zhuravlev-my-blog

З ГУМАРАМ ДА ЦЕШЧЫ І НЕ ТОЛЬКІ

noreply@blogger.com (Unknown) — Thu, 06 Apr 2023 12:24:00 +0000

З ГУМАРАМ ДА ЦЕШЧЫ І НЕ ТОЛЬКІ

У МІНУЛЫМ ГОДЗЕ Я ВЫДАЎ ДЗВЕ КНІГІ - ЗБОРНІК КАЗАК "ЧАРОЎНЫЯ СЛОВЫ", ЯКІ НАМІНАВАЎСЯ НА ЛІТАРАТУРНУЮ ПРЭМІЮ. І, ЯШЧЭ НЕ ПАСПЕЛА "АБВЕТРЫЦЦА" ДРУКАРСКАЯ ФАРБА З АПОШНЯЙ, ПРАЗ КОЛЬКІ МЕСЯЦАЎ ЗНОЎКУ ПАРАДАВАЎ СВАІХ ЧЫТАЧОЎ НОВАЙ КНІЖКАЙ. нА ГЭТЫ РАЗ ЗБОРНІКАМ САТЫРЫ І ГУМАРУ "цЭ-ЦЭ, АБО цуАЛУЙЦЕ ЦЕШЧУ".пАД АДНОЙ ВОКЛАДКАЙ Я САБРАЎ СВАЕ ЛЕПШЫЯ САТЫРЫЧНЫЯ І ГУМАРЫСТЫЧНЫЯ ТВОРЫ, ШТО ДРУКАВАЛІСЯ НА СТАРОНКАХ ЧАСОПІСАЎ "ВОЖЫК", "КРОКОДИЛ", ІНШЫХ ВЫДАННЯЎ БЕЛАРУСІ І РАСІІ. мНОГІЯ ТВОРЫ ",СВЕЖЫЯ", НАПІСАНЫЯ Ў АПОШНІЯ ГАДЫ. СЯРОД ІХ І КАМЕДЫЙНЫЯ СЦЭНКІ "ЗДЗЕЛКА",ДЗЕ ГАЛОЎНЫМІ ГЕРОЯМІ ВЫСТУПАЮЦЬ МАЕ БЫЛЫЯ КАЛЕГІ. НЕ МЕНШ ЗАХАПЛЯЛЬНА-ДЫНАМІЧНЫЯ СЦЭНКІ "СЮРПРЫЗ", "ЖЫЦЬ НА РАДАСЦЬ". ЧЫТАЧ ПРАЧЫТАЕ (У ГЭТЫМ Я ПЕРАКАНАНЫ!) І АД ДУШЫ ПАСМЯЕЦЦА З ГЕРОЯЎ АПАВЯДАННЯЎ "АДЗІН ЗАБЫЎСЯ, ДРУГІ НЕ ПАНЮХАЎ", "ПАЛЬЧЫКІ АБЛІЖАШ", "ЮЗІК", "ПАЛЮБОЎНІК У ЗАЛОЖНІКАХ" І ІНШ. ТУТ, У КАТОРЫ РАЗ ВЫСТУПАЮ Ў ЯКАСЦІ ПЕРАКЛАДЧЫКА, ВЫСТУПАЮ З ПЕРАКЛАДАМ АПАВЯДАННЯ РУСКАГА САТЫРЫКА МІХАІЛА ЗОШЧАНКІ "ШЧАСЦЕ". У КНІЗЕ ПРАДСТАЎЛЕНЫ ТАКСАМА ТВОРЫ, ЯКІЯ АЖЫЛІ НА СЦЭНАХ НАРОДНЫХ ТЭАТРАЎ КРАІНЫ. ЯК АДЗНАЧАЕ КРЫТЫКА "ЗБОРНІК ПРЫЕМНА ЗДЗІЎЛЯЕ СВЕЖАСЦЮ, НЕЧАКАНАСЦЮ АЎТАРСКАГА ПОГЛЯДУ НА ПАЎСЯДЗЁННАЕ ЖЫЦЦЁ. КОЖНЫ ТВОР НАГОДА ДЛЯ ЎСМЕШКІ. БО ГУМАР А.ЖУРАЎЛЁВА З АСАБЛІВЫМ СТЫЛЕМ, З АЛЕГАРЫЧНЫМ НАМЁКАМ І ЗАГАДКАВЫМ ПАЎСМЕХАМ У ПАДТЭКСЦЕ, З "ГАРАНСКІМ" (МАЕЦЦА НА ЎВАЗЕ РОДНАЯ ВЁСКА ГАРАНІ НА СМАРГОНШЧЫНЕ) КАЛАРЫТАМ, ДЗЕ ЗАЎЖДЫ БЫЛІ І БАЙКІ, І ЖАРТЫ. НЕЗДАРІА Ў 1998 ГОДЗЕ РЭДАКТАР ВАЛЯНЦІН БОЛТАЧ ЗАПРАШАЎ АЎТАРА Ў ШТАТ ЧАСОПІСА "ВОЖЫК".

ВОСЬ ТАКІЯ, ПАВАЖАНЫЯ ЧЫТАЧЫ, СПРАВЫ ЖАРТОЎНЫЯ Ў МАЁЙ ЛІТАРАТУРНАЙ ГАСПАДАРЦЫ. ЗАХОДЗЬЦЕ. ЧЫТАЙЦЕ. І АБАВЯЗКОВА АСТАЎЛЯЕЦЕ СВАЕ КАМЕНТАРЫ.

ДА СУСТРЭЧЫ НА СТАРОНКАХ ЛІТБЛОГА. ВАШ - А.Ж.

ЖЫРАФА І ЧАРНІЦЫ

noreply@blogger.com (Unknown) — Wed, 22 Jun 2022 20:06:00 +0000

ЖЫРАФА І ЧАРНІЦЫ

- Іллюшык, сынок, не спяшайся, калі ясі. Будзь уважлівым, а тое забрудзіш маечку чарнічным варэннем, адмыць маме будзе зусім няпроста, - пяшчотна ўсчувала маці свайго хлапчачка.

Маці недарэмна папярэджвала: гуляючы ў садку, ён ужо паспеў запэцкаць да колеру зямлі бялюткую сарочку, на якой была намалявана прыгожая жоўтая Жырафа. І калі мамка ласкава сармаціла свайго юрліўца, ён толькі свяціў сваімі блакітнымі вочкамі і звяртаўся да маці з бясконцымі пытаннямі:

- Каб я ведаў,мамка, дзе жыве тая Жырафа, не запэцкаў.

- Ну, і хітры ты ў мяне! Але адкажу на тваё пытанне. Жырафа – жвачная жывёла, а жыве яна ў далёкай Афрыцы. У саванах афрыканскіх.

- І ніколі не ласавалася чарнічным варэннем?

- Ці не хочаш яе пачаставаць?

Хлопчык толькі хітравата ўсміхнуўся, а як мамка адвярнулася - хуценька прапанаваў намаляванай Жырафе адну лыжачку чарнічнага варэння. Ён і не ўбачыў як Жырафа ўсміхнулася, нават доўгай шыяй сваёй заматляла, маўляў, смачна, але ж з камарыны нос той пачастунак...

Надышла ноч. На небе выкаціўся з-за зор сярпок маладога месячыка. Усе ў доме паснулі, толькі намаляваная Жырафа ніяк не магла задрамаць: ёй так карцела паспрабаваць чарніц, бо гарэзлівы яе гаспадар толькі абудзіў яе апетыт. Яна прыгадала размову маці хлопчыка пра мясціну дзе збірала смачныя ягады. Значыць, ісці патрэбна толькі туды.

- Але напачатку неабходна выбрацца з сарочкі. Зараз паспрабую,- амаль услых прамовіла Жырафа і павольна пачала пакручваць шыяй. Праз колькі такіх рухаў атрымалася дзірка і яна паціху пачала прасоўваць галаву, шыю, ну і ўсё астатняе.

Каб не бачыў на свае вочы не паверыў бы, што так роўненька і акуратненька ўдалося ей выслабаніцца, быццам узялі і выразалі яе з тае сарочкі. Жырафа спрытна скокнула на ражок стала, затым - на акно і – ў сад. Перамахнула цераз дзядулеў плот і памчалася ў лес. Яна зрабіла колькі прыжкоў, як поруч з’явіўся яе сябар - сабачка Шарык. Ён прыветліва замахаў хвастом, схіліў галаву, нібы разглядаючы яе, павітаўся:

- Прывітанне экзатычная Жырафа!

- Прывітанне! Ты лепш скажы мне як хутчэй дабрацца да таго месца, дзе растуць смачныя і сакавітыя чарніцы?

Шарык параіў ёй кіравацца напрамкі цераз поле і лужок, а там лясная сцяжынка і прывядзе да той самай палянкі дзе і растуць сакавітыя чарніцы. Ён і сам мог бы праводзіць Жырафу, але ноччу сцерагчы будынак гаспадара патрэбна.

Жырафа ўважліва слухала сабачку, каб нічога не пераблытаць, а як запомніла – хутка аказалася ў патрэбным месцы...

Дрэўцы стаялі як заварожаныя, толькі зрэдку шапацяць - перагаворваюцца сваімі зялёнымі галінкамі ды гонкімі вершалінамі. А навокал ягадніку – суцэльны бэзава - васільковы дыван. Прыгнулася жырафа і паспрабавала колькі сініх ягадак.

- Дык вось з чаго робяць такое смачнае варэнне! – усклікнула Жырафа.

- Адкуль узяўся дзяцел жаўна. Ён сеў на спіну Жырафе і кажа:

- Так, так, ў гэтым лесе самыя спелыя і смачныя ягады і ўшчыкнуў сваёй моцнай дзюбкаю Жырафу, ловячы няпрошаных мух на яе спіне. Аднак, Жырафа не адрэгавала на той пошчак, бо думала толькі аб адным.

- Сапраўды! Еш колькі захочаш!

Жырафа працягвала згінацца і жменямі есці сакавітыя ягады.

Хутка развіднелася. Жырафа ўспомніла пра дом, маленькага хлопчыка - гарэзу Іллюшу і яго белую сарочку.

- Трэба спяшацца, - падумала жырафа. - Часу зусім няма.

Яна зірнула на неба, а там месячык стаіць амаль над самымі вершалінамі стромкіх соснаў.

- Месячык ясны, месячык светлы! Аднясі мяне, калі ласка, да дому дзе гасцюе хлопчык Іллюшка.

- Скакай хутчэй!

Жырафа разагналася, падскочыла вышэй за сосны ды елкі і зачапілася за ражок месячыка.

І месячык ясны панёс яе па небе.

- Ну, вось ты й дома!

- Шчыры дзякуй табе, - адказала вясёлая Жырафа і паспяшалася ў сенцы, дзверы ў якія парупіўся адчыніць сабачка Шарык. Маўляў, каб ніхто і не пачуў стуку клямкі.

У дзіцячым пакойчыку смачна пасопваў і бачыў прыгодніцкія сны маленькі хлапчачок Іллюшык. Жырафа наўздзіў вёртка вярнулася на сваё месца і ўсё прыняло свой ранейшы выгляд: на крэсле вісела белая сарочка і на ёй намаляваная жоўтая Жырафа, але толькі поўсць яе была ўсеяна бэзава - сінімі кроплямі.

З тае прыгодніцкай ліпеньскай ночы чарніцы заўсёды астаўляюць на адзенні свае бэзава - сінія плямы.

Шкада, што маленькі хлопчык Ілля так і не ўбачыў вясёлую Жырафу той чароўнай ноччу, бо ён тым часам ужо спаў і бачыў казачныя сны. І табе, мой юны дружа, пара класціся адпачываць, каб таксама убачыць светлую казачную гісторыю.

ПРАРОЦТВЫ ЛЯНІВАЙ ЗЯЗЮЛІ

noreply@blogger.com (Unknown) — Mon, 28 Mar 2022 10:02:00 +0000

ПРАРОЦТВЫ ЛЯНІВАЙ ЗЯЗЮЛІ

Казка

Сышла, быццам і не было, сцюдзёная і мяцелістая зіма. Бурна адышло разводдзе, дыхнула цяплом. Прыйшла красуня-чараўніца вясна. Як яе чакала ўсё жывое!

Чакала гэтай пары і Зязюля. Ёй надакучылі сухі зімовы корм і халадэча. Але ляцець у родны край адна баялася. Яна верыла толькі птушынаму цару Куку з таго часу, як ён абараніў усё сваё царства ад нападаў ваўкоў, лісіц і змей – усіх, хто квапіўся на іх, птушак.

- Калі ўжо я адведаю свежага бярозавіка, га? – гушкалася, пасміхаючыся з цара.

- Не журыся, Зязюля! Ты ж у нас – нямоглая ды лянівая, а такім заўсёды ўдаецца.

А чаму, мой дружа, не ведаеш? Тады слухай.

Аднойчы пасля чарговага дазору цар Кук не вярнуўся у сваё гняздо. Зажурыліся лясныя птушкі: - Хто ж нас цяпер абароніць?

Сталі раіцца. Што рабіць? Трэба ісці шукаць свайго заступніка. А хто пойдзе? У кожнага – справа: той гняздо ўе, той яечкі наседжвае, той дзяцей гадуе; адзін – стары, другі – малы…Рашылі яны адправіць Зязюлю – у яе дзяцей няма. Спалохалася Зязюля, што трэба ісці ў вялікую дарогу, і знесла яечка.

- Куды ж я яго падзену? – гаворыць шэрая.

- Пакладзі сваё яечка ў любое гняздо! – адказалі ёй птушкі.

- А хто ж яго будзе выседжваць?

- Каму пакладзеш, той і глядзець будзе!

- Хто будзе сваіх гадаваць, той і тваё дагледзіць.

І паляцела Зязюля шукаць Кука. Праляціць, сядзе на галінку і кліча.

- Ку-ку! Ку-ку!

Праляціць, зноў кліча.

Хаця і даўно гэта было, але птушкі памятаюць тую гісторыю. Бо Зязюля і сёння сябруе толькі з тым, хто не любіць працы, забывае пра свае абавязкі перад іншымі, часта паўтарае: “Ай, потым зраблю, паспею яшчэ гняздо звіць і дзетак вывесці.

Вось хаця б свежы выпадак. Яшчэ ляжаў апошні снег на ўзлесках, як усе птушкі разляцеліся выбіраць сонечныя і сталыя бярозы: патрэбна ж спаталіць смагу пасля доўгай зімы. Яны ведалі, што бярозы, з якіх будуць спускаць сок павінны быць не маладзей за паўвека, і без пашкоджання ствала.

- Якая вам розніца? – пярэчыла Зязюля. – Абы бярозавік цёк, і я змагла ўдосталь напіцца!

- Розніца ёсць,- запярэчыў стракаты Крыжадзюб. – Па-першае, дрэва можна загагубіць, і яно засохне. Па-другое, патрэбна дазвол у галоўнага ляснічага, чорнага Дзятла, узяць.

- Не трэба ні ў каго браць той дазвол. Я дазваляю рабіць усё, што захочаце! І паспяшайцеся, бо я піць хачу!

- Што ты з ёю дарэмна час бавіш, - закрычала абураная Сойка. – Я вось ужо і вядзерцы прыхапіла. Паляцелі-і!

Побач ляцелі іншыя птушкі. І ў кожнай у дзюбцы было па вядзерцу. Лагодны вясенні вятрыска разгойдваў тыя вядзерцы, толькі звон стаяў.

- Паляцелі-і!

На ўскрайку вялікага, але разгуканага вясенняга лесу чуўся стук галоўнага ляснічага, які ўжо ў накерненыя адтулінкі сакавітых бяроз упраўляў латкі і прыладкоўваў вядзерцы. А паверх вядзерцаў і марлячку завязваў ад разбуджаных цяплом камароў ды мурашоў.

І зацурчэў бярозавік!

Як толькі напоўнілася першае вядзерца празрыстага бярозавіка адкуль толькі з’явілася лянівая Зязюля. І выпіла ўсё да дна.

- Які свежанькі ды празрысценькі! Смаката! Нарэшце я аджыла ў дружным калектыве.

А як пачалі сарамаціць яе птушкі за ляноту, шэрая разважліва адказала:

- Вы лепей не дражніце мяне, бо як закукую на ноч і на голыя дрэвы – будзе вам голад і мор. А калі хто пачуе мяне на галодны страўнік, таму і год будзе няшчасным.

Зразумелі птушкі, што з кукаванкай лепей не спрачацца, бо ведалі пра яе прароцтвы. И пра тое, што быццам шэрая з’яўляецца нябеснай вястункай. Зязюля можа паведаміць пра надыход лета, пачатак маланак і дажджоў.

-Нават вызначыць працягласць не толькі нашага, але і чалавечага жыцця, - дадаў пачцівы Дубанос.

- І шлюбных саюзаў, - працінькала сінічка.

Паслухаліся птушкі шэрую Зязюлю, і яна закукавала на зязлёнае дрэва. Усяго толькі і сказала: “Ку-ку!”- тады і сей на руку казалі людзі.

Потым яна часта і падоўгу на досвітку кукавала. Усё птушкі ведалі, што наперадзе спагадна-шчаслівая вясна і ўраджайны год.

А Зязюля так і жыве ў адзіноце без свайго гнязда. І не ўбачыла за ўсё жыццё ніводнага дзіцятка свайго, хаця штолета нясе каля дваццаці яечак.

Праўду кажуць: гулі не аднаго ў лапці абулі.

ПРАГНЫ РЫБАК

noreply@blogger.com (Unknown) — Sat, 20 Nov 2021 17:05:00 +0000

Аркадзь ЖУРАЎЛЁЎ

ПРАГНЫ РЫБАК

Казка

Пагалоска пра тое, што на лясной рэчцы Малы Перакоп з’явіўся сквапны Рыбак разнеслася па малых і вялікіх азёрах, рэках і нават ставах.

Сведкам аказаўся і Ўладзік, які разам з дзедам Рыгорам у суботу прыйшоў з новай вудаю парыбаліць.

Перш чым прычапіць чарвяка на кручок бацька вырашыў праверыць кемлівасць унука, загадаўшы яму загадку: "Серабрыстай стужкай змяя выпаўзае. Паўзе па лагчынах ды ў мора ўпадае". Што гэта такое?

-Тата, не пужай мяне!

-Ды я і не думаў цябе пужаць!

-Я думаю гэта - ўдаў.

-Жартаўнік! Ты проста разважай над кожным словам і ўяві тую загадкавую карцінку.

-Я пажартаваў. - Ручэй?

-Дакладна – рака.

-Ааа! Так, так!

-Тады яшчэ адну паспрабуй адгадаць, мой камп’ютарны геній: "Хоць не шавец – нажніцы мае. Шчацінкі дзве ў зубах трымае. Жыве ў рачулцы небарак, нібы павук, вусаты...?"

-Ну, дзед, і складаныя ж у цябе загадкі! Толькі для малых дзяцей.

-Рак! Канешне ж Рак. У каго яшчэ ёсць клешні, як нажніцы, калі ўхопіць за руку – бывай здаровы! Наўрад ці выслабанішся без ранення. Вунь мой сябра Лёшка неяк спаймаў рака пад карчом на мелкаводдзі гэтае ж рачулкі, дык той так ухапіў яго за руку, што два пальцы загаіцца два месяцы не маглі.

-Не ведаў, што ты не толькі камп’ютарнае дзіця, а яшчэ і жыццёвым вопытам валодаеш.

-А тое!

І разам засмяяліся.

Прыйшлі яны гадзінаю, калі сонца перакацілася далёка за поўдзень. Прычынай была атрыманая Ўладзікам тройка, таму была такая сямейная дамова: атрымаеш не ніжэй за "добра" – пойдзеш на рэчку на ўвесь дзень. Але хлопчык не выканаў абяцання і зарабіў толькі палову выхаднога дня, напярэдадні не давучыў верш, і атрымаў тое, што атрымаў. Таму нават хатні кот Маркіз і той смяяўся з яго. Уладзік толькі маўчаў і бездакорна з самай раніцы дапамагаў маме прыбрацца ў кватэры.

Рыбак той сядзеў з вудай на беразе, пад лазовым кустом, і ўвесь дзень, і нанач заставаўся. Бо калі Паўлік з бацькам падлічвалі сваю шчаслівую здабычу, якая налічвалася дзясяткам вялікіх серабрыстых плотак і трыма тоўстымі акунямі і збіраліся дахаты, Рыбак той завязваў адзін мех, распачынаў новы, браў усё, што пападалася на кручок. Не грэбаваў і малой рыбай. Чулі яны, як жыхароў лясной ракі ахапіла трывога.

-Так ён усіх нас пераловіць, - абураўся невялікі Шчупачок. – Адны жабы застануцца. Трэба нешта рабіць.

Недалёка, у адной глыбокай каламутнай яміне жыў чорны, тлусты, галаваты, стары і паважаны ўсімі Сом.

Сабраліся рыбы і паплылі да яго раіцца. Прыплылі і пачалі скардзіцца на незнаёмага і сквапнага Рыбака.

Сом пашавяліў сваімі доўгімі і чуйнымі вусамі, адказаў:

-Прагнасць – гэта вялікая загана. Трэба яе напачатку лячыць. – Вось ты, шчупак, як думаеш? Прафілактычным шляхам паспрабуем, так?

-Так!

-Тады папярэдзь яго зменшыць свой апетыт.

–А вы, - ён звярнуўся да соцен Плотак- краснапёрак, што касяком абкружылі Сома, - плывіце да самага таго берага, дружна абступіце паплавок яго і ў адзін голас: "Калі не спыніш знішчэнне малькоў, сілай прымусім назаўсёды пакінуць рэчку!"

Пачулі незадаволенасць учынкам прагнага госця жыхары суседняга возера – Сазаны ды Ляшчы, Карпы ды дамасе-меланхолік Ліні, Мянтузы ды Язі, Судакі ды Вугры. Нават Белы Амур з Фарэллю выказалі салідарнасць. Акружылі паплавок Рыбака і ў адно імгненне паказаліся на паверхні вады.

Адзін моцны голас гучаў так, што ўсё наваколле дрыжэла: "Калі не спыніш знішчэнне малькоў..."

І ў адно імгненне зніклі пад вадой.

Рыбака ажно перасмыкнула: яго здзіўлены ад візіту нечаканых жыхароў твар скрывіўся, а вочы вылезлі на лоб. Яго пачало трэсці, нібы хвост пліскі, што бегала ўзад-уперад па беразе. Капялюш яго белы споўз на карак, але вудзільна з рук не выпусціў.

Калі прайшоў страх, Рыбак нахабна і зласна рассмяяўся: колькі хачу, столькі і лавіць буду! Вунь колькі вас! Мільёны!

-Не хочаш мірным шляхам – сілком вытурым адсюль, - казаў залацісты Карп. Мы табе не дадзім пакою, - прыгразіў Шчупак.

Рыбак зняў з нагі свой гумовы бот і як замахнецца.

-Прэч адсюль, пакуля яшчэ добры!

Сумны вярнуўся Шчупак.

Пачасаў Сом свой пакаты і шырокі лоб флегматык Сом, паварушыў сваімі доўгімі вусамі. І загадаў, каб Шчупак надвячоркам зноў клікнуў на агульны сход усіх рыб – вялікіх і малых.

Калі вячэрняе стомленае Сонца садзілася за далягляд і ад яго чырвані ружавела разняволенае наваколле жыхары лясной рэчкі і суседніх азёр падплылі да альховага куста.

Барвовыя водсветы лашчылі вадзяное люстэрка ракі і рыбам не хацелася парушаць гэтую прыродную ідылію. Сом вырашыў дзейнічаць катэгарычна: "аперацыю" па выратаванні падводнай фаўны ўзяў у свае рукі.

Ён асцярожна падплыў і далікатна, але моцна абхапіў губамі грузіла і далікатна тузануў. Рыбак падсёк, пацягнуў, але – марна: лёска напялася, як струна, а вудзільна сагнулася ў дугу. "Вялікая рыбіна ўзялася, заглынула-такі свежую прынаду, - падумаў ён, і на твары намалявалася хітрая ўсмешка, а сэрца ад радасці забілася яшчэ мацней. – Пакуль вы там будзеце валтузіцца пра сваю будучыню я нацягаю яшчэ адзін мех. Толькі ўжо вялікай рыбы!"

Рыбак спусціўся з абрыву бліжэй да вады, пачаў памалу падцягваць. Убачыўшы вялізнага Сома, ён нахіліўся, каб падхапіць яго падсачакам і выкінуць на бераг. І ў гэты міг тысячы, а можа і мільёны розных рыб з’явілася на паверхні вады. Вугор таксама не забыўся на крыўдзіцеля і адразу ўскочыў на вудзільна і павіс. У гэты момант дужы Сом штосілы рвануў за вуду.

-Што за насланнё? Гады скачуць, рыбы танчаць, - бубніў сабе пад нос перапужаны Рыбак.

Ён не ўтрымаўся на нагах і плюхнуўся ў ваду.

-О-о-ёй! Што ж гэта такое?

-Хапайце яго! – закрычаў сваім глухім басам Сом.

Рыбы дружна накінуліся на Рыбака. Учапіліся хто за ногі, хто за рукі, а Вугор з Ракам – за вушы і пацягнулі на самы вір ракі.

-Даражэнькія рыбкі, самыя смач..., прабачце, самыя прыгожыя ў свеце жыхары падводнага царства! Даю цвёрдае слова, што больш ніколі не буду сваволіць! Адпусціце! Даруйце, калі ласка, што непачцівым быў з вамі, - пачаў прасіцца небарака.

-Ты ж зноў маніш! На цабе ж ніякае прафілактычнае лячэнне не падзейнічала. Ты наўмысна ідзеш супраць матухны прыроды.

-Не, на гэты раз не маню!

-Мы хочам цябе правучыць, каб дзясятаму заказаў! Лёгка пакараць, аставіўшы на ноч прывязаным да тае самай вольхі. Няхай цябе ноччу Русалкі да знямогі заказычуць, - рыбы рассмяяліся.-Можа тады і мы заспакоімся.

-Ой, не-е! Мяне дома жонка і дзеці зачакаліся.

-А мы сваіх дзетак па тваёй сквапнасці так і не дачакаемся! А яны ж былі такімі прагнымі да жыцця, як ты занадта ўжо пражэрлівы на ўсё дармавое.

У гэты момант Вугор як пакруціць парушаліка за вуха, той заенчыў як дзіця.

-Ой, не буду больш знішчаць малькоў! Буду лавіць у меру. Злітуйцеся, мае харошыя рыбкі!

І рыбы паверылі прагнаму Рыбаку.

Адпусцілі. Ён плёхаўся яшчэ некаторы час, але добра змораны выпаўз на мель.

За ўсім гэтым казачным дзействам назіралі і Паўлік з Дзедам. І калі яны падлічылі сваю шчаслівую здабычу, якая налічвалася дзясяткам вялікіх серабрыстых плотак-краснапёрак і трыма тоўстымі акунямі: збіраліся дахаты, мокры Рыбак сядзеў на беразе і перапуджанымі вачыма глядзеў на адплываючых вясёлых рыб і знікаючы на паваротцы свой белы капялюш.

-Здорава вылечылі! – Паўлік падняў ўгору вялікі палец правай рукі і паматаў русявай галавою.

Усміхаючыся ў свае сівыя дагледжаныя востраканечныя вусы, Дзед таксама адказаў тым жа жэстам.

З таго часу прагнага Рыбака больш ніхто ніколі так і не ўбачыў на лясной рэчцы. Праўда аднойчы Вугор бачыў яго на суседнім возеры. Ён лавіў з лодкі і толькі вялікую рыбу. І ў меру.

А ты, мой дружа, які ўрок вынес з гэтае казкі?

ЧАРОЎНЫЯ СЛОВЫ

noreply@blogger.com (Unknown) — Wed, 07 Jul 2021 06:53:00 +0000

АРКАДЗЬ ЖУРАЎЛЁЎ

КАЗКІ

ЧАРОЎНЫЯ СЛОВЫ

Жыла-была адна сям’я. Адна з тысяч падобных, дзе тата, мама і адно дзіцятка.

Тата працаваў аператарам станкоў з праграмным кіраваннем на заводзе. Быў руплівым спецыялістам і добрым чалавекам. Яго паважалі. Абыходзілі яго толькі бракаробы і злыдні, таму што ён быў справядлівы і кожны зароблены рубель нёс дахаты.

Мама працавала прыбіральшчыцай у школе. Таксама была руплівай і шчырай. Амаль год таму напрадвесні пара буслоў прынесла ім маленькую дзяўчынку. Дзесяць год чакалі. Доўгачаканае шчасце як матылёк з ізумруднымі вочкамі і жытнёвымі з кудзеркамі валоскамі носіцца зараз па кватэры. За прыветную ўсмешку тата з мамай назвалі дзяўчынку Лізаветкай.

Як на дражджах расла. Усё разумела, слухалася бацькоў. І раптам дзяўчынку як падмянілі. Цяпер яна іншай стала сваімі ўчынкамі і не падобнай на сваіх бацькоў. Ужо не толькі хныкала, упарцілася ўсяму, што ёй казалі, а і не ведала слова "нельга", толькі "хачу".

Як толькі Лізаветка навучылася хадзіць, адразу ў кватэру прыляцела злая чараўніца Непаслухмяна. Свежы рамонт згасаў штодня: сцены, дзверы і падлога да горычы радавалі бацькоў рознакаляровай вясёлкай кветачак ды кузюрачак. Дзівосныя фарбавыя ўзоры былі нават на маразільні. Бывала падбяжыць да акна на покліч нібыта сонечнага зайчыка, а там Злая Чараўніца хаваецца. Раз-пораз і падпарадкавала сабе дзяўчынку.

І тая хутка асвоіла многа кепскіх слоў. Яны былі рознымі, а найбольш - "не хачу" і "чаму я". Нехачуха і Чамучка хадзіла ў сярэднюю групу дзіцячага садка.

Аднаго разу, калі выхавальніца адвярнулася на хвіліну, ў фортку таксама ўляцела злая Чараўніца Непаслухмяна. У групе ўсчаўся сапраўдны гармідар. Ледзь супакоілі.

Вярнуўшыся дадому, Лізаветка без дазволу бацькоў, паласавалася найсмачнейшымі слодычамі, якія мама падрыхтавала для ўсёй сям'і. Потым пазбірала свае цацкі, укінула ў пральную машыну.

- А цяпер вы палётайце! - уключыла машыну. Наўкола зашумела-загуло, што і сабачка, і кот, і канарэйкі яе раптам разбегліся хто куды. Сама ж малая гаспадыня пайшла на кухню і зараз жа паклікала Злую Чараўніцу Непаслухмяну.

- Ідзі еш, Чараўніца! Каб дужай была! Наперадзе ў нас вялікія справы. Сама ж раскрыла планшэт і пачала штосці шукаць.

Як толькі вярнуўся бацька і даведаўся пра праказы дачкі, яна, без дай Сваволіла ажно пакуль тата строга не пасарамаціў дачку.

- Дачушка, скажы, калі ласка, чаму ты не слухаешся старэйшых?

- Не хачу слухацца! Я ў космас хачу!

-У космас гэта добра, але туды лётаюць толькі тыя, хто слухаецца старэйшых.

- Сумна з вамі!

- Ці мы з мамай не так што робім, га? - Лізаветка, чуеш?

Яна апусціла галаву. Вушы і шчокі запунсавелі і было відаць, што ёй сорамна стала. Тым часам дзяўчынка працягвала штосці мармытаць сабе пад нос.

Бацькі вушам сваім не маглі паверыць, што іх дачушка пачала так сябе паводзіць.

- Усё так! Але мне патрэбны смартфон. Я ў космас палячу! - нарэшце упэўнена і па-сталаму настойліва аб’явіла.

- Во як! Смартфон табе ранавата, а ў космас – калі ласка! Ляці, дачушка!

І нікога не слухае. Не вымавіла ніводнага чароўнага слова. Нават з неахвотаю пачысціла зубкі ды ў ложак адправілася. Ад таго і бацькі ледзь сварыцца не пачалі.

Аднаго разу тата пакпіў малую за паводзіны і папярэдзіў, што да свавольнай дзяўчынкі пакліча Дамавіка альбо Бабу Ягу, якія лічаць за ўцеху як па-свойму выхоўваць малых дзяцей.

Пры гэтых словах з-за стала высунулася знаёмая галава.

- Завіце каго хочаце! Нуда і маркота з вамі! Давайце хоць каго, абы было з кім пазабаўляцца!

"Што зрабілася з дзіцем?" – раяцца бацькі. – Відаць, адной ёй і насамрэч не справіцца.

- А чаму ты такая злюка? – пытаецца тата. - Што гэта з табой, дачушка?

- Я зусім не злюка. Гэта вам так здаецца, - шчабеча малая. - У садку ўсе вольныя. І я хачу быць вольнай. І нікога не баюся. Так і ў гаджэтах раяць. Ператваруся ў птушачку і ўся справа.

- Лізаветка, а што такое воля па-твойму?

-Рабіць тое, што захачу! - так казала Чараўніца Непаслухмяна.

- Не, дарагая мая! Воля не ў тым, каб сваволіць, не стрымліваючы сябе, а ў тым, каб валодаць сабою.

- Гэта як?

- Разважаць патрэбна сваёй галавой. Што можа быць, напрыклад, калі я зраблю тое, што не дазволена,- тлумачыла і запрашала дачку да разваг маці.

- Мяне пакараюць, будуць сарамаціць. Мне гэта патрэбна? Разважала па-даросламу Лізаветка.

- Канешне не патрэбна! Так і з сябрамі паводзь сябе.

- А што з імі?

- Дачушка, выбірай сяброў сярод тых, хто мае рэдкую і непрыемную здольнасць казаць праўду. Падманшчыкаў і падбухторшчыкаў абыходзь.

- Нават калі праўда страшная?

- Так, - пагадзіўся тата. - Толькі трымай сваё слова! А пакуль ідзі класціся спаць.

- Толькі зубкі пачышчу.

- Малайчына, што не забываешся!

У ложку дзяўчынка думала-успамінала заўвагі і парады бацькоў. Ад гэтага ёй прысніўся сон. Вось яна на серабрыстым талеркападобным касмічным караблі ляціць над сваім горадам. Але карабель пралятае далей і планіруе садзіцца на заліты зыркім сонцам поплаў. Адсюль і вёска бабуліна недалёка. Усё наўкола знаёмае. Тут яна праводзіла летнія канікулы. Сюды прыходзілі яны з бабуляй на Купалле. Лізаветка збірала кветкі на вянкі, якія старэйшыя дзяўчаты спускалі на ваду і спявалі песні. Памятае яна і вялікае вогнішча вакол якога былі гульні-ігрышчы. Апасля як павыходзілі з ракі русалкі і разбегся народ. Толькі Лізаветка не спужалася іх.

Свежае паветра, чысціня і прастора. Наваколле запоўнена птушынымі спевамі. Узлескі і паляны патанаюць у раскошы колераў і пахаў пунсовых руж ды незлічоных дыванкоў жамчужынак-маргарытак, а таксама чабору і ландышаў, што аталяюць белыя карункі легкакрылых рамонкаў. За ўсім гэтым царствам красак назіраюць строгія званочкі.

Лізаветка сарвала рамонак ды паваражыла на яго пялёстках. Відаць, падцвердзіліся яе планы, бо малая засмяялася ажно званочкі задзінькалі...

Ад віхра паветра, што ўзняў серабрысты карабель, галоўкі кветак нахіліліся да самай зямлі. І калі Лізаветка сышла з карабля на мяккі рознакаляровы дыван, кветкі адразу пазналі яе. Яны навыперадкі хваліліся кожная сваёй прыгажосцю і навінамі. Галасы іх пераліваліся ціхім журчаннем ручаінкі, ранішнім жаўруковым спевам. Яна падыходзіла да кожнай, размаўляла, раз-пораз смяялася і ішла далей.

Раптам галасы сцішыліся і ў небе, паставіўшы белыя крылы-ветразі ў паток ветра, кіравалася на пасадку пара буслоў. Прызямліліся яны акурат на сярэдзіну дыванка з браткаў. Яны адразу пазналі Лізаветку: узнялі галовы і, закінуўшы ўгору свае дзюбы, радасна віталі яе сваім зычным клёкатам.

Тым часам малой успомнілася як яны з бабуляй мінулым летам штовечар прагульваліся па вёсцы віталіся з гэтымі самымі бусламі. Гняздо яны зрабілі на каньку вясковай хаты і штораз, вярнуўшыся з вячэрняга палявання, частавалі сваіх дзетак жабкамі ды рознымі жучкамі-матылькамі. Затым у вячэрнім наваколлі разносіўся іх шчаслівы клёкат, як удзячнасць дагараючаму дню і пажаданне прыемных сноў сваім дзецям. Лізаветка заўсміхалася.

-Ну прывітанне, мае сябры!

- Прывітанне, дзяўчынка-аблачынка! - Чулі-чулі пра твае прыгоды, Лізаветка! Ведаем, што ты трапіла пад уздзеянне Злой Чараўніцы Непаслухмяны, і ў космас злятала. Пры гэтым забылася наведаць сваю бабулю. Гэта недаравальна!

- Я гатовая выправіцца да яе!

- Тады развітвайся!

- Дзякуй вам, Буські!

Лізаветка ўзяла з сумачкі мабільнік, павярнулася ў бок серабрыстага карабля, на якім толькі-што прыляцела, штосці сказала і ён імгненна ўзняўся і растварыўся ў нябеснай сіняве.

Яна абыходзіла палянку, развітвалася з кожнай кветачкай Затым рашуча падбегла да старога бусла, спытала:

- Ну што, Бусько, адужаеш?

- Ды сядай ужо, касманаўтка!

Бабуля ўзрадавалася сваёй пястушцы, але радасць сваю не паказвала.

- Ну прывітанне, гарэза! - стрымана адказала на яе радаснае вітанне. - А я табе гасцінец падрыхтавала! І працягнула жоўта-карычневага колеру пячэнне.

- Бабулька, ты ўсё яшчэ сама пячэш? У крамах жа такога дабра на любы густ!

- Зробленае сваімі рукамі заўсёды смачнейшае за крамнае.

Як толькі малая прынялася есці, бабуля здалёку, далікатна спытала:

- Як справы ў цябе, Лізаветка? Чула, што ў вас Злая Чараўніца Непаслухмяна аб’явілася.

- Так, бабулька, яна мной кіруе. Як толькі я што-небудзь хачу добрае зрабіць. – яна тут, як тут. І ўсё падштурхоўвае мяне ліха рабіць. І цікаўнасць перамагае маю непаслухмянасць. Але я выпраўлюся. Абяцаю табе! Калі была ў космасе я ўсё прааналізавала. Больш ніколі шкоды рабіць не буду!

Як толькі Лізаветка тое прамовіла ў яе ў сярэдзіне здрыганулася і яе пачалі мучыць згрызоты. Ёй стала сорамна. Хацелася хутчэй выправіць сваё непаслушэнства добрымі справамі і ўчынкамі.

- Наш гарэза ўсюды пралезе!

- Я абяцаю выправіцца! Не верыш?

- А бацькам як патлумачыш? Быць на ласкавым хлебе і...

Бабуля хацела даведацца, якое месца займаюць у думках унучкі бацькі. Ці не адсунула яна хоць на макулінку іх з-за сваіх гаджэтаў.

- Вельмі проста! Не хвалюйся, бабуля! - адказала быццам роўнаму, нават не збянтэжылася.

- Э-э-х! Малыя дзеткі – галава баліць, вырастуць – сэрца. - Бабуля цяжка ўздыхнула, але ўрэшце саступіла настойлівым абяцанням унучкі. Толькі напаўголасу і прамовіла: "Слоў на мех, а спраў на смех".

Але, дзіва-дзіўнае! З тае размовы дзяўчынку як падмянілі. Словы бабулі надалі ёй рашучасці. Дома Лізаветка стала ветлівай і першай памочніцай маці.

Лізаветка прачнулася. Яшчэ нейкі час у яе вушах адгалоскам звінелі ціхія галасы бацькоў, а перад вачыма стаялі рознакаляровыя дыванкі кветак, а пасярод – серабрысты касмічны карабель.

- Смачна есці! - упершыню ветліва вячэраць пажадала.

Бацькі пераглянуліся. Усміхнуліся адно аднаму. Раптам маці як войкне.

- Што здарылася, мамка? - далікатна спытала малая.

- Брацік да цябе спяшаецца! - заўсміхалася маці і паклала ручку дачкі на свой растучы жывоцік. - Чуеш, як ножкамі брыкаецца? Вось і будзе з кім табе забаўляцца!

- Ой, мамачка! І праўда ён брыкаецца! - прыставіўшы вушка да жывата маці лямантавала здзіўленая і ўражаная Лізаветка.

- Вось бачыш: маме нельга хвалявацца. А хто ў нас сваволіць і не слухаецца?

У гэты момант Добрая Фея падляцела неўпрыкмет і шэпча ёй на вушка: "З сённяшняга дня ты будзеш самай лепшай і паслухмянай дзяўчынкай! Лізаветка ўраз расквецілася. Набрала паветра і выпаліла:

- Прабачце, калі ласка! Мамка і татка, я больш н-н-іколі не буду сваволіць! – зноў пачулі бацькі чароўныя словы. І была яна ў новай паркалёвай сукеначцы з прыгожымі, заўсёды трошкі здзіўленымі вочкамі. Яна адказала такім анёлскім галаском, што не паверыць у шчырасць тых слоў было немагчыма.

Назаўтра яна склікала ўсіх сваіх хатніх сяброў: ката Макрона, сабачку Трампа, канарэек Фіў-Фіў і Цёх-Цёх і папярэдзіла: "З гэтага дня нашымі сябрамі будуць цішыня і спакой у павазе і ветлівасці да кожнага".

Маці ласкава абняла сваю гарэзу, прылашчыла да сябе, штосці шаптала на вушка.

У гэты момант фортка адчынілася і Злая Чараўніца Непаслухмяна выпархнула ў акно.

- Ах, мамка! Ах, татка! Даруйце, калі ласка! Гэтае выпрабаванне было вельмі павучальным для мяне. Нарэшце я назаўсёды вызвалена з-пад чужой улады.

Ад нечаканасці таго, што адбылося, Лізаветка стаяла, не ведаючы, што рабіць. У думках горка папракала сябе за свае ганебныя ўчынкі, і тую бабуліну параду. Толькі цяпер яна зразумела, як дрэнна сябе паводзіла, якою аказалася няўдзячнай сваім бацькам і ці даруюць ёй гэты ганебны ўчынак? Ці захочуць цяпер сябры ўбачыцца з ёю наноў? Яна з радасцю пагадзілася б пачаць усё наноў, каб толькі гэта магло вярнуць давер і бацькоў, і сяброў. Яна згодная на любое выпрабаванне, каб толькі заслужыць гэтае шчасце.

"Раскаянне акупае шмат якія грахі. Толькі не давай нудзе і маркоце завалодаць сабою" – паўтарала маці.

Праз пэўны час нагадаў пра сябе і рэальны новы член сям'і, калі бацькі прывезлі белы камячок, перавязаны сіняй стужкай.

Лізаветка бегала вакол таго скрутачка, адкуль блішчэлі толькі васількова-блакітныя вочкі. Яна гладзіла рэдзенькія залаціста-пшанічныя валосікі браціка і распявала: нарэшце будзе з кім забаўляцца. Няхай у ялінку не спатрэбіцца ператварацца, а вось у космас мы з табой абавязкова паляцім! Вось толькі зайчыка Шустрыка і вавёрачку Верачку паклічам, а тое яны заседзеліся ў маім шкапчыку. Калісці яны былі маімі сябрамі і мы з імі размаўлялі. Няхай сабе плюшавыя цацкі не размаўляюць, але як яны слухаюць!

- Дзякуй, мамка! Дзякуй, татка! – зноўку пястушка ўзняла бацькам настрой. – Цяпер я буду клапаціцца пра Васілька, - сакатала Лізаветка. – З брацікам мне лацвей забаўляцца.

- Вялікі расці! - штодня паўтарала Лізаветка, займаючыся з брацікам цэлымі днямі.

І Васілёк штодня падрастаў і дужэў. У хуткім часе ён не толькі чытаў і пісаў на роднай мове, але і замежныя асвоіў. Ведаў герояў нацыянальнай гісторыі ад Скарыны да Максіма Багдановіча. Ёсць тоькі адно дабро - веды і толькі адно зло – невуцтва, паўтарала Лізаветка. І ў хуткім часе ён стаў вядомым чалавекам. Многа дабра людзям рабіла і Лізавета, якая стала цудоўнай настаўніцай. І дапамаглі гэтаму ўпору вымаўленыя чароўныя словы.

Старайся і ты, мой дружа. Вучыся. Ад гэтага толькі карысць. І сабе. І людзям. І роднаму краю.

А пакуль няхай у жыцці кожнага з вас, мае юныя чытачы, будзе Добрая Фея, якая б змагла прынесці шчасце ўсім дзецям у свеце! Іншага мне не трэба.

АЎДЫТ НЯВЕСТАЎ

noreply@blogger.com (Unknown) — Tue, 17 Nov 2020 13:10:00 +0000

АЎДЫТ НЯВЕСТАЎ

Гумарэска

Маўклівы і павольны ў справах і ўчынках учарашні выпускнік ПТВ Алесь у тую раніцу асабліва быў у прыўзнятым настроі: душа прадчувала нейкія перамены. За амаль васямнаццаць год існавання на гэтым свеце так і не адчуў жаночай ласкі. Праца займала ўвесь яго час. Там ён добра ўжыўся ў калектыў і стараўся шчыра расці ў прафесіі. Калі тут да дзяўчат... Хаця ў душы яго яшчэ цеплілася надзея. А раптам... І толькі скончыў галіцца, як пазванілі ў дзверы. Ён паглядзеў у калідор праз вочка. З другога боку ўваходных дзвярэй стаяла маладая, модна апранутая бландзінка.

- Кватэра сем? – спытала дзяўчына.

- Так, сем, - адказаў Алесь, насцярожана ўзіраючыся ў твар візіцёркі. А як распазнаў у ёй сяброўку з інтэрнэта з імем Надзейка, ледзь усміхнуўся вуснамі: не часта выпадала яму такое шчасце, каб вось так пасля завочнай перапіскі...

- Тады добры дзень, - павіталася яна і прашмыгнула ў кватэру.

Алесь не адказаў.

Дзяўчына агледзелася навокал, хуценька прабеглася па пакоях і вынесла вердыкт:

- Двухпакаёўка, выгоды мінімальна сціплыя, але жыць можна. Мэбля, канешне, дарэвалюцыйная. Скрозь музейныя экспанаты - тыцкала яна пальчыкам з расфарбаваным рознакаляровымі ўзорамі манікюрам на доўгім пазногці. - Хаця зусім няблага. Відно ўсе сберажэнні на разліковым дахунку ў банку. Няблага было б! Ды нічога, разбярэмся.

Стась разгублена глядзеў на госцю, зрэдку ківаў галавою на яе безупынны трэск.

- І ложак абавязкова двухспальны! Мы ж з табою маладыя, сімпатычныя і заслужылі права на сваё шчасце. А ты такі ж ласкавы, харошы, як і пісаў у сваіх электронных лістах! Якія словы ты мне прысвячаў! І правільна робіш, што ва ўсім з жанчынай пагаджаешся. Характар мой асаблівы, але затое са мной не прападзеш.

- А ты адзін прапісаны? – ужо цішэй прамовіла Надзейка. Не дачакаўшыся адказу, дадала: "Нічога, разбярэмся".

Алесь глядзеў на яе і разгублены маўчаў, слухаў...

- Дарэчы, калі будзем ладзіць вяселле? Я гатовая хоць у гэты хвіліну стаць тваёю.

- Вы так хочаце? Тады адкажыце на адно пытанне?

- Слухаю.

- Якой залежнасцю страдаеце?

- Я чабурэказалежная, гэта лічыцца?

- ??? Што тычыцца вяселля, дык я ні з кім не збіраюся жаніцца! - нарэшце пад гарачы сэрца стук да Алеся вярнулася мова.

Пасля гэтых слоў госця ўспыхнула запалкай:

- Дык навошта тады было дурыць галаву, перапісвацца ў інтэрнэце амаль год? Кампліментамі засыпаць. Галоўнае – прыязджайце, малады цнатлівы токар 4 разраду, без заганных звычак, жыллём забяспечаны, чакае надзейную спадарожніцу жыцця да 30 год. І адрас: вуліца Бэзавая, дом 50, корпус 2, кватэра 7.

- Прыгажуня, вы напэўна памыліліся: так, гэта дом 50, кватэра 7, але корпус 3...

У адно імгненне госця спахмурнела, але з той жа горда ўзнятай галавою падалася да дзвярэй.

- Ну, вось адну праінспектаваў, - сказаў услых і шчыра ўсміхнуўся. - Хцівая гаспадынька. Кватэра мая спадабалася... Патрэбна выдаліць з камп’ютара ўсю перапіску з ёю. Вось так – у карзіну! Засталіся яшчэ тры. Глядзі, брат, так і мнагажэнцам станеш, і кватэру прафукаеш, - пакпіў сябе.

Толькі адышоў ад кампютара, як зноў раздаўся званок.

Каб разбіць сумненні ўшчэнт, халасцяк Алесь Маргелаў адчыніў дзверы і ўбачыў на парозе маладую, модна апранутую русявую дзяўчыну.

- Кватэра сем?

- Так!

- Я Маша, па перапісцы. Галантнасць і прыстойнасць тваю, Алесь, я вельмі цаню...

- Вы таксама думаеце кіраваць мужчынам лягчэй, чым аўтамабілем? Тут правы на халяву не купіш. Тут патрэбна па ўсіх правілах ездзіць, счапленне адчуваць. Руля ў яго няма, ды і тармазы слабенькія, ды і перадок часцяком заносіць налева! Асабліва, калі поўны бак заліты.

У галаве Алеся свідравала ўжо толькі адна разумная думка: "Радуйся незалежнасці, хлопец! Табе пра белыя тапачки пара думаць... А можа яшчэ адну? Не-е-е! Досыць. Пацешыўся ды й годзе!.."

Тым часам аўдыт нявест працягваўся.

КАМПЛІМЕНТЫ ДЛЯ КАХАНАЙ

noreply@blogger.com (Unknown) — Sat, 02 Mar 2019 21:14:00 +0000

Аркадзь ЖУРАЎЛЁЎ

КАМПЛІМЕНТЫ ДЛЯ КАХАНАЙ

Гумарэска

8 Сакавіка. Прыйшоў на сустрэчу за паўгадзіны. У руках прыгожы букет кветак. Яшчэ раз пералічыў, каб не было цотнай. Стаю. Чакаю. У галаве мрояцца розныя думкі. Перад вачамі - яе хітры погляд і словы, што і сёння не аднаго мяне кідаюць ў пот: "Я тут падумала..." Нервуюся. Думаю. Не! Яна на тое не здатная. Не можа быць, каб не прыйшла! Нас аб’ядноўвае бурная страсць і кіпень пакуль не выпарыўся. Вунь і зоркі на небе падказваюць. Яна ж у мяне, ведаеце, якая?

Абаяльная і асляпляльная.
Бадзёрая і бліскучая.
Вясёлая і вірлівая.
Гаманкая і гарэзлівая.
Далікатная і добразычлівая.
Еўрапейская.
Жаданая.
Загадкавая і запальчывая.
Імпэтная і інтрыгоўная.
Какетлівая і каралевападобная.
Ласкавая і летуценная.
Магнетычная і мяккая.
Незвычайная і неўгамонная.
Одумная.
Прыгожая і палымяная.
Рамантычная і разняволеная.
Сентыментальная і самадурлівая.
Таямнічая і тэмпераментная.
Уладалюбівая і ўнікальная.
Феерычная і фліртоўная.
Хітрая і хмельная.
Цікаўная і цудоўная.
Чароўная і чуллівая.
Шыкоўная і шматслоўная.
Энергічная і эгацэнтрычная.
Юрлівая.
Яснавокая і яснавяльможная.

Усё! Літары алфавіта скончыліся. Амба! І зоркі падвялі. Калі зараз з’явіцца – усё скажу ёй уголас усё, што напрыдумляў...
О-о! Усё-ткі ідзе. Да мяне кіруе... Хай толькі збочыць. Хіба можна адвярнуцца ад такога пекнага кавалера.

НАД ПОЛЕМ ЖАЎРАНАК УЗЫХОДЗІЦЬ...

noreply@blogger.com (Unknown) — Tue, 24 Apr 2018 18:01:00 +0000

НАД ПОЛЕМ ЖАЎРАНАК УЗЫХОДЗІЦЬ...

Год малой радзімы – гэта ў першую чаргу дадатковая нагода задаць сабе пытанне пра тое важнае ці нават галоўнае месца для кожнага чалавека. Кажуць: не бывае Радзімы вялікай без радзімы малой. І гэта насамрэч так.

Малая радзіма! Што кожны з нас укладвае ў гэтае паняцце? Месца народзінаў. Месца, дзе праводзіў кожнае лета ў вясковай бабулі. Месца, куды нібы магнітам цягне.… У кожнага па-свойму. Калі не ўлічваць фармальныя аповеды, тое адказаў будзе багата. Асабіста я лічу, што сумна без таго куточка, дзе чалавек з’явіўся на свет, дзе стаў на ногі, увайшоў у жыццё. Разам з тым сталеў фізічна і духоўна. Куды, нягледзячы на ўзрост, зноў і зноў вяртаецца з асаблівым трапяткім пачуццём замілавання і ўдзячнасці.

Калі мчуся з Маладзечна дадому, ужо на памежжы "Гродзенская вобласць" міжволі згадваю пра жыццё свайго раёна. Пастаянна сачу за яго развіццём і параўноўваю. Вось і вынікі прамысловасці за 2017 год радуюць: знешнегандлёвы абарот склаў 356,1 млн. долараў ЗША альбо 169,2 працэнты да адпаведнага перыяду папярэдняга года. Экспарт тавараў склаў 198,2 млн.долараў ЗША альбо 136,9 працэнтаў да адпаведнага перыяду папярэдняга года. І, як вынік, знешнегандлёвае сальда станоўчае – звыш 40 млн.долараў ЗША. Працаўнікі сельскай гаспадаркі таксама шчыравалі: толькі за два папярэдгнія месяцы бягучага года выраблена валавой прадукцыі на 10,2 млн рублёў, а гэта рост амаль на 8 працэнтаў. Валавы ўдой малака склаў 9,5 тыс. Тон альбо 108,3 працэнта да адпаведнага перыяду мінулага года. За гэтымі лічбамі стаіць руплівае ўпраўленне кіраўніцтва раёна, і самаадданая праца вяскоўцаў. І я радуюся за вас, мае землякі!

Найперш зварачваю ў Міхнавічы да Віталія Мурылёва, свайго творчага настаўніка. На жаль, на пагост. Кланяюся, успамінаю радасны час нашага сяброўства ў Маладзечне, Салігорску, яго дружалюбныія парады і адметны гумар таленавітага журналіста.

Пад’язджаючы да Малінавай (ранейшыя назвы вёскі - Свінка, Малінаўка) узгадваю колішнюю васьмігодку, дзе пасля філфака БДУ імя Леніна выкладаў родную мову і літаратуру будучы пісьменнік, публіцыст і навукоўца Рыгор Семашкевіч, які мкнуўся даць дзецям нашмат больш за школьную праграму. Дарэчы з ім сябраваў мой калега па пяру, зямляк і вядомы беларускі паэт Мар’ян Дукса.

Зараз у Малінавай жыве настаўніца гісторыі Вішнеўскага ясляў-сада-сярэдняй школы, апантаная роднай моваю і літаратурай, шчырая маці двух цудоўных сыноў і дэпутат Вішнеўскага сельскага Савета дэпутатаў Нэлі Іпалітаўна Тумаш. З гутарак з землякамі ведаю, што за сваёю настаўніцай дзеці бегаюць як за маці: яна і паспачувае, і падтрымае, і параіць як паступіць у складанай сітуацыі. Пра такіх як Нэлі Іпалітаўна кажуць: работа любіць адданых прафесіяналаў. Летнімі канікуламі, ушчымляючы сваіх родных, настаўніца ладзіць з вучнямі веласіпедныя вандроўкі да хрысціянскіх храмаў, дзеці знаёмяцца з краявідамі азёраў – Нарачы, Блакітных. Наўзаем вучніў дзячныя ёй за лучнасць, педагагічны досвед і адданасць прафесіі.

Вішнева… Колькі загадкава-кранальных старонак вучнёўскага і больш позняга часу нашага сталення звязана з цэнтрам нашай ваколіцы: першае слова правапісу і першая літара, першае каханне і першая здрада. Для мяне асабіста Вішнеўская школа – светлая радасць на ўсё жыццё. Няхай мы вучыліся ў старых драўляных будынках, што стаялі воддаль адзін ад другога як не за паўкіламетра, заўжды прыхадзілася рупіцца. Пра будаўніцтва цаглянага будынка новай школы, якое распачлося ў верасні 1977, інфармацыя з "Настаўніцкай газеты" у аўтара захоўваецца…

Былы вайсковец, а цяпер студэнт-журфакавец БДУ на адной з вечарын у новым калгасным клубе сустрэў і пакахаў на ўсё жыццё завуча школы-выпускніцу філфака Белдзяржуніверсітэта Нону Васілевіч. Амаль 35 год адпрацавала ў школе. За плённую працу на педагагічнай ніве яна ўзнагароджана нагрудным значком "Выдатнік адукацыі Рэспублікі Беларусь", мноствам Ганаровых грамат ад абласной да Вярхоўнага Савета БССР. Ужо больш за 40 год мы разам. Выгадавалі і выўчылі двух дзетак, якія таксама набылі вышэйшую адукацыю ў тым жа БДУ: сын з залатым медалём скончыў школу мастацтваў і факультэт міжнародных адносін з адзнакай – дыпламат, дачка – радыёжурналіст і іміджмейкер. Калегі жартуюць пра нашых унукаў, маўляў, бюджэтныя месцы ў тым жа універсітэце і для іх зарэзерваваныя…

Спыняюся ля школы. Узгадваю першых школьных медалістаў – Аляксандра Лукшу з гаранскіх хутароў, які за выдатную вучобу атрымаў "залаты" медаль і Уладзіміра Пумпура (былога дырэктара і старшыню сельскага Савета дэпутатаў) з Краснаазёрнай, уладальніка "срэбранага" медаля…

Над полем жаўранак усходзіць,// Над борам ліўні шалясцяць.// Са мной у любасці і згодзе// Рака, папары, сенажаць.//

Зялёны, росны дым курыцца// Пад белым буславым крылом.// Калі ж ударыш, бліскавіца,// Не ўдар, прашу я, над гняздом.//

Няхай сталеюць птушаняты,// Адтуль, з глыбокай сінявы, жагнаць крылом ім гэту хату,// І гэты плёс, і паплавы...

Аркадзь Жураўлёў.

МИР КАТИТСЯ В ПРОПАСТЬ?

noreply@blogger.com (Unknown) — Sun, 31 Dec 2017 08:50:00 +0000

МИР КАТИТСЯ В ПРОПАСТЬ ИЛИ ИЗМЕНЯЕТСЯ: ТРЭТИЙ ПОЛ – ЧТО ЭТО?

ПРИШИТА ПЕРВАЯ ГОЛОВА... ЧЕЛОВЕКУ(!?)

BITCOIN (BTC)– НОВАЯ (?) ВАЛЮТА.

УЧЕНЫЕ ОКСФОРДА С НОВОЙ КОНЦЕПЦИЕЙ ВНЕЗЕМНОЙ ЖИЗНИ...

За время, что мы не общались в мире произошло множество разных событи, которые потрясли меня как нормального человекапланеты Земля. Оказывается, в старушке Европепоявился некий генотип, чей пол нельзя однозначно определить даже при помощи хромосомного анализа. Прислушались к нему судьи. И теперь Он имеет право на особый статус. Германская новация насторожила мир: вновь резвятся мол. Ортодоксы предлагают каленым железом выжигать саму генетическую возможность подобных проявлений, дабы не пустила эта зараза свои корни и у нас. Неужели женщин не хватает?! Хотя говорят, что мир-то, батенька, изменился. И в графе пол – "иное". Они не хотят сортироваться только по двум кабинкам – М и Ж. А вспомните мою книгу "Я жадаю вам дабра...", где в новелле "Доктар, я хачу быць жанчынай!" описан увиденНОЕ автором в минском метро. Кто бы мог подумать: в соцстране и такое. Ан-нет, пришло! А как же традиционная семья?...

Тем временем в Поднебесной впервые в мире пришита (информация только для стрессоустойчивых!)... голова человеку. Китайский хирург за 18 часов пересадил голову трупу, проэкспериментировав годом раньше на обезьяне. Европа пока воздерживается от подобных трансплантаций. Тогда как Китай уже готов это сделать на живом человеке. Кстати и в наших соседей также заявлены желающие. Кто знает, может и головы скоро на 3-дэ принтере будем штамповать? Почему без интеллекта существо? Еще какой интеллект! ITкет! Представляете себе такого монстра: под три метра ростом с искусственными органами, причем нашпигованный множеством програм, дающих возможность все живое подчинять своей воле. Вот так зомби!

А может таковые разумные существ и в самом деле уже существуют?! Инопланетная жизнь, утвеждают ученые из Оксфорда, уже давно существует и развивается по своим законам. По всему миру в разное время потенциальные братья по разуму появлялись на Земле. Интересный факт, что никто пока с большой долей уверенности не может утверждать: какой на самом деле их внешний вид? Може в наступающем году эту загадку удасться отгадать белорусам. А почему нет?

А пока мы будем знакомиться с новой валютой, цифровой. Да, друзья, это уже супер деньги, за которые можно покупать все что угодно, причем эти деньги никто в мире не контролирует. Лафа, братцы! Правда только для интернет сообщества. И уже появились два первые майнеры (какие неологизмы появились в русском языке!) миллиордеры этой криптовалюты – братья Уинклвоссы. Их называют шахтерами виртуальных денег, когда валюта добывается за счет вычислительных мощностей компьютера. Простота в использовании, анонимность, децентрализация, прозрачность, скорость... Обеспечиваются не золотом или серебром, а ВВП и т.д. Главная беда для чиновников – эту валюту нельзя подделать! А тем временем и Беларусь заявила осебе как IT-страна. И Парк высоких технологий, и Центр аэрокосмического образования Белгосуниверситета совместно с Академией наук Беларуси теперь просто обязаны завершить работы над летающей учебно-научной лабораторией, которые были приостановлены в 1991, год развала СССР.

Вот так! А пока я пишу эти строки, на память приходит мое деревенское детство с настоящей морозно-снежной зимой, снежками и снегурками-коньками на болотном катке или на хоккейном поле, что ладилось нами, деревенскими мальчишками, на горанском берегу озера Свирь. И пускай смерзли детские ноги в кирзовых сапогах, мысли у нас были далеко не детские: мы стремились быстрее взрослеть. Взрослеть, чтобы стать самостоятельными!

И мы это сделали!

С Новым годом, друзья! С новыми успехами! И пускай на Земле творит Человек!

АЛЬТЭРНАТЫЎНАЯ СЛУЖБА або ЦАЛУЙЦЕ ЦЕШЧУ

noreply@blogger.com (Unknown) — Mon, 30 Jan 2017 16:36:00 +0000

АЛЬТЭРНАТЫЎНАЯ СЛУЖБА або ЦАЛУЙЦЕ ЦЕШЧУ

Гумарыстычнае апавяданне

У маёй цешчанькі юбілей. 36! Эфектная, душэўная, стромкая! З фігураю да непрытомнасці. Хоць сёння пад вэлюм. Ну, проста кветачка! Праўда з форсам.

Можа гэта і сорамна прызнацца, але я ўпадабаў яе адразу. З усімі адсюль наступствамі. І ўжо губляюся: каторая мая. Баюся пераблытаць Марыю Іванаўну са сваёю Светкаю, яе дачушкаю. Так звыкся з роднымі вобразамі, што аднолькава прыгожыя і маладыя. Ну, проста адзін твар!

Так і рвецца душа для больш разняволенага камплімента: цэ-цэ. Не магу сказаць, што лёгка стрымліваць сябе.

Таксама, як заўсёды ў любой дошцы ёсць стрэмка, знаходзіліся і тут свае тэарэтыкі. І нам са Светкаю прапановы былі рознымі.

Чаго каштуе адно толькі віншаванне на нашым вяселлі: "Каб дзень цалаваліся, а ноч мілаваліся."

Вось і кажу вам, што думкі думкамі, але адчуваю пільны жаночы позірк і разумею, што побач - цешчанька, а ніякая не палюбоўніца.

Няхай мы амаль аднагодкі. Але неабходна стрымліваць свае эмоцыі. Вырашыў адкінуць спакуслівыя думкі і заняцца падарунакам. А мая тут як тут.

"Брыльянцік у 45 каратаў – ва-а-ў! – Стопудова ў дзясятку!" – загарэліся яе вочкі.

Тыдзень даводзіў сваёй крамянай абранніцы, што якраз яе мама, а мая дарагая цешчанька, з добрым густам. Словам, не шкада і ўслых вымавіць: цэ-цэ!

Менавіта такія жанчыны носяць толькі біжутэрыю. А золата і брыльянты даводзіцца насіць усім астатнім. Сказаў гэта і маўчу.

Чакаю, як знямоглая пустыня дажджу. Хвіліны чакання каханай тупымі нажамі пілуюць мужчынскае сэрца. Вы нават ўявіць не можаце, чаго гэта мне каштавала.

І раптам чую яе незадаволены голас: "Ты мяркуеш, што такі здатны да чужых лытак, як і раней? Цяпер крэдытаздольнасць галоўнае. І мэта жонкі – траціць столькі, каб не хапала мужчыну на палюбоўніцу. Чуў?" Прызнаюся: мне няцяжка аддаць зарплату. Нават усю, але куды цяжэй даказаць, што гэта ўся.

Адно скажу вам шчыра: я пасівеў за гэты час. Хаця і перадумоў не было. А тое, што амаль год па-пластунску поўзаю па цешчынай кватэры, гэта для мяне адно задавальненне.

Адзіная радасць! Адразу адказала, як адрэзала: "Ад войска адкасіў – будзеш у мяне альтэрнатыўную праходзіць:посуд мыць, гатаваць, прыбірацца. Гэта самае – крок улева, крок управа… Правільна: стаяць!"

Не, я не крыўджуся на сваю другую маму. Не, і яшчэ раз не! І цешчанька ласкава ставіцца да мяне, свайго трэцяга зяця. Толькі служба павінна быць дакладнай.

Вось учора пытаюся: "Мама, дзе зялёная гарбата?" "Гм-м-м-м", - працадзіў вішнёвы румянец. "Які ты бездапаможны, зяцёк! Учора не паласосіў кватэру, а сённа гарбаты захацелася? Ды яшчэ і валасы тлустыя! "Гарбата ў аптэчцы, у бляшанцы з-пад кавы з подпісам "Гарбата"

Ну я, каб не застацца ў даўгу перад родным чалавекам, вырашыў адразу ж разлічыцца.

Еду на сваім серабрыстым маленькім такім,зусім сціпленькім мерсіку. Не, не думайце нічога такога. Гэта мы са Светкай на свае кроўныя прыдбалі. Зуб даю!

Бачу па тратуары мая другая мама дэфіліруе. Прыціскаюся да ўзбочыны, быццам хачу падвезці роднасную душу. Як толькі мама майго праменьчыка ледзь не дакранаецца да дзверцаў, павольненька, нехаця нага сама націскае на акселератар. Я таксама не супраціўляюся, ведаю, што і ёй, назе маёй, таксама трэба нарэшце выпраміцца.

Я ж колькі год горблюся ў цешчыных пакоях! Горб хутка цяжка будзе скрываць. Таму радасць мая не мела межаў! Але і цешчанька таксама гордая. Як прыпусціла хады на чырвоных сваіх скараходах! І ... прабегла побач. З кіламетр няйначай. З дыяментамі на галаве. Гордая!

Варта сказаць, калі праз дзень ціхенька спытаў яе: "Мама, чаму ў нас адсутнічае асартыментны пералік страў?"

Пачуў такое, што называецца ненарматыўнай лексікай. Вам смешна, а мне прыкра. Штодня курэй толькі і падаюць: вараных ды смажаных. З кішэняў адно што пер’е сыплецца.

Хутка закукарэкаю. А Светка таксама спрытная на язык: "Смелы! А калі ялавічына нагадае пра рогі? Калі хочаш - лёгка выправім! Нават вернасць табе захаваю! Але толькі пад працэнты."

Маўчу. Ведаю: добрая цешча на дарозе не валяецца.

Чакаю вашых каментарыяў

zhuravlev@tut.by

Жонка і фінансавы крызіс

noreply@blogger.com (Unknown) — Mon, 30 Jan 2017 15:23:00 +0000

Жонка і фінансавы крызіс

Гумарэска

Што зрабіў са мной глабальны фінансавы крызіс? Здаецца, мінуў той вірус, калі не лічыць галаўнога болю, павышанага крывянога ціску і горычы. А каб і вас, паважаны чытач, не зачапіў свавольнік-крызіс, хачу папярэдзіць... Але давайце ўсё па парадку.

Па-першае, ніколі не пярэчце свайму непасрэднаму кіраўніцтву калі яно прапануе абмежаваць ваш апетыт, скараціць рост наяўнага патайнога грашовага абарачэння ў вашай кішэні. Змаўчыце велікадушна. Гэта спатрэбіцца як алібі, бо праз дзень-другі давядзецца трымаць справаздачу. Пакуль жа вашы страты пакрые матэрыяльная дапамога ад …сяброў. Калі ў іх кішэнях не дзынкалі манеты, ты тут як тут быў. Выручаў! Так! Цяпер іх чарга настала.

Жонка не западозрыць.

Па-другое, калі ўжо прыйшлі да кансенсусу, замацаваўшы пагадненне кантрактам, і вы настроіліся на атрыманне банкнотаў па-новым метадзе, не спяшайцеся цешыць сябе. Раптам перад самым банкаматам прапануюць паставіць подпіс у расходным ордэры з запісам у касавай кнізе і патрабаваннем … прышпіліць квіток з таго ж банкамата.

Жонка адобрыць такі кантроль.

Здаецца, цяпер вам нішто не пагражае. Перасцярога - з усіх бакоў. Але... Раптам увечары, калі ўся сям’я ў зборы, пачынаецца пералік прынесенага заробку і … легалізацыя патайнога мужчынскага "фонду". А як вы думалі? Сямейную мытню прашмыгнуць з заначкай на ціхія мужчынскія радасці, прыхаванай, напрыклад, у каўнерыку ці манжэце сарочкі, пад сцелькамі чаравікаў ці ў шкарпэтках, за падкладкай пінжака ці ў каляіне для гумкі трусоў ці нават ў ... жончыным станіку, што зараз ляжыць ў карзіне для бруднай бялізны?! Не атрымаецца! Спытаеце пра вопыт тых мытнікаў, альбо як стала вядома? Ды ўсё проста: крызіс падштурхнуў актывізаваць кадравыя рэзервы. Сума заначкі, не ўключанай у ліміт касы, уміг выяўляецца і канфіскуецца жонкай або па даверанасці ва ўстаноўленым парадку і… цешчай. Так-так, менавіта цешча дакладна ведае ўсе патайныя месцы мужчыны. Эх, каб не было жонкі, не замінала б і цешча! Раней мог майстар-клас па заначванні даць. А цяпер хвалююся. Хаця ведаю, што тут ужо не да антымоніі, і сам намацваю рэзервовы фонд. Раптам яго ўжо цешчына вока цю-цю, загіпнатызавала і…Былі сакрэтныя грошыкі, ды ўсе выйшлі! Эй, паважаныя! А вось тут нагадваю пра парушэнне маіх правоў: – знайшоўшаму клад належыць усяго 25%! Вось так: адна ма-а-ленькая дэталька, а якая вага! (Казалі, што яшчэ лёгка адбрахаўся, маглі б удзвюх і гайдара даць).

Жонка будзе на сёмым небе.

А той штраф, што змушаны быў выплаціць за адкрыццё несанкцыяванага ўласнага (у такі час!) бюджэту адпавядаў памеру гадавой заначкі, што склалася не толькі ў аднаго мяне, а і таго, хто не мае звычкі мімаходзь марнаваць грошы на мілыя жаночыя дробязі.

Няўжо і ўсім нам, мужчыны, зараз прыйдзецца "здаваць" свой заробак да рубля? А захоўваць і распараджацца сямейным бюджэтам будуць … жанчыны! Як здарова харчавацца і здорава жыць без заначкі? Можа і крыўдна. Але справядліва. І дублёр мне пакуль не патрэбны. Супакойваю сябе на рэгулярных "непрадбачаных абставінах" – юбілеі, наваселлі, дні народзінаў калег, іх дзяцей і ўнукаў і г.д. Пакуль кожнага "адсвяткую"…Багатыя пацешкі. Так што сякі-такі рэзервовы фонд (цьфу-цьфу, каб не сурочыць) павінен быць!

Так што і вы, чытач, калі не адносіцеся да групы рызыкі па заначцы і з удзячнасцю ўспрымеце крызіс ва ўласнай кішэні – вы надзейнае звяно ў ланцужку зменлівага настрою фінансавай кабеты. І сваім учынкам можаце пазбавіць многіх ад галаўнога болю, перападу крывянога ціску і горычы. Бо як ратунак прыходзіць жончына, ўсмешка: - Вось цяпер фінансавы крызіс і нам не страшны!

Я таксама радуюся за жонку, бо яна не зусім збянтэжыла мяне і не спяшаюся адымаць у яе права ведаць усе магчымыя і немагчымыя выхады з цяжкага становішча. Бо і сам ведаю, калі ў споры з жанчынай, ты ўзброены толькі логікай, фактамі і здаровым сэнсам – у цябе няма шансаў: жанчына валодае асаблівым на гэта нюхам.

А тое, што мой уласны бюджэт ніжэй за ватэрлінію апусціўся, - з’ява часовая.

Ах, якая разумная жонка мая!

АПОШНІЯ ДНІ ЛЕТА

noreply@blogger.com (Unknown) — Tue, 08 Sep 2015 18:37:00 +0000

АПОШНІЯ ДНІ ЛЕТА

Зноўку, як і штовыхадныя, хадзіў у лес. Сёленяе лета задужа гарачае: чэрвень смаліў, і ліпень, і ў жніўні задуха такая, што не толькі ў гарадскіх мурах не ведаеш куды схавацца, але нават і ў вёсцы, калі можаш блін спячы на сцежцы. Адно толькі і застаецца сталаму чалавеку як сысьці ў лес, дзе ты ведаеш кожную сцежачку, кожную ялінку і голас кожнай птушачкі.

Калі пераходзіў цераз поле, тое бачылася як збіраюцца ў чароды буслы, яны зараз ужо са сваім патомсвам кружляюць над вёскай, яе ваколіцамі, дзе з’явіліся на гэты свет. Бачна й чуйна чалавеку, як птахі сумуюць па сваёй радзіме. Але прыродай так наканавана, што поры года змяняюцца...

А ў лесе сёння лагодна: не трашчыць вецце пад нагамі, не назаляюць асабліва і камары. Грыбоў пакуль што няма аніякіх. Калі лісічку якую знойдзеш, і тая рыжавата-сухая. Што ўдалося напачатку месяца назбіраць з дзясятак падасінавікаў, некалькі абабкаў ды махавічкой, тое і адведаў з маладою бульбачкай. Цяпер бы грыбу расці, дык вільготнасці не стае. Але там-сям пачынае зацвітаць зямля, калі пройдзе зараз дождык павінны пайсці баравікі, бо асеннім яшчэ ранавата.

Затое такое гарачае надво’е спрыяла хлебаробу: ураджай Беларусь сабрала багаты – больш за 8 млн. тон. І без асаблівай барацьбы, як гэта звычайна рабілася. Надвор’е паспрыяла.

Заўта зноўку іду ў лес. Паслухаць яго подых.

Да сустрэчы. Ваш Аркадзь Жураўлёў.
Мой e-mail:zhuravlev@tut.by

МАЕ ЗАПОЗНЕНЫЯ, АЛЕ ШЧЫРЫЯ ВІНШАВАННІ ПАТРЫЯРХУ БЕЛАРУСКАЙ ЛІТАРАТУРЫ МІКОЛУ ЯКАЎЛЕВІЧУ АЎРАМЧЫКУ

noreply@blogger.com (Unknown) — Fri, 06 Feb 2015 18:07:00 +0000

МАЕ ЗАПОЗНЕНЫЯ, АЛЕ ШЧЫРЫЯ ВІНШАВАННІ ПАТРЫЯРХУ БЕЛАРУСКАЙ ЛІТАРАТУРЫ МІКОЛУ ЯКАЎЛЕВІЧУ АЎРАМЧЫКУ

Даруйце за спазненне, але я заўсёды схіляю галаву перад Вамі - патрыярхам беларускага слова, Творцам, класікам, перад Вашым творчым даўгалеццем. На вялікі жаль, мне не давялося патрапіць на Вашу творчую вечарыну ў Дзяржаўны музей гісторыі беларускай літаратуры. Даруйце. Але я ніколі не забуду Вашай шчырасці і спагады пад час пошуку матэрыялаў пра М.Пашкевіча. І тыя Вашыя нататкі "Тры сустрэчы" захоўваю з трэпетам.

Ваш лёс нагадвае шлях майго цесця з Мядзельшчыны - Аляксандра Паўлавіча Васілевіча. Ён таксама быў вывезены на прымусовыя работы ў Германію, г. Гамбург лагер Лянкенгерт. І вызвалілі англічане, і потым быў у ГУЛАГУ на Данбасе, на "перавыхаванні". І таксама амаль пяцьдзесят год жыў пад страхам. Сваім мала што расказваў, ажно да пачатку 90-х гадоў.

Шаноўны Мікола Якаўлевіч! Я ўжо пісаў Вам, што мая жонка, як выпускніца нашага філфака (БДУ,) часта бывала на Вашых сустрэчах. У нашай сям'і і зараз захоўваюцца Вашыя кніжкі "Універсітэцкі гарадок", "Агледзіны" з даравальнымі надпісамі "Нонцы Васілевіч. Цвіціце і прыгажэйце!" Бяру Вашыя кніжкі, чытаю, а перад вачамі бачу Вас, нібыта тут, побач, акурат вось так, як аднойчы (і ўсяго толькі !?) сустракаліся на факультэце журналістыкі, у старым будынку.

Паверце, гэта не панегірык. Гэта ад сэрца.

Вы, Мікола Якаўлевіч, унікальны ў многім. Па-першае, Вы асабіста ведалі Янку Купалу - такіх людзей сёння ў Беларусі ўжо адзінкі, на жаль. Па-другое, Вы выпеставалі, далі пуцёўку ў творчае жыццё добраму дзясятку майстроў паэтычнага слова. А гэта ўжо заслугоўвае пашаны і падзякі. Сёння, на вялікі жаль, няма такіх літаратурных школ, дзе б можна было паспавядацца перад вялікім Творцам. Пазайздросціць, не ўключыць у калектыўны зборнік з-за справядлівага слова, не заўважыць ... - гэта зараз могуць. Хто бліжэй да выдаўцоў, той і на кані. А не тое што сказаць адно аднаму цёплае слова пра твор ці прысвяціць верш, апавяданне... Але гэта ўжо іншы сказ.

Зычу Вам, шаноўны Мікола Якаўлевіч, доўгіх і шчаслівых гадоў! Лічу, ды што лічу, упэўнены, калі ззаду засталіся 95, тое і наперадзе будзе не менш. І толькі ў добрым здароўі, гуморы, прыязнасці да людзей!

Абдымаю Вас. Аркадзь Жураўлёў, Маладзечна, зіма 2015.

Вяртанне Максіма Танка

noreply@blogger.com (Unknown) — Thu, 25 Dec 2014 09:18:00 +0000

Вяртанне Максіма Танка

Прывітанне! Адразу, дарагія мае чытачы, хачу папрасіць прабачэння за такія перапынкі. На жаль, хвароба не пытаецца пра час.

Маё задавальненне за апошні час найперш тым, што і мая мара нарэшце здзейснілася. Гэта я пра ўсталяваны ў цэнтры сямітысячнага гарадка Мядзеля мемарыяла паэту-патрыёту, паэту-бунтару, паэту-наватару МАКСІМУ ТАНКУ, Народнаму паэту Беларусі, лаўрэату Ленінскай прэміі.

Адразу прыгадаліся мае ўласныя сустрэчы са знакамітым Максімам Танкам на яго кватэры ў Мінску. Танк чытаў мае рукапісы, даваў парады. Гэта на ўсё жыццё. (Гл.эсэ "А птушкі выртаюцца" у кнізе "Я жадаю вам дабра...", а таксама выступленне на рэспубліканскім свяце з нагоды 100-годдзя М.Танка, а таксама чытай літ.блог за 08.11-2012 "Дарогамі М.Танка ). Неаднаразовыя мае сустрэчы на сядзібе яго дзеда ў Пількаўшчыне з братам Фёдарам Іванавічам. Дарэчы, з апошнім не проста гутарыць наведваўся, а і са тры апошнія гады аказваў помач з набыццём дроў праз знаёмага ў гарпаліве (гл.здымак апошяй сустрэчы з братам паэта). Сустракаўся на Хведаравым котлішчы таксама з паэтам-перакладчыкам, швагерам Яўгена Іванавіча Язэпам Семяжонам.
І мае звароты ў розныя высокія кабінеты, у тым ліку і да М.І.Чаргінца (гл тут жа ад 19.08.2008). Памятаюцца і пагрозлівыя размовы на маю адмову ад распачатага непакою пра страту памяці і павагі да Максіма Танка.

Галоўнае, што я вынес са згаданых клопатаў - трэба толькі верыць у станоўчы вынік і ўсё атрымаецца.

І сам сціплы помнік Паэту, і чайка, што лунае над валуном адпавядае існасці як самога Максіма, так і яго малой радзіме - Мядзельшчыне.

А птушкі вяртаюцца і вераць, што тут іх сустрэнуць родныя краявіды. Максім Танк таксама верыў у лепшы заўтрашні дзень для свайго народа, дзеля роднай Беларусі.

Бронзавы мемарыял "Ёсць адна песня песняў - пра Радзіму!" - пакуль першы ў Беларусі. Цягам часу з'явіцца і на беразе возера Нарач, якое ён жа і праславіў, як і яго рыбакоў, і Гатаўскі бераг.

Ваш. Аркадзь Жураўлёў.

РАДИОКАРЕТА УМЧАЛАСЬ В ПРОШЛОЕ

noreply@blogger.com (Unknown) — Wed, 19 Nov 2014 05:27:00 +0000

РАДИОКАРЕТА УМЧАЛАСЬ В ПРОШЛОЕ

Разачаровал меня нынешний октябрь.И вовсе не погодой, с ней как раз в этом году все отлично: вокруг разноцветье листьев, солнце, теплынь(+10-15* даже в ноябре!) и светлость такая, будто это не у нас, в Беларуси, а где-то далеко.

Разачаровал меня чиновник. Да, да, тот самый чиновник, который решил ликвидировать проводную сеть как нерентабельную. Понятно: жизнь меняется, и, как говорится, в карете прошлого далеко не уедешь. Технический прогресс! Вот только выбрасывая на помойку тысячи громкоговорителей (хотя почему бы не собрать б/у приемники ОАО "Промсвязи"?!) как-то жалковато. У одного меня тех самых громкоговорителей "Ритм-304" (стоил всего 5 рублей советских), которые еще купил в Вилейском Куренце в далеком 1984 было 3 - по одному в комнате. И выпускались тогда разных цветов: кто под обои, ковры или книги подбирал, кто свой любимый цвет. Теперь это уже раритет. Наверняка отнесу в гараж, а может когда-то внуки в антикварную лавку сдадут.

Прощай приемник «Ритм-304»! И спасибо тебе за новости, которые ты доносил до меня.

Не в одно мгновение обрезали сеть, но… Успокаивали вроде нас - "не стоит переживать, что радио окончательно и бесповоротно замолчит, альтернатив радиоточкам сейчас полно: специальные новые приемники для эфирного радио, мобильные телефоны, планшеты. Время другое на дворе. Нет же голубей почтовых. Услуги станут доступнее… Способ доставки сигнала в приемники меняется…Веяние времени..." Так то оно так. Только прежняя радиоточка никогда не выключалась, сутками напоминала человеку, особенно сельскому о всех событиях из жизни своей местности, республики, иногда даже мировые просачивались, правда вскользь.

Скучно стало мне без старой радиоточки. Без белорусского канала. И не только потому, что привык за столько лет, а потому что мое оно, белорусское, с удовольствием слушал новости, события, рассказы белорусских и зарубежных авторов, мои рассказы и сказки также слушали белорусы. И отзывы приходили в редакцию. А теперь я загрустил.

Не выдержал: пошел в сервисный центр Белтелеком. Приемник радиовещательный серого цвета "Мэта 212"(183 000 рублей и все на одно лицо, уже нет возможности выбрать?!), к тому же со свисающим проводом-антенной и блоком питания. И возможности проверить сие изобретение века ОАО "Промсвязь" у продавца-оператора сервисного центра нет: треск, писк - контурный фон... Что делать? Купил. Дома в одну розетку - шипение, в другую - треск и шипение, в третью - настраивал, настраивал - только "Минская волна".

Здравствуй, новый капризный «Мэта 212»! Радуй своих потребителей, а не молчи!

Первый национальный белорусского радио так и не нашел я в тот день. Позвонил в центр, монтер (пришел без задержек!?), через полчаса вариаций с приседаниями-углами-поворотами настроил-таки волну, но только в зале, той комнате, где реже всего бываю, мне главное кабинет и кухня, но там зоны неуверенного приема. Вот тебе и прогресс, а это уже не только способ доставки сигнала в приемники, а практически радио отключено. Ладно мы молодые горожане, пускай и не настолько с тем прогрессом на "вы", а как старики будут эти четыре кнопочки "тыкать" (целых четыре!). А в старых приемниках нужно только звук уменьшить-увеличить. Все тот прием умели делать. А монтер в каждую хату не поедет, не все могут припугнуть жалобой, а старики не только на «вы» с техническим прогрессом, а еще "каб па-ціхаму, ды па-добраму" – никуда звонить не будут, еще с прежних времен остерегаются властей, так и будут молчать. А впереди процесс отключения аналогового телевещания. И кто будет доступно объяснять, готовить общественное мнение? Сельисполкомы? Районная печать? При желании таких идей можно сгенерировать немало. Просто хочу сказать, что все надо делать обдуманно, с умом. Чтобы люди понимали – что, зачем и как это будет работать.

В завершение хочу сказать: «Уважаемые плохие люди!Берегите людей хороших, законопослушных. Помните – вы живете за их счет!»

Пока пока.
Ваш Аркадий Журавлев

КОНКУРС ГРАФФИТИ ОРГАНИЗОВАЛ ЗАВОД

noreply@blogger.com (Unknown) — Tue, 30 Sep 2014 19:51:00 +0000

КОНКУРС ГРАФФИТИ ОРГАНИЗОВАЛ ЗАВОД

Мне, как преданному горожанину, а уже потом как идеологу, давно хотелось хоть каким образом повлиять на недостойное поведение подростков,на тех, кто марает наш город. Обращался через свой блог, и в "МГ". Но художества продолжаются. Вспомните, как выглядел наш Молодечно 2011 году накануне "Дожинок" - дороги построены, многое отремонтировано, возведено много объектов социально-культурной сферы. (К слову, завод также за свои деньги построил более 100 метров дорогу с твердым покрытием). И каким город стал спустя три года: киоски, новые автобусные остановки,фасады жилого сектора, подъезды и заборы в т.ч. и заводской изуродованы непристойной мазней... Мы на СЗАО "Электромеханический завод" решили выступить с инициативой и провести городской конкурс граффити на своих вновь окрашенных 40 ж.б. заборных плитах-пролетах. Конкурс граффити на законных основаниях! Решили предоставить право подросткам реализовать свои творческие проекты и возможности. Естественно, спрей-красками мы обеспечили. Денег директор В.П.Чаевский не пожалел. И родилось Положение о конкурсе с выделением ценных денежных призов. Райисполком поддержал нашу инициативу. и вот это Обращение: "Молодой человек! Юный житель Молодечно! Сегодня ты идешь по чистой асфальтированной дороге и твой глаз радует удобство и белоснежные заборные плиты заводской территории. А еще здесь недавно была непроходимая полевая окраина и серая бетонная стена. Разве тебе было приятно? Конечно, нет! И мы пошли навстречу пожеланиям не только своих работников, но и жителей новых микрорайонов города, изыскав почти 700 миллионов рублей на строительство новой дороги. Нынешняя чистота, удобство и комфорт- результат всего коллектива, где работает твой друг, сосед, твои родные и близкие. И это просим (надо!) уважать и беречь, а попросту не марать. Администрация и весь коллектив СЗАО "Электромеханический завод" выступает против "Уличного" хулиганства в виде расписывания неэстетичными надписями и рисунками стен, т.к. на "ликвидацию" последствий тфорчества уличных граффити из бюджета завода повторно затрачено более 10 млн. рублей. А посмотрите в масштабах города! Это же - миллионы народных денег на ветер!

В отношении любителей порисовать на стенах фасадов зданий применяются статьи Уголовного кодекса Республики Беларусь - ст.341 (осквернение сооружений и порча имущества) и хулиганство - ст.339 ч.1. Художества на улицах города может стоить лишения свободы, а также штрафа на стоимость восстановительных работ. Нужели вы хотите, чтобы за каждым вашим шагом велось видеонаблюдение?

Наш конкурс граффити в рамках творческого форума "Время жить" закончился. Названы победители и в тот же день в Летнем амфитиатре нами вручены денежные призы: учащейся детской художественной школы искусств Елизавете Ковалевской (ей помогали Екатерина Бондарь и Полина Мартынова) за 1 место, Михаилу Молибожко и Игорю Синявскому из профессионального колледжа за вторые места, Сергею Владу за 3-е место и специальный поощрительный приз Алексею Кевлигу (оба из ДХШИ).

P.S. Вроде и работа позади, но осталась горечь и разачарование. Участников было крайне мало по причине неосведомленности общеобразовательных и школы искусств, а также перепутан адрес ответственным испонителем от куратора, поэтому третья часть площади осталось чистой. Пока чистой. Собеседования по темам рисунков и регистрационная форма участника, как мы предусматривали, оформлена не была вовсе. А вот растаскивание краски было. Нам так хотелось красочно расписать стены, как показывалив одном из сюжетов "Белорусского времечка" в одном из ЖЭСов Минска. Жаль, что такое несерьезное отношение к благому делу.

За час-два развлечений ребята получили по 100-300 тысяч рублей!. Неплохо, согласитесь?!

Смотрим рисунки легальных граффити.

ПАМЯТАЦЬ ГІСТОРЫЮ СВАЮ

noreply@blogger.com (Unknown) — Tue, 20 May 2014 04:44:00 +0000

ПАМЯТАЦЬ ГІСТОРЫЮ СВАЮ

Часта задумваюся над тым, што гісторыя чалавецтва – бясконцая чарада войнаў. Сусед спакон веку ішоў у атаку ці контратаку на суседа, перамір’е змянялася эскалацыяй канфліктаў, ствараліся і разбураліся кааліцыі. За сотні гадоў любы еўрапейскі народ займеў усе маючыя ў яго ў наяўнасці зубы практычна на любы іншы еўрапейскі народ.

Так што калі хочаш пазнаць анатомію канфліктаў і саюзаў, зразумець матывы учынкаў нашых і чужых продкаў, не ў судовых журналах гандлёвых караблёў шукай, я б сказаў нават – рыцца - патрэбна, а ў зводках з франтоў, пісьмах салдат, мемуарах афіцэраў і генералаў...

У войнах гінулі ні ў чым не павінныя мірныя людзі: мужчыны і жанчыны, старыя і дзеці. Гінулі ў росквіце сваім. Гінулі сотнямі тысяч, мільёнамі, аставіўшы асірацелыя сем’і. Кірўнікі краін наўмысна распачыналі гігантскія чалавечыя мясарубкі. І сёння мы бачым, як ва ўсім свеце льецца бязвінная людская кроў. Дзеля задавальнення сваіх імперскіх, нацыяналістычных амбіцый, дзеля прыхвату новых тэрыторый і карысных выкапняў – прыродных багацццяў суседа.

Мая Беларусь. Прыгожы азёрны, лясісты і мірны край сінявокай Радзімы. Асабліва прываблівая тэрыторыя і ў геапалітычным сэнсе. Хто толькі не імкнуўся на нашу зямлю: і татары, і французы, і кайзераўскія войскі, і гітлераўцы... Палілі, растрэльвалі, дашчэнту знішчалі. А хутары і вёскі, паселішчы і гарады ўставалі ўноў народжаныя. Нараджаліся і раслі дзеці, цэлыя пакаленні…

Пра гэта задумваюся штораз калі сачу за падзеямі у свеце і ў суседзяў, ва Украіне, і калі праязджаю каля маўклівых напамінкаў пра мінулыя крывавыя падзеі тых часоў – крыжы, стэлы, помнікі... Прычым не толькі расійскім салдатам, а і нашым ворагам – тым, хто якраз імкнуўся авалодаць нашымі землямі.

Першая сусветная вайна аставіла свае сляды на Смаргоншчыне і Мядзельшчыне. Вёскі Брусы, Стахоўцы, Чарняты, Лотва, Мокрыца, Муляры, пронькі, Нарач, Засвір, возера Вішнеўскае, за чатыры кіламетры адсюль мая вёсачка Гарані на беразе возера Свір... Нарачанская аперацыя на тэрыторыі Беларусі 1914-1916 гадоў уцягнула 38 дзяржаў. Загінула амаль 80 тысяч рускіх салдат, але выратавалі Францыю ад немцаў. Вось такія сціплыя валуны-помнікі як напамінак пра той час.

Сціпла, ці не так? Вось як захоўваюць памяць пра захопнікаў, якой бы не была іх роля ў гісторыі. Хаця дакладна вызначана, што акупант ёсць акупант. Вось і памяць загінулых нямецкіх салдат увекавечана больш дастойна і годна. Яны беражліва перазахароньвалі сваіх суайчыннікаў на могілках па ўсім свеце. Не шкадуючы высілкаў. Дзеля ўшанавання сваёй памяці.

Лінія фронту Першай сусветнай была і пад Смаргонню. Менавіта пра жудасныя баі ў той час казалі : "Хто пад Смаргонню не бываў, той і вайны не бачыў". Немцы ж называлі беларускі гарадок "рускім Вердэнам". 810 дзён і начэй ішлі баі за мой раённы цэнтр Смаргонь. Маштабы нямецкай жудасці можна акрэсліць толькі па аднаму факту: за тры гадзіны ліпеня 1916 года больш за 3 тысячы рускіх салдат і афіцэраў загінулі падчас першых у сусветнай ваеннай практыцы газавых атак хімічнымі снарадамі. Тым не менш больш двух год нашыя войскі стрымлівалі наступленне аўстра-германскіх захопнікаў на Мінск і Маскву. 5 мільёнаў загінулых... Кажу так, таму што гэтыя падзеі на нашых беларускіх землях дзясяткі гадоў замоўчваліся.

Успомніліся гэтыя гістарычныя эпізоды яшчэ і таму, што тут, дзе і я, як і многія мае землякі, рос і сталеў, дзе за наш сённяшні светлы дзень змагаліся і гінулі людзі. І мы абавязаны памятаць пра іх самаахвярнасць і мужнасць, гераізм і подзвіг. Нават жанчыны ішлі ў бой, як батальён Марыі Бачкаровай.

Пісьменнікі Міхаіл Зошчанка, Валянцін Катаеў, малодшая дачка Льва Талстога Аляксандра... таксама змагаліся ў акопах на Смаргоншчыне.

Лаўлю ў аб’ектыў сваёй сціпленкай састарэлай камеры чарговы помнік ахвярам, а ў голаў прыходзіць думка: зараз нашаму Ураду патрэбна будаваць і будаваць як мага хутчэй новы я абараняльныя лініі рубяжоў нашай Гісторыі напісаннем новых праўдзівых і даходлівых падручнікаў на любы ўзрост - школьніка, студэнта, рабочага і г.д. Каб нашыя дзеці і ўнукі ведалі сваю гістарычную праўду. І ніхто не змог перакроіць Гісторыю і Праўду Беларусі на свой капыл.

Аркадзь ЖУРАЎЛЁЎ.

E-mail:zhuravlev@tut.by
http://zhuravlev.at.tut.by

МАЛАДЗЕЧАНСКІЯ СЦЕЖКІ ПАЭТА ВАЛЯНЦІНА ТАЎЛАЯ

noreply@blogger.com (Unknown) — Mon, 24 Mar 2014 19:01:00 +0000

МАЛАДЗЕЧАНСКІЯ СЦЕЖКІ ПАЭТА ВАЛЯНЦІНА ТАЎЛАЯ

Хутка (26 красавіка 2014 года) мы з вамі, паважаныя маладзечанцы, і нашыя госці будзем адзначаць чарговую гадавіну з моманту залічэння мястэчка Маладзечна, якое было адным з 71 пасяленняў і ўваходзіла ў склад сельскай гміны Маладзечна Маладзечанскага павета Віленскага ваяводства ў лік гарадоў. Нават гісторыкі і архівісты не могуць зараз сказаць, хто назваў і мой горад вечна маладым імем у далёкім снежні 1388 года. Скажу адно, што за сваю ўжо больш як 625-гадовую гісторыю Маладзечна зведаў шмат пакут, калі пераходзіў з рук у рукі, не аднойчы гарэў, не аднойчы разбураўся. Пасля Вялікай Айчыннай вайны ў горадзе амаль не засталося цэлых будынкаў, пагэтаму гістарычныя будынкі ў горадзе можна пералічыць на пальцах.

Сярод іх - будынак былога староства ля аўтастанцыі, у якім зараз знаходзіцца раённая падатковая інспекцыя, дзе воляю лёсу і мне давялося працаваць. Адразу скажу, што цяжкі тут дух для сумленнай працы. І вось чаму.

ЧамуУ? Таму, што тут некалі чакаў прысуду блізкі па духу мне Творца, паэт Валянцін Таўлай. Скажыце: якой уладзе даспадобы праўда-матка? Аніякай! Вось і за свой першы верш "У нашым краі" (1928), а пасля за ўдзел у студэнтскай забастоўцы ў 1929 годзе арыштаваны польскімі ўладамі...

1925 годзе ў складзе Рэчы Паспалітай Польшчы быў створаны Маладзечанскі павет (аналаг сучаснага раёна) з цэнтрам у мястэчку Маладечна. У 1927 годзе на землях фальварка Бухаўшчына, на вуліцы Старосцінскай, з'явіўся будынак адміністратыўнага цэнтра кіравання паветам - Маладзечанскае староства (зараз яго назвалі райвыканкамам). Да нашых дзё яно дажыло амаль у перадным выглядзе. Невялікія касметычныя рамонты ўнутры будынка рабіліся ў савецкі час. Зараз і дах, дзякуючы добрасумленным падаткаплацельшчыкам, сучасны, і еўрарамонт кожнага кабінета.

У 1934 годзе пры спробе перайсці мяжу з СССР былі затрыманы паэт Валянцін Таўлай і журналіст Якуб Міско. На працягу шасці тыдняў яны знаходзіліся пад следствам у следчым ізалятары, тут, у гэтым жа будынку староства. (Уявіце, што можа адчуваць нармальны чалавек і грамадзянік, працуючы у такім месцы?! Вось і я пра тое ж)... Пасля здзекаў, і катаванняў абодва - Таўлай і Міско - былі пераведзены ў Лукішкі. Затым і трэці раз пабываў у турме, няхай сабе і кароткі тэрмін два месяцы 1943 г.

Валянцін Таўлай яшчэ бліцкі па духу і тым, што вучыўся ў БДУ (мой журфак пачынаўся менавіта з літфака!)

Доўгія дзесяцігоддзі спатрэбіліся чыноўнікам ад гісторыі, каб усяго маленькаму завулку Прывакзальны даць назву вуліцы імя Валянціна Таўлая - беларускага савецкага паэта, удзельніка рэвалюцыйна-вызваленчага руху ў Заходняй Беларусі, а на будынку, дзе праводзіліся допыты з'явілася мемарыяльная дошка.

Дарэчы, не лішнім будзе нагадаць, што дзве юбілейныя даты 100 год з дня народзінаў Валянціна Таўлая і 80 год, як пераходзіў мяжу. Шкада, што пражыў паэт усяго 33 гады.

Захаваўся і вензель архітэктара гэтага будынку Ён укладзены ў падлогу пры ўваходзе - 19Міхніевіч27 Вільно

Першая рэканструкцыя будынку была пасля Вялікай Айчыннай вайны. Доўгі час тут была гарадская гасцініца, у якую мне неаднойчы даводзілася засяляць турыстаў з Украіны, краін Балтыі ды з Расіі, падчас працы загадчыкам арганізацыйна-метадычнага аддзела Маладзечанскага экскурсійнага бюро. Пасля колькі год сюды прыходзілі дзеці для заняткаў у шматлікіх гуртках Цэнтра дзіцячай творчасці.

Прапануйце новыя адметныя факты.

Пішыце свае каментарыі на мой літаратурны блог. Зразумейце, калі ласка, вашы словы падтрымкі вельмі важныя для мяне. Хай у вашым жыцці заўжды будзе радасць!

Ваш Аркадзь Жураўлёў

ТРИУМФ БЕЛАРУСИ НА СОЧИНСКОЙ ОЛИМПИАДЕ.

noreply@blogger.com (Unknown) — Tue, 18 Feb 2014 07:38:00 +0000

ТРИУМФ БЕЛАРУСИ НА СОЧИНСКОЙ ОЛИМПИАДЕ.

БЕЛОРУССКА ДАРЬЯ ДОМРАЧЕВА - ПЕРВАЯ В МИРЕ БИАТЛОНИСТКА, КТО ЗА ОДНУ ОЛИМПИАДУ ЗАВОЕВАЛА ТРИ (3) ЗОЛОТЫЕ МЕДАЛИ!

ЭТА ХРУПКАЯ ДЕВУШКА ОКАЗАЛАСЬ НЕ ТОЛЬКО СИЛЬНОЙ, НАСТОЙЧИВОЙ, ВЫНОСЛИВОЙ, НО И МУЖЕСТВЕННОЙ.

ОНА НЕ ТОЛЬКО ВЫДЕРЖАЛА БРЕМЯ СВАЛИВШЕЙСЯ НА НЕЁ СЛАВЫ, НО ВЫДЕРЖАЛА И ВЕЛИЧАЙШИЙ ГРУЗ ОТВЕТСТВЕННОСТИ, КОГДА НА НЕЁ СМОТРЕЛА, ЗА НЕЁ ПЕРЕЖИВАЛА, НА НЕЁ НАДЕЯЛАСЬ ВСЯ БЕЛАРУСЬ.

И ОНА НЕ ПОДВЕЛА!

УМНИЦА И ГЕРОИНЯ! УНИКАЛЬНАЯ ДАША!

ПРИСВОЕНИЕ ДАРЬЕ ДОМРАЧЕВОЙ ЗВАНИЯ ГЕРОЙ БЕЛАРУСИ ЗАСЛУЖЕННО! ВПЕРВЫЕ В ОБЛАСТИ СПОРТА ПРИСВОЕНА ВЫСШАЯ НАГРАДА. ОНА ПРОСЛАВИЛА НАШУ БЕЛАРУСЬ!

ОНА – НАША ДАРЬЯ ДОМРАЧЕВА - ЦАРИЦА ОЛИМПИАДЫ! ЗОЛОТАЯ ДАРЬЯ! СПАСИБО ТЕБЕ ЗА ПОБЕДУ! СПАСИБО ЗА НАШИ СЛЁЗЫ РАДОСТИ И ГОРДОСТИ ЗА ТЕБЯ, ЗА БЕЛАРУСЬ!

ШЕСТЬ (6) МЕДАЛЕЙ У БЕЛОРУСОВ! ЭТО ТРИУМФ! СПАСИБО ВАМ РЕБЯТА – АЛЛА, НАДЕЖДА, АНТОН! ВЫ – НАША ГОРДОСТЬ!

ДО ВСТРЕЧИ!
ВАШ АРКАДИЙ ЖУРАВЛЕВ.

НАВАГОДНІ ТЭСТ

noreply@blogger.com (Unknown) — Mon, 23 Dec 2013 20:12:00 +0000

НАВАГОДНІ ТЭСТ

Гумарэска

Праз лічаныя гадзіны вы, паважаныя чытачы, ўрэшце разам з роднымі і знаёмымі зберацеся за навагоднім столом. І не галоўнае якой формы той стол - у выглядзе літар П ці Г. Пажадана, каб маладыя хлопцы і дзяўчаты сядзелі на агульнай лаўцы.

Вось ўжо і тэлевізар паказвае доўгачаканыя хвіліны да поўначы, і шампанскае падрыхтавана, так што цяпер самы час праверыць у сябе і прысутных пачуццё гумару. Іначай нельга: сустрэча Новага года без жартаў і смеху немагчыма, як зіма без снегу, елка без калючак, Дзед Мароз без падарункаў.

Спецыяльна распрацаваны мною тэст дапаможа вам ў гэтай справе. Падрыхтаваліся? Пачынаем!

Пытанне 1. Існуе павер`е: калі ў навагоднюю ноч напісаць на чыстым аркушы паперы сваё запаветнае жаданне, а ў поўнач праглынуць яго, тое жаданне абавязкова збудзецца. Якое жаданне вы абавязкова запісваеце? Ажаніцца – 1 ачко. Выйсці ўдала замуж – 5 ачкоў. Купіць гумовую лодку – 6 ачкоў. Набыць іншамарку (няхай сабе дзесяцігадовы легкавічок) – 7 ачкоў. Вынесці вядро з мінулагоднім смеццем – 10 ачкоў.

Пытанне 2.У гасцях вы пацягнуліся да талеркі з вінегрэтам і неспадзявана зачапілі вазу з саксонскага фарфору, якая чамусьці адразу звалілася долу і разбілася на дробныя аскепкі, што пырснулі ва ўсе бакі. Як, на ваш погляд, павінен павесці чалавек з пачуццём гумару? Весела закрычаць, хлопаючы ў ладкі: “Посуд б`ецца - чакай шчасця!”–0 ачкоў. У жартаўлівай форме расказаць як пад Новы год патрэбна збаўляцца ад непатрэбных рэчаў і звычак – 4 ачкі. Зрабіць выгляд быццам нічога асаблівага не здарылася і папрасіць дэпэ (гэта значыць дабаўкі) вінегрэта – 10 ачкоў.

Пытанне 3.Які з мультфільмаў, на ваш погляд, мог быць да месца на тэлеэкранах у навагоднюю ноч? “Кот у ботах”- 3 ачкі.”Прыгоды ката Леапольда”- 5, “Хто сказаў “мяў?” – 10 ачкоў.

Адказы. Калі вы набралі ад 1 да 10 ачкоў – гэта добра. Вы жывы і знаходлівы. У вас ёсць пачуццё гумару. Вы набралі ад 11 да 20 ачкоў – вельмі добра. Вы вясёлая і кемлівая асоба, прыцягваеце субяседнікаў, асабліва калі ўсміхаецеся. Ну, а калі ў вашай скарбонцы набралася ад 21 да 30 ачкоў – проста цудоўна: вы абаяльная і харызматычная асоба, а пачуццё гумару не здраджвае вам нават у навагоднюю ноч.

Ну, вось і ўсё. Цяпер можаце даносіць да вызначанай мэты свае бакалы і працягваць сустрэчу Новага года – года Белага Каня. Уявіце грацыёзнасць і рахманасць, іншым разам пагарную і гарэзлівую постаць гэтай добрай жывёліны і памочніцы вясковага чалавека. Самота вам не пагражае. Канечне ж, калі для мужчын стане нормай сумленна выконваць другі і пяты варыянт першага пытання. І не засмучайцеся, калі суседзі весяляцца гучней звычайнага ці госці заседжваюцца. Гэта да згоды і паразумення.

Вось і Дзед Мароз з падарункамі! Вось і мне тое-сёе перапала. З Новым годам, землякі з усіх краін свету – Расіі, Украіны, Казахстана, краін Еўропы і Амерыкі, Аўстраліі!

З новым шчасцем! Новых усмешак і прыгод! І не хвалюйцеся, калі ваша каханая або жонка набярэ іншым часам больш ачкоў, усяроўна пасля бою курантаў і трэцяга навагодняга тоста “За любоў!” усё ў вас (і ў нас таксама!) будзе агульным. Так, так – усё! Нават ў першы дзень Новага 2014 каву ў ложак не толькі мы, мужчыны, будзем падносіць сваім каханым.

Але і яны нам – каву ў ложак...

А пакуль успомнім кожны сваю радзіму, дзе закапана наша пупавіна. Абавязкова ўспомнім, нават калі будзе заможным жыццё ці наадварот цяжка рухацца і размаўляць.

З Новым годам!

Пішыце. Паразмаўляем.

E-mail:zhuravlev@tut.by

http://zhuravlev.at.tut.by

БЕЛАРУСКАЯ МОВА: ЦІ БЫЦЬ ГАСПАДЫНЯЙ У СВАЁ КРАІНЕ?

noreply@blogger.com (Unknown) — Thu, 22 Aug 2013 19:23:00 +0000

БЕЛАРУСКАЯ МОВА: ЦІ БЫЦЬ ГАСПАДЫНЯЙ У СВАЁ КРАІНЕ?

Нарэшце гэта адбылося: у Беларусі адкрыўся Міжнародны з’езд славістаў. Чаму так ўзрушыла мяне гэтая падзея? Таму, што ўпершыню ў нас такі форум, а па-другое, нарэшце, спадзяюся, будзе сярод усіх славянскіх абмеркавана праблема развіцця і пашырэння нашай роднай беларускай мовы.

Я ўжо чуў, што гэта прэстыж і ўсё такое. Не, сябры-братове, нам гэтае не так патрэбна, бо галоўнае - крычаць патрэбна наконт распаўсюджвання, пашырэння беларускай мовы, культуры, літаратуры па свеце. Каб на ёй не толькі ў сферы культуры, мастацтва, літаратуры і журналістыкі, зрэдку ў якіх школах, хутчэй у асобных класах, а паўсюль – ад побыту радавых беларусаў да дзяржаўных органаў краіны і яе кіраўнікоў. Без дзяржаўнай падтрымкі беларускамоўных выданняў перыёдыкі, сучаснай літаратуры не абысціся!

Гэта павінен быць абавязак і ўзор для першых кіраўнікоў, іншым размаўляць хаця б у дні ўрачыстасцяў у гонар галоўных дзяржаўных святаў. Не спыняюся паўтараць, што сёння існуе сур’ёзная праблема з колькасцю рэальных носьбітаў беларускай мовы. Нашай моваю мала хто карыстаецца: ад’ехаў з вёскі - і ўжо на рускай размаўляе ўчарашні вучань сельскай школкі.

Незразумела і з правапісам, і з лексікай беларускай мовы. Павінна ж і ў нас быць "моўная" незвычайнасць як у таварных знаках, уласных беларускамоўных назвах і г.д.

Дык ці стане родная мова для беларусаў роднай? Самай прыгожай, самай мілагучнай, самай дасканалай? Пакуль жа хачу сказаць, што для кожнага носьбіта яго родная мова, мова краіны, дзе ён жыве, найлепшая. Толькі каб зразумець гэта, паважаныя беларусы (хто сябе такім лічыць!) трэба яе ведаць! Пачакаем вынікаў!

Веру і спадзяюся! Чытайце. Пішыце. Буду рады абмеркаваць, паспрачацца, калі неабходна.

E-mail:zhuravlev@tut.by

Ваш Аркадзь Жураўлёў.

Гомельшчына: беларуская мова - і радасць, і засмучэнне, альбо Ці дастаткова выкладчыку ведаць толькі адну дзяржаўную мову?

noreply@blogger.com (Unknown) — Tue, 23 Jul 2013 05:34:00 +0000

Гомельшчына: беларуская мова - і радасць, і засмучэнне, альбо Ці дастаткова выкладчыку ведаць толькі адну дзяржаўную мову?

Радасць. Напрыканцы мая я быў вельмі ўсцешаны, калі даведашся, што ў Гомелі сузаснавальнік групы прыватных кампаній "Славія", ураджэнец Жыткавіцкага раёна Генадзь Кустаў упершыню ў Беларусі ўвасобіў цікавую ідэю: пачаў прадстаўляць 10% зніжкі на мэблю тым кліентам, якія размаўляюць па-беларуску. Нават білборд на роднай мове ў абласным цэнтры з’явіўся, дзе пазначана "На сваіх не зарабляем". І яшчэ – "Гэта наш палескі стыль".

Ну, як не парадавацца за такіх беларусаў! І людзі, хто няўпэўнена размаўляў па-беларуску, пачынае імкнуцца гэта рабіць, хоць і збіваюцца, і пераходзяць на рускую, але ж усё роўна спрабуюць ісці да Беларусі. І чым больш размаюляюць, тым лепш атрымліваецца. Ідуць і замаўляюць сваю мэблю па-беларуску.

Засмучэнне. А вось ў Мазырскім абласным ліцэі выкладчыкі беларускай моваю пагарджаюць. Вось прыклад. Дзяўчына з беларускамоўнай школы з Лоеўскага раёна пры паступленні ў гэтую ўстанову была настолькі пакрыўджана (і не яна адна!), бо тэсты, на якія патрэбна было адказаць пры паступленні, былі на рускай мове, а яна ж вучылася на роднай мове і, зразумела, тлумачэнне шматлікіх тэрмінаў па большасці прадметаў зусім розныя, цяжка адразу пераключыцца, каб перакласці і, галоўнае – зразумець пра што ідзе гутарка. І гэта ў момант, калі кожная хвіліна каштоўная. Ды вось выкладчыкі не выстаўляюць ужо колькі дзён адзнакі. А ведаеце чаму? Таму, што не толькі не валодаюць, не разумеюць ... беларускай мовы(?!).

Парадокс. Чаму нашы дзеці павінны адказваць за дарослых? Чаму павінны падстрайвацца пад рускамоўных выкладчыкаў, а не наадварот? Ды і зусім не пасуе выкладчыку не ведаць роднай мовы краіны, дзе вучыш дзяцей карэннага насельніцтва. У нашай краіне гэта можна.

Не спрачаюся: статус дзяржаўнай у рэспубліцы нададзены дзвюм мовам – беларускай і рускай. А значыць, кожны мае права размаўляць на той, які лічыць для сябе радней і бліжэй. Толькі заканадаўства пакуль ніхто не спяшаецца выконваць. Напрыклад дакументаабарот пакуль вядзецца на мове Пушкіна, а не Якуба Коласа і Янкі Купалы. Гэта тычыцца і згаданых тэстаў. Дзіву даешся, калі даведваешся, што настаўнікі, бібліятэкары, ідыёлагі, кіраўнікі рэгіёнаў, дзяржаўных устаноў і прадпрыемстваў не валодаюць мовай краіны, дзе працуюць, дзе пусцілі глыбокія карані.

Вось бы на тых чыноўнікаў са згаданай установы і вышэйшых рангам Аляксандра 1!

Да якой пары моўны бар’ер будзе перашкодай на шляху карэннага насельніцтва да атрымання ведаў, да гісторыі, да гістарычнай праўды Беларусі?

Як вы ацэньваеце такую дзіўна-парадаксальную моўную сітуацыю?

Пішыце. Абмяркуем. Да сустрэчы.
Ваш Аркадзь Жураўлёў.

МАЛАДЗЕЧАНШЧЫНА РАЗВІТАЛАСЯ З МАСТАКОМ

noreply@blogger.com (Unknown) — Wed, 17 Jul 2013 19:22:00 +0000

МАЛАДЗЕЧАНШЧЫНА РАЗВІТАЛАСЯ З МАСТАКОМ

Не стала яшчэ аднаго шчырага, харошага і сумленна-чыстага чалавека - старэйшага мастака Маладзечаншчыны Кастуся Іванавіча ХАРАШЭВІЧА – знакавай постаці нашага краю. Адышоў у вечнасць адзін з лепшых і адметных беларускіх пейзажыстаў, актыўны грамадзянін-патрыёт, хто ўнёс значны ўклад у фарміраванне мастацкага асяроддзя Маладзечаншчыны. Гэта ён, Харашэвіч разам з Радзялоўскай, быў актыўным стваральнікам студыі выяўленчага і дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва ў горадзе.

К.І.Харашэвіч быў аўтарытэтным у мастацкім асяродку горада творцам, членам Саюза мастакоў Беларусі. Актыўны арганізатар і ўдзельнік шматлікіх мастацкіх выставак, ён узнагароджаны медалём Беларускага Саюза мастакоў "За заслугі ў выяўленчым мастацтве". Гэта яму, К.І.Харашэвічу, двойчы прысуджалася спецыяльная прэмія "Талент" Маладзечанскага гарвыканкама ў намінацыі "Мастак года"

Ён напісаў больш за 500 карцін, сярод якіх значнае месца займаюць тэматычныя палотны, прысвечаныя гістарычным падзеям як у нашым краі, так і на Беларусі – Паўстанне нарачанскіх рыбакоў, - Выступленне Б.Тарашкевіча перад сялянамі Заходняй Беларусі, - Каля млына, - Вялікдзень, інш.

Многія палотны-пейзажы Харашэвіча нясуць вобразы цёплай, шчодрай і ўтульнай зямлі – Мой родны кут, - Вясна ў Гарадзілаве, -Васількі, - Збажына паспела, - Леснічоўка, - Дарогі ў Ракуцёўшчыну...

Партрэты дзеячоў гісторыі і культуры, нашых знакамітых землякоў – Барыса Кіта, - Міколы Ермаловіча, - Генадзя Каханоўскага, - Юрася Герасіменкі-Жызнеўскага ды інш. Кожны твор жывапісца глыбока перажыты, выпакутаваны, дзе ёсць шчырая споведзь, у якой знітаваны паміж сабой мінулае, сучаснае і будучае нашага народа – яго вобразы, яго колеры, яго сум.

Працы майстра знаходзяцца у музеях Беларусі, Лондана, у асабістых калекцыях у Польшчы, Германіі, ЗША, Ізраіля, Канады, інш. Імя Харашэвіча занесена ў сусветную энцыклапедыю сучаснага мастацтва. А яшчэ Кастусь Іванавіч вядомы нам як аўтар успамінаў "Зведанае і перажытае".

Прыгадаліся сустрэчы на паседжаннях літаратурнага клуба "Жывіца", дзе часта прысутнічаў і Мастак Харашэвіч: заўжды ўважліва слухаў, пры неабходнасці тактоўна прасіў слова і трапна дадаваў, тлумачыў. І нам гэта было цікава.

Узгадваю зараз як сустрэўся ў цэнтральнай раённай бібліятэцы імя Максіма Багдановіча з Кастусём Іванавічам у 2007 годзе, вясною, аклімаўшыся ад хваробы, ён колькі слоў сказаў пра сваё кепскае здароўе, пагаршэлы і без таго слабы зрок. Пасля папрасіў прабачэння, што не змог прысутнічаць у Палацы культуры на прэзентацыі маіх кніх "Апалонік для дырэктара" і "Я жадаю вам дабра..." па той жа прычыне і тут жа з гордасцю паведаміў, што "нарэшце і я маю свой каталог; Райвыканкам і добрыя людзі дапамаглі. Так што ваш экзэмпляр тут чакаецца вас". Затым дастаў з папкі свой каталог мастака "Старонкі жыцця і творчасці" і акуратна падпісаў "Паважанаму Аркадзю Жураўлёву ад аўтара.26.-ІІІ-2007 г.Маладзечна".

І сёння яшчэ на аднаго шчырага свайго сына пабяднела Беларусь. Сумую разам з землякамі па Кастусю Іванавічу.

Светлай памяці.

Мы заўжды будзем памятаць Вас, Маста!

Хай Вашай душы, Кастусь Іванавіч, там – у вечнасці – будзе заўжды спакойна за свой край, Маладзечаншчыну.

Аркадий Журавлев.

ВСПОМИНАЯ АКТЕРА АНТОНА МАКАРСКОГО

noreply@blogger.com (Unknown) — Fri, 05 Jul 2013 06:47:00 +0000

ВСПОМИНАЯ АКТЕРА АНТОНА МАКАРСКОГО

Всякий раз, когда прохожу мимо афиш, информирующих об очередных гастролях той или иной театральной или эстрадной «звезды», с теплом вспоминаю встречу двухлетней давности в Молодечненском Дворце культуры с популярным артистом АНТОНОМ МАКАРСКИМ.

Шел на встречу настороженно: всего-то в пару фильмах видел актера, а жену и вовсе никогда. Виктория родом из Витебска, выпускница режиссерского факультета ГИТИСа, долгое время работала с симфоническим оркестром, которым руководит маэстро профессор Михаил Финберг. Антон – из Пензы, из потомственной артистической семьи.

Хотя и давно это было, но запала та встреча в мою душу. Эта семейная или «союзная» пара весь концерт «держала» зал в добром расположении духа и веселом настроении. Тон задавал Антон – веселый, открытый человек, к тому же без гордыни и чванства: исполнял песни, играл на гитаре, читал монологи...

Запомнилось еще вот что. В тот вечер я в числе еще четырех зрителей первого ряда выпил рюмку коньяку за 35-летие Антона Макарского. И актер в тот вечер стал ближе к белорусскому зрителю, нашел своих поклонников. Теперь совсем по-другому, с особым вниманием смотрю фильмы с его участием.

Еще одна новость. Я рад за Антона и Викторию, что Бог послал им долгожданную дочурку. Поздравляю, ребята. Здоровенькой расти и веселой Вашей красавице.

Всегда рад новой встрече.

Аркадий Журавлев.

E-mail:zhuravlev@tut.by

Я б в студенты все ж пошел

noreply@blogger.com (Unknown) — Tue, 25 Jun 2013 05:54:00 +0000

Я б в студенты все ж пошел.

Хочешь стать студентом – будь умницей и счастливым по жизни или все-таки нужны папы-мамы со связями?

Задал себе вопрос в день накануне централизированного тестирования (ЦТ) и сам ж ответил: «Неплохо все-таки иметь и то и другое». А память тем временем вернула в недавнее прошлое.

Поступает сын знакомого в вуз. Первый экзамен – беларуская мова, сочинение. Его сын переживает, а второй сосед, с одного города (середнячком был в школе) улыбается, шутит себе, будто идет на прогулку.

Закончился экзамен, вывесили списки с результатами. Отличник получил 5/5, а тот, что без связей и подкормки декана - 4/4, а написал без единой ошибочки и проверяющие только волнистой линией единожды подчекнули одно слово. Для понта или?! И все.

Через пару дней в результате родительский расследований стало известно, что отец нерадивого студента в теплых отношениях с деканом ф-та, дачу обслуживает (навоз по весне доставляет и т.д.).

В результате умница, но без связей вынужден соглашаться на платное, т.к. не хватило одного балла, а посредственность, но со связями – на бюджет

Грустно, когда Честный и Умный всегда за кадром!

А тем временем контролирующее око не дремлет...

Пока, пока.