Rysując trasę w planerze Ride with GPS znalazłem przeprawę, której wcześniej nie zauważyłem, ale wg heatmapy była całkiem popularna, więc postanowiłem ją sprawdzić. Na miejscu okazało się, że to stary most kolejowy i to w kiepskim stanie. Najprawdopodobniej ze względów bezpieczeństwa został ogrodzony, ale ktoś zrobił dziury w siatce po obu stronach i most jest nadal używany. Ostrożnie przeprowadziłem po nim rowem, ale przechodzenie po starych deskach, pomiędzy którymi widać znajdującą się sporo niżej wodę, jest nie na moje nerwy i więcej się tam nie wybiorę, chociaż to ładna okolica.

Po przejściu na drugą stronę pomyślałem, że szkoda, że most nie znajduje się w województwie zachodniopomorskim, bo pewnie zostałby wyremontowany i stał się częścią malowniczej trasy rowerowej.

Chwilę później przy leśniczówce w Leontynowie trafiłem na kolejną niezbyt bezpieczną przeprawę, tym razem był to nieduży drewniany mostek nad Kamionką, niedużą rzeczką, więc nerwy były mniejsze.

Oba mosty oznaczyłem jako niebezpieczne miejsca na Ride with GPS i wrzuciłem tam ich zdjęcia, więc następne osoby rysujące swoje trasy w tamtym planerze będą mogły zobaczyć, co na nie czeka (po włączeniu warstwy Highlights).

Z tamtych okolic do Piły, a później do Zamrzenicy dojechałem już znanymi mi drogami, ale potem odbiłem na nowy odcinek do Klonowa, za którym wróciłem do lasu, by przekroczyć ponownie Zalew Koronowski. Tym razem skorzystałem z promu, dużo bardziej przyjemnej opcji niż rozpadający się most. Chwilę jeszcze jechałem leśnymi drogami, a po dotarciu do Mąkowarska zaczęło się wracanie do domu.

Druga jazdą w pierwszym tygodniu maja było dość żwawe 50 kilometrów na szosie z odwiedzinami w Gródku Krajeńskim, w którym jest rewitalizowany ośrodek wypoczynkowy, do którego w podstawówce jeździłem na obozy harcerskie. Niestety, teren był ogrodzony i nie mogłem się przyjrzeć dokładniej, jak wygląda ten projekt wspólnie realizowany przez gminy Nakło nad Notecią i Łobżenica.

– –

W drugim tygodniu najpierw przez niepewną pogodę odpuściłem odjeżdżanie dalej od domu na rzecz 40 minut interwałów na pagórku przy mojej wsi. Następny wypad też był krótki: tylko dwie dychy na szosie. Za to następna jazda była już prawie 50 kilometrową pętlą, którą następnego dnia poprawiłem o połowę dłuższym wypadem w lasy na południe od Noteci, gdzie na piaszczystej drodze zaliczyłem pierwszą glebę na Gryzelku, ale za to spotkałem padalca.

– –

Kolejny tydzień to dwa niedługie wypady, 25 kilometrów na szutrówce i 37 na szosie. Niestety przez pracę weekendowy dłuższy wypad przesunął mi się na poniedziałek. Pojechałem ponownie w stronę Koronowa i Mąkowarska, tym razem by zebrać skwadraty, dzięki którym powiększyłem mój übersquadrat z 22×22 do 24×24.

W połowie trasy złapał mnie deszcz, którego się spodziewałem. Prognoza jednak mówiła, że ma się szybko skończyć, zamiast tego towarzyszył mi do końca. Zmokłem nieźle, ale przynajmniej mogłem przetestować, jak się sprawdza w takiej pogodzie nowy sprzęt. Opony w Gryzelku trzymały się ładnie na mokrym asfalcie i w błocie, a jadąca na górnej rurze ramy torba Geosminy elegancko ochroniła mój telefon przed wilgocią. Niechcący sprawdziłem też odporność na zachlapanie powerbanku, bo przez godzinę wiozłem go w niezapiętej torbie w ramie, z portami wystawionymi prosto na deszcz. Przeżył :)

– –

Następną jazdą był bardzo powolny przejazd po szosie, na który wybrałem się zmęczony po pracy. Liczyłem na to, że takie spokojne pokulanie dobrze mi zrobi, ale te dwie dychy wykończyły mnie bardziej niż jakakolwiek inna jazda.

Następnego dnia zrobiłem dwa razie dłuższą trasę na Gryzelku i mimo tego, że również byłem po pracy, jechało się bardzo przyjemnie. Podobnie było w przedostatnią niedzielę maja, gdy pojechałem zbierać skwadraty na nadnoteckich łąkach za Osiekiem nad Notecią i w pobliskich lasach.

Wybierałem się tam już dłuższy czas, ale po zabawie z brnięciem po kolana w grząskim torfie podczas poprzedniego skwadratowania na łąkach, ciągle to odkładałem. Teraz uznałem, że na nowym rowerze z szerszymi oponami powinno być lepiej i miałem rację, bo obyło się bez kłopotów, nie licząc jednego momentu, w którym zostawiłem rower w krzakach, a sam przeszedłem jeszcze kawałek, żeby znaleźć się z docelowym kwadracie.

– –

Ostatni tydzień to najpierw kolejny wypad na szosie do Rościmina, a potem całodniowa wyprawa na moją coroczną „pielgrzymkę” w lasy nad jeziorem Krąpsko Średnie. Tym razem odrobinę zmieniłem trasę i jezioro Sławianowskie objechałem po północnej stronie, po raz pierwszy odwiedzając Sławianowo. Była to dobra zmiana, bo w sporej części nieutwardzoną drogą jechało się przyjemniej niż szosą przez Wiktorówko i Kunowo.

Reszta trasy była już tradycyjna. Dojazd na pole biwakowe „Wrzosy”, rozłożenie się na kocu nad jeziorem z książką (tym razem „Mężczyźni objaśniają mi świat” Rebeki Solnit), chilli sin carne z liofilizatu, a potem powrót dłuższą drogą przez Piłę.

W sumie uzbierało się ponad 170 kilometrów, najdłuższa jazda w tym roku.

– –

Gdy zauważyłem, że po dodaniu ostatniego wypadu od przekroczenia tysiąc w miesiącu dzieli mnie tylko sześćdziesiąt parę kilometrów, w ostatnie dwa dni dokręcałem po pracy po trzy dychy. Po tym, jak kilkukrotnie odpuszczałem dokręcanie brakujących paru kilometrów do pełnej setki, myślałem, że magia cyferek na mnie już nie działa, ale jednak próg 1k robi swoje.

Nakręcenie tego tysiąca zajęło mi dwie doby i 20 jazd. Tylko 4 z nich (razem 49 km) to wyjazdy na moich stareńkim trekkingu na zakupy, 7 zaliczyłem na Ridleyu w szosowym wydaniu (220 km), a resztę (737 km) na szutrowym Canyonie.

Ciekawe, czy w czerwcu dam radę znowu dobić do 1k kilometrów. Przed rokiem się udało, ale teraz po ośmiu dniach mam dopiero 180, więc może być ciężko.

Nocna owsianka banoffee

Zacznijmy od przepisu, który zawdzięczam GCN – kolarskiemu kanałowi na YouTube. Ta robiona wieczorem i zostawiana na noc w lodówce owsianka jest idealna, gdy latem planuję bardzo wczesny wyjazd na rower i muszę wstać np. o trzeciej. Nie chcę w takich przypadkach hałasować rodzinie, robiąc sobie śniadanie i kawę, więc wolę po prostu wyciągnąć słoik i za jednym zamachem dostarczyć sobie paliwa i kofeiny.

Składniki

• szklanka płatków owsianych
• espresso
• dojrzały banan
• 200 ml mleka
• 150 g jogurtu
• szczypta soli
• dwie łyżki cukru trzcinowego

Opcjonalnie (zazwyczaj odpuszczam):

• kilka kropli esencji waniliowej
• kostka gorzkiej czekolady

W oryginalnym przepisie mowa o błyskawicznych płatkach owsianych, ale ja wolę górskie. Mleko najczęściej wybieram owsiane, a jogurt wegański kokosowy z Lidla. Zamiast cukru muscovado używam demerara, bo tego pierwszego nie ma nigdzie na moim zadupiu.

Przygotowanie

Wieczorem o dużego słoika (wygodniejszy od pokala użytego w wideo, m.in. przez to, że można go zamknąć) wsypuję płatki owsiane, sól i jedną łyżkę cukru, wlewam espresso (jak wstaję bardzo wcześnie, to podwójne) oraz mleko. Gdy akurat mam ochotę, dodaję też esencję waniliową, czasem zastępując ją cukrem wanilinowym. Wszystko dokładnie mieszam.

Banana kroję na plastry i układam je na płatkach. Jogurt mieszam z drugą łyżką cukru trzcinowego i wlewam na wierzch. Jeżeli chce mi się bawić z późniejszym myciem tareczki (czyli prawie nigdy), to trę na wierzch kostkę gorzkiej czekolady.

Zakręcam słoik i wstawiam lodówki. Do rana płatki zmiękną, a całość stanie się bardziej zwarta i po prostu pyszna.

– –

Pieczona owsianka PB&J

To z kolei owsianka, którą przygotowuję sobie do pracy. Z podanych składników wychodzą mi cztery drugie śniadania, więc jednym pieczeniem załatwiam sobie większość tygodnia.

Przepis, również znaleziony na YT, wyskoczył mi gdzieś w szortach.

Składniki

• 200 g płatków owsianych
• 2 banany
• 60 g białka o smaku słonego karmelu
• 420 ml mleka
• łyżeczka proszku do pieczenia
• garść mrożonych malin
• kilka łyżek masła orzechowego
• kilka łyżek dżemu malinowego

Używam wegańskiej odżywki białkowej z Allnutrition, do kupienia np. w Decathlonie za 50 zł za półkilogramowe opakowanie. Tak jak poprzednio, płatki wybieram górskie, a mleko najczęściej owsiane. Co jakiś czas mrożone maliny zastępuję innymi owocami, w zależności co ciekawego znajdę w dziale mrożonek w sklepie. Dżem malinowy czasami odpuszczam, bez większej straty dla całości.

Przygotowanie

Nagrzewam piekarnik do 180 stopni.

Można wszystkie składniki wymieszać w formie do pieczenia, ale wtedy brzegi zawsze mi się usmarują jak na zdjęciu po lewej. Dlatego częściej przygotowuję całość w misce.

Rozciapuję widelcem banany, dodaję płatki owsiane, białko, proszek do pieczenia i mleko, po czym mieszam wszystko dokładnie. Dodaję maliny i mieszam jeszcze raz, tym razem delikatniej, żeby nie rozwalić owoców. Wylewam całość do formy i wyrównuję. Dodaję na wierzch kleksy z masła orzechowego oraz dżemu malinowego i robię widelcem esy-floresy.

Piekę ok. 40 minut, aż wierzch się trochę zarumieni.

Zamiast formy do pieczenia używam metalowego pojemnika z IKEA, do której dokupiłem pokrywkę, dzięki czemu nie muszę przekładać owsianki do czegoś innego, tylko studzę, zamykam i wsadzam do lodówki. Przez kolejne cztery dni tylko wyciągam sobie po ćwiartce do śniadaniówki i mam drugie śniadanie z głowy. Można jeść na zimno lub np. podgrzać w mikrofalówce.

Zacząłem od niezbyt długiego (65 km) wyjazdu na zbieranie squadratów w okolicy Kcyni (więcej o zabawie w Squadrats napisałem w tej notce). Zdobyłem tylko pięć, ale za to istotnych, bo blokowały mi powiększenie ubersquadratu w przyszłości. Przy okazji trafiłem na zaznaczoną na mapie drogę, która została zaorana i stała się polem, więc żeby nikt inny nie musiał prowadzić roweru przez zboże, usunąłem ją z OpenStreetMap.

– –

Następny wypad wypadł w Wielkanoc, więc tak jak w poprzednich latach zdecydowałem się na wjechanie na Dębową Górę koło Osieka nad Notecią. Przy okazji przeprowadziłem pierwszą tegoroczną „transmisję” na fedi z rowerowania pod hasztagiem #LiveZRoweru.

Dla urozmaicenia postanowiłem wjechać na Dębową inną drogą niż zwykle, co skończyło się zabawą w przenoszenie roweru nad przewróconymi drzewami. Na szczęście reszta leśnych dróg była normalnie przejezdna.

Gdy wyjechałem z lasu w okolicy Krostkowa, silny wmordęwind pomógł mi podjąć decyzję o rezygnacji z dalszej jazdy na zachód jazdy do Chodzieży i skróceniu trasy w Białośliwiu. I tak uzbierało się ponad 97 kilometrów, bo wybrałem trochę dłużą drogę powrotną z odbiciem na leśne szutry za Gromadnem.

– –

Drugi tydzień to trzy krótsze jazdy, z czego dwie to powrót mojego starego Ridleya. Najpierw 26 km po okolicy, by sprawdzić, jak się na nim jeździ z krótszym mostkiem, przełożonym z nowego Canyona (wyraźnie lepiej), ale jeszcze z szutrowymi oponami Continental Terra Speed w rozmiarze 40C. Za drugim razem zmieniłem dodatkowo gumy na węższe i gładkie Continental Gatorskin 32C. Już nie pamiętałem, że takie bujnięcie się po samych asfaltach też potrafi dawać sporo frajdy.

Po tych zmianach Ridley stał się moją maszyną do krótkich, żwawych treningów po szosach, świetnego uzupełnienia bardziej zrelaksowanego kulania po szutrach na Grizlu.

– –

Czwartą jazdą w tym tygodniu był kolejny #LiveZRoweru – wypad do Koronowa, bo dowiedziałem się, że ze względu na konieczny remont osuwiska zostanie zamknięty tamtejszy dawny most kolejki wąskotorowej, obecnie główna (jedyna?) atrakcja trasy rowerowej Bydgoszcz – Koronowo. Postanowiłem przy okazji znaleźć alternatywę dla zamykanej przeprawy, którą okazał się dużo mniej okazały most na Brdzie między Samociążkiem a Gościeradzem.

Zaliczyłem też kilka squadratów, chociaż będę potrzebował jeszcze dużo jeżdżenia, zanim będę mógł włączyć tamte okolice do mojego ubersquadratu.

Pogoda była tak dobra tamtego dnia, że postanowiłem wrócić do domu dłuższą drogą, przez Bydgoszcz, gdzie skusiłem się na kolejną zmianę trasy. Miałem przejechać kawałek wzdłuż Kanału Bydgoskiego i przekroczyć go mostem, który okazał się nieczynny. Dzięki temu wybrałem się na wycieczkę drogą, której coraz bardziej terenowy charakter powodował, że cieszyłem się z zakupu gravela, a nie szosy.

Ostatecznie uzbierało się 114 kilometrów, pierwsza setka w tym roku.

– –

Trzeci tydzień to najpierw kolejny krótki szosowy trening na Ridleyu, a potem dwa wypady na Gryzelku po 30-40 kilometrów. Przy drugim zaliczyłem nową drogę w okolicy Orzelskiego Młyna, która wyprowadziła mnie wprost na pole, na którym dwa kozły sarny walczyły ze sobą, obserwowane przez trzy samice. Jakbym wjechał do filmu przyrodniczego.

Później zrobiło się mniej fajnie, bo złapałem pierwszego kapcia w nowym rowerze. Na oponach Continentalach w starej maszynie robiłem tysiące kilometrów bez problemów, a tu Schwalbe G-One Bite Performance poddały się tak szybko. Przynajmniej mogłem sprawdzić, jak spisują się dętki z zaworem Click oraz nowa pompka Lezyne Click Drive HV. O ile opona mnie zawiodła, to nowe wentyle spisały się świetnie.

– –

W następnym tygodniu wyskoczyłem na rower tylko raz, na kolejne skwadratowanie. Tym razem pojechałem na północ, w okolice Więcborka i zdobyłem 12 kwadratów.

Przy okazji odkryłem, że Więcbork dorobił się nowiutkiej DDR prowadzącej do miasta od strony Nakła, tak świeżej, że kręcąc się po niej, przeszkadzałem ekipie malującej oznaczenia na asfalcie. Niedługo muszę się ponownie wybrać w tamte strony, by sprawdzić, gdzie zaczyna się ta droga, tym razem nie miałem na to czasu i tak uzbierało się prawie 90 kilometrów.

Kawałek dalej znalazłem schowaną w lesie dużą wiatę „edukacyjno–turystyczną”, urokliwie położoną nad jeziorkiem, o której istnieniu nie miałem pojęcia, mimo że niedaleki leśny parking to moje stałe miejsce postojów.

– –

Końcówka kwietnia to jeszcze jeden #LiveZRoweru – długi (kolejna setka) wyjazd na zbieranie skwadratów w okolicy Szubina: 27 nowych kwadratów i ubersquadrat powiększony do 22×22.

Nie obyło się bez niespodzianek, najpierw na drodze stanęła mi brama ogródków działkowych w Żurczynie, a później trafiłem na kolejną znikającą drogę, co skończyło się przedzieraniem przez leśne krzewy i prowadzeniem roweru przez pole (a po powrocie do domu także następną edycją OpenStreetMap).

To nie był jedyny raz tego dnia, gdy szedłem obok Gryzelka, zamiast na nim jechać, bo niedługo później trafiłem na polną gruntówkę, która z powodu suszy zamieniła się w wydmy i koła po prostu grzęzły w piachu. Na szczęście trwało to tylko kilometr.

– –

Miesiąc zakończyłem na wizycie z rowerem w Gdańsku, gdzie na fittingu w VeloLab ostatecznie został pode mnie ustawiony, co ostatecznie zakończyło cały proces kupowania nowej maszyny. Po sesji przejechałem przez pełną turystów starówkę, skąd po cyknięciu Gryzelkowi fotki z Neptunem (żeby nie zazdrościł Ridleyowi) pojechałem w moje ulubione gdańskie miejsce – na Dolne Miasto, gdzie najpierw pokręciłem się po bastionach, a potem zjadłem obiad w Nie/Mięsnym, by zakończyć wizytę w Gdańsku odwiedzinami u rodziny.

Jak zawsze byłem pod wrażeniem gdańskiej infrastruktury rowerowej i chciałbym podobnej wszędzie. Dzień wcześniej byłem na zebraniu wiejskim na konsultacjach społecznych projektu przebudowy drogi powiatowej przechodzącej przez moją wieś, w ramach której mają powstać ciągi pieszo-rowerowe w miejscowościach i drogi dla rowerów poza nimi, więc może w ciągu najbliższych lat będziemy mieli namiastkę Trójmiasta.

– –

W sumie zarejestrowałem 11 wypadów dla frajdy, podczas których uzbierało się 645 kilometrów. Po podaniu wyjazdów na zakupy i kręcenia po Gdańsku wyszło 722,2 km, czyli niewiele mniej niż od stycznia do marca razem.

W porównaniu z zeszłorocznym kwietniem zrobiłem ponad 90 km mniej, ale i tak jestem bardzo zadowolony z wyniku. Oby tak dalej.

– –

Styczeń

Przez cały miesiąc pięć razy wybrałem się rowerem na zakupy, dzięki oponom z kolcami. Do tego tylko dwa razy przejechałem się dla frajdy. Raz skończyło się na 20 kilometrach, bo okazało się po kilku kilometrach, że szosa jest sucha i czysta tylko do granicy gminy, a dalej zaczyna się częściowo zmarznięty szary śnieg. Na szczęście za drugim razem drogi były już wolne od takich niespodzianek i udało się wykręcić ponad 36 kilometrów.

– –

Luty

Przymroziło zdrowo i przez pierwsze dwa tygodnie tylko raz wsiadłem na rower, by pojechać na zakupy. Na szczęście później zrobiło się przyjemniej i mogłem wybrać się na rowerowanie trzy razy: na lokalną pętelkę 36 km, Małą Pętlę Notecką oraz trochę dłuższe kulanie po okolicy (57 km).

– –

Marzec

W marcu zaczęło robić się cieplej i pojeździłem trochę więcej – pięć razy na zakupy i siedem dla frajdy.

W pierwszym tygodniu najpierw zaliczyłem kolejną trasę 50+, a potem machnąłem prawie 80 km w sporej części po leśnych szutrach.

Drugi tydzień to tylko wyjazd na zakupy, nie pamiętam dlaczego, ale podejrzewam, że mogło być tam jakieś załamanie pogody. Za to 17 marca wybrałem się do Gdańska (pociągiem, nie rowerem), na bike sizing w tamtejszym VeloLABie, by mój następny gravel jak najlepiej pasował do mnie.

O całym procesie wyboru i kupowania napiszę osobną notkę, gdy nakulam trochę więcej kilometrów na nowej maszynie. Może po przejechaniu 2k?

Kolejny tydzień to dwie jazdy w okolicy 40 kilometrów, pierwsza jeszcze ze starym komputerkiem GPS od Lezyne, druga już z nowym Coros Dura, kupionym z myślą o kilkudniowych wyjazdach na następcy wysłużonego Ridleya.

W tej chwili mam nakręcone na nim prawie 800 km i jestem bardzo zadowolony, zwłaszcza z czasu pracy na baterii. Dzięki ładowaniu ze słońca nie musiałem go podłączać do ładowarki ani razu od początkowego naładowania do 100%, a nadal ma ponad 43%. Więcej pewnie napiszę w osobnym tekście.

Później zaliczyłem jeszcze wypad na łapanie skwadratów w północno-wschodnim rogu mojego ubersquadratu, dzięki czemu powiększyłem go do rozmiaru 21×21 i w końcu „nadejszła wiekopomna chwila”, czyli przyjechał mój nowy rower, Caynon Grizl 7 w kolorze affogato, czyli kawy z lodami waniliowymi. Jak na złość akurat nie miałem czasu wybrać się na dłuższe kulanie i pierwsza jazda to tylko 36 km.

Dopiero kilka dni później, ostatniego dnia marca, mogłem wyskoczyć na kolejne zbieranie skwadratów, tym razem w północno-zachodnim rogu. 95 kilometrów, w części po lasach i polach, pokazało mi, że dobrze wybrałem, bo jechało się świetnie.

– –

Podsumowanie

W sumie w ciągu pierwszego kwartału 2026 zaliczyłem tylko 11 wypadów na zakupy (łącznie ok. 120 kilometrów) i 12 dla frajdy (610 km). W porównaniu z tym samym okresem 2025 zrobiłem o 44 kilometry więcej, więc mogło być gorzej.

W czasie pisania tego tekstu już wiem, że w kwietniu nie uda mi się zachować tej tendencji, głównie przez pracę, ale mam tak wielką frajdę z jazdy na nowym rowerze, że każda minuta spędzona na Gryzelku liczy się podwójnie.

Spis treści

• Wprowadzenie
• Tłumaczenie przy użyciu webinterfejsów
  • Weblate
  • Crowdin
• Przez ręczną edycję plików
• W polskim zespole GNOME

– –

Wprowadzenie

W końcu przyszła pora na mój ulubiony sposób angażowania się w WiOO, czyli tłumaczenie programów, tak by jak najwięcej osób mogło z nich korzystać.

W tej chwili mam na koncie tłumaczenie na polski m.in.:

• klienta Fediwersum Tuba,
• androidowych klientów fedi Pixelix oraz Pachli,
• edytora Markdown Scratchmark,
• klienta Tidala Tonearm,
• strony Join the Fediverse,
• aplikacji pogody Mousam,
• wtyczki dla WordPressa Embed Consent.

Przy okazji nauczyłem się zupełnie nowych rzeczy. Dzięki Tubie i Pixelix poznałem interfejsy do tłumaczenia Weblate i Crowdin, dla Join the Fediverse dowiedziałem się jak forkować repozytorium i tworzyć merge request ze zmianami, a Mousam zawdzięczam poznanie tworzenia plików tłumaczenia przy użyciu narzędzi gettext. Dla kogoś innego to może być masa roboty, dla mnie zdobywanie nowych umiejętności i doświadczeń jest jedną z zalet angażowania się w WiOO.

Na podstawie powyższej listy mogliście się zorientować, że samo przetłumaczenie komunikatów to nie wszystko, bo trzeba jeszcze nasze tłumaczenie przekazać osobom tworzącym program, aby mogły je do niego włączyć. Można to zrobić na różne sposoby, w zależności od mechanizmów, które oferuje konkretny projekt. Żeby sprawdzić, który jest dostępny w danym przypadku, trzeba zacząć od zajrzenia na stronę programu.

– –

Tłumaczenie przy użyciu webinterfejsów

Spora część aplikacji, które są rozwijane już dłuższy czas, dorobiła się mechanizmów ułatwiających tłumaczenie. Najczęściej są to wyspecjalizowane serwisy, z których najpopularniejsze są Weblate i Crowdin. Jeżeli na stronie projektu znajdziecie wzmiankę o którymś z nich, wasza praca przy tłumaczeniu będzie prosta i wygodna.

Zabawa zaczyna się od założenia konta w używanym przez dany program serwisie, po czym przechodzimy do wybranego projektu. Na liście dostępnych języków szukamy tego, na który chcemy tłumaczyć. Jeżeli już jest, możemy od razu przejść do tłumaczenia, w przeciwnym przypadku, trzeba najpierw go dodać.

W Weblate robi się to kliknięciem mało rzucającego się w oczy plusa, znajdującego się po lewej stronie nad ikonkami ołówka przy liście dostępnych tłumaczeń. Potem wybieramy język, na który chcemy tłumaczyć i klikamy „Rozpocznij nowe tłumaczenie”.

Na Crowdin trzeba kliknąć „Poproś o nowy język” i poza wyborem języka dodać wiadomość dla osób zarządzających projektem. Nie miałem okazji tego robić, ale zakładam, że taka prośba musi być ręcznie zatwierdzona, więc być może trzeba będzie trochę poczekać.

Gdy mamy już konto i wybrany język jest dostępny na liście tłumaczeń, możemy przystąpić do pracy, chyba że trafiliśmy na rzadki wypadek, w którym osoba rozwijająca oprogramowanie wymaga zaakceptowania „Contributor Licence Agreement”. Do tej pory przydarzyło mi się to tylko raz, przy tłumaczeniu Pachli.

Teraz już naprawdę możemy zabrać się za tłumaczenie. W większości małych i średnich programów całość tekstów do przetłumaczenia (nazywanych wiadomościami lub ciągami) jest zebrana w jednym module. Niektóre aplikacje, takie jak Pachli właśnie, rozbijają je na kilka różnych. Takie rozwiązanie ma swoje wady i zalety. Niektórym pewnie łatwiej ogarnąć garść ciągów na raz zamiast długiego zestawu, ja wolę raczej mieć wszystko w jednym miejscu.

No dobrze, mamy konto, wybrany język jest dostępny, zaakceptowaliśmy licencję i wklikaliśmy się w moduł do tłumaczenia. Co dalej? Zostało nam żmudne wypełnianie formularzy.

– –

Weblate

Powyżej znajduje się zrzut interfejsu Weblate z otwartym polskim tłumaczeniem Tuby. Pasek nad boksem „Tłumaczenie” pozwala na nawigację po ciągach i pokazuje aktualną pozycję na tle całości. Pole obok umożliwia wyszukiwanie ciągów spełniających określone wymagania (nieprzetłumaczone, oznaczone do dalszej edycji, z komentarzami itp.), a ostatnie służy do sortowania wiadomości do przetłumaczenia, dzięki czemu możemy np. szybko dotrzeć do ciągów ostatnio dodanych do aplikacji.

Główną część okna zajmuje miejsce na właściwe tłumaczenie. Pierwsze od góry jest pole z opisem ciągu dodawanym przez osoby tworzące aplikacje. Taki opis jest bardzo pomocny, zwłaszcza gdy trudno na podstawie ciągu źródłowego zorientować się, jaki jest kontekst jego wystąpienia, lub gdy w wiadomości występują jakieś zmienne (tutaj to %s oznaczające ilość wpisów).

Szkoda, że stosowanie opisów nie jest powszechniejsze, bo często zdarza się, że trudno zorientować się, jak najlepiej przetłumaczyć komunikat, bo np. w aplikacji oryginalny zwrot występuje w kilku miejscach, a każde wystąpienie po polsku będzie brzmiało inaczej. Tutaj może pomóc znajdująca się w prawej kolumnie informacja „Położenie ciągu źródłowego”, dzięki której możemy jednym kliknięciem otworzyć plik źródłowy i zobaczyć, gdzie znajduje się ten ciąg. Niestety, wymaga to chociaż podstawowej umiejętności czytania kodu.

Prawie zawsze w czasie tłumaczenia poza oknem, w którym pracuję, mam otwartą też aplikację, nad która pracuję, oraz repozytorium z kodem źródłowym, żeby móc odnaleźć kontekst, w którym występuje przekładany akurat tekst.

Pod opisem mamy oryginalną wiadomość. Tu wybrałem dla was rzecz trochę rzadszą, bo mamy do czynienia z rzeczownikiem z liczbą pojedynczą i mnogą. Jak widzicie, w angielskim to są dwa pola, u nas już trzy, ponieważ „posts” będziemy tłumaczyć inaczej w zależności od tego, czy to są „trzy wpisy”, czy „pięć wpisów”. Czerwone magiczne zaklęcie pod polami na tłumaczenie to formuła definiująca, dla jakich liczb występują odmienne formy liczby mnogiej.

Zazwyczaj jednak mamy do czynienia z prostą wersją jeden ciąg źródłowy = jeden ciąg przetłumaczony, ale wolałem wyjaśnić sprawę form liczby mnogiej, żebyście się nie dziwili, o co tu chodzi.

Pod polami na tłumaczenie znajduje się pole „Wymaga edycji”. Można go użyć, gdy np. nie jesteśmy pewni tłumaczenia i będziemy chcieli do niego wrócić.

Dwa z trzech przycisków poniżej są dość oczywiste: „Zapisz i kontynuuj” zapisze nasze tłumaczenie i przejdzie do następnego ciągu, „Zapisz i zostań” również zapisze, ale pozostanie w miejscu. Co robi „Zaproponuj”? Jeżeli chcemy poprawić czyjeś tłumaczenie, ale bez wcinania się w pracę tej osoby, możemy zaproponować swoją wersję. Taką sugestię osoba tłumacząca będzie potem mogła zaakceptować lub odrzucić, czasem też dodając komentarz tłumaczący decyzję.

Pod tłumaczeniem znajduje się pięć kart z przydatnymi narzędziami. Pierwsze z nich to „Ciągi sąsiadujące”, pozwalające czasem na umieszczenie wiadomości w kontekście lub przypomnienie sobie tłumaczenia zbliżonych tekstów. „Komentarze” to po prostu miejsce na skomentowanie tłumaczenia, z możliwością oznaczania zarówno innych tłumaczy, jak i osób tworzących aplikację. „Automatyczne sugestie” to tłumaczenia pochodzące z serwisu LibreTranslate oraz podsuwane na podstawie pamięci tłumaczeń, w której wyszukiwane są tłumaczenia podobnych ciągów. W „Innych językach” możemy sprawdzić, jak ten ciąg był przełożony w innych wersjach językowych, co jest przydatne raczej tylko dla osób posługujących się wieloma językami, a karta „Historia” pozwala na prześledzenie zmian w tłumaczeniu: kto, jak i kiedy przełożył ciąg.

W kolumnie po prawej, poza wspomnianym już odnośnikiem do pliku źródłowego, znajdują się informacje dotyczące ciągu, w tym data powstania i ostatniej aktualizacji. Powyżej znajduje się funkcja, której jeszcze nigdy nie użyłem, czyli „Słownik”, który pozwala na zapisanie własnych terminów, co pewnie jest bardzo przydatne zwłaszcza przy tłumaczeniu aplikacji używającej jakiejś zaawansowanej terminologii, gdy musimy pamiętać specjalistyczne słownictwo.

– –

Crowdin

Muszę przyznać, że nie jestem fanem Crowdin i jego interfejs uważam za mniej wygodny niż Weblate. Jak widać na zrzucie powyżej, bardzo różni się od tego drugiego serwisu, ale po przyjrzeniu się rozpoznacie podobne elementy. Lewa strona to przeglądarka ciągów (można przełączyć ją na przeglądanie plików) z opcjami ich filtrowania i sortowania.

Część środkowa to ciąg źródłowy z kontekstem (i możliwością zapytania o niego) oraz miejsce na tłumaczenie. Poniżej znajdują się informacje o tłumaczeniu oraz sugestie z pamięci tłumaczeń oraz tłumaczenia maszynowego Crowdin Translate. Jest też możliwość podejrzenia wersji w innych językach.

Prawa strona to miejsce na komentarze tłumaczy, w tym przypadku proszących o zmianę, gdyż forma, w jakiej ciąg występuje w aplikacji, nie działa w ich językach.

Zamiast komentarzy można włączyć panel przeszukiwania pamięci tłumaczeń, słownika i kontekstu, oraz asystenta AI (ha, tfu!).

– –

Tłumaczenie poprzez edycję plików

Tu już mamy do czynienia z trochę bardziej zaawansowanym tematem, bo takie tłumaczenie wymaga znajomości podstaw obsługi repozytoriów git i gotowości do posługiwania się trybem tekstowym. Konieczność sięgnięcia po ten tryb tłumaczenia pojawia się zwłaszcza w przypadku młodych projektów, które nie dorobiły się jeszcze integracji z np. Weblate.

Zanim zabierzemy się za jakiekolwiek dłubanie, warto sprawdzić, czy aplikacja w ogóle jest przetłumaczalna, czyli osoby ją tworzące napisały ją w sposób pozwalający na wyświetlanie różnych wersji językowych. Najprościej to zrobić rozglądając się w repozytorium kodu programu za katalogiem z plikami tłumaczeń.

Jeżeli aplikacja korzysta z gettext, czyli najpopularniejszego systemu tworzenia wielojęzycznego oprogramowania, to katalog ten najczęściej nazywa się po prostu po, ale spotkałem też np. i18n oraz l10n.

Te dwa ostanie ciągi znaków to sprytne skróty oznaczające internationalization oraz localization, a cyferki w nich to po prostu liczba znaków między pierwszą a ostatnią literą.

Jeżeli nie znajdziecie żadnego śladu po wersjach językowych w kodzie aplikacji, to jedyne, co możecie zrobić, to skontaktowanie się z osobami ją rozwijającymi i zasugerowanie dodania obsługi wielu języków. Najprościej to zrobić przez dodanie Issue na stronie projektu, najlepiej z tagiem Enhancement.

Jeśli jednak aplikacja okaże się przekładalna, możemy brać się za tłumaczenie. Żeby to zrobić, trzeba zacząć od stworzenia własnej kopii repozytorium, czyli zrobienia forka, do czego będziemy potrzebować konta w serwisie, w którym jest rozwijany dany program (np. Codebergu, GitHubie lub GitLabie).

W tej części będę sporo posługiwać się systemem kontroli wersji o nazwie Git. Pozwala on na zapanowanie nad zmianami w kodzie i np. cofanie ich, jeżeli były błędne, a także tworzenie gałęzi, w których trwa rozwój różnych funkcjonalności i późniejsze ich scalanie. Większość rzeczy będzie można załatwić przez interfejsy WWW, ale jeżeli spróbujecie obsługi z linii poleceń, możecie uznać, że jest dużo wygodniejsza i szybsza. W poznaniu obsługi git mogą pomóc gry w rodzaju Oh My Git!, Learn Git Branching czy GitMastery.

– –

Jak wygląda przebieg tłumaczenia pokażę na przykładzie Blood Pressure, aplikacji, którą znalazłem niedawno na Flathub.org, po tym, jak lekarz kazał mi przez tydzień mierzyć ciśnienie i zapisywać wyniki.

Po zalogowaniu na gitlab.com i przejściu do strony projektu klikam na przycisk Fork w prawym górnym rogu, po czym wypełniam krótki formularz. Zazwyczaj po prostu dodaję litery PL do nazwy repozytorium i informację w rodzaju „Polish translation” do opisu, tym razem się rozpisałem trochę bardziej

W tym momencie mam już swoje repozytorium i mogę zabierać się od razu za tłumaczenie. Mógłbym to zrobić przez edycję plików przy użyciu interfejsu GitLaba, ale wygodniej mi będzie pracować na plikach na dysku.

Jeżeli chcecie uniknąć pracy w terminalu, gdzie się tylko da, to po kliknięciu zielonego przycisku Code wybieracie opcję Download ZIP, to jednak oznacza, że stworzone i zmodyfikowane pliki będziecie trzeba wgrywać przez przeglądarkę.

Jeśli wybierzecie tryb tekstowy, to repozytorium klonuje się poleceniem git clone, po którym można podać albo adres sieciowy repozytorium w rodzaju

git clone https://gitlab.com/LukaszH77/cisnienie-krwi.git

albo SSH

git clone git@gitlab.com:LukaszH77/cisnienie-krwi.git

Ta druga opcja jest na dłuższą metę wygodniejsza, ale wymaga konfiguracji kluczy SSH w systemie oraz w serwisie z repozytorium. Ten wpis i tak będzie bardzo długi, więc nie podejmę się w nim jeszcze tłumaczenia działania i tworzenia kluczy SSH. Zarówno GitLab, jak i GitHub oraz Codeberg mają tę procedurę opisaną krok po kroku.

W końcu mamy pliki na dysku i można się przyjrzeć, z czym będziemy pracować.

Tłumaczenia przy użyciu systemu gettext opierają się na kilku rodzajach plików. POTFILES (lub POTFILES.in) zawiera listę plików źródłowych, w których znajdują się przetłumaczalne ciągi, a LINGUAS to lista języków, na które przetłumaczono aplikację. Plik z rozszerzeniem .pot (zazwyczaj nazwa_programu.pot) to wygenerowany przez gettext szablon tłumaczenia i na jego podstawie powstają pliki .po z konkretnymi wersjami językowymi (np. pl.po dla polskiego, pt_BR.po dla brazylijskiej wersji portugalskiego itd.).

W przypadku Blood Pressure nie było tego pierwszego pliku, więc postanowiłem przy okazji uzupełnić ten brak. Po jego przygotowaniu mogłem wygenerować szablon tłumaczenia poleceniem

xgettext --from-code=UTF-8 --keyword=_ --keyword=C_:1c,2 --output=po/blood-pressure.pot -f po/POTFILES

Parametry użyte w tym poleceniu wskazują jak jest kodowany plik, jak oznaczane w kodzie są przetłumaczalne ciągi, jak ma nazywać się tworzony plik .pot oraz z jakiej listy ma skorzystać.

Na podstawie szablonu plik z tłumaczeniem tworzy się komendą

msginit --locale=pl --input=blood-pressure.pot

wydanym w podkatalogu po.

--locale=pl oznacza oczywiście, że generujemy plik dla języka polskiego, a --input=blood-pressure.pot wskazuje na plik szablonu tłumaczeń.

Po jej uruchomieniu zostaniemy zapytanie o adres e-mail, który ma być podany w pliku jako adres tłumacza. Po wpisaniu adresu i zatwierdzeniu powinien powstać plik pl.po, w którym będziemy wpisywali polskie tłumaczenie. Zanim się za to zabierzecie, warto najpierw otworzyć plik LINGUAS i dopisać pl w osobnym wierszu tak, żeby zachować alfabetyczną kolejność wpisów.

Tłumaczenie można załatwić w jakimkolwiek edytorze tekstu, ponieważ pliki .po są plikami tekstowymi o określonej, dość prostej strukturze. Wiersze zaczynające się od msgid zawierają oryginalny tekst, a w liniach poprzedzonych msgstr wpisujemy tłumaczenie. Każda taka para jest poprzedzona komentarzem zawierającym ścieżkę do pliku i numer linii, w której występuje ciąg, co przydaje się, gdy chcemy sprawdzić kontekst, w jakim się pojawia.

Są jednak wygodniejsze sposoby na tłumaczenie plików .po, moim ulubionym jest program Gtranslator, który powstał na potrzeby tłumaczenia GNOME (o czym więcej napiszę w dalszej części). Można go zainstalować z Flathuba.

Interfejs Gtranslatora jest dość prosty. Główna część okna to lista ciągów i ich tłumaczeń, które wpisuje się w polu na dole. To, co nas interesuje w tej chwili w panelu po prawej, to pola „Wydobyte komentarze” gdzie trafiają informacje dołączone przez osoby tworzące program oraz „Ścieżki” zawierające dane o tym, w jakim pliku i wierszu występuje wybrany komunikat.

Polecam zapoznanie się ze skrótami klawiszowymi (np. Alt + -> to następny komunikat, a Alt + Page Down przechodzi do następnej nieprzetłumaczonej wiadomości), dzięki którym poruszanie się po pliku jest szybkie i wygodne.

Po przygotowaniu tłumaczenia trzeba je wrzucić do naszego repo. Jako że sklonowałem repozytorium przy użyciu git clone, to teraz mogę załatwić to wygodnie w terminalu. Najpierw przy pomocy git add dodaję po kolei pliki (całość zmian można od razu dodać komendą git add .), które utworzyłem lub zmodyfikowałem, a potem poleceniem git commit -m "Opis zmian" tworzę zatwierdzenie. Na koniec zostaje użycie git push do wypchnięcia zmian do zdalnego repozytorium na GitLabie.

Jeżeli zamiast klonować repozytorium pobraliście tylko archiwum zip i pracowaliście na wypakowanych plikach, wszystkie te, które stworzyliście i zmieniliście, musicie teraz przez interfejs WWW wgrać do odpowiednich katalogów, co w przypadku GitLaba załatwia się nawigując po drzewie plików, a po wybraniu właściwego miejsca klikając na ikonkę plusa i wybierając pozycję „Upload file”. Oczywiście także w tym wypadku trzeba będzie podać opis zmiany.

Ostatni krok to wysłanie zmian do oryginalnego repozytorium programu. Na stronie mojego forka klikam „Create merge request” i w formularzu, który się wyświetli mogę opisać na czym polegają zmiany.

Zazwyczaj załatwiam to wcześniej, już w wiadomości dołączonej do zatwierdzenia zmienianych plików i na tej podstawie wypełniany automatycznie jest tytuł merge request, więc muszę tylko zatwierdzić wysłanie oraz zaczekać aż osoby rozwijające aplikację przejrzą moje zmiany i je zatwierdzą.

– –

Praca w polskim zespole GNOME

Właśnie zobaczyłem, że wpis przekroczył już 2,5k słów, więc postaram się tę ostatnią część ograniczyć do minimum.

Jak już nabierzecie trochę doświadczenia przy tłumaczeniu różnych aplikacji, to zapraszam do ekipy tłumaczącej na język polski środowisko GNOME z przylegającymi aplikacjami. Praca tutaj trochę się różni od tej, którą pokazywałem powyżej. Trzeba zacząć od założenia konta w serwisie Damned Lies, zwanego w skrócie DL. Niestety nie można zrobić tego bezpośrednio, tylko trzeba do tego użyć SSO z np. GitLaba lub GitHuba.

Następnym krokiem jest dołączenie do polskiego zespołu. Zespół jest w trakcie reorganizacji, która nałożyła się na natłok pracy przy wydaniu GNOME 50, ale nowa koordynatorka to osoba bardzo dynamiczna i sprawy idą w dobrą stronę. Dorobiliśmy się już forum na oficjalnym Discourse GNOME oraz kanału Matrix, który jest najlepszym sposobem na komunikację z resztą zespołu i zadawanie pytań związanych z tłumaczeniem.

Jeżeli mamy wybrany moduł, który chcemy przetłumaczyć, pracę nad nim trzeba zacząć od zarezerwowania go do tłumaczenia poprzez formularz na stronie modułu. Możemy przy okazji dopisać komentarz, chociaż nie jest to konieczne. Potem pobieramy plik PO i zabieramy się za tłumaczenie.

Do tłumaczenia najlepiej wykorzystać Gtranslatora, którego polecałem wyżej. Można go połączyć ze swoim kontem na Damned Lies (po wpisaniu w danych profilu naszego tokenu z DL), co teoretycznie pozwoli na pobieranie i wgrywanie plików (chociaż ja wolę załatwiać to przez strony modułów, bo mogę od razu np. wyklikać rezerwację). Bardziej ciekawą możliwością jest pamięć tłumaczeń, którą można sobie zbudować na podstawie innych tłumaczeń zespołu.

Dzięki skryptowi udostępnionemu przez brazylijską ekipę przygotowałem zbiorczy plik .po z całości tłumaczeń przygotowanych dla GNOME50 i udostępniam go na swoim koncie na Codebergu. Po ściągnięciu pliku trzeba jego położenie wskazać Gtranslatorowi (Menu główne -> Zbuduj pamięć tłumaczeń). Od tej chwili w panelu po prawej będziecie mieli podpowiedzi tłumaczeń podobnych ciągów.

Po skończeniu tłumaczenia i zapisaniu pliku otwieramy znowu stronę modułu i w formularzu wybieramy opcję „Wyślij nowe tłumaczenie” i wgrywamy plik. Takie tłumaczenie musi zostać przejrzane przez osobę z uprawnieniami do recenzowania i jeżeli będzie poprawne, to zostanie zatwierdzone i wypchnięte do repozytorium.

Może się zdarzyć, że zamiast tego dostaniemy recenzję z informacjami, które ciągi mają błędy i jak je należy poprawić tak, by spełniały standardy zespołu. Aby ograniczyć prawdopodobieństwo poprawek, warto pamiętać m.in. o tym, że po każdym jednoliterowym spójniku (a, i, o, u, w, z) powinna znaleźć się niełamliwa spacja (wstawiana za pomocą Prawy alt + Spacja), dzięki czemu przy dzieleniu tekstu na wiersze, na ich końcu nie będą wisieć pojedyncze litery.

Zespół planuje przygotowanie wytycznych dotyczących tłumaczenia (np. preferowanych form gramatycznych dla różnych elementów interfejsu oraz używania form neutralnych płciowo) i gdy będą gotowe, to je tutaj podczepię, ale na razie warto przyjrzeć się temu, jak wyglądają dotychczasowe tłumaczenia, a w razie wątpliwości zapytać w naszym pokoju Matrix.

– –

Myślę, że to najwyższy czas, żeby zakończyć ten wpis i cały cykl. Mam nadzieję, że pokazując tyle różnych sposobów na zaangażowanie się w FOSS uda mi się namówić do tego chociaż jedną osobę.

Jeżeli macie jakieś pytania dotyczące poruszonych w tych wpisach zagadnień, lub uważacie, że podane przeze mnie informacje wymagają uzupełnienia, a być może są błędne, to proszę dajcie znać w komentarzach. Z chęcią poznam wasze zdanie i uzupełnię swoje braki w wiedzy.