Ý thức được cần học và Bắt tay vào tự học 2 việc này vẫn còn cách xa nhau lắm

Chắc hẳn những người đọc bài viết này đều luôn đau đáu việc học tiếng Anh nhưng chẳng mấy ai thực sự bắt tay vào học cả. Người thì không có thời gian, người không đủ động lực, người lại không có niềm tin… Lượng kiến thức khổng lồ đấy có phải ngày một, ngày hai mà ngấm vào người đâu cơ chứ. “Nói tiếng Anh thành thạo như người bản xứ chỉ sau 3-6 tháng” đó chỉ là tiêu đề giật tít, chứ ai cũng biết tiếng Anh là một sự thẩm thấu ngày qua ngày, thực hành đi thực hành lại may ra mới dùng được tiếng Anh, hiểu người ta nói gì và ít nhất biết diễn đạt điều mình đang suy nghĩ. Chứ còn để “thành thạo như người bản xứ” thì còn xa lắm.

Chính vì thế nếu không giỏi lên kế hoạch, không giỏi việc tự học một ngôn ngữ, không đủ kiên trì và quyết tâm để ngày ngày ngồi vào bàn cày đề, học từ vựng thì thôi mình cứ sống đơn giản cho đời giản đơn đi. Như mình nè, giờ mình chọn dùng tiếng Anh như một hoạt động hằng ngày, để quen với ngôn ngữ đó.

Đó là dùng ChatGPT, trò chuyện cùng nó, hỏi đáp bất cứ điều gì mình thắc mắc trong công việc, cuộc sống bằng tiếng Anh.

Thay vì tìm partner thật, mình chọn sắm cho mình một trợ lí ảo mang tên ChatGPT

Chỉ mất 500.000 VNĐ để sắm cho mình một trợ lý ảo cùng học tiếng Anh, thực hành IELTS Speaking và giúp mình sửa lỗi sai, cải thiện bài nói??? Chuyện như mơ nhưng lại có thật. Mới gần đây mình còn định mua gói học tiếng Anh trên các ứng dụng học cùng người nước ngoài như Cambly, Elsa, The Coach,… thế mà từ lúc xem video ra mắt ChatGPT4o thì mình từ bỏ luôn ý định đó và chuyển sang ChatGPT 4o với chi phí tiết kiệm hơn rất nhiều.

Một vài chia sẻ dưới đây hy vọng sẽ giúp ích cho bạn, nếu như bạn cũng đang tìm kiếm một partner chất lượng để thực hành tiếng Anh mỗi ngày.

Trải nghiệm thực tế khi dùng ChatGPT để học tiếng Anh

Đây là màn hình bắt đầu của app ChatGPT trên hệ điều hành IOS. Mình vừa nâng cấp lên GPT4o và đắm chìm với em nó 2 ngày nay. Cứ rảnh rỗi là lại lôi điện thoại ra xì xồ xì xà tiếng Anh suốt ngày.

Cách sử dụng: Bấm vào hình thu nhỏ headphone phía góc phải bên dưới màn hình để bật voice mode. Khi load xong màn hình hiển thị dòng chữ “Bắt đầu nói” là bạn có thể nói bằng tiếng Anh, tiếng Việt hay bất kỳ ngôn ngữ nào cũng được. ChatGPT hiện có thể xử lý được hơn 50 ngôn ngữ. Trong quá trình trò chuyện nếu bạn muốn ngắt lời hãy nhấp vào màn hình.

Mình có thể nhờ ChatGPT đóng vai trò giáo viên IELTS và giúp mình những việc như:

• Lập kế hoạch học tiếng Anh với số lượng từ vựng cần học, phân bổ thời gian, lựa chọn chủ đề,….
• Sửa bài writing, chấm điểm, đưa ra những gợi ý tốt hơn để cải thiện writing skill.
• Liệt kê các đầu báo hay, các nguồn thông tin uy tín để luyện Reading skill
• Đóng vai giám khảo – Examiner để cùng luyện IELTS Speaking, rèn phản xạ và khả năng trả lời câu hỏi nhanh chóng.
• Nhờ ChatGPT chấm điểm bài Speaking, sửa lỗi sai ngữ pháp, phát âm, đưa ra lời khuyên về câu trả lời tốt hơn.
• Nghe ChatGPT kể chuyện đồng thời luyện listening skill với bất kỳ chủ đề nào mà bạn thích.

Và còn nhiều điều khác nữa mà mình chưa thể khám phá hết.

Sau khi phần nói chuyện kết thúc, mình nhấn dấu nhân đỏ để tắt màn hình voice mode, và mình có thể xem được toàn bộ đoạn hội thoại bằng văn bản để kiểm tra xem mình nói đúng chưa, nghe đúng chưa, và mọi lời khuyên về việc cải thiện bài speaking của mình đều được ChatGPT lưu trữ lại, có thể xem bất cứ khi nào cần tại phần lịch sử.

So với việc trước đây phải nói chuyện với siri thì bây giờ ChatGPT vẫn cứ là IELTS Examiner phiên bản AI hoàn hảo nhất mà mình biết rồi. Hy vọng chặng đường học tiếng Anh của mình sẽ cải thiện hơn sau khi có partner đáng tin cậy này.

RunwayML là gì?

RunwayML là một nền tảng sáng tạo trực tuyến đa năng sử dụng trí tuệ nhân tạo để tạo ra các chất liệu truyền thông như hình ảnh, video, âm nhạc, thậm chí là trang web… Công cụ này rất dễ sử dụng, chúng thích hợp cho cả những người mới bắt đầu hay là những chuyên gia sáng tạo nội dung.

Các tính năng của RunwayML dành cho nhà sáng tạo nội dung

1. Tạo nội dung đa phương tiện – Công cụ Generative AI

1.1 Tạo video theo yêu cầu

Một trong các tính năng yêu thích nhất của mình là Text/image to video – Biến hình ảnh thành video chuyển động trực quan, sáng tạo và vô cùng dễ dàng chỉ với 1 cú click chuột.

1.2 Tạo khẩu hình miệng- Công cụ lip sync video:

Công cụ này tập trung vào việc đồng bộ hóa chuyển động môi của một người với âm thanh đã được ghi âm sẵn hoặc từ một đoạn văn bản có sẵn.

Bạn có thể sử dụng mẫu có sẵn hoặc up hình ảnh, video mẫu của chính mình, sau đó nhập văn bản cần nói. Đầu ra của video sẽ là hình ảnh bạn/hoặc người mẫu đang nói với khẩu hình miệng khớp với văn bản bạn đưa ra.

Bạn có thể tùy chọn gương mặt, tông giọng nam hay nữ, lựa chọn một số mẫu voice có sẵn. Tuy nhiên sau khi trải nghiệm mình thấy tính năng này chưa thực sự hoàn thiện, khẩu hình miệng không khớp, nhìn hơi giả, không giống với hình ảnh thực tế mặc dù mình đã thử sử dụng đầu vào là video nói tiếng Anh rồi đấy nhé.

1.3 Chỉnh sửa và tạo hình ảnh

Text to Image hoặc Image to Image đều là những công cụ được các content creator ưa chuộng vì khả năng sáng tạo không giới hạn của chúng.

Tạo hình ảnh dựa trên dữ liệu đầu vào là văn bản (các câu lệnh – prompt) hoặc đầu vào là hình ảnh. Bên cạnh khả năng tạo ra các nội dung mới mẻ thì Runwayml cũng sắm sửa cho mình đầy đủ các tính năng chỉnh sửa hình ảnh khác như xóa nền, mở rộng khung hình, xóa/thay thế các đối tượng trong khung hình, chỉnh sửa khuôn mặt, tạo ảnh ghép,…

1.4 Tạo nhạc và âm thanh – Generative audio

RunwayML có thể tạo nhạc và âm thanh miễn phí rất thích hợp cho các content creator sử dụng trên các nền tảng mạng xã hội. Với tính năng này bạn có thể tạo nhạc nền cho video hoặc thêm các hiệu ứng âm thanh cho video thêm sinh động, hấp dẫn.

Sử dụng công cụ generetive audio, Runwayml tập trung vào việc tạo ra âm thanh mới bao gồm nhạc, giọng nói, hiệu ứng âm thanh,… chúng được tổng hợp và phân tích từ nhiều dữ liệu đầu vào khác nhau như video, bản ghi âm nhạc cụ, giọng nói,..

2. Một số tính năng tự động hóa khác

• Tạo phụ đề
• Chuyển văn bản thành giọng nói
• Tóm tắt văn bản
• Biến hình ảnh thành video theo mô tả (Câu lệnh) có sẵn.
• Thiết kế website dạng kéo thả
• Chuyển video/âm thanh thành văn bản
• Tạo đối tượng 3D tùy chỉnh (Video/hình ảnh)
• Chuyển đổi cảnh quay tốc độ khung hình thấp thành video chuyển động chậm mượt mà và tạo ra các chuyển tiếp mượt mà giữa các hình ảnh
• Loại bỏ khoảng lặng và nâng cao chất lượng âm thanh để làm cho video dễ tiếp cận hơn

Các tác vụ tốn thời gian và nhàm chán nay hoàn toàn có thể tự động hóa. Ví dụ như tạo phụ đề cho video. Trước đây mình phải dùng phần mềm Adobe Premiere để gõ từ dòng phụ đề thì giờ đây chỉ với một click là phụ đề tự động được tạo ra và mình chỉ cần căn chỉnh chút xíu là có thể hoàn thành nó.

Thực sự có quá nhiều công cụ mà bản thân mình cũng chưa thể trải nghiệm hết. Tuy nhiên những công cụ trên là những công cụ phổ biến nhất và hữu ích nhất đối với mình vào thời điểm hiện tại. Mình sẽ chia sẻ thêm nếu như có thời gian đào sâu hơn, trải nghiệm nhiều các tính năng khác của RunwayML.

Với cá nhân mình chỉ riêng tính năng biến hình ảnh thành video cũng khiến mình “ồ” lên vì sự thú vị của nó. Các bạn hãy thử ngay đi, chỉ vài giây để tạo tài khoản và có thể thực hành ngay và luôn rồi nhé.

Leonardo.ai là gì mà khiến mình cuồng tới vậy?

Leonardo.ai là một ứng dụng trí tuệ nhân tạo AI giúp người dùng tạo hình ảnh và video từ văn bản. Với các câu lệnh có sẵn, bạn có thể tạo hình ảnh cho blog, bài đăng trên mạng xã hội hoặc hình ảnh minh họa cho câu chuyện của bạn.

Bạn không cần sử dụng hình ảnh kém chất lượng copy từ nguồn khác để minh họa cho bài viết của mình.

Bạn cũng không cần mất hàng giờ tự vẽ, design hình ảnh minh họa trên mạng xã hội.

Leonardo.ai giúp bạn tạo ra những hình ảnh độc đáo, không trùng lặp với bất kỳ hình ảnh nào trước đó. Tất cả biến tấu chỉ dựa vào khả năng ngôn ngữ của bạn để tạo ra các câu lệnh mô tả bức hình một cách chi tiết nhất.

Cách sử dụng Leonardo.ai để tạo hình ảnh bằng văn bản

Để sử dụng Leonardo.ai chỉ cần làm theo các bước sau:

1. Tạo một tài khoản miễn phí bằng mail của bạn.
2. Lựa chọn tính năng tạo hình ảnh bằng văn bản (Click Image Generation)
3. Thiết lập các thông số về hình ảnh như kích thước, số lượng ảnh trả về
4. Nhập mô tả văn bản về nội dung bạn muốn tạo. (Hay còn gọi prompt)
5. Chọn phong cách hình ảnh (Mình thường chọn 3D Animation Style)

6. Nhấp vào “Tạo” và chờ trong vài giây là bạn đã có những thành phẩm xinh xắn như thế này.

Một số hình ảnh mình tạo ra từ Leonardo.ai với cùng một câu lệnh.

Mình vẫn chưa hoàn toàn ưng ý với những kết quả này, chắc mình sẽ cần thêm thời gian để thực hành các mẫu prompt khác và tìm ra bí quyết tạo hình ảnh có cảm xúc hơn, độc đáo hơn.

Leonardo.ai có mất phí hay không?

Tiện lợi như vậy chắc không miễn phí đâu nhỉ? – Chắc mọi người sẽ nghĩ thế. Thực ra Leonardo.ai cung cấp gói miễn phí với 150 credit mỗi ngày, đủ cho bạn tiêu xài 1 ngày và tạo ra rất nhiều hình ảnh thú vị. Với những creator có nhu cầu tạo số lượng ảnh lớn hơn, bạn có thể mua thêm credit hoặc đăng ký gói hàng tháng để thuận lợi cho công việc.

Hiện tại mình đang dùng phiên bản miễn phí, tuy nhiên mình thấy nếu trong giai đoạn thử nghiệm mình cần nhiều thời gian để tối ưu câu lệnh cho ra kết quả tốt nhất nên 150 credit thực sự không đủ với mình. Lúc tiền trong ngày gần cạn, kết quả mà Leonardo trả về cũng thiếu tính chính xác hơn. Nhiều khi khác hoàn toàn với trong suy nghĩ của mình. Mình nghĩ vấn đề nằm phần lớn ở cách viết prompt, vì thế với công cụ này hãy thực hành càng nhiều càng tốt để tìm ra bí quyết viết prompt hay, tạo hình ảnh độc đáo và có cảm xúc hơn nhé.

Những tính năng ưu việt của Gemini Google AI

• Tạo nội dung đa dạng:

Tương tự Chat GPT, Gemini có thể viết bài, sáng tác thơ, viết kịch bản, soạn email, viết thư,… chỉ bằng vài câu lệnh đơn giản. Muốn viết ngắn có ngắn, viết dài có dài, muốn chuyên sâu hay cơ bản, Gemini đều có thể chiều theo ý bạn.

Ngay chính bài viết này mình cũng sử dụng công cụ Gemini để tham khảo và biến tấu lại theo văn phong của mình. Thay vì cách làm cũ là mình phải sưu tầm nội dung từ nhiều nguồn khác nhau, giờ đây Gemini đã giúp mình tổng hợp thông tin lại mà tính chính xác lại cao hơn khi mình tự tìm kiếm các thông tin trên Google và tổng hợp từ nhiều nguồn khác nhau.

• Lên ý tưởng sáng tạo:

Thi thoảng mình sử dụng Gemini dưới dạng đối thoại như một đồng nghiệp cùng mình brainstorming. Nhiều ý tưởng độc đáo ra đời từ cuộc đối thoại với Gemini. Mình dùng Gemini để lên ý tưởng kịch bản video Tiktok, Youtube hoặc viết tiêu đề quảng cáo ấn tượng hơn. Thi thoảng mình cũng thấy Gemini đưa ra một số ý tưởng khá “chán” và máy móc, đặc biệt là khi dùng tiếng Việt. Tuy nhiên khi sử dụng tiếng Anh, kết quả được cải thiện hơn rất nhiều.

Một ví dụ về việc mình sử dụng Gemini AI và tạo kịch bản video trên Youtube Short

Bước 1: Viết kịch bản dựa trên ý tưởng có sẵn

Bước 2: Viết mô tả từng phân cảnh. Việc này sẽ cần thiết cho việc tạo hình ảnh bằng AI dựa trên các câu lệnh có sẵn.

Xem chi tiết tại bài viết Leonardo.ai – Công cụ AI hữu ích cho các content creator – Phần 2

Bước 3: Dịch toàn bộ sang tiếng Anh. Để tiện cho việc tạo hình ảnh bằng các công cụ AI. Vì các công cụ này sử dụng câu lệnh tiếng Anh sẽ cho ra kết quả chính xác hơn.

• Dịch thuật đa ngôn ngữ:

Hiện nay Gemini hỗ trợ hơn 26 ngôn ngữ, việc sử dụng một câu lệnh đơn giản để translate một văn bản dài trở nên dễ dàng hơn, chính xác hơn so với các công cụ truyền thống trước đây. Tuy nhiên mình vẫn thường double check để đảm bảo tính chính xác của đoạn văn sau khi dịch.

• Hỗ trợ nghiên cứu:

Gemini AI giúp bạn tiết kiệm thời gian hơn rất nhiều khi vừa có thể tìm kiếm thông tin, tổng hợp dữ liệu, phân tích báo cáo,…chỉ bằng 1 câu lệnh. Sử dụng Gemini cũng giúp bạn tiếp cận nguồn thông tin uy tín và chính xác hơn.

Ngoài ra còn có một số tính năng khác như:

• Viết mã code
• Tóm tắt văn bản
• Viết luận
• Sáng tác nhạc
• Làm toán
• Trả lời câu hỏi

Nhược điểm của Gemini AI

Cũng giống như các mô hình ngôn ngữ khác, kết quả mà Gemini AI trả về hoàn toàn có thể sai lệch, vì thế việc double check là rất cần thiết.

• Sai lệch dữ liệu:

Suy cho cùng Gemini cũng chỉ là tham khảo kết quả từ các tập dữ liệu khổng lồ, tập dữ liệu này có thể chứa những sai lệch khiến cho kết quả trả về cũng bị sai.

• Sai lệch về thuật toán

Về mặt thuật toán xử lý ngôn ngữ, có nhiều từ phát âm, viết giống nhau nhưng khi dùng trong bối cảnh khác nhau lại mang hàm ý khác nhau. Một cỗ máy hoàn toàn có thể mắc lỗi khi sử dụng những từ ngữ này tạo ra những văn bản, đoạn văn vô nghĩa.

• Sai lệch do người dùng

Giống như cách hoạt động của Google, hành vi tìm kiếm, click vào bài viết nào, chủ đề nào của người sử dụng cũng được Google nắm rõ trong lòng bàn tay, từ đó gợi ý ra các kết quả phù hợp với xu hướng tìm kiếm, mối quan tâm của người dùng.

Gemini AI cũng hoạt động tương tự, nếu người dùng thường xuyên tìm kiếm về một chủ đề cụ thể, Gemini có xu hướng ưu tiên những kết quả phù hợp với chủ đề đó, khiến cho việc vô tình có thể bỏ qua các thông tin quan trọng.

Để hạn chế các sai lệch này, chúng ta nên so sánh kết quả của Gemini với các nguồn thông tin uy tín khác. Còn hiện tại mình đang dùng song song cả 2 phần mềm là Chat GPT và Gemini và theo cảm nhận thì chúng đều rất tiện lợi. Bạn hãy thử trải nghiệm và đưa ra lựa chọn phù hợp cho riêng mình nhé.

HỌC CÁCH CHẤP NHẬN

Mình đã từng chán ghét việc làm fulltime vì lí do gì ấy nhỉ? Vì phải làm nhiều việc không có trong JD, vì phải làm thêm ngoài giờ không được nghỉ, vì thời gian gò bó, sáng đi tối về và chấm công như một cỗ máy. Công việc fulltime có thể chán ghét đến như thế, nhưng nó đảm bảo một cuộc sống ổn định, đúng ngày đúng giờ tài khoản tinh tinh, lương về túi. Chế độ cho người lao động đầy đủ như: thưởng lễ, tết, bảo hiểm,.. bla bla…

Những quyền lợi này mình đã hoàn toàn từ bỏ khi dấn thân vào con đường trở thành freelancer. Một công việc thoải mái về tinh thần. Bạn thích làm giờ nào cũng được, chỉ cần hoàn thành đúng deadline và yêu cầu công việc. Còn lại không ai quản lý về thời gian của bạn. Bạn có thể vừa làm việc vừa ngồi quán cafe, hay giữa tuần vẫn vi vu shopping, dạo phố,… Đặc biệt nếu có con và những ngày con ốm bạn mới thấm cái giá của việc làm freelancer tuyệt vời như thế nào. Bởi nhiều lúc đi làm fulltime, con ốm còn không dám nghỉ ấy chứ.

Đấy, nó tuyệt như vậy thì lúc không có tiền cũng làm gì dám kêu than, lúc sướng ai sướng hộ cho đâu, nhỉ?

CẦN SỰ CHUẨN BỊ CẨN THẬN CHO NHỮNG NGÀY THÁNG “KHÔNG TIỀN, KHÔNG JOB”…

Nhiều người đã phải từ bỏ việc làm freelancer chỉ sau vài tháng tự do, bởi không có tiền thì tự do cũng trở nên thật xa xỉ. Việc chúng ta làm là cần có những kế hoạch rõ ràng và cụ thể về việc làm freelancer.

B1. Tìm job: Xây dựng thương hiệu cá nhân, lập kênh riêng hoặc tạo dựng những mối quan hệ trong và ngoài ngành, để khi cần người ta sẽ nghĩ tới bạn ngay. Bạn cũng có thể tìm kiếm công việc trên các trang tin tuyển dụng hoặc group, diễn đàn,… Nhưng thị trường lao động có tính cạnh tranh cao và cũng dễ gặp nhiều trường hợp lừa đảo vì thế bạn vẫn nên xây dựng thương hiệu cá nhân để tăng độ uy tín và khả năng chốt deal cao hơn nhé.

B2. Giữ Job: Đã có công việc rồi thì hãy cố gắng làm sao duy trì được job càng lâu càng tốt. Có một số job của mình làm gần 4 năm rồi,… Đây là những job cứu cánh giúp mình duy trì thu nhập ổn định.

Bí quyết là hãy làm việc phải đặt hiệu quả phải đặt lên hàng đầu. Ngoài làm tốt công việc được giao thì mình cũng luôn sẵn sàng support khách hàng những công việc khác trong khả năng cho phép. Làm sao để khách hàng cảm thấy mình đang cung cấp một dịch vụ “hời” cho khách hàng. Chứ kết quả thu về mà khách hàng cảm thấy bạn là một khoản đầu tư “lỗ” thì việc “chia tay nhau” cũng là việc không sớm thì muộn sẽ xảy ra thôi.

B3. Tiết kiệm: Một điều vô cùng quan trọng mà dù bạn làm fulltime hay freelancer thì cũng nên áp dụng. Việc tiết kiệm giúp chúng ta vượt qua những ngày tháng không job, không lương với tâm thế bớt áp lực về tài chính. Thời điểm dịch covid 19 hoành hành, cao điểm nhất chắc là hè 2021, khi mà Hà Nội bị phong tỏa, không thể ra khỏi nhà. Một đứa freelancer như mình (vừa nghỉ việc 3 tháng) đã rất hốt hoảng vì tiền thì sắp cạn mà job thì không thấy đâu. Thời điểm đó các doanh nghiệp cắt giảm nhân sự tối đa có thể vì dịch nên không kinh doanh hàng quán gì được, mình không ra ngoài nên cũng không đi quay được. Nghĩ lại vẫn còn thấy may mắn vì mình đã vượt qua được thời điểm đó mà không bỏ cuộc quay về làm fulltime.

B4. Cập nhật công nghệ mới: Các phần mềm về AI lên ngôi, mình cũng sợ bị tụt hậu, bị AI thay thế lắm chứ. Hiện tại mình đang tập tành làm nội dung nhờ các công cụ AI như: Tạo dựng hình ảnh bằng các câu lệch có sẵn, tạo chuyển động biến hình ảnh thành video,… Một số công cụ mình đang tìm hiểu có thể kể tới như: leonardo.ai, runwayml, gemini, gravitywrite,….. Hy vọng sắp tới có thời gian, blog của mình sẽ có thêm các bài viết về hướng dẫn sử dụng các công cụ trên.

Mình đã và đang cố gắng học thêm về AI, về tiếng Anh để dự phòng cho “đợt bão” sắp tới. Dù chưa ra ngô, ra khoai nhưng ít nhất mình cũng đang tiến về phía trước. Cố lên nào Bé Yến !!!

HỌC CÁCH HÀI LÒNG VỚI CUỘC SỐNG HIỆN TẠI

Cái tên “Hoàng Yến” bố mẹ đặt cho mình mang ý nghĩa là một loài chim, có lẽ vì thế nên mình thích tự do, bay nhảy trên đôi cánh của mình. Những năm tháng tuổi trẻ của mình không có quá nhiều sóng gió. Có vui, có buồn, có những sai lầm ngốc nghếch, cũng có những quyết định táo bạo lắm đấy,… Cuối cùng nhìn lại mình vẫn luôn cảm thấy hài lòng về mọi sự lựa chọn của mình.

Mình hài lòng về công việc mình lựa chọn, mình hài lòng về người bạn đời tuyệt vời của mình. Mình hài lòng về mọi lựa chọn trong cuộc sống đã dẫn mình tới đích đến ngày hôm nay, dù có thể một thời điểm nào đó trong quá khứ mình hối hận, mình buồn và căng thẳng vì những sai lầm ngốc nghếch. Nhưng mình nghĩ hài lòng với cuộc sống hiện tại là một đặc ân mà ông trời đã ban cho mình, chứ không chọn cách sống sân si với người, sân si với đời chi cho mệt mỏi.

DÙ ĐI CHẬM NHƯNG HÃY LUÔN TIẾN VỀ PHÍA TRƯỚC

Mình biết phần lớn mọi người đang sống mà không có ước mơ, cũng chẳng biết ước mơ là gì. Ngày ngày chấm công, tan ca và hòa mình vào đám đông với ùn tắc và khói bụi trên đường, lê lết về tới nhà là chỉ muốn nằm dài trên sofa lướt điện thoại. Cơm áo gạo tiền, những áp lực vô hình kéo ta đi khiến cho việc theo đuổi ước mơ trở nên thật xa xỉ.

Mình cũng từng như thế. Nếu cuộc đời được chia nhỏ ra thành những giai đoạn thì cũng rất nhiều khoảng thời gian mình rơi vào căng thẳng, mất ngủ triền miên, đi làm như một cỗ máy,… và không phải lúc nào mọi suy nghĩ cũng tích cực như cái cách mà chúng ta “sống ảo” trên mạng xã hội. Có nhiều lúc mình cũng tiêu cực, chán nản bản thân lắm. Cảm thấy thất bại và so sánh mình với những người khác. Bây giờ nhìn lại mình nghĩ đó là việc hết sức bình thường mà bất cứ ai cũng sẽ trải qua những cung bậc cảm xúc như vậy.

Những lúc mất cân bằng, mình thường ngồi lại lấy giấy bút viết ra mục tiêu dài hạn mình muốn hướng tới. Rồi chia nhỏ thành các mục tiêu ngắn hạn dễ làm hơn cho đỡ “ngộp thở”. Việc này giúp mình tìm lại phương nhanh hơn. Mình cũng follow những người nổi tiếng truyền cảm hứng và năng lượng tích cực để refresh bản thân. Ví dụ như Khánh Vy một cô gái đầy năng lượng tích cực, chăm chỉ và giỏi giang. Người truyền cảm hứng về những nỗ lực không ngừng nghỉ. Những lúc mất phương hướng, mình xem video của cô bé này, tránh xa những tin tức tiêu cực, hoặc những video giải trí rẻ tiền vì rất dễ bị cuốn đi xa hơn. Những lúc nhưng thế, mỗi phút, mỗi giây thời gian vô ích trôi đi, sự chán chường về bản thân càng tăng lên và khó mà quay đầu lại được.

Dù không có những bước nhảy vọt trong sự nghiệp như bạn bè, nhưng mình tự nhủ rằng dù đi chậm, chỉ cần luôn tiến về phía trước là được. Những năm tháng vừa rồi, mình chỉ làm việc tại nhà nhưng bù lại mình có thời gian dành cho gia đình nhỏ của mình. Em bé của mình đã gần tròn 1 tuổi và mình và Anh đã và đang dành những gì tốt nhất cho con. Điều đó chẳng phải rất tuyệt hay sao?

ĐỪNG SỐNG CUỘC ĐỜI CỦA NGƯỜI KHÁC

Mỗi người có một cuộc sống riêng, và việc thành công trong công việc, có địa vị xã hội, tiền tài danh vọng không khiến người ta trở nên thanh thản, hạnh phúc hơn. Thực tế những người càng ở địa vị cao, giàu có càng đối diện với những áp lực kinh khủng hơn những người bình thường khác. Có người chịu đựng được nhưng cũng có những người không kham nổi. Nhiệm vụ của chúng ta không phải là cố gắng theo đuổi cuộc sống người khác mà hãy sống cuộc sống của mình mình. Nhịp sống của mỗi người là khác nhau, hài lòng với hiện tại, ngẩng cao đầu bước về phía trước theo nhịp điệu riêng của mình chứ không phải vội vã cuống cuồng chạy theo ai khác. Mình nghĩ đó là một bí quyết giúp chúng ta sống phúc hơn.

SỐNG CHÂN THÀNH, TỬ TẾ LÀ MỘT LỰA CHỌN

Nhìn lại 30 năm mình đã trải qua, những ngày học cấp 1, cấp 2 mới chỉ ngay đây mà giờ mình đã chuẩn bị bước sang tuổi 31 rồi cơ đấy. Với nhiều người mình vẫn thế, vẫn nhí nhảnh và hồn nhiên với những phát ngôn hề hước chẳng nghĩ nhiều. Nhưng mà nội tâm bên trong mình cũng sâu sắc lắm chứ bộ. Đâu có nhất thiết phải show hết ra ngoài đúng không? Mình thích gặm nhấm những suy nghĩ ấy một mình, tự thì thầm trong đầu cũng rất thú vị đấy. Bởi nói ra không phải ai cũng hiểu mà đôi khi nhận về chỉ là sự phán xét, vì thế mỗi người hãy giữ cho mình một góc nhỏ riêng trong tâm hồn nơi mà bạn luôn cảm thấy thanh thản vui vẻ khi tìm về.

Nếu nói lời cảm ơn, mình muốn cảm ơn người bạn đời tri kỷ của mình, người đã luôn nhẹ nhàng khoan dung, dùng sự hiểu biết của anh để bù đắp cho những điều còn thiếu sót của mình. Cuộc đời mình trọn vẹn hơn vì gặp được anh, nếu thiếu mảnh ghép này chắc chắn giờ đây mình vẫn ngồi oán thán cuộc đời hay than thân trách phận lắm đây. Nhưng nhờ có anh mà cuộc đời mình lúc nào cũng màu hồng cả. Mình cho rằng kết quả của ngày hôm nay không chỉ là sự may mắn, mà còn là từ việc lựa chọn “lý tưởng sống” mà ta mong muốn. Mình lựa chọn sống chân thành, sống tử tế và luôn nỗ lực. Và kết quả ngày hôm nay là từ sự nỗ lực tìm kiếm hạnh phúc mà mình xứng đáng nhận được.

Chỉ còn vài ngày nữa mình sẽ bước sang tuổi 31, cái tuổi mà mình nghĩ không còn trẻ để sống vội vã như trước đây nữa. Mình nhìn lại những năm tháng tuổi trẻ và có thể thở phào nhẹ nhõm rằng mình đã và sẽ sống một đời không hối tiếc.

Bài viết này sẽ chia sẻ về góc nhìn của một content marketing chân trong, chân ngoài làm digital. Tui đang đứng một chân ở thế giới đầy màu sắc, và chân còn lại đứng ở thế giới khô khan toàn số má.

Tác dụng của việc nắm rõ những con số

1. Hiểu rõ cách người xem phản ứng như thế nào với nội dung của bạn

Ưu điểm đầu tiên của việc nắm rõ các con số là hiểu được cách người xem, khách hàng phản ứng với nội dung mình làm ra. Dù trên mạng xã hội hay website thì đều có những thông số cơ bản mà bất kỳ nhân viên content nào cũng cần biết như: lượt tiếp cận, tỷ lệ tương tác, lượt xem video,… Sâu hơn thì có các thông số về ads như CPM, CTR, CPC,… Tất cả những con số đều biết nói, chúng cho biết nội dung bạn làm ra có được khách hàng đón nhận hay không, họ thích thú tương tác (thả tim, bình luận, chia sẻ, nhắn tin…) hay họ hờ hững bỏ qua sau 2-3 giây đầu nhìn thấy bài viết.

Về phần website, các chỉ số phức tạp hơn và cũng nhiều công cụ đo lường hơn. Thật khó trách nếu bạn viết bài trên website nhưng chẳng biết đọc thông số trên Google Analytics (GA) hay Search Console,… Bởi chúng cũng khá phức tạp với hàng loạt chỉ số rây mơ, rễ má với nhau như mạng nhện chằng chịt. Tuy nhiên một khi hiểu được các con số này, nắm được cách xem chỉ số trên các công cụ thì thậm chí một thế giới đầy màu sắc đang mở ra với vô vàn ý tưởng thú vị giúp bạn tiếp cận khách hàng một cách hiệu quả.

Hồi còn viết content SEO, mình cũng được sếp training dùng Google Search Console để nghiên cứu các từ khóa lên top của web, bài nào đang có traffic tự nhiên tốt, traffic đó đến từ những truy vấn nào. Mỗi truy vấn có thứ hạng và CTR khác nhau, từ đó chúng ta có thể cải thiện nội dung bài viết để tăng thứ hạng và tăng lưu lượng truy cập vào bài viết.

Đặc biệt GA cũng giúp mình rất nhiều trong việc đo lường chuyển đổi của bài viết, thời gian lưu lại trang của khách hàng là bao nhiêu lâu (times on site), tỷ lệ quay lại website hay tỷ lệ thoát trang của khách hàng. (Còn rất nhiều chỉ số nữa mà mình chưa thể liệt kê hết. Mình dùng các thuật ngữ tiếng Việt, để các bạn chưa có kinh nghiệm gì đọc cũng có thể hiểu được ý nghĩa của từng chỉ số. Khi viết bài, nếu chúng ta nắm được người dùng thoát trang sau bao nhiêu giây, hay người dùng thực hiện hành động gọi điện thoại, nhắn tin sau khi đọc được bài viết của chúng ta, đó chẳng phải tuyệt vời hay sao.

Nếu bạn chỉ đang dừng ở việc viết bài mà không biết được hiệu quả bài viết đó mang lại như thế nào, thì hãy tìm hiểu các công cụ phía trên ngay nhé. Đừng ngần ngại nhờ đồng nghiệp, sếp training về các công cụ này, chẳng ai từ chối một người cầu tiến, ham học hỏi cả.

2. Tương tác tốt hơn với đồng nghiệp

Lợi ích thứ 2 có thể kể tới của việc nắm rõ các con số đó là bạn hiểu đồng nghiệp đang nói gì, làm gì, cần những gì. Trong mỗi cuộc họp, khi sếp hỏi về các con số, các chị em content lại nghe ù ù cạc cạc không hiểu các bạn digital nói gì, điều này chắc chắn đang xảy ra ở nhiều công ty. Khi nắm được các con số, bạn hoàn toàn hiểu vấn đề đồng nghiệp đang gặp phải và thậm chí có thể chủ động đề xuất ý kiến, cải thiện các con số này.

Tất nhiên các bạn nên hiểu các con số một cách chính xác, tránh việc hiểu nông, rồi lại phán bừa thì còn gây mất thiện cảm hơn. Nói chung là đừng ngại hỏi han đồng nghiệp để được mở rộng thêm kiến thức, phối hợp với nhau tốt hơn.

3. Cơ hội thăng tiến tốt hơn

Giữa một nhân sự viết content rất tốt nhưng không hiểu gì về digital, và một nhân sự vừa tốt cả content vừa nắm được digital thì ai sẽ được đánh giá cao hơn nhỉ? Chắc bản thân bạn đã có câu trả lời. Việc nắm rõ cả content và các công cụ digital cùng lúc giúp bạn nắm được bức tranh tổng quát hơn, từ đó phục vụ cho việc lên chiến lược marketing và phân bổ ngân sách hiệu quả. Một trong những công việc mà một quản lý cấp cao cần hoàn thành.

Nhưng đừng quên ngoài chuyên môn thì để lên được quản lý bạn cũng cần hiểu rõ về cách dùng người, cách quản lý nhân sự. Đó mới là điều khiến các nhà lãnh đạo đau đầu.

Sau bài viết này hy vọng các bạn sẽ bắt tay vào tìm hiểu các chỉ số cơ bản để phân tích nội dung nhé. Biết đâu lại được thăng chức trong tương lai không xa.^^

MỖI NGƯỜI ĐỀU CÓ LỰA CHỌN RIÊNG

Có thể nói mỗi người đều có lựa chọn riêng, họ hiểu bản thân họ, họ đưa ra lựa chọn phù hợp với mong muốn và đích đến của cá nhân họ. Chẳng ai có thể đưa ra lựa chọn hộ người khác.

Bản thân mình sau nhiều năm mông lung trong việc lựa chọn định hướng, cuối cùng mình cũng tìm ra con đường riêng phù hợp với cá tính và mong muốn của bản thân. Đó là làm freelancer, bởi mình yêu tự do, công việc này mang lại sự tự do cho mình nên mình chẳng ngại “nhặt nhạnh những đồng tiền lẻ” khi làm nhiều job một lúc. Có những job chưa đầy 2 triệu đồng mình vẫn vui vẻ làm và cống hiến hết mình.

Nhiều năm trước, khi vừa mới ra trường và bắt đầu công việc fulltime, mình vẫn xác định mục tiêu sẽ trở thành quản lý cấp cao trong tương lai, với hy vọng mức thu nhập sẽ tăng theo lên tới 8 con số. Sau 2-3 năm làm việc, vị trí cao nhất mà mình từng làm cũng chỉ là leader content – quản lý cấp trung lãnh đạo một nhóm nhỏ tầm 3-5 người. Mình thực sự cảm thấy tính cách không phù hợp với việc làm quản lý, mặc dù mình làm ở công ty nào cũng được cất nhắc cho vị trí này nhưng bản thân mình sau khi trải qua thấy không phù hợp, sự gò bó của môi trường công sở và cách mình vừa xoay sở với công việc chuyên môn rồi phải khéo léo trong các mối quan hệ giữa các phòng ban, đồng nghiệp, cấp dưới, khiến mình cảm thấy không còn sức cho sự sáng tạo hay những công việc chuyên môn mà mình yêu thích nữa.

LIỆU BẠN CÓ THỰC SỰ PHÙ HỢP

Quay trở lại STT mình capture đầu bài, bạn nam nói không sai nhưng không phải ai cũng phù hợp và đủ năng lực để làm ở một vị trí chuyên viên với mức lương 20-30 triệu đồng. Cần phải biết rằng, mức lương trung bình cho các vị trí marketing (chạy ads, content marketing,…) tại các doanh nghiệp hiện nay không cao. Với nhân viên mới ra trường <1 năm kinh nghiệm rơi vào khoảng 7-9 triệu/tháng, nhân viên từ 2-3 năm kinh nghiệm dao động từ 10-12 triệu/tháng. Và chuyên viên (senior) kinh nghiệm 3-5 năm may ra mới đạt mức 13-15 triệu đồng/tháng. Thậm chí phần lớn các công ty thì ở vị trí leader lương cũng chỉ 15-18 triệu, thu nhập hơn 20-30 triệu thường sẽ bao gồm thưởng doanh số, KPI…mà mức thưởng thì không phải tháng nào cũng đạt. Nói thế để thấy rằng lí do vì sao người ta vẫn “chân trong, chân ngoài” bởi việc đó mới mang lại thu nhập 20-30 triệu/tháng mặc dù năng lực thực sự không thể so sánh bằng các vị trí quản lý cấp cao. Nó giống như câu nói “cần cù bù thông minh”. Tôi không có khả năng làm lãnh đạo, kiếm 30 triệu 1 tháng, tôi đành cày cuốc nhiều công việc một lúc để có mức thu nhập tương đương. Suy cho cùng, đó là lựa chọn cá nhân mỗi người, bản thân bạn cảm thấy hài lòng là được. Đừng nghe người ta nói này, nói nọ rồi lại tự trách bản thân đã đi sai đường.

HÃY CÂN BẰNG CHÂN TRONG, CHÂN NGOÀI

Nói qua nói lại thì cũng phải nhắc nhở một điều rằng, “chân trong, chân ngoài” vừa có ưu, vừa có nhược. Bạn nên cân bằng cả 2 mặt này. Mình cũng gặp nhiều bạn mê nhận job ngoài hơn cả công việc chính, kết quả là thường xuyên xin nghỉ, xin đi muộn, bỏ bê công việc fulltime. Điều này không chỉ có hại cho doanh nghiệp, mà bản thân bạn có thể mất việc, mất đi cái nhìn thiện cảm của đồng nghiệp, bởi làm việc thiếu trách nhiệm sẽ ảnh hưởng đến tiến độ của những người xung quanh nữa. Vì thế dù nhận job ngoài cũng nên hạn chế ảnh hưởng tới công việc chính.

Việc làm nhiều công việc một lúc cũng mang lại những trải nghiệm hết sức mới mẻ. Bạn được tiếp xúc với nhiều khách hàng khác nhau, bạn có cơ hội trải nghiệm marketing cho nhiều sản phẩm khác nhau. Bạn khéo léo hơn trong giao tiếp và xử lý tình huống. Đó là một ưu điểm tuyệt vời không thể bỏ qua.

Tuy nhiên, nếu mình chạy theo đồng tiền mà quên mất việc cải thiện năng lực chuyên môn, cải thiện chất lượng sản phẩm, dịch vụ bạn cung cấp thì không sớm thì muộn cũng bị đào thải khỏi thị trường tuyển dụng, và lúc này tới việc full-time hay part-time cũng không cần tới bạn nữa. Suy cho cùng dù làm ở đâu, vị trí nào, cũng đừng quên cập nhật, làm mới bản thân để trở thành một phiên bản tốt hơn bạn nhé.

Mình mới bắt đầu làm freelancer trong 2 năm vừa qua, nhưng trước đó từ 2016 mình đã nhận job ngoài song song với công việc fulltime giờ hành chính. Mỗi một công việc sẽ có cách tính lương linh hoạt khác nhau. Bạn nên tìm hiểu thị trường đang có mức phí trung bình như thế nào để đưa ra mức tiền công hợp lý. Mức tiền phải phù hợp với năng lực của bạn, chất lượng sản phẩm, dịch vụ bạn cung cấp và đồng thời phù hợp với túi tiền khách hàng. Vì mình cung cấp nhiều dịch vụ khác nhau, nên mình xin chia sẻ cách tính tiền công theo từng hạng mục.

1. Khi mình làm Digital marketing (Chạy ads trên nền tảng Facebook và Google Ads)

Mình thường tính tiền công dựa trên ngân sách chạy ads khách hàng chi. Với ngân sách từ 40-100 triệu, chi phí sẽ từ 8-10% ngân sách chạy quảng cáo. Với ngân sách nhỏ (dưới 40 triệu) mình không tính theo % vì sẽ khá thiệt thòi cho mình, mà chỉ tính theo gói dịch vụ. Ví dụ: x triệu đồng sẽ bao gồm tiền công chạy quảng cáo và sản xuất nội dung chạy quảng cáo với số lượng 5-10 post. Với ngân sách lớn lên tới hàng trăm triệu một tháng thì lúc này tính 8-10% sẽ không có lợi cho khách hàng, lúc này mình sẽ làm hợp đồng lương cứng với những thỏa thuận khác sao cho đôi bên cùng win – win. Đấy các bạn thấy không, thực tế có tới hàng trăm tình huống khác nhau, hàng trăm ngàn khách hàng với tình hình tài chính và mức đầu tư MKT khác nhau, chúng ta phải dựa vào khả năng chi trả của doanh nghiệp, tổ chức để đưa ra một mức báo giá phù hợp.

2. Khi mình sản xuất video

• Sản xuất TVC, viral video, video story telling,…

Công việc này đòi hỏi ý tưởng sáng tạo, thiết bị quay phim xịn xò, diễn viên và đội ngũ sản xuất chuyên nghiệp nên mức giá thường cao. Mình thường tính trọn gói tất tần tật các hạng mục, báo giá với khách hàng dưới vai trò như một agency sản xuất video chuyên nghiệp. Lúc này mình cùng với team sẽ phân chia tiền công tùy theo hạng mục mà mình phụ trách.

Ví dụ mình lên ý tưởng, viết kịch bản và đạo diễn thì sẽ nhận phần tiền công tương ứng, ngoài ra mình sẽ làm thêm các đầu mục khác như chịu trách nhiệm chính khi liên hệ khách hàng, tìm diễn viên, địa điểm,…(gọi nôm na là coordinator – người điều phối) Mình sẽ tính phí theo các công việc mình phụ trách. Bạn mình người thì quay phim, người dựng phim, người make up, stylist cũng sẽ nhận phần tiền công tương ứng. Cụ thể chi phí cho việc sản xuất TVC, video quảng cáo sẽ khó mà nói rõ vì nó tùy thuộc vào ý tưởng kịch bản. Video hoành tráng, quay trong 2 ngày 1 đêm ắt sẽ khác với video quay chỉ nửa ngày, vì thế mình xin phép không chia sẻ sâu về báo giá chi tiết của hạng mục này.

• Sản xuất video ngắn trên nền tảng mạng xã hội (Tiktok, Reels, Youtube…):

Với hình thức này, mình thường tính tiền công dựa theo số lượng video cần sản xuất. Thời lượng video sẽ dao động từ 30s- 1 phút rưỡi. Công việc này thường làm số lượng video lớn, mang tính đồng bộ, sản xuất hàng loạt vì thế việc tính tiền khác hoàn toàn với sản xuất TVC.

Sau khi chốt concept video thì việc lên ý tưởng theo chủ đề có sẵn không quá phức tạp. Vì thế có thể nói, yếu tố quyết định chi phí sẽ là concept video. Ví dụ: Bạn quay chuyên gia chia sẻ sẽ khác hoàn toàn với việc phỏng vấn đường phố hoặc video thời trang, nhảy hiện đại,…mỗi một concept sẽ yêu cầu mức đầu tư khác nhau, thời gian sản xuất khác nhau. Mình sẽ dựa vào những yếu tố đó để quyết định tiền công phù hợp. Thường hạng mục này mình sẽ làm theo gói, vì không có khách hàng nào lại chỉ yêu cầu sản xuất 1 video. Mình thường làm ít nhất 10 – 15 video/tháng. Nhiều hơn thì 20-30 video/tháng.

3. Khi mình đóng vai trò copywriter

Mình từng làm seo và có nhiều bài viết lên top nhưng mình không khoái viết content dài hàng nghìn chữ, mất khá nhiều thời gian vì thế mình thường từ chối các job viết bài chuẩn seo, dù họ trả lương cũng khá hậu hĩnh. Mình tự đánh giá bản thân không có văn phong xuất chúng, chỉ được cái hiểu rõ về insight khách hàng và cách vận hành các nền tảng mạng xã hội. Vì vậy mình chọn hướng đi riêng là viết content quảng cáo trên mạng xã hội. Đồng thời mình thường kết hợp cùng với dịch vụ thiết kế ảnh quảng cáo (basic thôi chứ hem được như các designer chuyên nghiệp).

Với mảng này mình cũng tính tiền công theo gói với số lượng dao động từ 12-15 post/ tháng. Nhưng với nhiều khách hàng thân thuộc, ký hợp đồng lâu năm thì mình thường làm vượt số lượng này. Nếu nội dung chạy ads không hiệu quả thì phải đổi mới nội dung và test cho tới khi nào hiệu quả thì thôi. Vì thế số lượng tháng nào cũng vượt mức. Mình cũng được khách hàng đánh giá là việc trách nhiệm, không quá tính toán chi ly nên có nhiều khách hàng duy trì hợp đồng lên tới 2-3 năm. Công việc này tiền công tuy có “bèo bọt” hơn so với các job khác nhưng lại là nguồn thu nhập ổn định cho các freelancer như mình.

Để tính tiền công cho hạng mục này bạn cần tìm hiểu qua về giá thị trường hiện nay, với các agency lớn chi phí sản xuất một banner ảnh hay một bài viết Facebook (Không phải bài PR dài 2000 từ đâu nhé) giao động từ 300k – 500k (Tùy profile công ty nữa), có nhiều chỗ còn lên tới 700k/sản phẩm. Mình thường chọn mức giá tương đương hoặc thấp hơn một chút so với agency. Nhiều bạn sinh viên hoặc người mới đi làm thường chọn mức tiền công khá thấp. Mình từng đọc nhiều post tuyển dụng 20k/bài viết 500 từ. Mình hiểu các bạn muốn làm để có thêm kinh nghiệm, nhưng việc này vô hình chung làm nhiều doanh nghiệp đánh giá thấp giá trị của content writer. Tốt hơn hết hãy cố gắng nâng cao chất lượng bài viết và nâng giá trị bản thân lên, thay vì hạ thấp tiêu chuẩn để nhận mức thù lao ít ỏi.

4. Cách tính lương theo thời gian

Mình không áp dụng cách này nhiều, nhưng đây cũng là một cách tính lương phổ biến với nhiều bạn freelancer nên mạn phép chia sẻ luôn tại post này.

Ví dụ tiền lương cứng 1 tháng đi làm fulltime của bạn là 20 triệu đồng, tương ứng 22 ngày công, mỗi ngày công 8 giờ làm việc. Vậy mỗi giờ làm việc của bạn có giá: 20 triệu/22/8 = 114k vnđ/giờ.

Rất nhiều website tìm việc làm như upwork, freelancer.com cũng đang áp dụng cách tính lương theo giờ. Vì thế bạn có thể dựa vào mức tiền công một giờ làm việc để tính toán, nâng hạ sao cho phù hợp với tính chất công việc bạn đang apply. VD: Thiết kế 1 banner hết 3 tiếng ~ 300k.

Tất cả những gì mình chia sẻ phía trên đều mang tính chất tham khảo, có thể đúng với người này, sai với người kia. Các bạn nên áp dụng một cách linh hoạt tùy vào từng trường hợp. Chúc các bạn chốt deal thành công.

1. Kỹ năng chuyên môn

Kỹ năng mình xếp số 1 chính là kỹ năng chuyên môn. Nếu bạn là một copywriter hãy trau dồi nghề viết của mình, nếu là một designer hãy thành thạo các công cụ thiết kế, nếu là một Seoer hãy nắm bắt kịp thời các cập nhật mới nhất về thuật toán… Nói chung mỗi một nghề đều yêu cầu kỹ năng chuyên môn riêng, ít nhất bạn phải đáp ứng các yêu cầu cơ bản, chưa nói tới mức độ sáng tạo hay đột phá trong công việc. Trước tiên hãy làm đúng đã.

Bản thân mình khi làm việc ở vai trò content writer, ngoài việc trau dồi khả năng viết lách, mình cũng tự học hỏi những kỹ năng liên quan như thiết kế cơ bản, làm video cơ bản để phục vụ cho công việc. Bên cạnh đó, những kỹ năng phân tích chỉ số, đọc hiểu các công cụ đo lường cũng khiến mình hiểu sâu hơn về insight người dùng, cách họ reaction với content mình tạo ra.

2. Quản lý thời gian

Nói freelancer sướng lắm, tự do tự tại cũng không sai đâu. Thời gian đầu thay đổi múi giờ mình cũng khá “buông lỏng” bản thân. Thay vì những lịch trình cố định trước đây như: 7h dậy đi làm, 12h ăn trưa, 18h cắp cặp về nhà, thì giờ đây khung thời gian đảo lộn. Hôm thì 9h dậy, 2h ăn trưa, 8h tối kết thúc công việc và ăn tối lúc 9h đêm.

Có những hôm “tụt mood” chẳng muốn làm gì, cày phim từ sáng tới tối. Rồi sang hôm sau lại cày deadline tới tối khuya quên ăn. Lúc đấy lại bảo freelancer bận làm quên ăn, quên uống.

Mình nghĩ ai làm freelancer cũng từng trải qua thời điểm như vậy. Sự tự do khiến mình buông lỏng bản thân hơn. Đó là lúc bạn cần trang bị cho mình kỹ năng quản lý thời gian. Chưa kể khi bạn có nhiều job, làm việc chồng chéo nhau, nếu không quản lý thời gian tốt bạn sẽ khó xử lý được hết công việc trong ngày.

Để quản lý thời gian mình thường làm to do list mỗi ngày, viết ra những đầu mục công việc với thời gian cần hoàn thành và xếp theo mức độ ưu tiên. Việc này cực kỳ giúp ích để mình không bị bỏ lỡ bất cứ đầu việc nào và cũng tránh tình trạng dồn hết thời gian vào việc này rồi quên mất việc kia.

3. Quản lý tài chính

Nghe thì khá to tát đấy, mà nó cũng quan trọng thật mà. Thiếu kỹ năng này bạn sẽ hiểu cảnh làm nhiều mà không thấy tiền đâu là có thật. Kỹ năng này bao gồm nhiều vấn đề từ việc quản lý nguồn thu nhập, tính toán tiền công cho từng đầu mục công việc, làm hợp đồng, tính toán về thuế và cả nguồn quỹ dự phòng trong những “dịp đặc biệt”.

• Quản lý thu – chi: Mình thường lập bảng thu nhập, chi tiêu hàng tháng để tính toán xem thu nhập trung bình một tháng tối thiểu cần đạt bao nhiêu, nguồn thu chính từ đâu, những khoản tiền nào là chi phí cố định, cái nào là chi phí phát sinh. Cái này từ lúc lập gia đình mình đã làm “thủ quỹ” nên khá quen với việc ghi chép số má hàng ngày rồi. Tháng nào thu nhập dự kiến dưới trung bình là lại phải tìm job mới ngay, chứ cứ đủng đỉnh chờ tiền tự vào túi thì còn lâu lắm.

• Tính tiền công: Yếu tố quan trọng thứ 2 là cách tính toán tiền công cho từng đầu mục công việc hoặc chốt giá từng hợp đồng. Yếu tố này khá dài dòng và cũng rất quan trọng mình sẽ chia sẻ chi tiết tại bài: Cách tính lương khi làm CTV hoặc freelancer.

• Làm hợp đồng, quyết toán thuế: Một yếu tố mình rất ghét khi nghĩ tới là quyết toán thuế thu nhập cá nhân, mấy khoản liên quan tới thủ tục hành chính là mình đều không thích và cũng không hiểu nhiều lắm. Dù đọc hết các quy định rồi những vẫn phải nhờ mấy anh,chị người quen bên kế toán hoặc hành chính nhân sự xử lý hộ. Cái này mình biết nhiều bạn bỏ qua coi như không biết, tuy nhiên hãy lưu ý trong hợp đồng để tránh thiệt thòi.

Khi ký hợp đồng mình thường ghi chú thêm một dòng: “Chi phí trên chưa bao gồm thuế thu nhập cá nhân, bên A (công ty mình ký hợp đồng) sẽ chịu trách nhiệm đóng thuế thu nhập cá nhân (nếu có)”. Khi đó, khoản tiền mình nhận được sẽ là tiền công sau khi khấu trừ thuế. Nếu bạn không nhờ tổ chức hoặc doanh nghiệp nộp thuế thì bạn sẽ phải tự kê khai và tính toán số tiền cần nạp. Ngay cả khi công ty đã đóng thuế 10% bạn vẫn cần quyết toán thuế cuối năm để tính toán xem mình nộp thiếu hay thừa. Nhiều người quên hẳn việc này, hậu quả là họ sẽ phải chịu phạt tiền, cảnh cáo, hoặc gặp những rủi ro pháp lý liên quan. Hãy tìm hiểu kỹ hơn nhé, vì mình cũng không hiểu quá sâu để tư vấn chi tiết tại bài viết này.

• Quỹ dự phòng: Hiểu một cách nôm na bạn cần có tiết kiệm để dự phòng trong những trường hợp “đặc biệt”. Kiếm được bao nhiêu tiêu hết bấy nhiêu như thời còn làm fulltime thì e là bạn sẽ khó lòng trụ nổi khi làm freelancer. Hồi giữa năm 2021, dịch bùng ở Hà Nội, mình mất toàn bộ số job hiện có, các cửa hàng đóng tạm thời, công ty cắt giảm nhân sự, chi phí, giảm giờ làm việc nên các hợp đồng của freelancer sẽ bị cắt đầu tiên. Thu nhập freelancer vốn luôn thiếu ổn định, chứ không như fulltime, nên đừng quên xây dựng quỹ dự phòng ngay từ bây giờ nhé.

4. Marketing – Làm thương hiệu cá nhân

Freelancer có nhiều cách tìm kiếm khách hàng. Theo cách bài bản chuyên nghiệp thì bạn sẽ cần làm thương hiệu cá nhân, có phong cách riêng, tạo được ấn tượng với khách hàng, có kênh truyền thông riêng. Theo cách “bình dân” đa số mọi người áp dụng thì tìm kiếm khách hàng trên các trang tìm việc, hội nhóm về chuyên môn. Tuy nhiên dù dùng cách gì đi chăng nữa, bạn cũng nên chuẩn bị cho mình những hành trang cơ bản. Ví dụ như portfolio, CV để giới thiệu bản thân và những dự án đã thực hiện.

Những gì thể hiện trong portfolio, CV hay trang mạng xã hội cũng chính là cách bạn marketing dịch vụ của mình tới khách hàng tiềm năng.

Hiện tại các khách hàng của mình chủ yếu tới từ nguồn giới thiệu hoặc công ty cũ và khá ổn định vì thế mình không đầu tư quá nhiều về việc làm thương hiệu cá nhân. Blog phamhoangyen.com này cũng là dự án đầu tay của mình trong việc triển khai marketing chuyên nghiệp hơn. Bởi sau khi quay lại công việc sau 6 tháng nghỉ thai sản, mình muốn có những bước tiến tốt hơn trong sự nghiệp freelancer của mình.

5. Kỹ năng đàm phán, giao tiếp với khách hàng

Đứng trước sự canh tranh khốc liệt như hiện nay, việc sở hữu kỹ năng giao tiếp, đàm phán với khách hàng sẽ là thế mạnh giúp bạn chốt deal thành công. Trước đây mình không cho rằng mình giỏi giao tiếp hay khéo léo trong ứng xử. Nhưng khi làm freelancer, phải gặp khách hàng, báo giá, lên ý tưởng và thuyết phục khách ký hợp đồng, mình tự nhận ra nhiều khi “sự chân thành, tận tâm và chuyên nghiệp” cũng đã giúp mình rất nhiều trong việc lấy niềm tin từ khách hàng.

Quan trọng hơn cả, bạn cần hiểu rõ về chuyên môn để tư vấn và đưa ra phương án hợp lý cho khách hàng, tránh chỉ chạy theo lợi nhuận của bản thân. Khách hàng sẽ đánh giá cao những tư vấn có lợi cho doanh nghiệp của họ. Đặc biệt biết “cứng”, “mềm” đúng lúc. Có khi cần sự mềm dẻo, chiều khách. Nhưng đôi lúc cũng cần “cứng”, kiên quyết một chút để không quá thiệt thòi trong quá trình làm việc. Win-Win đôi bên cùng có lợi mới là điều kiện tiên quyết để có một giao kèo thành công.

6. Kỹ năng tự học

Kỹ năng này dù làm freelancer hay làm fulltime bạn cũng cần bổ sung vào check list của mình. Bởi xã hội ngày càng thay đổi chóng mặt, lớp nhân sự trẻ càng về sau càng giỏi và hiểu biết nhiều. Một nhân sự già nua, không học hỏi cập nhật kiến thức mới sẽ sớm bị đào thải khỏi thị trường tuyển dụng.

Làm tự do, bạn chẳng có sếp ở bên cạnh chỉ bảo, cũng chẳng có đồng nghiệp để hỏi han về chuyên môn. Lúc này hãy phát huy “kỹ năng tự học”. Kiến thức và nguồn tài liệu vô hạn trên Internet sẽ giúp bạn. Tất nhiên, hãy biết chọn lọc nguồn tài liệu uy tín để tránh hiểu sai kiến thức. Cũng đừng quên follow và kết bạn để học hỏi thêm từ những người giỏi trong cùng lĩnh vực. Đây cũng là một cách học rất nhanh, hiệu quả.

7. Kỹ năng kiểm soát cảm xúc

Bài dài quá nhỉ, nhưng không thể không nhắc tới kỹ năng kiểm soát cảm xúc. Việc làm ở nhà lâu ngày mình ít giao tiếp xã hội hơn nhiều so với ngày trước. Mình không còn bị stress vì những xung đột chốn công sở nhưng thi thoảng “rảnh quá” đâm ra nghĩ ngợi nhiều hơn. Mình stress vì những vấn đề hoàn toàn khác.

Peer pressure – Áp lực đồng trang lứa, khả năng tập trung, khả năng tạo động lực, kiểm soát sự mất cân bằng trong cuộc sống và công việc, bla bla… Với một người làm việc thiên về cảm xúc như mình, “tụt mood” là mình chẳng còn thiết làm gì nữa. Vì thế mình rất sợ những lúc “rảnh” quá. Mình thích bận rộn, vùi đầu vào công việc. Mình chẳng còn thời gian nghĩ ngợi vẩn vơ nữa.

Kỹ năng này mình thực sự chưa làm tốt hoàn toàn, nhưng đã và đang cố gắng để thay đổi, kiểm soát cảm xúc bản thân tốt hơn.

Hy vọng những chia sẻ phía trên sẽ giá trị với bạn, một người sẽ trở thành freelancer trong tương lai hoặc đang bắt đầu với công việc freelancer. Nhiều lúc mình cũng sợ trải nghiệm của mình chưa đủ sâu, đủ nhiều để chia sẻ với người khác, nhưng cứ viết ra đã, ít nhất mình cũng dám chia sẻ rồi.

Cố lên Bé Yến!