Bir örnek teşkil etmesi açısından şunu söyleyebilirim. Şirketimiz Orcas‘ın bu konuda üzerine düşen görev ve çalışmalarını yerine getirmek için kolları sıvadığını dile getirmek istiyorum. Bu alanda en ciddi girişimimiz olarak National Venture Capital Association‘ın kurumsal iş ortağı olmamız oldu. Bu sayede bölgesel yatırımlar konusunda çalışmalar sürdürerek yatırım analistliği konusunda sektöre katkılar sağlamayı hedefliyoruz.

Teknoloji ve internet yatırımları konusunda çalışmalar sürdüren Venture 360 Report grubu ile daha önce görüşmelerimiz olmuştu. Gelişen bu süreç içerisinde kendileri web siteleri üzerinden ikinci çeyrek olarak adlandırdıkları melek yatırımlar ve yatırımların dağıtıldığı bazı sektörel rakamlar paylaştılar. Mutlaka göz atmakta fayda var.

Kendine yeni bir pazar yaratan pek çok inovasyoncu girişimin neden sürüdürülebilir bir şirket kurmakta başarısız olduğunun kilit cevabının, bu üç strateji önermesini birbiriyle tutarlı olacak şekilde aynı hizaya getirememelerinden kaynaklandığını ileri sürmektedir. İnternet üzerinden müzik pazarlayan Naspter‘ı ele alalım. 1999′da kurulan bu şirket, kendi değer önermesi sayesinde kısa sürede 80 milyondan fazla kayıtlı aboneye ulaşmıştı. Aslında müzik dosyalarının kategorilendirilmesini, aranıp bulunmasını, dünyanın dört bir yanındaki bilgisayarlar arasında ücretsiz olarak paylaşılmasını sağlayan basit ve kullanılması son derece kolay bir sistemden ibaretti. Ancak sadece bir yıl içinde Naspter’ın etrafı kuşatılıvermişti.

Ücretsiz müzik paylaşımının satışlarını çökertmesinden endişelenen plak şirketleri, Naspter’a, her iki tarafında kazançlı çıkacağı bir gelir-paylaşım modeli üzerinde çalışması önerisini götürmüştü. Ancak yakaladığı başdöndüren büyüme ile gözleri kamaşan Naspter, bu kritik insan grubunu hedefleyen insan önermesi ihtiyacını bir türlü takdir edememişti. Plak şirketleriyle kazan-kazan çerçevesinde bir işbirliğine gitmek yerine Napster, kavgacı bir tutumla bu endüstrinin desteği olsa da olmasa da kendi yolunda devam edeceğini açıklamıştı. Sonra da tarih oldu: Napster, henüz devasa kullanıcı tabanından para kazanabileceği bir kar önermesi bile geliştiremeden açılan telif hakkı davaları yüzünden kapanmak zorunda kaldı. Birbiriyle uyumlu 3 strateji önermesine sahip olmayan Napster’ın yepyeni bir pazar yaratan inovasyonu da kendisine ticari bir başarı kazandıramadan battı gitti.

2003′te piyasaya sürdüğü iTunes Music Store konseptiyle Apple ise Napster’ın tersine sadece 5 yıl içinde, bu alanda Amerika’nın bir numaralı müzik satıcısı oldu. Tıpkı Napster gibi iTunes da saygın uyandıran bir değer önermesi sunmuştu: İnternet üzerinde kurduğu bu mağazayla kullanıcılarına 200 binden fazla şarkılık bir koleksiyon sunuyor, 30 saniyelik örnekler dinlemelerine izin veriyor, tek tek şarkıların indirilmesi için 99 sent ve tüm bir albüm için ise 9,99 dolar talep ediyordu. Üstelik iTunes, sahip olduğu güçlü sezgisel tarama gücü, arama ve indirme işlevlerinin yanı sıra yüksek bir ses kalitesini de garanti ediyordu.

Ancak Apple bununlada yetinmemişti. 5 büyük müzik şirketi için fevkalade cazip bir insan önermeside yaratmıştı. Apple, get-go konsepti sayesinde BMG, EMI Group, Sony, Universal Music Group ve Warner Bros’un desteğini de arkasına almıştı. Bu sayede indirilen her müzik parçasının, telif hakları yasasına uygun bir şekilde kopyalanması garanti altına alınıyor ve müzik şirketlerine de indirilen her şarkı için para kazandırmadığı ama bu arada Apple’ın zaten popüler bir ürünü olan iPod’un satışlarını da körüklediği için bu iki platform arasında müthiş bir kar döngüsü de yaratmıştı. iTunes’ın değer, kâr ve insan önermelerinin tutarlılığı, sadece yeni bir müzik çağının kapısını açmakla kalmamış, ama aynı zaman da bugüne değin bu endüstriye adım atmayı düşünebilecek hiç bir internet müzik mağazası tarafından da kopyalanamamıştı.

Napster/iTunes hikayesi aslında çok yaygındır. Her ne kadar bir organizasyonun kârlı büyümesi açısından yeni pazarlar yaratmayı hedefleyen inovasyonların stratejik birer önemi olsa da hepimiz gayet iyi biliyoruz ki bunların çoğu geçici başarılar veya feci iflaslarla sonuçlanır.

Kendinize şöyle bir soru sorun: Video kaydedicisini ilk defa hangi şirket buldu ve yeni bir çığır açtı? Bu soruyu eğer yüksek lisans yapmış bir üs düzey yöneticilere sormuş olsaydık verilecek cevap muhtemelen ya Sony ya da JVC olurdu. Aynı şekilde dünyada ilk kişisel bilgisayarı (PC) kimin piyasaya sürdüğünü soracak olsak ilk cevap IBM veya Apple olur. Bunlar elbette ki yanlış cevaplar. Dünyada ilk video kaydediciyi Ampex adında bir şirket keşfetmişti. PC ise MITS (Micro Instrumentation and Telemetry Systems) adlı bir şirketin ürünüydü. Aklımıza ilk gelen isimlerin Apple, IBM, Sony, JVC olmasının ardındaki temel neden, onların streteji tutarlılığını ticari başarıyla birleştirerek kendi markalarını bu pazarlara başarıyla yazdırmalarıdır. Önümüzdeki 20 yıllık dönemde, acaba internet üzerinden müzik satışı işinin çığır açıcısı olarak Apple’ı mı yoksa Napster’ı mı hatırlayacağız?

Burada çıkarılması gereken kilit ders, yöneticilerin inovasyonlar hakkında aşırı heyecanlanmalarına hiç gerek olmadığıdır. Başarı ile başarısızlık arasındaki temel fark, strateji diziliminde yatar. Ancak korkarız ki yöneticiler derslerini öğreninceye kadar başarısız olan ama yeni pazarlar yaratan inovasyonlar uğruna milyarlarca dolar sokağa atılmaya devam edilecek…

Daha önce yazdığım Apple’ın internet stratejileri konu başlıklı olan, Elma’nın Stratejik Web Planı adlı yazıyı tekrar okumanızı öneririm.

MEMS teknolojilerinin tasarımı konusunda ODTÜ’de her türlü yazılım ve donanım alt yapısı  bulunmaktadır. Aynı şekilde İTÜ, YTÜ ve Bilkent Üniversitelerin’de de aynı şekilde tüm alt yapı araç gereçleri yeterince mevcut olarak bulunmaktadır. ODTÜ Elektronik Mühendisliği bölümünde oluşturulan 60 metre karelik küçük bir temiz oda da MEMS ve yarı iletken malzemeler üzerine prototip geliştirme çalışmaları yapılabilmektedir. MEMS konusundaki çalışmaların endüstriyel bir boyuta taşınması için yılında ODTÜ, TESTAŞ’a ait olan, 40 milyon doları yatırılmış fakat atıl duran bir mikroelektronik tesisini devletten talep etmiştir. Bu tesisler 1998 yılında Özelleştirme Yüksek Kurulu tarafından ODTÜ’ye devredilmiştir.

ODTÜ Mikroelektronik Tesisleri veya kısaca ODTÜ-MET adını alan bu tesislerin MEMS teknolojileri geliştirilmesi ve endüstriyel ürünler üretmesi için altyapısının MEMS’e uygun bir şekilde geliştirilmesi geremiştir. MEMS altyapısı için gereken finansmanın önemli bir kısmı 2002 yılında başlayan bir DPT projesi sayesinde sağlanmıştır. Bu süreçte tesislere alınan yeni bir litografi cihazı ile 4 inç 6 inç çaplı silusyum disklerde mikromekanik hatların 1 milimetrenin altında hassasiyet ile oluşturulması mümkün olabilmektedir.

ODTÜ’de üretilen 3 boyutlu mikro Türk Bayrağı. Bayrağın boyutu saç çapı ile orantılıdır.

Yine günümüze kadar gelinen süreçte MEMS için gerekli çok kritik diğer bazı cihazlar da DPT tarafından desteklenen proje sayesinde alım aşamasındadır. Bunlardan MEMS Derin Kuru  Aşındırma cihazının alımı tamamlanmış ve çalışmaya başlanmıştır. Bu cihaz Türkiye’de bir tek ODTÜ-MET’de ve bulunuryordu. Şimdi ise Bilkent Üniversitesi’nin Nano Teknoloji araştırma merkezinde de bulunmaktadır. Bu cihazlar ile çok hassas üç boyutlu mikromekanik yapılar yapılabilmektedir. ODTÜ-MET’de geliştirilen altyapının endüstriyel boyutlarda üretim yapmak üzere kullanılabilmesi için yurtiçi ve yurtdışı şirketler ile yoğun temaslar sürmektedir.

ODTÜ’de Geliştirilen MEMS ürünleri

ODTÜ’de MEMS teknolojisi ile hem askeri hem de sivil kullanımı alanı olan ürünler geliştirilmektedir. Bu ürünlerden iki tanesi kritik teknolojidir ve savunma sanayisinin dışa bağımlılığını azaltmak için kullanılabilecektir.  Bunlardan birincisi çok ucuz maliyeti olan ve oda sıcaklığında çalışabilen gece görüş amaçlı soğutmasız kızılötesi dedektörlerdir. Bu dedektörler, CMOS üretiminden gelmiş çiplerin silisyum mikroişleme teknolojileri ile kimyasal işleme tutulması ile elde edilebilmektedir.

Üretim yöntemi CMOS tabanlı olduğundan, dedektör dizinlerinin fiyatı çok ucuza gelebilmektedir. Gece görüş amaçlı geliştirilen bu dedektörlerin savunma amaçlı olmayan bir çok endüstriyel uygulama alanıda bulunmaktadır. Kritik teknoloji ile geliştirilen ikinci ürün mikroişlenmiş dönüölçerlerdir. Jiroskop diye de bilinen dönüölçerler açısal dönmeyi ölçen aletlerdir ve bir çok askeri uygulamada kullanım yeri bulunmaktadır. ODTÜ-MET’de tasarlanarak ilk aşamada yurtdışında ürettirilen dönüölçerler Avrupa’daki bir yarışmada birincilik ödülü kazanmıştır.

Bu yarışma 2001 yılında DATE (Design Automation, and Test in Europe) adlı konferans ile Fransa’daki CMP adlı mikroelektronik merkezi tarafından üniversitelerde MEMS ve mikronaltı CMOS entegre devre tasarımı gibi ileri teknolojilerde araştırma ve geliştirmeyi teşvik etmek amacıyla düzenlemiştir. ODTÜ’de yapılan bir başka dönüölçer tasarımı ise ABD’de bulunan MEMGen adlı şirketin 2003 yılında düzenlediği “3-D MEMS Design Challange” adlı yarışmasında 25 ülkeden yapılan 132 başvuru arasında üçüncülük ödülünü kazanmıştır. ODTÜ’de önceleri sadece tasarımları yapılan dönüölçerler, üretim teknolojilerinin de ODTÜ’de geliştirilmesi ile tamamıyla ülkemizde üretilebilir hale gelmiştir. Dönüölçerlerinde otomativ sanayii gibi diğer uygulama alanları mevcuttur ve bazı otomotiv şirketleri ODTÜ’deki MEMS çalışmalarına bu amaçla ilgi göstermektedir. Halen ODTÜ’de geliştirilen üçüncü endüstriyel ürün, beyaz eşyalarda kullanılabilecek olan basınç ve sıcaklık duyarga modülür. Bunların dışında, nem duyargası ve RF MEMS devre elemanları (anahtarlar, faz kaydırıcılar, faz dizili antenler) gibi diğer ürünler de MEMS’de geliştirilmektedir.

MEMS Teknolojileri konusu ilgi duyduğum bir konu olduğu için sizlerle de paylaşmak istedim. Bu serinin 3′ncü yazısıydı. Diğerlerine de 1 ve 2‘nci bağlantılardan ulaşabilirsiniz. Bu konuda son olarak şunu söylemek istiyorum. MEMS teknolojileri Nano Teknolojileri gibi sadece belirli alanları değil Bilişim dahil tüm sektörel iş alanlarında devrim niteliği taşıyan özellikleri barındırıyor. Elbette burada ulusal kalkınma açısından önemi çok büyük. Umarım tüm üniversitelerimiz ile birlikte gerekli ar-ge çalışmalarını sürdürebiliriz.

Son olarak, Bilişim sektörün de yazılım ve internet uygulamaları ile bütünleşik platformların üretilmesi tarafında da MEMS  Teknolojileri çok fazla hizmet ve iş alanını doğuracak.

Avrupa internet yatırımlarından bazı notlar;

- Alanlarında lider konumda olan 3 yatırım şirketi ile görüşmelerim olmuştu kısa bir süre önce. Aldığım bilgiler doğrultusunda Avrupa’da internet yatırımları 500 milyon dolarları görmüş ve bu yatırımların %45′ini sosyal medya içerikli siteler kapsamış.

- Türkiye artık gelişmeli diyoruz ve 2010 sonrası internet pazarı artık yavaş yavaş belirgin bir hale gelecek. Ama ülkemizde ciddi bir boşluk olan internet yatırım analistliğinin bu bağlamda kapanması gerekiyor -ki başta Amerika’lı yatırımcıları ülkemize yönlendirebilelim.

- Türkiye’de lokasyon bazlı servislerin artması şaşırtıcı bir şekilde sosyal paylaşım sitelerinin ilgini çekiyor. Belli başlı cirolara sahip bu siteler maddi güçlerini kullanarak satın almalar gerçekleştirerek 2010′nda yatırımlara ivme kazandırma peşine düşecekler.

- Görünen köy kılavuz istemez ama araya kıştırmak istediğim, Amerikan internet sektörü artık sağlık, eğitim ve lojistik alanlarında üretilen projelere yatırımları yönlendiriyorlar.

- Almanya, İngiltere, Danimarka, İsveç ve İrlanda potansiyel olarak internet yatırımlarının en çok döndüğü ülkeler konumundalar.

- Türkiye’de bir internet sektörünün oluşması için Bilişim sektörü kapsamında bilişim teşvikleri ve yasal düzenlemelerin yapılması gerekiyor. (Unutlmamalıdır, çok ciddi bir konudur. Gelirlerin ve yatırımların sağlanması ve yönetilmesi açısından…)

- Duygusal bir şekilde Avrupa’nın dışında en çok Orta Doğu Afrika bölgesi ülkeleri (MEA) internet potansiyel gücünü oluşturacağı için yatırım ve destekler bekliyorlar. Facebook, Microsoft, Google, Yahoo, T-Mobile bu bölgeler ile ciddi olarak ilgileniyorlar ama bölgesel stratejik siyasi gelişmeler kriz bahane edilerek süresi belirtilmeden beklemeye alıyorlar.

Son olarak tüm şirketlerin görüşü, ne kadar yüksek risk olursa o oranda yüksek kar ya da verim getireceği iş yaşamının bilinen bir gerçeğidir, diyerek bu kapsamda yatırımlarını global stratejilere yaslıyorlar. Alınan riskin başarıya dönüşmesi durumunda sağlanacak yüksek kar marjı ve satış hacminden kaynaklanan verimlilik artışı bu tür sermayeler ile çalışan ve üreten küçük girişimcilere ortak olan ve girişim sermayesi sunan yatırımcılar için çok önemli bir yatırım ve kar alanını oluşturuyor.

Şirketlerin tüketiciye ulaşmada yaygın olarak kullandıkları mobil pazarlama aracı SMS ve MMS‘ler 3G tenolojisi sayesinde çok daha zengin bir içerikle sunulabiliyor. Şirketler mobil kullanıcılar için hazırlayacakları web siteleri ile kullanıcıların ilgisini çekebilecek daha renkli içerikteki mesajları hedef kitlelerine sunabiliyor.

Örneğin bir otel hazırladığı mini web sitesi ile hem rezervasyon talebi toplayıp hem de odalarını, restoranlarını ve diğer alanlarını video olarak gösterebilme imkanını elde edebiliyor. Ya da market ve alışveriş merkezleri, veri tabanındaki bilgiler ışığında potansiyel müşterilerine mağazalarındaki her türlü yeniliği, kampanyayı görüntülü olarak duyurabiliyor.

Üstelik bu duyurular potansiyel müşteri mağaza önünden geçerken ona ulaşabiliyor. Böylece etkili bir pazarlama yapılmış oluyor. 3G ile mobil pazarlama yöntemlerinin ve çeşitlerinin sınırı neredeyse yok denilebilir. Üstelik uygulamalar interaktif olabildiği için anında satışa dönmesi de mümkün hale geliyor. Mobil pazarlama alanında çığır açan bu uygulamalar sayesinde reklam verenler artık geri dönüşleri çok daha ölçümleyebiliyor.

Son olarak bu alanda yapılacak oldukça fazla servis ağı var. Elbette kazanan operatörler olacak ama mobil içerik hizmet sağlayacıları ve yeni girişimciler sektörün asıl kazananları olacak…

Araştırma ayrıca, sektördeki şirketlerin finansman ihtiyacının artmaya başladığını ancak bütün olumsuzluklara karşın, üretim kapasiteleri, çalışan sayısı ve çalışanların ücretleri gibi alanlardaki artışların şirketlerin yapılarında belli ölçülerde bir denge sağlandığını ele alıyor.

Bilişim sektörü güven araştırması – Ağustos 2009 Adobe Acrobat (294.74 KB)

Bu yıl “ “Sosyal Ağlar”, “Yeni Medya”, “Fikri Haklar”, “İnternet ve Demokrasi” ve “İnternet yasakları” konuları öne çıkacaktır. Youtube, Myspace, Last.Fm, Geocites, Blogger yasaklarının öne çıkardığı Fikri Haklar, İfade özgürlüğü, Hukukun Üstünlüğü, İnternet ve Medya İlişkileri, İnternet ve Demokrasi konularını kapsayan panel ve oturumlar yapılacaktır. İnternet Başarı öykülerini anlatan oturumlar da planlanmaktadır. Bilgi Toplumu, İnternet ve Güncel sorunların tartışılacağı oturumlar: Bilgi Toplumu Eylem Planı, E-devlet ve Bilgi Toplumu Taslağı, DNS Taslağı, oturumları yayıncılığı ve geniş toplum kesimlerine hitab edecek seminerler planlanmaktadır.