen mugarri baten espiritu esperimentala gaurko lengoaia eszenikoetara ekartzen du. Proposamenak ez du jatorrizkoa erreproduzitu nahi: ez da birjarpen bat; elkarrizketa bat da, abangoardiaren ausardia gaurko testuinguruan berriz interpelatzeko.

Ikuskizunak diziplina anitzeko eszenaratzea proposatzen du: musika, poesia, dramaturgia, zuzeneko ikus-entzunezkoak eta txalaparta esperientzia bakarrean uztartuta. Edizio honetako gakoetako bat da, gainera, “plaza” eta “aretoa” lotzen dituela: lehenik Ikusletegia: IKIMILIKILIKLIK Vol.2 egingo da martxoaren 12an (Arriaga Antzokia — Foyer), sorkuntzaren giltzak partekatzeko; eta ondoren, egun berean, IKIMILIKILIKLIK Vol.2 taularatuko da Arriaga Antzokian (ikuskizun nagusia). (Emanaldi nagusia NAIZen babeslegotza bereziarekin).

APPA MAURIZIA: sorkuntza digitaleko ekoizpen propioa, folklorea gaurko ahots eta teknologien bidez berrirakurtzeko esperientzia kolektiboan

APPA MAURIZIA Loraldiaren sustapen digitalaren adibide estrategikoa da: Loraldia Sormen Digitala Bekaren hirugarren ediziotik sortutako proiektua, prototipo-fasea babestu, garatu eta publikoarekin aurrez aurre probatzeko logikan oinarritua. Helburua ez da teknologia erakustea, baizik eta euskarazko kultura garaikidean berrikuntza teknologikoa eta transmisioa elkarrekin lantzea.

Proposamena instalazio performatibo inmersibo eta kolektibo gisa definitzen da: “esperientzia sentsorial birtual” bat, Euskal Herriko folklorea gaur egungo ahots eta teknologien bidez bergogoratu eta berresanahitzeko. Esperientzia kasko bidez biziko da: 8D audioan garatutako fikzio sonoro bat, aurrez grabatutakoak eta momentuan sortutakoak elkarreraginean, performance dramaturgiko eta eszeniko baten barnean, erritu kolektibo gisa. Emanaldiak martxoaren 13an izango dira, Azkuna Zentroa — Topagunean (hainbat pase eta edukiera mugatua).

AHAZTU NIREKIN: etorkizunari idatzitako narrazio baten estreinaldia, bertso eta musikaz osatutako sormen-katean

AHAZTU NIREKIN Loraldia-ren ekoizpen propio eta “klasiko” bilakatutako formatua da: Festibalaren lehen ediziotik lantzen den sormen-katea, urtero idazle gonbidatu batek etorkizunari buruzko testu originala idazten duena, zuzenean estreinatzeko. Formatua sinplea eta oso indartsua da: idazkia, zuzeneko musika eta bertsoaren bat-batekotasuna, lehen aldiz entzuten den testuaren inguruan.

2026an, emanaldi berezi hau martxoaren 22an izango da, Guggenheim Bilbao Museoa — Entzungelan (TopARTE programaren barruan): Miren Agur Meaberen narrazio originala abiapuntu, Antton Valverdek zuzeneko musika jarriko du, eta Uxue Alberdi eta Miren Amuriza bertsolariek, Amaia Agirreren gidaritzapean, testua ezagutu gabe inprobisatuko dute.

BOZAK: hiru emakume, hiru ahots eta hiru unibertso — emakume sortzailea eta talentu berriak erdigunean

BOZAK Loraldiaren beste proposamen propioetako bat da, eta jaialdiaren bi lerro estrategiko uztartzen ditu: emakume sortzailearen presentzia indartzea eta talentu berriei plaza ematea. Hiru sortzailek, banan-banan, poesia, kantuak eta melodiak eskainiko dituzte, hiru estilo eta hiru begirada.

2026an, martxoaren 27an izango da, Bira Kulturgunean: Laura Samek Proze sua ahozko poesia-ikuskizuna estreinatuko du; Juliek Eklore lehen diskoa aurkeztuko du; eta Heitxik Berreraikitze aroa lehen diskoaren unibertsoa ekarriko du.

GOROLDIORIK EZ (III): artea, natura eta memoria oinez — hiria eta mendia lotzen dituen ekintza berezia

GOROLDIORIK EZ Loraldiak sortutako ekintza berezienetako bat da: hirian hasi, naturara heldu, eta ibilbidea bera bihurtzen da memoria-ariketa kolektibo. Hirugarren edizioan, martxoaren 21ean, San Mamesetik abiatuta (Iribar estatuatik) Arraitz mendira egingo den ibilbide gidatuan, eta amaieran ospakizun modura Habia taldearen kontzertua izango da Arraitz mendian.

Programazioaren ibilbidea: martxoko agenda, mugarri nabarmenekin (25 ekitaldi eta 28 saio)

Martxoan zehar, 25 ekitaldik osatuko dute Loraldia Festibala: diziplina anitz, espazio anitz eta publiko anitzentzako proposamenak, euskal kulturaren transmisioa eta berrikuntza elkarrekin aktibatzeko.

Martxoak 9 — HEZUR BERRIAK (poesia, musika, bertsolaritza) — Bira Kulturgunea — Ane Labakaren hitzak eta Ines Osinagaren musika, bat-bateko bertsoarekin gurutzatuta, amatasunaren ertzak oholtzaratzeko.
Martxoak 10 — 1TZ4L1 3T4 P1ZTU (bertsolaritza, musika elektronikoa) — Kafe Antzokia — bertsoen eta musika elektronikoaren inprobisazioa elkarri itsatsita, doinutegi berritu batean (Berriaren babeslegotzarekin).
Martxoak 11 — AHOTS KORDAK (musika) — Sociedad Filarmónica de Bilbao — Eñaut Elorrieta & Alos Quarteten zuzeneko proiektu bateratua, ahotsa eta soka-laukotea luxuzko moldaketekin.
Martxoak 12 — IKUSLETEGIA: IKIMILIKILIKLIK Vol.2 (hitzaldia / testuinguratzea) — Arriaga Antzokia (Foyer) — Imanol Agirreren berbaldiak 1976ko sentikariaren memoria eta gaurko berrirakurketa lotuko ditu.
Martxoak 12 — IKIMILIKILIKLIK Vol.2 (musika, poesia, ikus-entzunezkoak, txalaparta) — Arriaga Antzokia — Loraldiaren produkzio berria, Edurne Azkarateren zuzendaritzapean (Naizen babeslegotzarekin).
Martxoak 13 — APPA MAURIZIA (esperientzia digitala / performancea) — Azkuna Zentroa — Topagunea — euskal folklorea eta sorkuntza digitala gurutzatzen dituen instalazio performatibo inmersiboa (Sormen Digitala Bekaren emaitza).
Martxoak 14 — IDOIA (musika) — Euskalduna Bilbao — ahots indartsua eta unibertso intimoa, pop garaikide eta entzumen-esperientzia oso batean.
Martxoak 15 — VERDE PRATO: Bizitza eztia eta Euskal Pop Erradikala (musika) — Guggenheim Bilbao Museoa — Entzungela — Loraldirako berez hautatutako errepertorioarekin, Euskal Rock Erradikala gaurko begirada femeninoago batera ekarrita (TopARTE).
Martxoak 15 — VOYAGE, VOYAGE, URRUNEKO HOTSAK (antzerkia / performancea) — La Fundición — antzerki dokumentala, performancea eta umorea, “Voyager”en abiapuntutik egindako bidaia kosmiko batean.
Martxoak 16 — LOTALDIA (entzunkizuna: kontaketa + musika) — Itsasmuseum — Peru Magdalena eta ibonrg-ren ipuin kontaketa eta lo-kantak, etzanda bizitzeko gonbidapen poetiko eta sentsoriala.
Martxoak 18 — AMAMA (dantza; familientzako ikuskizuna) — Arriaga Antzokia — Euskal Herrietako ipuin tradizionalak dantzan, dramaturgia eta musikaren bidez kontatuta.
Martxoak 19 — NØGEN: 10 urteko ospakizuna (musika) — Arriaga Antzokia — hamarkada bateko ibilbidea ospatzeko kontzertu berezia, heldutasun eta energiaz.
Martxoak 20 — POTASIO (film laburra) + IKUSEZINTASUNAK (irakurraldi musikatua) (zinema + literatura/musika) — Bizkaia Aretoa — zinemaren eta literaturaren arteko gaua, ikusezintasunaren beldurraz eta inkomunikazioaz gogoetatzeko.
Martxoak 21 — GOROLDIORIK EZ (III) (ibilbide gidatua) — San Mamés (Iribar estatua) - Arraitz mendia — oinezko memoria-ariketa, artea, natura eta historia uztartuz.
Martxoak 21 — HABIA (musika) — Arraitz mendia — Iparraldeko taldearen kontzertua, ahots eta soka-tresnen delikateziaz.
Martxoak 22 — AHAZTU NIREKIN (literatura, bertsolaritza, musika) — Guggenheim Bilbao Museoa — Entzungela — etorkizunari begirako testu original batetik abiatuta, sormen-kate eszeniko berezia (TopARTE).
Martxoak 22 — RUPER ORDORIKA & MUGALARIAK: Lurra ikutu barik (musika) — Arriaga Antzokia — musikariaren disko berriaren aurkezpena zuzenean, bere bandarekin.
Martxoak 23 — KATIXA AGIRRE: Barne zerbitzuak (literatura / irakurketa dramatizatua) — Elkar (Iparragirre) — Katixa Agirrek bere nobela berria aurkeztuko du, Eneko Sagardoyren irakurketa dramatizatua, literaturari antzerki-arnasa emanez (Elkarrekin).
Martxoak 24 — KONTRAPAS (literatura, musika, artea) — Kafe Antzokia — Etxepareren oihartzunetik gaurko aldarrira, lengoaia anitzen topaketa garaikidea.
Martxoak 25 — IAIAIAI: irrintziaren begirada berri bat (performancea / ikerketa eszenikoa) — Azkuna Zentroa — irrintziaren ikerketa artistiko eta antropologikoa, gorputza–soinua–espazioa lotuz.
Martxoak 25 — HEGAN EGITEKO GOGOA DA (esperientzia murgiltzailea) — Azkuna Zentroa — ikusmenik gabe bizitzeko proposamen sentsoriala, gorputza eta zentzumenak erdigunean.
Martxoak 26 — MAITASUNA EZ DA NAHIKOA (literatura eta musika) — Bidebarrieta Liburutegia — manifestu poetiko musikatua (Amorante + Mari Luz Esteban + Itziar Garaluce) eta Lorazain Eguna, komunitateari eskerrak emateko.
Martxoak 27 — BOZAK (musika eta poesia) — Bira Kulturgunea — hiru sortzaile (Laura Sam, Julie, Heitxi), hiru unibertso: hitza, popa eta lehen diskoaren energia.
Martxoak 28 — GAZTEDI DANTZARI TALDEA ETA DUGUNA IRUÑEKO DANTZARIAK: 75 urte dantzan (dantza) — Guggenheim Bilbao Museoaren zabalgunea (euria bada: Azkuna Zentroa — Atrioa) — bi dantza talde historiko, ospakizun kolektibo batean eta azken dantza partekatuan.
Martxoak 28 — HIZKETAK (dantza, kantua, soinuak) — La Fundición — Mizel Théret-en sorkuntza garaikidea, memoria ardatz, dantza–ahotsa–soinuak uztartuta.

Lorazainak eta Lorazain Eguna: komunitatearen motorra

Lorazainak Loraldiaren komunitate-sarea dira: gaur egun 4.600 lagun baino gehiagok osatzen dute. Loraldia Festibalaren edizio bakoitzean, jaialdiak programazioko ekitaldi bat aukeratzen du Lorazain Eguna ospatzeko, komunitateari eskerrak emateko eta euskarazko kultur kontsumoa sustatzeko. 2026an, ekitaldi hori Maitasuna ez da nahikoa izango da: Lorazainentzat sarrera doakoa (aurrez erreserbarekin), eta publiko orokorrarentzat 5€. Mari luz Estebanek idatzitako testu bat Amoranteren musikarekin eta Itziar Garaluceren ikus-entzunezkoekin josiko da.

Gainera, gaur bertan, Loraldiak beste keinu berezi bat izango du Lorazainentzat: jaialdiaren atari moduan, giroa berozeko eta martxoan eskainiko duen aperitibo gisa, Loraldiak Lorazainak gonbidatu ditu 19:00etan Guruzun egingo duen Nøgen taldearen mini kontzertura.

Babesle instituzionalak eta elkarlan estrategikoak

Loraldia Festibala burutu ahal izateko ezinbestekoa dugu erakunde publikoen laguntza. Edizio honetan, Bizkaiko Foru Aldundia eta Bilboko Udala dira babesle nagusiak. Hauekin batera, Eusko Jaurlaritzaren eta Laboral Kutxaren laguntza jasotzen dugu baita ere.

Bestalde, Loraldia Festibalak erakunde, eragile, sortzaile eta elkarteen arteko elkarlana sustatzen du, eta ekimen ugari kolaborazioari esker plazaratzen dira. Hamabigarren edizio honetan ere, badira elkarlan bereziak: Iparraldeko Euskal Kultur Erakundea (EKE), Guggenheim Bilbao Museoaren TopARTE programa, BERRIA eta NAIZek babestutako ekintzak, Bira Kulturgunea, Elkar, eta KOT.

Ekitaldiaren datuak (oinarrizko informazioa)

Jaialdia: Loraldia Festibala 2026 (12. edizioa) — “Baga, biga, higa, Maurizia!”
Datak: 2026/03/09–2026/03/28
Jarduera kopurua: 25
Hiri/espazioak: Bilbo (Arriaga Antzokia, Guggenheim Bilbao Museoa, Azkuna Zentroa Alhondegia, Bira, Kafe Antzokia, La Fundición, Bidebarrieta, Euskalduna Bilbao, Bizkaia Aretoa, Itsasmuseum, Sociedad Filarmónica, Elkar…), eta Arraitz mendia
Sarrerak: loraldia.eus / sarrerak.loraldia.eus

EHUko Informatika Fakultatearen 50 urteak, 5 emakumek ikusiak

Mon, 23 Feb 2026 15:33:16 +0000

Euskal Herriko eta euskararen teknologien alorreko funtsezko erakunde batek, EHUko Informatika Fakultatea, bere 50. urteurrena ari da ospatzen aurten. Antolatu dituztenen artean, mahaingurua datorren astean, martxoaren 4an: Bost emakumeren begirada.

Maha-inguruko moderatzailea Olatz Arbelaitz irakaslea izango da, eta 50 urte hauen gaineko begirada eskainiko dute bost emakumeak:

Susana Mendiola Olaethea, 1986an Informatikan Lizentziatua.
Ana Peña Suarez, 1995an Informatikan Lizentziatua.
Maider Azanza Sesé, 2005ean Informatikan Ingeniaria.
Nerea Alberdi Olaizola, 2007an Informatikan Ingeniaria
Oneka Jauregi Mikelarena, 2016an Informatika Ingeniaritzan Graduatua.

Ekitaldia izango da martxoaren 4an. 18.00etan, Ada Lovelace aretoan Informatika fakultatean (EHUren Donostiako Ibaetako kanpusa). Babesten du EHUko Berdintasunerako zuzendaritzak.

Jmail, Jwiki, Jamazon: Epstein artxiboetan arakatzeko parodiazko gune serioak

Sat, 21 Feb 2026 07:33:25 +0000

Gmail posta-zerbitzuaren itxuran oinarritutako artxibo bat da Jmail, Epstein artxiboetako e-posta mezuak bilagarri jarri zituena 2025 amaieran. Gerora, tresnaren asmatzaileek jende gehiagoren kolaborazioarekin Jsuite deitu duten zerbitzu sorta bat gehitu zioten Jmaili. Hor da JWiki, Wikipediaren interfazea kopiatzen duen artxibo bat, no Jeffrey Epstein oliogarka eta sexu-abusatzailearekin lotutako hainbat pertsona eta gertakari dokumentatuta ageri diren Wikipediako orriak eta egitura imitatuz.

Jmail garatu zuten Riley Walz Interneteko artistak eta Luke Igel ekintzaileak, Kino AI adimen artifizialeko enpresaren sortzaileetako batek. Gunea 2025eko azaroan jarri zuten jendaurrean; esan zutenez bost ordu behar izan zituztelarik garatzeko.

Jmailen sartzen zarenean, Jeffrey Epstein oligarka eta sexu-erasotzailearen ikuspuntuan jartzen da bisitaria, bere aurpegi ikonoa agerian, eta erakusten dena jeevacation@gmail.com eta jeeproject@yahoo.com posta elektronikoko helbideetako mezu pertsonalak dira, elkarrizketak osatzen dituzten erantzunekin batera. 2019 arteko mezuak dira; Epstein urte horretako uztailean espetxeratu zuten, eta abuztuan hilda agertu zen bere ziegan; suizidioa izan zen, agintarien arabera.

Azaroan Jmail gartatu ondoren, Igel eta Walzek, beste batzuen laguntzarekin, beste zerbitzu batzuetako interfazeak kopiatuz J-rekin hasitako beste artxibo-antolakuntza batzuk egin dituzte, suite oso bat, edo, kasu honetan, Jsuite multzoa. Googleren beste zerbitzu batzuen klonak daude tartean: Gemini, Jemini bihurturik; Google Argazkiak, Jphotos hainbat argazkirekin (horra Noam Chomskyrenak); Google Flights, JFlights Epsteinen bidaiak arakatzeko; Google Drive, JDrive, eta Youtube, Jtube.

Imitatu dituzten zerbitzuetan Interneteko beste izen batzuk ere badaude Googlerekin loturarik ez dutenak, hala nola Facebook, Spotify, Amazon, eta Wikipedia bera. Esate baterako, Jamazon dago eraikia Jeffrey Epsteinen mezuetan aurkitu dituzten Amazon online dendako eskarien agerpenekin: zer gauza erosi zituen, liburuen atal interesgarri batekin besteak beste.

Azken gehikuntza Wikipediaren parodiazko alea da; Jwiki deritzo eta Epstein artxiboetan agertutako pertsonaia askoren eta gertaera zehatzen artikuluak daude,

Multzo horretako aplikazio bakoitzean bilagarritasuna desberdina da. Jmail e-posta mezuen biltegian José María Aznar Espainiako gobernuko presidente izanaren mezuak aurkitzen ahal dira (irudian erakusten dugun bezala), baina ez du sarrerarik JWiki delakoan.

Arakatu materiala hemen: https://jmail.world/

Konputagailu koloretsu zoragarriak genituenean

Fri, 20 Feb 2026 10:16:54 +0000

Garai bat izan zen non konputagailu koloretsuak genituen. Edo baten batzuek bazituzten, behintzat. Ingelesezko computer haietatik euskaraz konputagailu esaten genuen garaietan (gero bilakatu zitzaizkigun ordenagailu, frantses batek ordinateur asmatua baitzuen) ez zegoen finkatuta gerora makina hauek hartu duten estetika eta forma, eta kolorezko monitore eta teklatuekin esperimentatu zuten fabrikatzaileek. Galeria bat jarraian, 1970eko eta 1980ko hamarkaden arteko retro irudi vintage ederrekin.

Hari batean Mastodonen aurkitu ditugu irudi zoragarri hauek.

Hau Autologic markako makina bat da, bulegari batekin:

Etxe batzuek ordenagailuak kolore korporatiboetan eskatzen zituzten, hala nola Avis etxeak, dendarien uniformearekin bat egiteko

Bi hauek Linotext etxearenak izan ziren:

Hau egin zuena, Comp/Edit izan zen:

Produktu estatubatuarrak dira hauek, baina Italiako adibide bat ere badugu, Simoncini markako makina bat:

Ederrena sortan hau iruditu zaigu, baina ez dakigu zein markakoa den. Kolore horiaren erabilera, bikaina, eta mini-joystick hori, ze detaile.

Adin bat dutenen artean, Euskal Herrian, gutxik izango zuten kontaktua halako makinekin, baina batzuek bai. Beste mikro-informatika ohikoa izan zen Casio eta beste kalkulagailu batzuetakoa. Hau esku gehiagotatik igaro zen Euskal Herrian, eta honek ere baditu retro-diseinu bikaineko elementuak, hala nola (hau ere Mastodonen irakurri genion bati), letra-tipo bikain eta praktiko bat teklaturako.

Mate.eus, matematika esperimentatuz ikasteko euskaraz

Fri, 20 Feb 2026 08:21:42 +0000

Mate.eus matematika kontzeptuak modu interaktiboan lantzeko baliabide bat da, doakoa, publizitaterik gabea eta irabazi-asmorik gabeko asmo bakarrarekin sortua: euskarazko material digital osagarri eta erabilgarria eskaintzea da asmoa.

Plataformak DBH eta Batxilergoko curriculuma hartzen du oinarri, honako arloetan banatuta:

Aritmetika, Aljebra, Geometria eta Analisia.
Pentsamendu Konputazionala (Logika, Algoritmoak eta Kriptografia).
USAP (Unibertsitaterako Sarbide Proba) prestatzeko materialak.
DBH2ko ebaluazio diagnostikoari lotutako ariketak.

Webguneko edukien helburua kontzeptu abstraktuak simulazio bisualen bidez hobeto ulertzen laguntzea da. Esperimentatuz ikastea.

Beñat Erezuma pedagogo, dibulgatzaile eta adimen artifizialeko (AA) adituaren proiektu pertsonala da Mate.eus, eta hain zuzen ere Claude AA sistema erabili du webgunearen sorkuntzan. Erezumak adierazi digunez, "proiektua bizirik dago eta edukiak pixkanaka gehitzen ari naiz; horregatik, edozein gomendio edo iradokizun pozik jasoko nuke materiala ikasleen beharretara hobeto egokitzeko".

Hortaz, harremanetarako eta iradokizunetarako: info (a bildua) berezuma.com

Bisitatu eta arakatu Mate.eus

Elhuyar Hiztegia: 30 urte eta 75 milioi kontsulta

Thu, 19 Feb 2026 08:32:20 +0000

Elhuyar Hiztegia paperean sortu zenetik 30 urte bete dira aurten.
2025ean, 75 milioi kontsultako langa gainditu zuen Elhuyar Hiztegiak.
Erreferentziazko baliabidea da Elhuyar Hiztegia: hiztegia ez ezik, euskaraz idazteko hainbat tresnaren bilgunea ere bada.

Elhuyar Hiztegiak erreferentziazkoa izaten jarraitzen du 30 urte geroago ere, eta horren erakusgarri dira 2025eko datuak: 75 milioi kontsulta baino gehiago izan zituen. Hogeita hamar urteotan hiztegiko hitzak, adierak eta adibideak egokitu diren bezalaxe, horiek kontsultatzeko modua ere guztiz aldatu da. Hiztegi fisikoak izatetik —alegia, paperekoak erabiltzetik—, kontsultak mugikorrean, tabletan eta ordenagailuan egitera pasatu gara: mugikorreko aplikazioa 100.000 aldiz baino gehiago deskargatu da, eta webguneak astean 150.000 bisita ditu, batez beste.

Erabilera-datuek argi erakusten dute proiektua garrantzitsua eta erreferentziazkoa dela: Elhuyar Hiztegiaren atzean aditu-talde batek egiten du lan, eta hitzak, adibideak eta oharrak ondo aztertu ondoren txertatzen dira hiztegian. Bestalde, gure ataria (hiztegiak.elhuyar.eus) hiztegi bat baino gehiago da, eta beste hauek ere eskaintzen ditu: euskararen erabileraren inguruko gomendioak (#ElhuyarrenGomendioak), idazten laguntzeko tresnak (Idazlagun) eta euskara errepasatzeko eta hobetzeko jolasak (#HitzJolasa).

Sarrera berriak		Aldaketak
Sarrera	Hizkuntza	Sarrera	Hizkuntza
abusatzaile	euskara	apopilo egon	euskara
pikokada	euskara	pinazi	euskara
bioacumulación	gaztelania	lavadora	gaztelania
condición suficiente	gaztelania	localización	gaztelania
écoutille	frantsesa	raffinerie	frantsesa
wish list	ingelesa	urgent	ingelesa

Gainera, hiztegia etengabe eguneratzen da, proiektu bizia da. 2025ean, hiru hiztegi elebidunetan —euskara-gaztelania, euskara-frantsesa eta euskara-ingelesa— 2.800 sarrera inguru eguneratu dira. Horietatik, 2.000 inguru sarrera berriak dira, eta beste 800 sarreratan moldaketak egin dira, hainbat arlotan. Eguneraketa horien bidez, hiztegiaren kalitatea eta erabilgarritasuna hobetu nahi izan dira.

Eguneraketa horiek egiteko, Elhuyar Hiztegiak hainbat iturri erabiltzen ditu. Besteak beste, kontuan hartzen dira Euskaltzaindiaren Hiztegian egindako eguneraketak, erabiltzaileen iruzkinak eta proposamenak, eta hedabideetan zein bestelako argitalpenetan agertzen diren hitz eta erabilera berriak. Azken horiek Elhuyarrek garatutako hizkuntza-teknologien bidez identifikatzen dira.

Bestalde, Elhuyar Hiztegian hizkuntza berdinzalea sustatzea helburu hartuta, 2025eko eguneraketetan bereziki landu zen genero-ikuspegia, hiztegian desberdinkeriarik eta bereizkeriarik gabeko tratamendua bermatzeko.

Elhuyar Hiztegiak 30 urte

Hogeita hamar urte pasatu dira Elhuyarren lehen hiztegi elebiduna, euskara-gaztelania hiztegia, kaleratu zenetik. 1996. urtean hasi zuen ibilbidea Elhuyar Hiztegiak, zeina ezinbesteko lanabes bihurtu baita gaur egun euskaraz aritzen direnentzat eta ikasten ari direnentzat. Elhuyar Hiztegiak unean uneko egoerara eta teknologietara egokitzen jakin du hasiera-hasieratik; lehen argitalpenean, paperezko edizioarekin batera, CD-ROM formatuan eskaini zen. 1999an, hiztegiak Internetera egin zuen salto; hiztegien onlineko ataria jarri zen martxan, eta hiztegia gizartearen eskura jarri zen. Ondoren etorri ziren frantsesa-euskara (2004) eta ingelesa-euskara hiztegiak ere (2007); orain, guztiak daude kontsultagai webgune bakarrean: hiztegiak.elhuyar.eus. Gainera, 2011n, hiztegien aplikazioa garatu zen, hiztegia mugikorretan eta antzeko gailuetan kontsultatzeko, eta 2023an Windows, Linux eta Mac sistema eragileetarako mahaigaineko aplikazioa.

30 urte hauetan, hiztegiko hitzak, adierak eta adibideak egokitu diren bezalaxe, horiek kontsultatzeko modua ere guztiz aldatu da. Proiektua etengabe eraldatu da 30 urteotan, eta bide horretan jarraituko du hemendik aurrera ere Elhuyar Hiztegiak, gizartearen beharretara egokitzen.

Eskualde garapenerako eta euskara sustapenerako darabilte Egunean Behin Estellerrian

Wed, 18 Feb 2026 09:05:24 +0000

Estellerri edo Lizarraldean, Nafarroa Garaian, Egunean Behin modu sortzaile eta interesgarri batean ari dira erabiltzen euskararen eta euskaldunaren sustapenerako. 19. denboraldian ekin zioten esperientziari, irailean; eta orain jarraitzen dute. Teder, Estellerriko Ekintza Taldea, da sustatzailea.

Tederrek eskualde osoaren garapen sozioekonomiko integrala bilatzen du , bere bazkide diren eragile publiko eta pribatuen arteko harremanak sustatuz, Europako funtsak kudeatuz eta herritar guztiei aholkularitza, laguntza eta jarraipena alor desberdinetan eskainiz. Joan den irailetik, Nafarroako Euskararen Institutuarekin sinatu hitzarmenaren bidez euskara zerbitzu berri jarri dute eskualdean, euskara ere Tederrek helburu duen garapen integralaren mesedetan jarriz. "Zeren bai, euskara ere, kohesio sozialerako eta garapen ekonomikorako elementu garrantzitsua bada eta ekimen honen bitartez horixe frogatzen dugu", azaldu digu Koldo Leozek, Tederreko euskara teknikariak.

Eta honela erabiltzen ari dira CodeSyntaxen Egunean Behin aplikazioa 20. denboraldi honetan: 9 herritako 16 kirol klub; klub bakoitzeko 2 ordezkari elkarrekin euskaraz jokatzen, harremanak egiten eta enpresa/saltoki desberdinen babesa jasotzen. Bikote bakoitzeko partaideen emaitzen batez bestekoa erabiltzen da sailkapena egiteko eta ekimenaren helbururik garrantzitsuena euskararen presentzia eta erabilpena ikusaraztea bada ere, bi astero, sailkapeneko onenek saritxo bat jasotzen dute babesleei esker.

Jokoan parte hartzen ari diren herriak dira: Lodosa, Allotz, Lizarra, Aiegi, Mendabia, Allo, Ameskoabarrena, Oteitza eta Zirauki, Klubak; futbolekoak CA Huracán, CD Lodosa, CD San Andrés, CD Arenas, CD Zirauki eta CD Idoya; atletismokoak, Atletismo Mendavia eta CA Iranzu KE; eskubaloikoa Lizarreria EK; pilotakoa Ameskoa KE; xakekoa Lizarra Ikastola; triatloikoa Trukua KE; eta bi mendizale talde: Mugitu eta Estella-Lizarrako Mendizale Kluba.

Denboraldi honetan kirol klubak ari diren bezala, aurrekoan (irailetik abendura) Lizarrako 10 peña eta elkarte gastronomikok egin zuten. Aste Santuaren ondoren udaberrian aktibatuko den jokoaren 21. denboraldirako ari dira jada beste alor batean eragiteko ideia lantzen.

Jokoa "lagungarri dugu Estellerriko gizarteari erakusteko bizitzaren alor guztietan euskara presente dagoela, askotan kontrakoa iruditu arren", diosku Leozek.

Nils eta Orianak milaka lanperna-musu hil dituzte, eta orain Pedro dator

Tue, 17 Feb 2026 15:23:31 +0000

2025-2026ko Europako neguko ekaitzen denboraldian, hainbestekoa izaten ari da kateaturiko ekaitzen jarraikortasuna eta indarra, non azken bi ekaitz izendatuen artean euskal kostaldean (eta Bizkaiko Golkoaren gehienean) milaka lanperna-musu hilda edo hiltzear azaldu diren.

Fenomenoa ez da guztiz ezustekoa. Itsasoan egoten dira garai honetan lanperna-musuak, baina ekaitz larriekin elikatzeko arazoak dituzte, eta ohikoa da halakoetan hondartzetara iristea txori ahulak edo hilak. Bizirik jasota ere, nekez izango dute aukerarik berriz hegaldatu eta aurrera egiteko. Lanperna-musuak Ipar Atlantikoko txori ikusgarriak dira, moko koloretsuak lanperna baten antza du, eta hortik euskal izena. Kostan ikusten ahal dira, baina arrantzaleek ezagutzen dituzte gehiago, ez baitute habiarik egiten ezta normalean lur hartzen Euskal Herrian.

Asteburuko agerpen masiboa, ordea, bada ez-ohikoa, ekaitz denboraldia delako bereziki latza aurtengo neguan. Urtarril hasieratik bederatzi ekaitz kateatu dira, Goretti izena zuenetik, Oriana asteburuan pasatu den arte. Eta hurrengo, bihar asteazkena eta etzi igar daitekeena gure inguruan, Pedro izango da. Ekaitzen kateatze hono borraska trena edo depresio meteorologikoen trena deitu diote meteorologoek, eta Iberiar penintsulako beste eskualde batzuetan, Portugalen edo Andaluzian kasu, bereziki gogor eta larri pairatu dute.

Nils, Oriana, Pedro... pertsonen ponte-izenak dira, gizonezkoenak eta emakumezkoenak tartekatuta, eta ordena alfabetikoan ezarriak denboraldi bat hastean (irailean hasita A letrarekin; oraingo denboraldia 2025-2026 izenekoa dugu).

EUMETNET Europako Metereologia Sareak ekaitzak izendatzeko sistema bat dauka. Estatuz estatu antolatutako eskualde geografikoak ditu sistemak definituta, eta Euskal Herria eta Bizkaiko Itsasoa geratzen dira Europako hego-mendebaldeko eskualdean, non izenak erabakitzen dituzte honako erakundeek: IPMA (Portugal), AEMet (Espainia), Météo-France (Frantzia) IRM/KMI (Belgika) eta MeteoLux (Luxenburgo).

2020an informatu genuen ekaitzen izen-sistemaz Sustatun, eta pronostikatu genuen nekez ikusiko genuela euskarazko izenik aukeraturikoen artean. Oker geunden: 2024-2025 denboraldiko lehena, AEMETek aukeratua, Aitor izan zen, 2024ko irailean astindu zuen Europa mendebaldea, Ingalaterra gehiago Euskal Herria baino.

Argazkia: Itzurun hondartzakoa, Gontxalo Torre, cc-by-sa, Guka.eus.