ශාකුන්තලගේ සටහන් පොත

නෙදර්ලන්ත රසකතා (පැරසිටමෝල්)

noreply@blogger.com (ශාකුන්තල | Shaakunthala) — Sat, 14 Dec 2024 15:56:00 +0000

මම නෙදර්ලන්තයට සංක්‍රමණය වෙච්ච මුල් දවස් වල නෙදර්ලන්ත භාෂාව (ලන්දේසි භාෂාව) ගැන මේලෝක දැනීමක් තිබුණෙ නැහැ. ඒ විතරක් නෙමෙයි, සමහර දේවල් වලදි ලංකාවට වඩා මෙහේ වෙනස් කියන එකත් එච්චර ඔළුවට වැදිල තිබුණෙ නැහැ. මුල් දවස් වල සීත කාලෙට ඔය කිව්ව දැනීමක් නැති ගතිය එනව.

ඉතින් මේ පුංචි කතන්දරේ ඔය කාලෙ වෙච්ච එකක්. දවසක් උදෙන්ම වැඩට යන ගමන් පොඩි ඔළුව කැක්කුමක් ආපු නිසා කෝච්චියෙන් බැහැපු ගමන්ම ස්ටේෂන් එකේ තිබුණු පොඩි බෙහෙත් සාප්පුවට ගියේ පැරසිටමෝල් පැකට් එකක් ගන්න. ලංකාවට වඩා මෙහේ බෙහෙත් සාප්පු වෙනස්. මේවා ෆාමසි නෙමේ, නමුත් වෛද්‍ය නිර්දේශයක් නැතුව ගන්න අවසර තියෙන සුළු බෙහෙත් වර්ග මේ බෙහෙත් සාප්පු වලින් ගන්න පුළුවන්. පොඩි සුපර්මාකට් එකක් වගෙම තමයි, නමුත් ගොඩක්ම තියෙන්නෙ වේදනා නාශකයි ප්‍රථමාධාර කට්ටලයි වගේ දේවල්.

පැරසිටමෝල් කිව්වාමත් මෙහේ ජාති ගොඩයි. හපලා කන්න පුළුවන් ඒවා, දිගටි හැඩේ ඒවා (පැනඩෝල් වගේ), රවුම් ඒවා, බොන බෙහෙත්, දියර පැරසිටමෝල් පෙති ඇතුළුව මේ කතාවට හේතු වෙච්චි තවත් එක වර්ගයක් තිබුණා. ඒ වගේම, වෙළඳ නම් ගොඩකිනුත් පැරසිටමෝල් මාකට් එකට එනවා.

මට ඉතිං ඉක්මනට වැඩට යන්න ඕනි නිසා අතට අහුවෙච්ච එකක් අරන් සෙල්ෆ් චෙකවුට් එකෙන් සල්ලි ගෙවලා චිල් එකේ පැරසිටමෝල් පැකට් එකත් උඩ දම දම විසිල් පාරකුත් ගහගෙන එහෙම වැඩට ගියා. පුටුවෙ හරිබරි ගැහිලා පැරසිටමෝල් පැකට් එක අතට අරන් හොඳට බැලුවාම තමයි වැඩේ තේරුණේ. චූටිම චූටි ටෝපිඩෝ එකක් වගෙ පින්තූරයක් එක්ක "5 zetpillen" කියල පැකට් එකේ ගහල තිබුණ. මේක අපේ පැනඩෝල් පෙත්තට වඩා වෙනස් ලුක් එකක් නිසා නිකමට ට්‍රාන්ස්ලේටර් එකට දාල බැලුව zetpil/zetpillen කියන්නෙ මොකක්ද කියල. මේ මොකක්ද කියල තක්බීර් වෙච්චි මම අනිත් පැත්තෙ තිබ්බ "පාවිච්චියට උපදෙස්" ටිකත් ට්‍රාන්ස්ලේටර් එකටම දාල බැලුවාම තමා කරපු මෝඩකම තේරුණේ.

Image courtesy: etos.nl

බිලත් එක්ක ඒක අරන් ආපහු බෙහෙත් සාප්පුවට ආපහු දුවලා හරි පැරසිටමෝල් එකට ඒක මාරු කරගන්න පුළුවන් වුණා, ලැජ්ජාව පැත්තක දාල ඇත්ත කතන්දරේ පැහැදිලි කරල දීල. උඩ දම දම අරන් ආපු එක ආපහු අරන් යනකොට ගියේ ට්‍රෙන්ච් කෝට් එකේ සාක්කුවෙ දාන්. ලංකාවෙත් ඕවා තියෙනවා, ඒත් පැනඩෝල් නමින් තියෙනවද දන්නෙ නෑ. මම දන්න තරමින් ලංකාවෙ සුපර්මාකට් වල ඕවා ගන්න නෑ. ෆාමසි වලින් විතරයි ගන්න පුළුවන්, ඒකත් ඉල්ලලා ගන්න ඕනි බෙහෙත් එක තියෙන්නෙ ෆ්‍රිජ් එකේ නිසා. ලංකාවෙ තියෙන රස්නෙත් එක්ක බෙහෙත ඉක්මනට නාස්ති වෙලා යනවා. නමුත් නෙදර්ලන්තය සීතල රටක් නිසා සුපර්මාකට් එකේ රාක්කෙ උඩ නිකං තියල තියෙන එක අවුලක් නෑ වගේ.

නුපුරුදු රටකට යනවා නම් අපේ වටපිටාවල් ගැන අපි ලංකාවෙ ඉන්නකොට තිබුණු අවධානයට වඩා ලොකු අවධානයක් දෙන්න වෙනවා. පිටරට ජීවිතේ පුරුදු වෙනකම්ම අවුරුද්දක්, දෙකක් යනකම් ඉඳහිට ඔය වගේ ආතල් එකක් සෙට් වෙනව.

අද වෙනකොට මට ලන්දේසි භාෂාවෙන් හොඳට ලියන්න, කතා කරන්න පුළුවන්. අවුරුදු හයකට කලින් මෙහෙට ආපු දවස් වල වෙච්ච ඔය වගේ පොඩි පොඩි ආතල් සිද්ධිත් මතක් වෙන අතරේ ස්ථිර පදිංචිකාරයෙක් විදියට බොහොම නිදහසේ මම ජීවිතේ විඳිනවා. කතාව අල්ලලා යනවනං කියන්න. ඔය වගේ තව පොඩි පොඩි කතන්දර තියේ.

වෙනසක් | A change

noreply@blogger.com (ශාකුන්තල | Shaakunthala) — Sat, 18 May 2024 15:10:00 +0000

සෑහෙන කාලයක් තිස්සෙ මේකේ මොනවත් නොලියා හිටියෙ ඒකට අවශ්‍ය කාලය හොයාගන්න එක හරි අමාරු දෙයක් නිසා.. ඒ වගේම, අවුරුදු 15කටත් කලින් පටන්ගත්ත මේ ලිවීමේ විනෝදාංශය අද වෙද්දි ටිකක් විතර යල්පැන ගිය එකක් වෙලා.. බ්ලොග් එකක් කිව්වාම වර්තමාන පරම්පරාව හිතන්නෙත් ඉන්ස්ටග්‍රෑම් හෝ ටික්ටොක් ගැන. මමත් ටික්ටොක් එකක් පටන් ගත්තා.. 😀 ඒක අතුරු කතාවක්.

ඉතින්, ඉස්සර වෙගේ සෝෂල් මීඩියා එකවුන්ට් ගොඩක් ආම්බාන් කරන එක තරමක් කාලය ගතවෙන වැඩක් නිසා මම හිතුවා ලියන දෙයක් මේකෙම ලියනවා කියල. හැබැයි, මෙතනින් ඉදිරියට මේක සිංහලෙන් පමණක් ලියන බ්ලොග් එකක් නෙමේ. ඒ කිව්වෙ ඒ වෙලාවට හිතෙන දේ ඒ වෙලාවට හිතට එන බාසාවකින් ලියලා අතාරිනව.

ඉතින්... ළඟදිම ආපහු හමුවෙමු෴

It's been quite a while since I I last posted here, because it's extremely difficult to find time for it. This hobby of blogging we started over 15 years ago, now feels a bit old school. Even the younger generation nowadays associate "blogging" with Instagram or Tiktok. Even I started a Tiktok, but that's a different story.

I don't have time and energy to manage multiple social media accounts. Therefore I thought of writing down any of my emerging thoughts here itself. However, this won't be a Sinhala-only blog in the future. Which means, I'd write whatever comes to my mind, in the same language it occurred.

Until then, au revoir!

උගතුන් සිරිලක හැර නෙදර්ලන්තයට යන හැටි [30% ruling ගැන සරලව]

noreply@blogger.com (ශාකුන්තල | Shaakunthala) — Wed, 22 Dec 2021 20:33:00 +0000

"උඹට කොහොමද බං ඕක සෙට් වුණේ?"

මේක ගොඩක් අය මගෙන් අහපු දෙයක් නිසාත්, මෑතක ඉඳලා යාළුවෝ කීප දෙනෙක්ම මට මැසේජ් කරලා නෙදර්ලන්තයට සංක්‍රමණය වෙන්නෙ කොහොමද කියලා අහපු නිසාත් මාස කීපයකට කලින් මම ට්විටර් එකේ ඒ ගැන පොඩි හෑල්ලක් ලිව්වා. ඒ හෑල්ල අද මම බ්ලොග් එකේ ලියනවා විස්තර කරලා.

‍මෙම සටහන 2021 වසරේ තැබූ එකක්. 30% බදු සහනය පිළිබඳ මෙහි දැක්වෙන සමහර තොරතුරු 2024 වසරේ සිට වලංගු නොවන බව කරුණාවෙන් සලකන්න. දී ඇති නිළ වෙබ් අඩවි වලින් වත්මන් තත්වය දැනගැනීමට පුළුවනි.

Philips Stadion - Eindhoven

වෙන රටකට සංක්‍රමණය වෙන්න අපි කැමති වුණා කියලා අපිව බාරගන්න ඒ රටවල් එහෙම එකපාර කැමති වෙන්නෙ නැහැ. ඒ රටටත් වාසියක් වෙන විදියේ, රටට අවශ්‍ය කෙනෙක්ව ගෙන්න ගන්න තමයි ගොඩක් රටවල් වැඩියෙන් කැමති. ඉතින් නෙදර්ලන්තයත් එහෙමයි [1]. ඒ නිසා අධ්‍යාපනය හෝ වෘත්තීය දක්ෂතා අතින් ඉතාම ඉහළින් ඉන්න, නෙදර්ලන්තයේ රැකියා වෙළඳපොළ ඇතුළේ සොයාගන්න දුර්ලභ නිපුණතාවන් තියෙන අයව නෙදර්ලන්තයට ආකර්ෂණය කරගන්න නෙදර්ලන්ත රජය ක්‍රමයක් හඳුන්වලා දීල තියෙනව. ඒ අනුව, ඉහළ සුදුසුකම් තියෙන අයට සහ විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ වල නියැලෙන අයට රැකියා බලපත්‍රයක් (work permit) නැතුව නීත්‍යානුකූලව නෙදර්ලන්තය ඇතුලේ රැකියාවක් කරගෙන ජීවත් වෙන්න පුළුවන්. මේ අයට කියන්නෙ highly skilled migrant (kennismigrant) කියලා. මීට සමගාමීව, නෙදර්ලන්ත රජයේ තීරණය මත 30% ruling කියන වාසියත් ලබාගන්න පුළුවනි.

ඉතින් ඔයාලා ඉතිරිය කියවන්න කාලය වැය කරන්න කලින් කියන්න ඕනේ, මේක ඉතාම අමාරු වැඩක්. ලෝකේ අනිත් රටවල් වල (උදාහරණ: ඉන්දියාව/ පිලිපීනය/ ඉන්දුනීසියාව/ ඉරානය) දක්ෂතා ඇති අයගෙනුත් තරඟයක් තියෙනවා. ඉහළින් වගන්ති කොටසක් තද කළු අකුරින් දැම්මෙත් ඒකයි. බොහෝ විට මේ අවස්ථාව ලැබෙන්නෙ තොරතුරු තාක්ෂණ (IT) ක්ෂේත්‍රයේත් ඉහළ දැනුමැති අයට විතරයි.

මොකක්ද මේ 30% ruling?

30% ruling කියන එකේ තේරුම, වාර්ෂික වැටුපෙන් 30%ක් බදු වලින් නිදහස් කියන එක. බදු ගණනය කරනකොට වැටුපෙන් 70%කට පමණයි highly skilled migrant කෙනෙක් බදු ගෙවන්න ඕනේ. මේ බදු වාසිය අවුරුදු 5ක් යන තෙක් ලබාගන්න පුළුවනි.

30% ruling ලබාගත් කෙනෙකුට රැකියා බලපත්‍රයක් (work permit - tewerkstellingsvergunning/ TWV) රහිතව, knowledge worker කෙනෙකු විදියට රැකියාවක නියැලෙන්න පුළුවනි. (තමන්ට හිතෙන පලියට ඕනම රස්සාවක් කරන්නත් බෑ) ඊට අමතරව මේ වාසි ටික තියෙනවා,

ලංකාවේ රියදුරු බලපත්‍රය හුවමාරු කරගන්න පුළුවනි.
නෙදර්ලන්තයේ භාෂාව (ලන්දේසි) ඉගෙනගැනීම සහ නෙදර්ලන්ත සමාජයට අනුගත වීමට අදාළ විභාග සමත් වීම (inburgering) අනිවාර්ය නොවීම.
විවාහක හෝ domestic partner කෙනෙක් ඉන්න කෙනෙකුට නම්, කලත්‍රයාට work permit එකක් ඉල්ලුම් කරන්න පුළුවනි. (මේ ගැන මට අත්දැකීම් නැති නිසා වැඩි විස්තර කියන්න දැනුමක් නෑ)
ළමයි ඉන්නවා නම් ළමයින්ව ගෙන්නගන්නත් පුළුවනි. (මේ ගැනත් අත්දැකීම් නැත)

30% ruling වලට අවශ්‍ය සුදුසුකම් මොනවාද?

පළවෙනිම සුදුසුකම තමයි රැකියාවක් සොයාගැනීම සහ රජයෙන් නියම කර ඇති අවම වැටුපට හෝ ඊට වැඩි වැටුපකට රැකියාව ලබා දෙන සමාගමත් එක්ක එකඟ වීම. ඊළඟට, ‌රැකියාව ලබා දෙන ආයතනයත් සමග 30% ruling සඳහා නෙදර්ලන්ත රජයෙන් අයදුම් කළ යුතුයි.

නමුත්, විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ වල නියැලෙන්න නෙදර්ලන්තයට එන විදේශිකයන්ට අවම වැටුප බලපාන්නෙ නෑ. (විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ පැත්ත ගැන මට අත්දැකීම් නැති නිසා වැඩි විස්තර කියන්න දැනුමක් නෑ)

ඊට අමතරව තව කොන්දේසි තියෙනවා එක එක පුද්ගලයාගේ තත්වය අනුව. උදාහරණයක් විධියට, පහුගිය අවුරුදු දෙක ඇතුළත නෙදර්ලන්තයේ හෝ නෙදර්ලන්ත දේශ සීමාවට ආසන්නව ජීවත් වෙලා හිටපු අයට මේ බදු සහනය නොලැබී යන්න පුළුවන් [2].

මගේ අත්දැකීම් අනුව, මට නෙදර්ලන්තයෙ රැකියාව ලැබුණෙ ලංකාවෙ ඉන්නකොටමයි. LinkedIn, HoneyPot, StackOverflow Jobs වගේ වෙබ් අඩවි හරහා IT field එකට අදාළව විවිධ සමාගම් වල රැකියා අවස්ථා ලංකාවෙ ඉඳලම සොයාගන්න පුළුවනි. ඒවාට ඔන්ලයින් අයදුම් කරලා, ඔන්ලයින්ම ඉන්ටර්වීව් ගිහින් ඒකෙන් සමත් නම් රැකියාව ලැබෙනවා. ඉතින් මේ වෙබ් අඩවි වලින් රැකියා සොයද්දී, visa sponsorship, relocation package කියන කාරණා දෙකට අවධානය යොමු කරන්න. Relocation package කියන එකේ තේරුම; අළුත් රැකියාව සඳහා සංක්‍රමණය වීමේදී දරන්න වෙන මූලික වියදම් පියවාගන්න, වැටුපට අතිරේකව මුදලක් ගෙවනවා කියන එක.

නෙදර්ලන්තයේ (හෝ යුරෝපයේ) රැකියා වෙළඳපොළ ඇතුළේ දුර්ලභ නිපුණතා (skills)/ හැකියාවන් තියෙන කෙනෙකුට තමයි මේ ජොබ් ඉන්ටර්වීව් එකක් ලේසියෙන් සමත් වෙන්න පුළුවන්. නෙදර්ලන්තය ඇතුළෙන් ඒ රැකියා අවස්ථාවට තරඟයක් තියෙනවා නම් ඒක රට ඇතුළේ කෙනෙකුට ලැබෙනවා මිසක පිටින් කෙනෙක් ගෙන්නන්න ඕන නැහැනෙ.

මේ ඉන්ටර්වීව් වලදි වැටුප සාකච්ඡා කර ගැනීම ඉතාම වැදගත්. කම්පැනියෙන් ජොබ් එක දෙන්න කැමති වෙලා විතරක් මදි, 30% ruling වලට අවශ්‍ය කරන අවම වැටුපවත් දෙන්න ඒ සමාගම එකඟ වෙන්න ඕනේ. එහෙම නොවුණොත් වැඩේ හබඃ. ඉතින් 2021 අවුරුද්දේ හාපුරා කියලා නෙදර්ලන්තයට මේ ක්‍රමයට එන කෙනෙකුට අවශ්‍ය කරන අවම දළ මාසික වැටුප යුරෝ 4752ක් (වයස30ට වැඩි අයට). සම්පූර්ණ විස්තරය ind.nl වෙබ් අඩවියෙන් බලාගන්න පුළුවනි (highly skilled migrant කැටගරි එක බලන්න).

වයස 30ට අඩු, masters ඩිග්‍රි එකක් තියෙන කෙනෙකුට මීටත් වඩා අඩු වැටුපකින් 30% ruling අයදුම් කරන්න පුළුවනි.

විදේශිකයන්ට මේ විදියට රැකියා ලබා දෙන්න/ සංක්‍රමණය වෙන්න අනුග්‍රහය ලබා දෙන්න හැම ආයතනයකටම අවසර නැහැ. නෙදර්ලන්ත රජයෙන් ප්‍රකාශ කරලා තියෙන 'පිළිගත් අනුග්‍රාහකයන්ගේ ලැයිස්තුවේ' තියෙන සමාගම් වලට විතරයි ඒ අවසරය තියෙන්නේ. ඒ නිසා ඉන්ටර්වීව් යනකොට ඒ ආයතනය ගැනත් හොයල බලන්න.

වැටුප සාකච්ඡා කරගන්නකොට මේ ගැනත් අවධානය යොමු කරන්න

මුලින්ම, නෙදර්ලන්ත රජයේ ind.nl හෝ belastingdienst.nl වෙබ් අඩවි වලින් හොයාගන්න ඔබේ තත්වය අදාළව ඔබ විසින් ඉපැයිය යුතු අවම වැටුප.

ඊළඟට, රැකියාව ලබා දෙන ආයතනයේ, අදාළ ප්‍රදේශයේ ඔබ අයදුම් කරන තනතුරට ගෙවන අනුමාන වැටුප හොයාගන්න (මම මේකට තොරතුරු හොයාගත්තේ Glassdoor.com වෙබ් අඩවියෙන්). ඉන්ටර්වීව් එකට පළවෙනි කෝල් එක එන්නේ බලාපොරොත්තු වෙන වැටුපත් අහලා. ඉතින් ජොබ් වලට ඇප්ලයි කරනකොටම තමන් ඉල්ලන ගාන ගැන අදහසක් හිතේ තියෙන එක වැදගත්. ඔබ ඉල්ලන වැටුප ඉහත කී අවම වැටුපට සමාන හෝ වැඩි විය යුතුයි.

අදාළ ප්‍රදේශයේ ජීවන වියදම/ නිවාස කුලිය වගේ දේවල් ගැන කල් ඇතුව අධ්‍යයනය කරන්න. මේකට Numbeo.com වෙබ් අඩවිය ප්‍රයෝජනවත් වෙයි.

රැකියාවක් කරන්න/ ජීවත් වෙන්න සුදුසු ප්‍රදේශ?

සාමාන්‍ය මතය අනුව; රන්ඩ්ස්ටඩ් (Randstad) කියලා සමස්තව හඳුන්වන ඇම්ස්ටර්ඩෑම් (Amsterdam), රොටර්ඩෑම් (Rotterdam), ඩෙන් හාග් (Den Haag) සහ යූට්රෙක්ට් (Utrecht) කියන නගර හතරට ලොකු ඉල්ලුමක් තියෙනවා. රැකියාවක් සොයාගැනීමේ පහසුව නිසා බොහොමයක් අය ඒ නගර වලින් එකක පදිංචි වෙන්න කැමතියි.

Map courtesy: HERE

සමහර නෙදර්ලන්ත ජාතිකයන් අතර මතයක් තියෙනවා රොටර්ඩෑම් වල අපරාධ ටිකක් වැඩියි කියලා. නමුත් ඇම්ස්ටර්ඩෑම් ගත්තත් අපරාධ වැඩියි. දකුණේ ලිම්බර්ග් (Limburg) පළාත ගත්තොත්, ගංවතුර අවදානම තියෙනවා. පහුගිය කාලේප්‍රවෘත්ති වලත් දකින්න ඇති.

මම රැකියාව කරන්නෙ/ ජීවත් වෙන්නෙ නෙදර්ලන්තයේ IT වලට ප්‍රසිද්ධ අයින්ඩ්හෝවන් (Eindhoven) නගරයේ. අයින්ඩ්හෝවන් වල තියෙනවා ASML සහ Philips ඇතුළුව ප්‍රසිද්ධ සමාගම් ගණනාවක්. ටෙක් කම්පැනිම විතරක් තියෙන High Tech Campus කියලා ඒරියා එකක් අයින්ඩ්හෝවන් වල තියෙනවා. මේවායේ ගොඩක් විදේශිකයෝ වැඩ කරනවා. ඒ කියන්නෙ අපටත්, අවශ්‍ය සුදුසුකම් තිබේ නම් අවස්ථාව තියෙනවා.

මම කලින් ජීවත්වුණේ ඩෙන් බොස් (Den Bosch) නගරයේ. සාපේක්ෂව එහේ විදේශිකයෝ අඩුයි. නමුත් කවුරුත් ජීවත් වෙන්න කැමති පැරණි නගරයක්. ඊට අමතරව අසා දැන ඇති හැටියට ටිල්බ'ග් (Tilburg) සහ බ්‍රෙඩා (Breda) ජීවත් වෙන්න සුදුසු ප්‍රදේශ.

නෙදර්ලන්තයේ උතුර ගැන මට ලොකු දැනුමක් නෑ. Statista වෙබ් අඩවියෙන් ජනප්‍රිය නගර/ පළාත් ගැන අදහසක් ගන්න පුළුවනි. Numbeo වලින් තව crime rate, quality of life වගේ අමතර තොරතුරු ටිකකුත් හොයාගන්න පුළුවනි. Funda.nl සහ Huispedia.nl වෙබ් අඩවි වලින් නිවාස වල මිළ ගණන් සහ නිවාස කුළිය ගැන අදහසක් ගන්න පුළුවනි.

රැකියාව ලැබුණට පසුව?

රැකියාව ලැබුණොත්, ඔබව තෝරාගත් ආයතනයෙන් රැකියා කොන්ත්‍රාත්තුව ලංකාවට එවයි. ඒක අත්සන් කරලා හැකි ඉක්මනින් ආයතනයට ලැබෙන්න සලස්වන්න ඕනි. ඉන් පසුව ඔවුන් බොහෝ විට ඔබේ වීසා එක සකස් කරන වැඩේ ඊට අදාළ වෙන ආයතනයකට භාර දෙනවා (outsourced process). අදාළ වියදම් ඔබට රැකියාව ලබා දෙන ආයතනයෙන් බලා ගනියි. එතනින් පස්සේ තියෙන්නේ අදාළ ලියකියවිලි ටික ඊමේල් කරලා, වීසා එක අනුමත වුණාට පස්සේ තානාපති කාර්යාලයට ගිහින් තාවකාලික වීසා ස්ටෑම්ප් එක ලබාගන්න එක. ලංකාවේ ලියකියවිලි වලට කරන පොඩි වියදමක් හැර, වීසා වලට කීයක්වත් ගෙවන්න ඕනේ නෑ.

තාවකාලික වීසා එකෙන් නෙදර්ලන්තයට ආවට පස්සේ, පළවෙනිම රාජකාරිය ඉතාම ඉක්මනින් (දිනක් හෝ දින දෙකක් ඇතුළත) resident permit එක ලබාගන්න එක සහ නගර සභාවේ ලියාපදිංචි වීම.

ඉතින් මේ වැඩේ ලොකු ප්‍රොජෙක්ට් එකක්. ප්‍රොජෙක්ට් එකක් ප්ලෑන් කරනකොට වගේ සමහර දේවල් කලින් වැඩේ ඉවර වෙනකම් බලන් ඉන්නෙ නැතුව තිතට ප්ලෑන් කරන්න ඕනි. රැකියාවට අදාළ කොන්ත්‍රාත්තුව අත්සන් කළාට පස්සේ ලංකාවේ ඉන්න අන්තිම මාසයේ හෝ මාස දෙකේ ආතල් එකේ නටන්න කාලයක් නෑ. මේ කාලය ඇතුළත ලියකියවිලි ගොඩක් එහාට මෙහාට යවන්න ඕනි. වැදගත්ම දේ, පහුගිය අවුරුදු දෙක ඇතුළත තමන්ගෙ පදිංචිය සනාථ කරන්නත්, 30% ruling අයදුම්පත්‍රයට අදාළ ලියකියවිලිත්, උප්පැන්න සහතිකයේ සහතික කළ ඉංග්‍රීසි පරිවර්තනයකුත් ලෑස්ති කරගන්න ඕන.

ඊට අමතරව, නෙදර්ලන්තයට ඇවිත් ඉන්න හිටින්න තැනක් කල්තියා හොයාගන්නත් ඕන. (මම නම් ගෙයක් හොයාගන්නකම් මාස එකහමාරක් හිටියෙ AirBnB එකක) මේ කාලය හරියට කල්තියා කළමනාකරණය කරගත්තෙ නැත්තම් ඔළුව යකාගෙ කම්මල වගේ වෙනව.

පසුව රැකියාව වෙනස් කරන්න පුළුවන්ද?

Highly skilled migrant කෙනෙකු විදියට එන කෙනෙකුට ඕනම රැකියාවක් කරන්න අවකාශ නැහැ. Resident permit එකේ පිටුපස මෙය පැහැදිලිව සඳහන් කරලා තියෙනවා එක්කෝ highly skilled migrant කෙනෙක්, නැත්තම් ස්වයං ව්‍යාපාරයක් කරන කෙනෙක් වෙන්න ඕනේ. ඒ හැර වෙන රැකියාවක් කරන්න නම් රැකියා බලපත්‍රයක් අවශ්‍යයි. ඒ වුණත්, මේ ක්‍රමයට නෙදර්ලන්තයට එන කෙනෙකුට, මතු රැකෙන උගතමනා ශිල්පය තියෙන නිසා එහෙම ෆීල්ඩ් එක මාරු කරන්න අවශ්‍යතාවයක් මතු වෙන්නෙ නැහැ.

Highly skilled migrant කෙනෙක් විදියට වෙනත් සමාගමක රැකියාවට මාරු වෙනවා නම්, ඒ සමාගමත් රජය පිළිගත් අනුග්‍රාහකයෙක් වෙන්න ඕනා. අපි ජොබ් මාකට් එක ඇතුළේ නිදහස් වෙන තුරු අනුග්‍රාහක සමාගමක උපකාරය නැතුව නෙදර්ලන්තය ඇතුළේ මේ ආකාරයට රැකියාවක් කරන්න බැහැ. ඒ වගේම, අළුත් සමාගමේ රැකියාව පටන් ගන්න වර්ෂයේ 30% ruling වලට අදාළ අවම වැටුපත් ලැබිය යුතුයි. උදාහරණයක් විදියට, 2021 අවශ්‍ය අවම වැටුපම කතා කරගෙන රැකියාවකට ආවා යයි උපකල්පනය කරමු. 2022 දී ඒ සමාගමෙන් අයින් වෙලා වෙනත් සමාගමක සමාන ලෙවල් එකක රැකියාවක් සොයාගන්නවා නම්, අළුත් තැනදී 2022 අවුරුද්දේ 30% ruling සඳහා අවශ්‍ය අවම වැටුපවත් ලබා දෙන්න අළුත් සමාගමෙන් එකඟ වී තිබිය යුතුයි.

අවුරුදු පහක් නෙදර්ලන්තයේ නීත්‍යානුකූලව රැකියාවක් කළ කෙනෙකු ජොබ් මාකට් එකේ නිදහස් අයෙක් ලෙස සැලකෙනවා. ඉන් පසුව අනුග්‍රාහකයෙකුගේ උපකාර අවශ්‍ය වෙන්නෙ residence permit එක සඳහා පමණයි [4].

රැකියාව නැති වුණොත්?

30% ruling වලින් එන කෙනෙකුට බොහෝවිට පළවෙනි අවුරුද්ද orientation year එක විදියට සලකලා තාවකාලික කොන්ත්‍රාත්තුවක් තමයි ලැබෙන්නේ. සේවය ස්ථිර කරන්නෙ ඊට පස්සේ. ස්ථිර වුණායින් පසුව රැකියාව නැති වීමේ අවස්ථා අඩුයි. (මෙහේ job security එක හොඳයි) නමුත් පළවෙනි අවුරුද්දේ කොන්ත්‍රාත්තුව අළුත් නොකර ඉන්න සමාගමට අවකාශ තියෙනවා. මම පුද්ගලිකව හඳුනන විදේශිකයන් කීපදෙනෙකුටම ඔය සිද්ධිය වුණා COVID-19 නිසා. එයාලා රැකියාව කළ ආයතනයෙන් කොන්ත්‍රාත්තුව අළුත් නොකළ නිසා සමහර අයට මේ ගැටළුව ඇති වුණා.

ඉතින්, රැකියාව නැති වුණොත් නැවත සමාන ලෙවල් එකක රැකියාවක් සොයාගන්න මාස තුනක් දක්වා සහන කාලයක් ලැබෙනවා [5]. ඒ කාලය ඇතුළත අදාළ අවුරුද්දේ නියමිත අවම වැටුප හෝ ඊට වැඩි වැටුපක් සහිතව රැකියාවක් සොයාගන්න බැරි වුණොත් ආපසු සියරට බලා හැරෙන්න තමයි තියෙන්නෙ.

නෙදර්ලන්තයේ ජීවිතය

මේක ටිකක් දිග මාතෘකාවක්. නමුත්, වැදගත්ම කරුණු ටිකක් කියන්නම්.

නෙදර්ලන්තයට එන ඕනම විදේශිකයෙක් Dutch Social Security number (burgerservicenummer - BSN) ලබාගන්න ඕනේ. මේකට අදාළ තාවකාලික සහ ස්ථිර රෙජිස්ටර් දෙකක් තියෙනවා. ඇවිත් පදිංචි වෙන්න නිවසක් හොයාගන්න කල් යනවා නම්, තාවකාලික රෙජිස්ටරයේ ලියාපදිංචි වෙලා පසුව නිවසක් හොයාගත්තාම ස්ථිර රෙජිස්ටරයට මාරු වෙන්න හැකියාව තියෙනවා.
ඉහත කිව්ව ස්ථිර රෙජිස්ටරයට ඇතුළු වෙන්න නම්, නිවසක් කුළියට ගන්නකොට ලිපිනය නගර සභාවේ (gemeente) ලියාපදිංචි කරන්න හැකි විදියට කොන්ත්‍රාත්තුවක් (rental contract) අත්සන් කර තිබිය යුතුයි. එහෙම නැතුව යාළුවෙකෙුගෙ ගෙදර කාමරයක පදිංචි වෙනවා නම් ඒකත් ලිඛිතව අත්සන් කරපු ලියවිල්ලකින් කරලා, නගර සභාවට දැනුම් දිය යුතුයි. මගේ දැනුමේ හැටියට; ලිපිනයක් නැතිව තාවකාලික ලියාපදිංචියෙන් නෙදර්ලන්තයේ නීත්‍යානුකූලව ජීවත් වෙන්න පුළුවන් මාස හතරක කාලයක් පමණයි.
බැංකු ගිණුමක් විවෘත කිරීමත් අනිවාර්යයි. මේ වැඩේට BSN එක සහ ලියාපදිංචි ලිපිනයක් තියෙනවා නම් ඉතාම පහසුයි. එහෙම නැති නම් බැංකුවේ expat affairs වලට අදාළ අංශය සම්බන්ධ කරගෙන කතා කරගන්න වෙනවා මොනවද කරන්න පුළුවන් කියල. වැටුප ඇතුළුව, වැදගත් මුදල් ගනුදෙනු සියල්ල සිදු වෙන්නෙ බැංකුව හරහා. ඒ නිසා බැංකු ගිණුමක් නැතිව නෙදර්ලන්තයේ රැඳෙන එක ඉතා අපහසු කාර්යයක්.
සෞඛ්‍ය රක්ෂණාවරණයක් අනිවාර්යයි (මේකට ආසන්න වශයෙන් මසකට යුරෝ 100 - 120 පමණ වියදම් වෙයි.) නමුත්, ළමයින්ට සෞඛ්‍යය (දන්ත සෞඛ්‍යයත් ඇතුළුව) නොමිළේ. වැඩිහිටි අය ‌සෞඛ්‍ය රක්ෂණයක් නැතිව මාස තුනකට වඩා නෙදර්ලන්තයේ රැඳුණොත් තව දඩයකුත් එකතු වෙනවා.
2021 අවුරුද්දේ නෙදර්ලන්තයේ කුලී නිවසක් සොයාගැනීම ඉතාම අසීරු කටයුත්තක්. (මම කලින් විසූ කුලී නිවස ගැන දැන්වීම අන්තර්ජාලයේ පළ කරලා දවස් දෙකක් ඇතුළත සියළුම ඇපොයින්ට්මන්ට් ඉවර වුණා). ඒ නිසා රැකියාවක් සොයනවාත් එක්කම නෙදර්ලන්තයේ ඉඳුම් හිටුම් වියදම ගැනත් කල් ඇතුව ලංකාවේදීම දැනුවත් වෙන්න. හැකියාවක් ඇතොත්, ලංකාවෙන් පිටවෙන්න සතියකට කලින් තැරැව්කාර ආයතනයක් (real estate agent) හරහා ගෙවල් බලන්න ඇපොයින්ට්මන්ට් ටිකක් දාගන්න. ගෙවල් හොයන වැඩේ පටන් ගන්නෙ පළවෙනි වැටුප ලැබෙන්නට පෙර නිසා, නැවත ගෙවන තැන්පතුවට (සාමාන්‍යයෙන් යුරෝ 800 - 1200 පමණ) කල් ඇතුව ලෑස්ති කරලා තියාගන්න.
නෙදර්ලන්තය කියන්නෙ වර්ග කිලෝමීටරයට 500ක, සාපේක්ෂව අධික ජනගහන ඝනත්වයක් තියෙන රටක්. ඒ නිසා සාපේක්ෂව නිවාස වල ඉඩකඩ අඩුයි, නිවාස මිළෙන් වැඩියි.
නෙදර්ලන්තය පැතැළි රටක්. ඒ නිසා ගොඩක් අය ගමන් යන්නෙ බයිසිකලෙන්. (හැත්තෑව පැනපු ආච්චිලාටත් අපට වඩා ෆිට්නස් තියෙනවා 😅) වාහනයක් නඩත්තු කිරීම සහ පාකිං වියදම් ටිකක් වැඩියි කියල මම අහල තියෙනවා (නමුත් අත්දැකීම් නැහැ). ඒ නිසා මෙහේ එනවා නම් බයිසිකල් පදින්නත් ඉගෙනගන්න වෙනව 😁. රැකියාවක් කරන ඕනම කෙනෙකුට බදු රහිතව බයිසිකලයක් මිළදී ගන්න අවස්ථාවත් මේ රටේ තියෙනව.
පවුල් පිටින් පදිංචියට එන අයට/ මෙහේ පවුල් වෙන්න බලාගෙන එන අයට: ළමයින්ව දාන්න වෙන්නේ මේ රටේ භාෂාවෙන් උගන්වන ඉස්කෝලෙට. පාසල් අධ්‍යාපනය නොමිලේ. මම අහලා තියෙන විදියට; ඉස්කෝලේ පොත්පත් ටිකකට වියදම් කරනවා හැර වෙන ලොකු විදයම් නෑ. ඉංග්‍රීසියෙන්ම උගන්නන්න ඉන්ටර්නැෂනල් ස්කූල් දාන්න පුළුවනි, නමුත් ඒවායේ වියදම වැඩියි. ඉන්ටර්නැෂනල් ස්කූල් යවන්න වැඩි ප්‍රමුඛතාව ලැබෙන්නේ තාවකාලික රැකියාවකට මෙහේ එන අයගේ ළමයින්ට බව තමයි දැනගන්න ලැබුණේ. සාපේක්ෂව, නෙදර්ලන්තයේ අධ්‍යාපන ක්‍රමය ලංකාවේ අධ්‍යාපන ක්‍රමයට වඩා ගොඩක් දියුණුයි.
30% ruling ලැබෙන කෙනෙකුට භාෂාව ඉගෙනගැනීම අනිවාර්ය නොවුණත්, භාෂාව ඉගෙනගැනීම ප්‍රායෝගිකව ගොඩක් වාසියි. නෙදර්ලන්ත ජාතිකයන් එක්ක මිතුරුකම් ඇති කරගන්නත්, නීතිමය කටයතු/ ගිවිසුම් සම්බන්ධ කටයුතු වලදී පරිවර්තකයෙකු නැතුව වැඩ කරගන්නටත් භාෂාව ඉගෙන ගෙන තිබීම මට ඉතාම පහසුවක් වුණා. 30% ruling වලින් මෙහෙට එන විදේශිකයෝ බහුතරයක් භාෂාව ඉගෙනගන්න පොඩි උත්සාහයක්වත් දරන්නෙ නැහැ. මගේ පුද්ගලික මතය; භාෂාව නොදැනීම වැරදි අවබෝධයන්ට පවා මුල පුරන දෙයක්. අවුරුදු දහය පහළොව මෙහේ ජීවත් වෙන සමහර විදේශිකයෝ භාෂාව ඉගෙනගන්න තියා වචනයක්වත් කතා කරන්න උත්සාහයක් නොකර රඟන එක ගැන අප්‍රසාදය පළ කරන නෙදර්ලන්ත ජාතිකයෝ දෙතුන් දෙනෙක් පවා මට හමුවෙලා තියෙනවා. ඒ නිසා භාෂාව ඉගෙනගන්නත් උනන්දු වෙන්න. නෙදර්ලන්තයේ ජීවිතය ඉතාම පහසු වෙන්නත්, ස්වාධීනව ජීවත් වෙන්නත් සමාජ සබඳතා ඇති කරගන්නත් භාෂාව ලොකු පිටිවහලක් වේවි.
නෙදර්ලන්තයේ මිනිස් ශ්‍රමයට ඉහළ වටිනකමක්/ මිළක් තියෙනවා. ඒ නිසා ලංකාවෙදි අතට පයට සේවකයෝ තියාගෙන, දුප්පත් මිනිහෙක්ට සොච්චමක් දීලා ගෙදර වැඩ පළ කරවගෙන නිළමෙළා වගේ හිටපු අයට මෙහේ සෙට් වෙන එකක් නෑ. තමන්ගෙ වැඩ තනියම කරගන්නත් ඉගෙනගන්න වෙනවා. මම ට්විටර් එකේ නිරීක්ෂණය කළ දෙයක්; නෙදර්ලන්තයෙ ජීවිතය මහ කට්ටක්, අජූතයි වගේ මත සමාජගත කරන්න දඟලන කීප දෙනෙක්ම ඉන්නවා. මේ හැම කෙනාම ලංකාවෙ ජීවිතේ ආතල් කියන්නෙ පොඩි මිනිහගෙන් කුණු කොල්ලෙට වැඩ ගන්න පුළුවන්කම සහ wage gap එක වැඩි වීමේ වාසියෙන් පුහු සමාජ තත්වයක් මේන්ටේන් කරන්න ලංකාවෙ පුළුවන් වීම නිසා. මෙහේ ඒවා ලේසි නෑ.
සෞඛ්‍යය, පොදු ප්‍රවාහනය, අධ්‍යාපනය, රාජ්‍ය සේවා, ආරක්ෂාව, නීතිය ක්‍රියාත්මක වීම, සමානාත්මතාව සහ නිදහස ඇතුළුව සමස්ත ජීවන තත්වය ලංකාවට වඩා ඉතාම හොඳයි. (යටින් ඉරි ගහපු දේවල් තමා ලංකාවේදී ශක්තිමත් ආර්ථික තත්වයක් තිබුණු උගතුන් පවා "පතිරූපදේස වාසෝ ච" අනුගමනය කරමින් ලංකාවෙන් පිට වෙන්න හේතු)

සමාප්තයි෴

මෙය (immigration) සංකීර්ණ මාතෘකාවක්. වැරදි ඇතොත් කරුණාකර ඒවා පෙන්වා දෙන්න. ප්‍රශ්න තිබේ නම් අසන්ට. අපි සාකච්ඡා කරමු.

විශේෂ ස්තුතිය: මගේ ට්විටර් හෑල්ලට යහමින් දායක වෙමින් මේ ලියමනට අවශ්‍ය සමහර කරුණු සැපයූ උමේෂ්. 🙏

වැඩිදුර කියවීම පිණිස/ official sources:

[1] Immigrants who contribute to the Dutch economy [https://www.government.nl/topics/immigration-to-the-netherlands/options-for-entrepreneurs-and-employees-from-abroad]

[2] I will be working in the Netherlands - can I apply for the 30% facility? [https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/en/individuals/content/coming-to-work-in-the-netherlands-30-percent-facility]

[3] Required amounts income requirement [https://ind.nl/en/Pages/required-amounts-income-requirement.aspx]

[4] Other work in paid employment [https://ind.nl/en/work/working_in_the_Netherlands/Pages/Paid-employment.aspx]

[5] Highly skilled migrant [https://ind.nl/en/work/working_in_the_Netherlands/Pages/Highly-skilled-migrant.aspx]

[6] Employing Highly Skilled Migrants [https://business.gov.nl/regulation/employing-highly-skilled-migrants/]

තට්ට හිසට පිළියමක් | Hair loss; what now?

noreply@blogger.com (ශාකුන්තල | Shaakunthala) — Thu, 16 Dec 2021 01:45:00 +0000

ඉස්සර කාලේ මේ බ්ලොග් එක කියවපු අය දන්නවා ඒ කාලේ මගේ හැඩහුරුකම මොන වගේද කියල. යාන්තමට කැරළි ගතියක් තිබුණු දිග කොණ්ඩයක් තිබුණෙ. නමුත් කාලයක් යද්දි කොණ්ඩේ ටික ටික ගැලවිලා ගිහින් මම දැන් තට්ටයෙක්. ඉතාම ඉක්මනින් සිදුවුණු ඒ වෙනස්කම මටත් මුලදි දරාගන්න අමාරු දෙයක් වුණා. ගොඩක් අය තට්ටෙට විසඳුම් හොය හොයා ලත වෙන නිසා මට හිතුණා මගේ අත්දැකීමත් නිගමනයත් මෙතන ලියලා තියන්න.

ඔන්න කාලය මැව් වෙනසක අරුමය 😁

පිරිමි අයගේ මේ කොණ්ඩෙ යන තත්වෙට කියන්නෙ "male pattern hair loss" කියල. මේක රෝගයක් නෙමෙයි. සිද්ධ වෙන්නෙ හිස මුදුනේත්, ඉදිරිපස ප්‍රදේශයේත් කෙස් වැවෙන එක ටික ටික නතර වෙලා අවසානයේ හිස පිටුපස සහ දෙපැත්තේ කෙස් ටික විතරක් ඉතුරු වෙන එක. මේ තත්වයට ප්‍රධානතම හේතුවක් තමයි අපේ ශරීර වල නිපදවෙන ඇන්ඩ්රොජන් කාණ්ඩයට අදාළ හෝමෝන (උදාහරණයක්, ටෙස්ටොස්ටරොන්). වෛද්‍යවරයෙකුගෙන් අසා දැනගත් කරුණු අනුව, අපේ ඔළුවේ පිටුපස සහ දෙපස තියෙන හිසකෙස් වලට මේ හෝමෝන වලින් බලපෑමක් නැහැ. මුදුනේ සහ ඉදිරිපස කෙස් ටික යනවා. ඔළුව පිටුපස කෙස් ටික ඉතිරි වෙලා තියෙනවා.

ඉතින් මුලදි මේක මානසික වදයක් වුණු නිසා මම ප්‍රතිකර්ම සොයලා බැලුවා. ඉස්සෙල්ලාම ඒ ගැන අත්දැකීම් කියලා ඉන්නම්.

මීටියාගොඩ පැත්තේ හදන තෙලක් තියෙනවා කේෂමූල තරලය කියල. අවුරුදු ගණනාවකට පෙර මාස හයක පමණ කාලයක් මම ඕක ගෑවා. කිසිම ප්‍රතිපලයක් නෑ. පසුව අන්තර්ජාලය ඔස්සේ මේ තෙල ගැන හොයද්දි කස්ටිය ජාත්‍යන්තරයට තෙල බෙදන්න ගිහින් අහගෙන තිබුණු ආතල් කතා ටිකකුත් හම්බවුණා.

මෙන්න ලින්ක් ගිහින් කියවා ආතල් එකක් ගන්න. 😂

https://forum.hairsite.com/t/photos-of-hair-by-keshamulatharalaya-for-bald-head/7888/34

https://www.hairsite.com/hair-loss/board_entry-id-82070.html

ආයුර්වේදය ගැන දාහක් පුරාජේරු ගහලා බෙදන මේ තෙල් ජාති අපි ගන්නෙම කල් ඇතුව හිතේ ලොකු ඊනියා විශ්වාසයක් ඇති කරගෙන. ප්‍රතිපල බලන්න කියලා පටන් ගත්තට පටන් ගනිද්දිම අපි biased. සතියක් දෙකක් ගානකොට, ඔළුවේ ඉතිරි වෙලා තියෙන කෙස් ඩිංගිත්තේ ස්වභාවික වර්ධන චක්‍රය කන්ණාඩියෙන් දකින අපි හිතන්නෙ තෙල වැඩ කරලා කියල. නමුත් ආපහු වතාවක් කොණ්ඩේ කෙටියට කපලා හිමීට වැවෙන්න ඉඩ ඇරියම ඇත්ත තත්වේ බලාගන්න පුළුවනි. තෙල් බේත් ගෑවා කියලා වැඩක් වෙන්නෑ.

මේකට තෙල්ගාලා හරියන පාටක් නැති නිසා මම ඊළඟට බටහිර විද්‍යාත්මක ක්‍රම පැත්තට හැරුණා. බම්බලපිටිය පැත්තේ මේ වැඩේට විශේශඥ වෛද්‍යවරයෙක් ඉන්න බව දන්න අඳුනන මාර්ගයකින් දැනගත්ත මම, ඊළඟට ඒ වෛද්‍යවරයාගෙන් බෙහෙත් වට්ටෝරුවක් ගත්තා. ඔහු කිසිවක් කීවේ නෑ. මගේ ඔළුව ඇඟිලි තුඩු වලින් අල්ලලා හරව හරව බැලුවා. කොළයක් අරන් වට්ටෝරුව ලිව්වා. විනාඩි දෙකක ඒ හමුවෙන් පසුව ගෙදර ආවට පසුවයි ඒ බෙහෙත් වට්ටෝරුවේ තිබුණ අවුල පෙනුණෙ. වෛද්‍ය සභාවේ ලියාපදිංචි අංකයක් ඒ වට්ටෝරුවේ සඳහන්ව තිබුණෙ නෑ. ඒ නිසා ඒ බෙහෙත් ගන්නට පෙර, යාබද නිවසේ අපේ අසල්වැසි වෛද්‍යවරයාගෙන් ඒ ගැන අහලා කතන්දරේ හරියටම දැනගත්තා.

ඒ බෙහෙත් වලින් කරන්නෙ ශරීරයේ තියෙන පිරිමි හෝමෝන වල ක්‍රියාකාරීත්වය අඩු කිරීම. කොණ්ඩය කෙසේ වෙතත්, ශරීරයේ හෝමෝන වල වෙනස්කම් කෘතිමව සිදු කරන එක එතරම් සුභපල ගේන දෙයක් නොවෙන බව මම එදා දැනගත්තා. යාබද නිවසේ මගේ මිතුරු වෛද්‍යවරයාට පින්සිදුවන්නට මම ඒ බෙහෙත් පෙති එකක්වත් ගත්තෙ නෑ.

මේ අතරේ කොණ්ඩය ඉතාම කොට කට් එකකට (නෝට් එකට වඩා යන්තම් ටිකක් දිගට) කපන්න මම පුරුදු වුණා. ඒ, වෙනස දරාගන්න තියෙන හිතට තියෙන අපහසුව නිසා. ඒ අතරේම කොණ්ඩය යනවාට විසඳුම් අන්තර්ජාලයෙන් ඔස්සේ ටිකක් ගැඹුරට හොයන්න පටන් ගත්තා.

අකලට කෙස් වැටීම 'සුවපත් කරන' වෙළෙන්දෝ අන්තර්ජාලයේ එමටයි. හැම එකකම විස්තර දුරට කියවගෙන යද්දි හොයාගන්න ලැබෙනවා තියෙන රිවීව් එච්චර හොඳ ඒවා නොවෙන බව. ගොඩක් drop shipping වෙබ් අඩවි වල තියෙන ධනාත්මක ප්‍රතිචාරත් ඒ ඒ ආලේපන විකුණන වෙළෙන්දෝම එක එක අන්වර්ථ නම් වලින් ඇවිත් දාගත්ත ඒවා වගෙත් පෙනුණා. ඒ වැඩෙත් අල්ලල දැම්මා.

Scino 5 යන වෙළඳ නාමය යටතේ ලංකාවෙ ෆාමසි වල ගන්න තියෙන Minoxidil 5% ආලේපනය ප්‍රායෝගිකව සාර්ථක විසඳුමක් නොවෙන බව තමයි මගේ අත්දැකීම. ඇන්ඩ්රොජන් වලට බලපෑමක් නැති නිසා මම මාස කීපයක් මේක ඔළුවේ ගාලා බැලුවා. නමුත් ඇති වැඩක් නම් නැහැ.

අවසානයට, කොණ්ඩය හිටවන වැඩේට අත ගහන්න තීරණය කළා. ලංකාවේ ඒ සඳහා තියෙන ප්‍රසිද්ධ ආයතනයකට ගිහින් මගේ අවශ්‍යතාවය ගැන කතා කළාම මම දැනගත්තා රුපියල් 400,000 ඉක්මවන වියදමකින් යුත් transplant දෙකක් කරලා හිස මුදුන යන්තම් වසාගන්න විතරක් පුළුවන් බව. (ඒ කාලේ මගේ තිබුණු මූණෙන් බාගයක් වැහෙන අකීකරු කොණ්ඩේ ආපහු එන්නෑ). මේ සා විශාල මුදලක් වියදම් කරලත් වයස අවුරුදු 19දි තිබුණු පෙනුම ආපහු ගන්න බැරි බව දැනගත්ත මම කොණ්ඩය ගැන හිතන එක අතහැරලා දැම්ම. ගෙදර ඇවිත් ටිකක් වෙලාව අරන් කල්පනා කළාම, ඒ මුදල ප්‍රයෝජනයවත් දෙයක ආයෝජනය කළොත් ඊට වඩා ප්‍රයෝජනයක් තියෙන බවත් මම තේරුම් ගත්ත.

ප්‍රසිද්ධ පුද්ගලයෙකුට (celebrity) කොණ්ඩය හිටවන එකේ ප්‍රයෝජනයක් තියෙනවා කියල හිතන්න පුළුවන්. මිනිස්සු එයාලගෙන් බලාපොරොත්තු වෙන එක දෙයක් පෙනුම නිසා, සමහරවිට එයාලගේ celebrity life එකේ පැවැත්මට කොණ්ඩය අවශ්‍ය වෙනවා ඇති. නමුත් අපි වගේ සාමාන්‍ය මිනිස්සුන්ට ඕකෙන් ලැබෙන දෙයක් නෑ.

තවදුරටත් මම දැනගත් කරුණු අනුව, කොණ්ඩය හිටෙව්වා කියලා ආතල් එකේ ඉන්න ලැබෙන්නෙ නෑ. නිසියාකාරව 'තවාන' පරිස්සම් කරගන්නත් වෙනවා. සමහරවිට මාස කීපයක් යනකම්වත් බෙහෙත් බොන්න වෙයි. ඒ වට්ටෝරුවෙත් අර ඉහතින් කිව්ව ජාතියෙ බෙහෙත් තිබ්බොත්, ලොකු ගානක් වියදම් කළ එකේ බෙහෙතත් බොන්නම වෙනවා. කොහොම හරි හිටවපු කෙස් ටික පරිස්සම් කළා කියමු, තව කාලයක් යද්දි කෙස් සුදු වෙනවා. ඊට වඩා හොඳ නැද්ද තට්ටේ? සරලයි, පහසුයි. අවුරුදු විස්සක් තිහක් ගියත් තියෙන පාටටම දිළිසේවි.

ඔය ඔස්සේ දිගට කල්පනා කරපු මම තීරණාත්මක ප්‍රශ්න දෙක මගෙන්ම අසාගෙන පිළිතුරු සොයන්න පටන්ගත්තා.

ශරීරයේ සිද්ධ වෙන ස්වභාවික වෙනස් වීම් නවත්තන්න අපි උත්සාහ කරන්නෙ ඇයි?

ඒ ඒ වෙනස් වීම්, ලැබෙන විධියට භාරගන්න අපි අකමැති ඇයි?

වටහා ගත් සත්‍යයට අනුව, මගේ අවසාන නිගමනය මෙන්න මෙහෙම සාරාංශගත කරන්න පුළුවනි.

අපේ සමාජයේ "කඩවසම් පෙනුම"ට අදාළ සාම්ප්‍රදායික නිර්ණායකයක් තමයි කොණ්ඩ මෝස්තරය. ඉතින් අපි ඒ සම්ප්‍රදායිකව හිතන ක්‍රමේට ෂොට් එක දෙන්න ඕනා. මම කළේ සරල දෙයක්. කොණ්ඩය යාම හංගන්න ඉතාම කොටට කොණ්ඩය කපනවා වෙනුවට 100% බූගාලා ආත්ම විශ්වාසයකින් යුතුව ඉස්සරහට ආවා. කොණ්ඩෙ නැති එකට මට පොඩි පොඩි හින්ට් දීපු ගතානුගතික අයට එතනින් එහාට කට උත්තර නැති වුණා. "ඔව්, මම තට්ටයෙක් තමයි!"
කොණ්ඩය නැති අය ආකර්ෂණීය නෑ/ ඒක වයස්ගතවීමේ ලක්ෂණයක් වගේ වැල්බයිලා සෝෂල් මීඩියා අස්සේ ප්‍රතිරාවය කරනවා විවිධ මාකටිං කැම්පේන් වල අය. (මනුස්සයෙක් සිත්තැවුලෙන් ඉන්නකොට දේකට පොළඹවන්න හරි ලේසියි). ඉතින් මේ අයත් එක්කෝ තෙල්බේත් වෙළෙන්දෝ. නැත්තම් අර වගේ කොණ්ඩේ හිටවන ප්‍රතිකර්ම කරන ආයතන. ඔය මාකටිං කැම්පේන් කරන අවස්ථාවාදීන්ට අහු වෙන්න එපා. කෙස් වැටීම ලෙඩක් නෙමෙයි. කෙස් වැටුණා කියල තරුණ පෙනුම නැති වෙන්නෙත් නෑ.

වෙළඳ දැන්වීම් වලට අවධානය යොමු කිරීම නැවැත්වීමත්, ප්‍රතිපල ගැන හොඳ කියමින් එකම කණ්ඩායමේ අය වෙනස් පුද්ගලයින් වශයෙන් පෙනී සිටිමින් දමනවා යයි සැක සිතිය හැකි කමෙන්ට් කියවීම නැවැත්වීමත් මානසිකව ලොකු සහනයක් වුණා.
GTA San Andreas ගේම් එකේ parody ඇඩ් එකකුත් තියෙනවා මේ ගැන. Sarcasm දන්නවා නම් එය තේරුම් ගන්න පුළුවන් වේවි. - [Castradon parody radio commercial in GTA]
තට්ටයින්ට ස්ත්‍රී පාර්ශවයේ ආකර්ෂණය ලැබෙන්නෙ නෑ කියන එකත් මිථ්‍යාවක් පමණයි. හැම ස්ත්‍රී පරාණයටම personal choices තියෙනවා. තට්ටයේ තියෙන masculine badass ලුක් එකට කැමති ස්ත්‍රී පරාණ ඉන්නවා. එහෙම නැති අයත් ඉන්නවා. 😁

අනිත්‍යය කියන දේ වෙනස් කරන්න බැරි බවත් අපි තේරුම් ගන්න ඕනි.

කාලයක් ගිහින් අවබෝධ කරගත්ත ඔය කාරණා වලින් පස්සේ මම යන්තම් වැවෙන කෙස් ඩිංගත් මුළුමනින්ම කපල දැම්ම. ලස්සනට දිළිසෙනව. දැන් මම යුරෝපයේ ජීවත් වෙන නිසා මට ඕනේ නම් තුර්කියට ගිහින් ලාබෙට ට්‍රාන්ස්ප්ලාන්ට් එකක් කරගෙන එන එක සුළු දෙයක්. නමුත්, මම මගේ අළුත් පෙනුමට කැමතියි. තට්ටය මගේ අනන්‍යතාවය විදියට මම 100% පිළිගෙන ඉවරයි. හිතුණොත් ලේසර් කරලා ඉතිරි කෙස් ඩිංගිත්තත් ගලවලා දානවා. 😀

Photo courtesy: Thivanka Ilanperuma

ඉතින් අවසානයට: 'අකලට' කෙස් වැටීම නිසා සිත් තැවුලෙන් ඉන්න සුවහසක් තට්ටයින් වෙනුවෙන් මට කියන්න තියෙන්නේ,

ආත්ම විශ්වාසයෙන් යුතුව ඉදිරියට යන්න, ජීවිතේ විඳින්න, දිනන්න තට්ටය බාධාවක් කරගන්න එපා. නොලැබෙන දේ අතහැරලා, ලැබිලා තියෙන දෙයින් සතුටු වීම තමයි තට්ට හිසට හොඳම පිළියම.

හැම තට්ටයාම තට්ටේ හංගන්න උත්සාහ නොකර මෙහෙම හිතනවා නම් තට්ටය බොහොම ඉක්මනට සමාජයේ සාමාන්‍ය දෙයක් වේවි.

දශකයකටත් වඩා දිග කතාවක සාරාංශය මෙසේ සමාප්තයි෴

ඉංග්‍රීසි බස උගත් හැටි

noreply@blogger.com (ශාකුන්තල | Shaakunthala) — Sat, 14 Nov 2020 19:19:00 +0000

"ඉක්මනට ඉංග්‍රීසි ඉගෙනගන්නෙ කොහොමද?"

මට ෆේස්බුක් එකවුන්ට් එකක් තිබුණු කාලේ විවිධ ගෘප් වල මම නිතර දැක්ක ප්‍රශ්නයක් ඕක. මට මේ ගැන සවිස්තරව ලියන්න අදහසක් තිබුණත්, ඒකට කාල වේලාව සොයාගැනීම ලංකාවෙ හිටපු කාලේ හරිම අසීරු වෙලා තිබුණේ. දැන් පොඩි වෙලාවක් ලැබුණු නිසා මේක ලියලා ඉවර කරනවා. 🙂

Image courtesy: pixabay.com

ඉතින් මේකට එක එක අය තම තමන් දන්න ක්‍රම කියලා උත්තර දීලා තිබුණා. හැම එකක්ම කියවලා බලලා තමන්ට හරියටම හරි යන ක්‍රමය හොයා ගැනීම ප්‍රශ්නයට විසඳුම් හොයන අයගේ වැඩක්. මා දන්නා දෙය කියා දීම මගේ යුතුකමක්. දැන් මම ෆේස්බුක් එකේ නැති නිසා මගේම තැනක ලියනවා. අවශ්‍ය අය දකිත්වා! 😎

කතාව පටන් ගන්න කලින් මගේ පසුබිම පොඩ්ඩක් කියන්නම්. මම ජීවිතේ මුල් අවුරුදු හතර මැදිරිගිරියේත්, පසුව ළමා කාලය අම්බලන්ගොඩට නුදුරු ගම් දෙකකත් ගත කළ කෙනෙක්. කොළඹින් දුර බැහැර මේ පැති වල ඒ කාලේ ඉංග්‍රීසි කියන්නෙ නිතර ඇහෙන දෙයක් නෙමේ. ඒ නිසා මගේ ඉංග්‍රීසි භාෂා සාක්ෂරතාව ගොඩක් අඩු මට්ටමක තමයි තිබුණෙ. ඉස්කෝලේ ඉංග්‍රීසි පීරියඩ් එක කට් නොකළ නිසාත්, අමතර පංති ගිය නිසාත් පාසැලේ අනිත් ළමයින්ට සාපේක්ෂව මගේ ඉංග්‍රීසි දැනුම පොඩ්ඩක් විතර ඉහළින් තිබුණ.

ඉංග්‍රීසි ඉගෙනගන්න අහම්බෙන් වගේ මම හරි ට්‍රැක් එකට වැටුණෙ වයස අවුරුදු 16 විතර වෙනකොට. එදිනෙදා ජීවිතේ ඉංග්‍රීසියෙන් කතා කරන්න පටන් ගන්නකොට වයස 20 විතර වෙලා. භාෂාව පැහැදිලිව පාවිච්චි කරන්න පුළුවන් මට්ටමකට එනකොට වයස 22ක් වගේ. අද වෙනකොට මට ඉංග්‍රීසි හොඳට කතා කරන්න පුළුවන් වගේම, රැකියාවෙදි 100% වැඩ කරන්නෙ ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන්.

දැන් අතීත කතාව කොටස් වලට කඩලා බලමු මගේ ක්‍රමය! ඒ එක්කම මම කියන්නම් අද කාලේ කරන්න පුළුවන් දේවල් ටිකකුත්.

ලේඩිබර්ඩ්

මේ කාලේ මම ටිකක් හිතට ධෛර්යය අරන් පොඩි බබාලාගෙ ලේඩිබර්ඩ් පොත් ගෙනත් කියවනවා. ඉංග්‍රීසි මව්බස වෙච්ච අය වයස අවුරුදු 4දී කියවන පොත් මම වයස අවුරුදු 16දි කියවනවා. මෙතනදි හිතන්න නරකයි ඇයි මං මේ ළාමක බොළඳ දේ කියවන්නෙ කියල. ලේඛකයා භාෂාව සරලව භාවිත කරල තියෙන නිසා පොඩි ළමයින්ගේ පොත් වලින් ගොඩක් මූලික දේ ඉගෙනගන්න පුළුවන්.

(අදටත්, මම ලන්දේසීන්ගෙ භාෂාව ඉගෙනගන්න නෙදර්ලන්තයේ "ළමා පුවත්" සහ "Sesamstraat" බලනවා. ඒ ගැන ලැජ්ජා වෙන්න දෙයක් නෑ.)

කොහොම වුණත්, 2000න් පස්සෙ ඉපදුණු අයට මම කාපු කට්ට කන්න වෙන්නෙ නෑ. ෆෝන් එකෙන්ම හොයාගන්න පුළුවනි කියවන්න ඕන තරම් චූටි ළමයින්ගේ සාහිත්‍යය.😇

ටිකක් විතර ලොකු පොත්

ලේඩිබර්ඩ් පොත් සෙට් එක කියවලා ටිකක් ඉංග්‍රීසි ඇඟට ආවට පස්සෙ මම කියවන්න ගත්ත තවත් පොත් දෙකක්. එකක් "ටොම් සෝයර්" ගෙ වීරක්‍රියා සරල බසින් ලියූ පොතක්. අනිත් එක, ඒ කාලෙ මගේ විනෝදාංශයක් වෙච්ච චෙස් ක්‍රීඩාවේ හරඹ ගැන ලියවුණු අධ්‍යාපනික පොතක්. මුල සිට අගටම කඩ්ඩ තමා. ඒ වුණාට එහෙම වතුරට නොබැස පීනන්නත් බෑ.

මෙතනදි මට කියන්න ඕනේ වැදගත් කාරණාව තමයි, තමන් කැමති, තම තමන්ගෙ විනෝදාංශ වලට අදාළ මාතෘකා ඔස්සේ ලියවුණු දේවල් හොයන් කියවන්න (මගේ චෙස් පොත වගේ). කවි, සාහිත්‍යය පැත්තට ආස නැත්තම් ව්‍යවහාරික විද්‍යාව පොත් වුණත් වරදක් නැහැ. 2000න් පස්සෙ ඉපදිච්ච සෙට් එක මොබයිල් ගේම්ස් වලට ආස ඇති කියල මම හිතනව. පොත් වලට ආස නැත්තම් Fandom වෙබ්සයිට් එකට ගිහින් හොයාගෙන කියවන්න ඒ ගේම්ස් වල ඉන්න එක එක චරිත ගැන, ඒවයෙ ස්ටෝරි එක. විකිපීඩියා එකට ගිහින් කියවන්න තමන් ආසාවෙන් බලපු මාවල්/ DC ෆිල්ම් එකක ප්ලොට් එක. හරිම පහසුවක් වෙයි භාෂාව හුරු වෙන්න.

වයස 16: ඔක්ස්ෆර්ඩ්

Image courtesy: pixabay.com

ඔය කොයි පොතත් ශබ්දකෝෂයක (dictionary) උදව් නැතුව කියවන්න බැහැ භාෂාව නොදන්න කෙනෙකුට. හැබැයි මෙතනදි ගොඩක් අය වරද්දගන්න තැනක් තමයි දිගින් දිගටම ඉංග්‍රීසි - සිංහල ශබ්දකෝෂයක්ම පාවිච්චි කරන එක. මුල්ම කාලේ ඒක වරදක් නැහැ. හැබැයි ටිකක් දියුණු වේගෙන එනකොට ඉංග්‍රීසි - ඉංග්‍රීසි ශබ්දකෝෂයකට මාරු වෙන්න. ඒක භාෂාව ඉක්මනින්ම අල්ලගන්න උදව් වෙයි. මට උදව් වුණේ Oxford Advanced Learner's Dictionary කියන විශාල ප්‍රමාණයේ පොත. මම අදටත් නිර්දේශ කරන්නේ ඒකමයි. රූපසටහන්, ව්‍යාකරණ කෙටි සටහන් ටිකක් සහ ලියුමක් ලියනවා වගේ එදිනෙදා වැඩ ටිකක් කර ගන්න හැටි පවා ඒ පොතේ තියෙනව.

ඒ කාලෙ මට සමහරු නක්කලේට කිව්ව කතාවක් තමයි, "ඕකෙ තියෙන තේරුම් ටික කියවගන්න තවත් ඩික්ෂනරි එකක් ගන්න වෙයි" කියන එක. එහෙම නෑ. වචනයක තේරුමක් කියවද්දි තවත් නොදන්න වචනයක් අහුවුණොත් පිටුව බුක්මාක් කරගෙන ඒ අළුත් වචනෙත් ඒ ඩික්ෂනරි එකෙන්ම බලන්න. එතන තව අළුත් වචන තියෙනවනම් ඒවත් ඒ ඩික්ෂනරි එකෙන්ම බලන්න. ඒ භාෂාවෙන්ම ඉගෙනගන්න. එහෙමයි භාවිතයෙන්ම භාෂාවක් ඉගෙනගන්නේ.

ඒ වගේම ඩික්ෂනරි එකේ තියෙනවා හැම වචනයක්ම උච්ඡාරණය කරන ක්‍රමය අමුතු අකුරු සෙට් එකකින් දක්වලා. මේකට කියන්නෙ IPA (International Phonetic Alphabet) කියලා. IPA ඉගෙනගන්න හැටිත් ඩික්ෂනරි එකේම විස්තර කරලා තියෙනවා. IPA ඉගෙනගත්තොත් තව ගොඩක් භාෂා වල අළුත් වචන උච්ඡාරණය ඉගෙනීම පහසු වේවි. ඉතා නිවැරදිව ඉංග්‍රීසි වචන උච්ඡාරණය ඉගෙනගන්න කැමති නම් සිංහල අකුරු වලින් නැතුව IPA අකුරු වලින්ම උච්ඡාරණය ඉගෙනගන්න.

මේ පොතත් එක්ක හරි අපූරු විදියකට මම ඉංග්‍රීසි ඉගෙනගත්තෙ. ඒ කාලෙ මට තිබුණා කුතුහලය කියල එකක්. ඉතිං මම පොතේ අහඹු පිටුවක් පෙරළන් වචනයක තේරුම කියවනවා. ඒක කියවද්දි අහුවෙන අළුත් වචනත් ඒකෙන්ම හොයන් කියවනවා. ඕකට මම අන්තිමේ ඇබ්බැහි වුණා කිව්වත් වරදක් නෑ. ඒ ඇබ්බැහි වීම නිසා මම ඉංග්‍රීසි වචන මහා ගොඩක් වගේම වාක්‍ය වල ඒවායේ යෙදීමත්, ව්‍යාකරණත් මහා ගොඩක් කෙටි කලකින් ඉගෙනගත්ත. ඒ වගේම, මේ සිරිත නිසා මම ඒ කාලෙ භාවිත කළ ඉංග්‍රීසි ගොඩක්ම ලිඛිත භාෂාවේ (formal) ස්වරූපය ගත්ත.

මම වචන කටපාඩම් කළේ නෑ. මගේ පුද්ගලික මතය: "irregular verbs" සහ "prepositions" හැර අනික් වචන ලැයිස්තු බලෙන්ම කටපාඩම් කිරීම තිත්ත කසාය බොනවා වගේ වැඩක්. මම කළේ "කුතුහලය"ට මාව පාලනය කරන්න ඉඩ දීල කියවීමේ සිරිත ඔස්සේ නිදහසේම භාෂාව ඉගෙනගත් එක. වචන එකපාරින් මතක හිටින්නෑ. නමුත් දවස් කීපයක් විවිධත්වයක් ඇතිව විවිධ තැන්වල ඒ වචන දකිනකොට නිකම්ම මතකයේ තැන්පත් වෙනව. බෝරිං වෙන්නෙත් නෑ.

මේ කාර්යයෙදි අළුත් වචන ඉගෙනගන්නකොට වචන වල නිරුක්තිය (etymology) ගැන අවධානය යොමු කරලා ඒවයේ තියෙන පැටර්න් වලට ටිකක් හුරු වෙන්න. පසු කාලීනව ඩික්ෂනරි එකක් අතේ නැති වෙලාවකත් අළුත් වචනයක් දැක්කාම තේරුම ගැන දළ අදහසක් ගන්න ඒ හුරුව උදව් වෙනව.

2000න් පස්සෙ උපන් සෙට් එක පොත් අතපත ගාන්න වැඩිය කැමති නැතුව ඇති. හැබැයි ඉතිං පොත තමයි වඩාත්ම දැනෙන විදිය (මගේ පුද්ගලික මතය). දැන් හැම දේම ඩිජිටල්කරණය වෙච්ච යුගය වුණත්, මම ඉගෙන ගන්න අළුත් භාෂාව වන ලන්දේසි භාෂාවෙන් ලියවුණු පොඩි බබාලගෙ කතන්දර පොතක් සහ ලන්දේසි - ලන්දේසි ශබ්දකෝෂයක් මේ වෙලාවෙ පවා මගේ මේසය උඩ තියෙනව.

කඩදාසි වලට පොත්පත් වලට අකමැති නම් ෆෝන් එක පාවිච්චි කරලා පහතින් පින්තූර විදියට දක්වලා තියෙන ක්‍රමයෙනුත් (වෙබ් සෙවුම්) අළුත් වචන ඉගෙනගන්න පුළුවනි. Wikitionary වෙබ් අඩවියත් පාවිච්චි කරන්න පුළුවනි. ඒකේ නිරුක්ති පහදා දීම් පැහැදිලිව තියෙනවා.

define නොදන්නා ඉංග්‍රීසි වචනය

Image courtesy: Google app

මුලින්ම ඉංග්‍රීසි කතා කළ හැටි

මේ කාලේ තමයි මම උසස් අධ්‍යාපන කටයුතු වලට ගමෙන් බැහැර වෙලා කොළඹට එන්නෙ. ඒත් ඉතිං ගොඩක් අය සිංහල කතා කරන නිසා ලෙක්චර්ස් තියෙන වෙලාවෙන් පිට ඉංග්‍රීසි භාවිතය අවමයි. වැඩි හරියක්ම කරන්නෙ අහන් ඉන්න එකනෙ. ඉංග්‍රීසි කතා කරන්න තියෙන බය ගතිය පහව ගියේ අපූරු සිදුවීමකින්.

අක්කරෙයිපත්තුව පැත්තේ ගමකින් ආපු මුස්ලිම් ජාතික ශිෂ්‍යයෙක් හිටියා. පොරට හරියට කතා කරන්න පුළුවන් දෙමළ විතරයි. මැත්ස් ලෙක්චර් එකෙන් මිස්වෙච්ච කොටසක් අහගන්න එයා මං ළඟට ආවා. අපිට කතා කරගන්න පොදු භාෂාවක් විදියට තිබුණේ ඉංග්‍රීසි විතරයි. නමුත් බලාගෙන ගියාම දෙන්නටම ගොත ගහන්නැතුව ඒක හරියට කතා කරගන්න බැහැ. දෙයක් කියන්න උත්සාහ කරන වේගෙන් වචන එන්නෙ නැහැ. කොහොම හරි වෙහෙසක් දරලා අපි කැඩිච්ච ඉංග්‍රීසියෙන් ගණන් කුප්පිය දාගත්තා. ඕක තමයි බය නැතුව ඉංග්‍රීසි කතා කරන්න පුරුදු වෙන්න මුල් වුණු සිද්ධිය. සමහර වෙලාවට තමන් ඉන්න බෝට්ටුවේම තව එකෙක් ඉන්නවා දැකීම හිතට ධෛර්යය ඇති කරවන සාධකයක්! 😁

ඉතින් මට මේ ඇසුරින් කියන්න ඕනේ දෙයක් තියෙනවා. අපේ සමාජයේ තියෙනවා එක නරක ගතියක්, අමාරුවෙන් ඉංග්‍රීසි කතා කරන එකාට හිනා වෙන. එහෙමත් නැත්තං "පොෂ් වෙන්න දඟලනවා" කියයි. අපි ඉංග්‍රීසි කතා කරන්න ටිකක් සබකෝල ගතියක් පෙන්නන්න ඒකත් හේතුවක්. මේක ටිකක් ලොකු උප මාතෘකාවක් නිසා පහතින් ලින්ක් එක දාලා තියෙන TEDx Talk එක දෙසැරයක් විතර හොඳට අහන්න නිදහස් වෙලාවක.

Learning a language? Speak it like you’re playing a video game | Marianna Pascal | TEDxPenangRoad - https://youtu.be/Ge7c7otG2mk

ඔය වීඩියෝ එකේ ලස්සන කතාවක් කියනවා. මේ ලෝකේ මව්බස ඉංග්‍රීසි වෙච්ච එක්කෙනෙකුට මව්බස නොවී ඉංග්‍රීසි කතා කරන අය පස්දෙනෙක් ගණනේ ඉන්නවා. ඉතිං, "100% නිවැරදි" නොවන ඉංග්‍රීසි කතා කරන්න ලැජ්ජා විය යුතුද කියන එක හිතලා බලන්න.

මම ඉගෙනගත් කාලේ වැඩිය ව්‍යාප්තව නොතිබුණු එකක් තමයි ටෝස්ට්මාස්ටර්ස්. ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් කියන්නෙ ඉංග්‍රීසි පංතියක් නෙමේ. ඒකේ ඉංග්‍රීසි උගන්නන්නෙ නෑ. නමුත්, මම ඉහත කී ක්‍රම වලින් භාෂාව ඉගෙනගත්තට පස්සෙ කතා කරන්නත්, ඇහුම්කන් දෙන්නත් ඉගෙනගන්න ඒක සුපිරි අවස්ථාවක්. භාෂාවක් පොත පතින් ඉගෙනගත්තට පස්සෙ ප්‍රායෝගිකව පාවිච්චි කරල පුරුදු පුහුණු වෙන්න ඕනේ. ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් ක්ලබ් එකක් (වයස 18ට අඩු නම් ගැවල් ක්ලබ් එකක්) හොයාගෙන ඒකට යන්න. දැන් Covid-19 නිසා ගොඩක් ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් ක්ලබ් ඔන්ලයින්. කතා කරන්න. අනිත් අයටත් උදව් කරන්න. ලංකාවෙ දුර බැහැර පළාත්වල ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් ව්‍යාප්තියක් නොතිබුණු නිසා මට ඒ වයසෙදි මේ අවස්ථාව ලැබුණේ නෑ.

අද කාලේ සමාජ ජාල තියෙන නිසාත් අපට ඉංග්‍රීසි ඉගෙනගන්න තවත් හොඳ අවස්ථාවන් ලැබිලා තියෙනවා. ටික් ටොක් වලට හොල්ල හොල්ල ඉන්න වෙලාවේ ඉංග්‍රීසියෙන් දෙයක් ලියන්න කියන්න පුරුදු වෙන්න. මම මේ දවස් වල මගේ සෝෂල් මීඩියා පෝස්ට් සමහර ඒවා දාන්නෙ ලන්දේසීන්ගෙ භාෂාවෙන්. ඒවා දාන්නෙ මාව ෆලෝ කරන බහුතරයක් ලාංකික අයට වැඩ පෙන්නන්න නෙමේ. ඉගෙනීමට බලාපොරොත්තු වෙන භාෂාව තමන් කැමති, තමන්ගේ දෛනික ජීවිතයට සමීප මාතෘකා ඔස්සේ පාවිච්චි කළාම ඉක්මනින්ම ඉගෙනගන්න පුළුවන් වෙන නිසා.

විශ්වවිද්‍යාල අධ්‍යාපනය

උසස් අධ්‍යාපන කටයුතු වලදි අපට ලැබෙනවා අපි ඉගෙනගත් දේවල් පැනල් එකක් ඉස්සරහා ඉදිරිපත් කරන්න (presentations). ඉතින් මේවා අපි කළේ ඉංග්‍රීසියෙන් නිසා භාෂාව පාවිච්චි කරලා කරලා නිකම්ම ඒක අපිට ඇඟටම කාවැදුණා.

මේවා කරද්දි අපි අම්බානෙක වැරැද්දුවා. ගොත ගැහුණා. වචන එළියට ආවෙ නෑ. ඒවා ඔක්කොම පසුකාලීනව හරිගියේ වරදින්න වරදින්න තව තවත් ඒවා කරන්න අපට සිද්ධ වෙච්ච නිසා. ඒ වගේම සරසවි ආචාර්යවරු ඒවා ගැන ඉවසුම් සහගතව කටයුතු කළ නිසා.

නමුත්, හැම කෙනාම විශ්වවිද්‍යාල අධ්‍යාපනය නොලබන නිසා මේ presentation අත්දැකීම ගන්න කාටත් පුළුවන් තැන ඉහතිනුත් කිව්ව ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් ක්ලබ් එකක්ම තමයි.

ව්‍යාකරණ වැදගත්!

Image courtesy: pixabay.com

ඔය ඔක්කොම කියලා මම මේ දිග ලියවිල්ලේ මඟහැරපු දේ තමයි ව්‍යාකරණ. අළුත් වචන කොච්චර ඉගෙනගත්තත් වචන එකතු කරලා ලස්සන වාක්‍ය හදන මැලියම තමයි ව්‍යාකරණ. මම ව්‍යාකරණ ගැන කලින් නොකිව්වේ ගොඩක් අයට පාසල් අධ්‍යාපනයෙන් ඒ ටික ලැබෙන නිසා. ඔය ඔක්කොම කරන අතරේ මම පාසැලෙනුත්, උපකාරක පන්ති වලිනුත් ඉංග්‍රීසි ඉගෙනගත්තා. මට ඉගැන්වූ ගුරුවරුන්ගේ උපකාරය ඉතාම ප්‍රයෝජනවත් වුණා. ඒ වැඩේ අතහැරියෙම නැහැ.

අද දවසේත්, මම අළුත් භාෂා ඉගෙනගනිද්දී ව්‍යාකරණ සටහන් ඉතාම පරිස්සමෙන් හෙමිහිට කියවනවා. ව්‍යාකරණ රීති තේරුම් ගත්තාම භාෂාව ඉගෙනගන්නවා කියන එක ඉබ්බා දියේ දැම්මා හා සමානයි.

ඉතින් අද කාලේ ගොඩක් අයගේ අතේ ෆෝන් එකකුත් තියෙන නිසා, ව්‍යාකරණ ගැටළු නිරාකරණය කරගන්න වෙබ් අඩවි ඕනතරම් සොයාගන්න පුළුවනි. ඉස්සර කාලේ ඉතිං පොත්ම විතරයි. 😉

ඉතින් මේ ඔක්කොම ඉවර වෙද්දි මට භාෂා දෙකෙන්ම "හිතන්න" පුළුවනි. හැබැයි ඒ තැනට එන්න මම ඉහතින් කිව්ව ලොකු උත්සාහය යෙදෙව්වා. අද කාලේ ගොඩක් අයට ස්මාට්ෆෝන් එකක් එක්ක වේගවත් ඉන්ටර්නෙට් පහසුකම් තියෙන බව පේනවා කැලේ ඩොටේ ඉඳගෙනත් සමහරු ලයිව් වීඩියෝ දානවනෙ සෝෂල් මීඩියා වලට. ඉතිං ඒ නිසා මගේ පුද්ගලික අදහස: මම වයස 20ත් පනිනකම් කට්ට කාලා ඉගෙනගත්ත ඉංග්‍රීසි අද කාලේ පහසුකම් එක්ක මං වගේ ගමේ ළමයෙකුට වයස 16 වෙන්න කලින් ඉගෙනගන්න පුළුවන්.

උත්සාහ කළොත් ඔබටත් ඉංග්‍රීසි ඉගෙනගන්න බැරි නැහැ! 🙏

මගේ දිග ලියමන කියෙව්වාට ඔබට ස්තුතියි෴

Thank you for reading my lengthy note!

පොළොස් මාලුවේ කතාව

noreply@blogger.com (ශාකුන්තල | Shaakunthala) — Sun, 08 Nov 2020 01:35:00 +0000

Image courtesy: Lankapura.com

මගේ යාළුවෝ ගොඩක් දෙනා (අන්තර්ජාලය ඔස්සේ හඳුනාගත් අයත් ඇතුළුව) දන්නවා මම දැන් ලංකාවේ නෑ කියලා. මුලින්ම ඒ ආගිය කතාවෙන් පටන් ගන්නම්. අවුරුදු දෙකකට විතර ඉස්සර මම විදේශගත වුණා. සාමාන්‍යයෙන් ලංකාවෙන් පිට වෙන ගොඩක් අය ඒ යන ගමනත් එක්කම උයන්න පිහන්නත් ඉගෙනගන්නව. නමුත් මම ඒ දේ කළේ නෑ. ඒකට එක හේතුවක් වුණේ මෙහේට ආපු ගමන් මුල් දවස් වල තිබුණු අධික කාර්යබහුලකම. ඒක නිසා පහසුවට රෙස්ටුරන්ට් වලින් කෑම කන්න පුරුදු වුණා. අනික තමයි, තනියම ඉන්න මට කෑමක් උයාගන්න යන කාලයත් වෙහෙසත් සලකා බැලුවාම රෙස්ටුරන්ට් එකකට ටිකක් වැඩිපුර ගෙවලා කෑම ගැනීම ඇත්තටම ලාබයි. මට ලොකු වාසියකට තිබුණේ "කොත ගහලා" බත් කන පුරුද්දක් නොතිබුණු එක. ඒ නිසා යුරෝපීය ආහාර රටාවට හුරු වෙන එක මට මට ගොඩක් පහසු වුණා.

අවුරුද්දකුත් ගත වුණාට පස්සේ ආවා Covid-19 කියලා එකක්. මේ වසංගතයත් එක්ක මම ගෙදර රැඳෙන කාලය වැඩි වුණා. (ගෙදරටම හිර වුණා) ඒකෙන් ඇතිවෙන මානසික ආතතිය දුරු කරගන්නත්, දැන් උයන්න පිහන්න, අත්හදා බැලීම් ඕන එකකට කාලය තියෙන නිසාත් මම පොඩ්ඩ පොඩ්ඩ උයන්න ඉගෙන ගන්න තීරණය කළා. මුලින්ම ඉගෙනගන්න ඉව්වේ සරල පැස්ටා එකක්. ඒකෙන් තමා දැනුණේ මේ වැඩේ කරගෙන යන්න පුළුවන් කියල. තවත් මාස ගාණක් යද්දි ලංකාවේ කෑම වලින් මගේ ප්‍රියතම එකක් වෙච්ච පොළොස් මාලුවේ අඩුව මට දැනෙන්න ගත්ත. ඊට පස්සෙ තමයි තීරණය කළේ අඩුමකුඩුමත් ගෙනත් මේක කොහොම හරි උයනව කියල.

ඉතිං උයන්න දන්නෙ නැහැනෙ!

අම්මට කෝල් එකක් දීලා අහගත්තා පොළොස් හදන විදිය. මට ඒ රෙසිපියම ඕනා වුණේ පොළොස් ඒ රසට මම ලංකාවේ හොටෙල් එකකිංවත් කාලා නැති නිසයි. රෙසිපිය අහගත්තාට පස්සෙ තවත් අවුලක්. රම්පෙ, කරපිංචා, ගොරකා මෙහේ අහළ පහළක හොයාගන්න නෑ. ගොරකා වලට මේ රටේ භාෂාවෙන් නමකුත් නෑ. රම්පෙ කරපිංචා හොයාගන්න පහසු නැති නිසා මම ඒ වෙනුවට සුවඳ එන වෙනින් ජාතියක් (Italian herbs) පාවිච්චි කළා. අම්මා කියා දීපු රෙසිපියට අනුව කුරුඳු, ඉඟුරු, සුදුළූණු පොඩි වංගෙඩියක දාලා කොටන්න ඕනි. නමුත් මෙහේ අඹරපු කුළුබඩු ඉතා පහසුවෙන් ගන්න පුළුවන් නිසා මට ඒ ස්ටෙප් එක මගඅරින්න පුළුවන් වුණා. ලංකාවෙන් එන ඉස්තරම් පොල්කිරි තියෙනවා ටින් කරලා. ඉතිං එතනිං එහාට වැඩේ හරි ලේසියි. පොළොස් මාලුව රසවත්ව උයාගැනීමේ රහස තමයි ගින්දර අඩු කර කර දිග කාලයක් රත් කරන එක.

ඉතිං අම්මා කියා දීපු ක්‍රමය පොඩ්ඩක් එහෙට මෙහෙට කරලා, අඩංගු ද්‍රව්‍ය වල සංයුතියත් ටිකක් වෙනස් කරලා, මෙහේ තියෙන පහසුකම් අනුව උයාගත්ත පිළිවෙල තමයි මම අද ලියන්නේ. මෙන්න මේවා තමයි මම පාවිච්චි කළ දේවල්:

Jacky F. Young Jackfruit 400g - මේ ලංකාවෙන් ජර්මනියට ආනයනය කරලා යුරෝපයේ බෙදාහරින ඉස්තරම් පොළොස්. කොහොල්ලා බිඳක්වත් නෑ. මං ඉන්න රටේ මේ ටින් එකක් යුරෝ 3.50යි (ලංකාවේ මුදලින් රුපියල් 750 පමණ).

Fairtrade Coconut Milk 270ml - මේකත් ලංකාවේ නිෂ්පාදනයක්. (පෞද්ගලික ප්‍රතිපත්තියක් හැටියට මම ලංකාවෙන් ආනයනය කරන දේවල් තමයි හැකිතාක් මිළදී ගන්නේ)

මේ තේ හැඳි වලින් මිම්ම දාලා තියෙන කුළුබඩු ඔක්කොම අඹරපු ඒවා. පව්ඩර් එක විදියට ගන්න එක පහසුයි. එහෙම නැති ඒවා තියෙනවනං අඹරාගන්න ඕනේ කලින්.

කරි පව්ඩර් (තුනපහ වෙනුවට) තේ හැඳි 1 - තේ හැඳි කිව්වම අපි තේ හදන්න එක එක සයිස් තේ හැඳි පාවිච්චි කරනවනේ. මේක එහෙම නෙමේ. හරියටම මිලි ලීටර් පහයි.
මිරිස් කුඩු තේ හැඳි බාගයයි
සුදුළූණු කුඩු තේ හැඳි එකහමාරයි
කහ තේ හැඳි බාගයයි
ලංකා කුරුඳු කුඩු තේ හැඳි කාලයි
අබ කුඩු තේ හැඳි කාලයි
ඉඟුරු කුඩු තේ හැඳි කාලයි
කරාබුනැටි තේ හැඳි කාලයි
කරදමුංගු තේ හැඳි කාලයි
තුනී තීරු වලට කපාගත් රතුළූණු සහ සුදුළූණු බික් 1ක් හෝ 2ක්
ඔලිව් තෙල්
Italian herbs
දෙහි

(මේ පින්තූරය ඉහත කියලා තියෙන විස්තරයට වඩා යන්තමින් වෙනස්)

ක්‍රමය:

මුලින්ම මිරිස් තුනපහ බැදගන්න ඕන. ඒක ඉතිං ලංකාවේ අයට අමුතුවෙන් විස්තර කරන්න ඕනි නැහැනේ.

ඊට පස්සෙ ඒකට අනිත් කුළුබඩු කුඩු ටික මිශ්‍ර කරගන්නවා.

ටින් එකේ පොළාස් තියෙන්නෙ බ්‍රයින් ද්‍රාවණයක. බ්‍රයින් කියන්නෙ සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක් ලුණු වතුර. බ්‍රයින් ටික මම වෙනම වතුර වීදුරුවකට එකතු කරගන්නවා.

පොළොස් කෑලිත් දෙකට කපාගන්න ඕනා. එතකොට කුළුබඩු වල රසය පොළොස් වලට උරාගැනීම පහසු වෙනවා.

මේ පොළොස් කෑලි එකින් එක අරන් අර කුළුබඩු මිශ්‍රණය ඒවායෙ වටේම හොඳින් තවරලා පැත්තකින් තියනවා. විනාඩි 5ක් විතර තිබුණම ඇති.

දැන් තමයි ගින්දරත් එක්ක සෙල්ලම පටන් ගන්නේ. මෙහේ මැටි හට්ටි, දරලිප් (තියා ගෑස් ලිපක්වත්) නෑ. නොන්ස්ටික් පෑන් එකයි ඉලෙක්ට්‍රික් ස්ටෝව් එකයි තමයි මට තියෙන්නෙ.

ඔලිව් තෙල් වලින් රතුළූණු, සුදුළූණු බැදගන්න ඕනා පාට වෙනස් වෙන්න පටන් ගන්නකම්. ඊට පස්සෙ ඒකට දානවා අර කුළුබඩු තැවරූ පොළොස් කෑලි.

කුළුබඩු මිශ්‍රකළ භාජනයෙත්, පොළොස් කැබලි තිබුණු භාජනයෙත් තැවරිලා තියෙන කුළුබඩු මිශ්‍රණය බ්‍රයින් ටිකකින් හෝදලා ඒකත් පෑන් එකටම එකතු කරගන්නවා. අපතේ යවන්න හොඳ නැහැනෙ!

ඒ පිටටම පොල් කිරි ටින් එකත් එහෙම්පිටිම්ම වක්කරලා, ඉතුරු බ්‍රයින් ටිකත් එකතු කරගත්තාම ලුණු දාන්න ඕනත් නෑ. පොල් කිරි තුනී කරන්න අමුතුවෙන් වතුර එකතු කරන්න ඕනත් නෑ. Italian herbs තේ හැන්දක් පමණත් එකතු කරගන්න ඕනේ සුවඳ එන්න.

පළවෙනි විනාඩි පහළොව මැද ගින්දරේ උයන්නේ. සැරින් සැරේ හැඳිගානවා.

ඊට පස්සෙ ගින්දර අඩු කර කර සම්පූර්ණ කාලය විනාඩි 45ක් වෙනකම් වරින් වර හැඳිගාන ගමන් උයාගන්නවා. මෙහෙම උයනකොට පොළොස් මාලුවේ පාට පොඩ්ඩ පොඩ්ඩ අඳුරු පාටට හැරෙනවා. ඒක සාමාන්‍යයි. ලංකාවේ අපේ ගෙදර හදන පොළොස් එකත් සාමාන්‍යයෙන් හොටෙල් වල තියෙන පොළොසට වඩා අඳුරු පාටයි හැබැයි පදම නියමයි.

මේකේ රහ තියෙන්නේ ගොඩක් වෙලා රත් කරන එකේ. විනාඩි 35 පනිනකොට තෙල් බිඳිති මතු වෙනවා. මට හිතෙන්නේ පොල්කිරි වලින් කොටසක් තෙල් වෙනවා කියලයි. මේ තෙල් කොටස හිඳෙන්න ගන්නකොට තමයි පොළොස් එකේ මං ආස කරන රසය මතු වෙන්නෙත්.

ලිපෙන් බාගත්ත පොළොස් එක පොඩ්ඩක් නිවෙන්න ඇරලා රස පදම තමන් කැමති ගානට දෙහි එකතු කරලා හැඳි ගාන්න ඕන. මම නං දාන්නෙ දෙහිගෙඩි කාලක යුෂ.

අම්මා නම් කියන්නෙ අද රෑට උයලා තියල හෙට උදේ කන්න කියලා. එතකොට තවත් රසයි. ඒ වුණාට මෙච්චර මහන්සි වෙච්ච එකේ ඒකෙං ඩිංගක් නොකා පුළුවනෙයි. ඉතිරි හරිය ෆ්‍රිජ් එකේ දාලා දවස් තුනක් විතර තියාගන්න පුළුවන්.

මහන්සියේ ප්‍රතිපලය. ඉන්ස්ටග්‍රෑම් ෆිල්ටර් මොකුත් නැති ඔරිජිනල් පිංතූරයකි.

ඉතාම ප්‍රණීතයි!

ඉතිරි පොළාස් ශීතකරණයෙන් එළියට අරන් ආපහු රත් කරද්දි - මයික්‍රෝවේව් කරනවා නං - ඝන වෙච්ච පොල්තෙල් ටික දියවෙනකම් ටිකක් වෙලා තියලා මයික්‍රෝවේව් කරන්න ඕනා.

මේක කන්න මම එක්කෝ බත් මිටක් උයාගන්නවා. එහෙම නැත්තං ගෙදරම බේක් කරගනිපු පිටා පාන් (flatbread).

ඔන්න ඔහොමයි ලංකාවේ සාම්ප්‍රදායික පොළොස් මාලුව යුරෝපීය රටක ඉඳන් මම හදාගත්තේ. ඉවුම් පිහුම් ඉගෙනගන්න පටන් ගත් ගමන්ම මගේ සීමිත අත්දැකීමෙන් මෙවැන්නක් හදාගත් එක මට ලොකු දිනුමක්! පොළොස් මාලුව මිරිස් අඩුවෙන් දාලා රසපදම තව ටිකක් ෆයින් ටියුන් කරලා අරන් යුරෝපීය මිතුරන් එක්ක බෙදාහදාගැනීම තමයි මගේ ඊළඟ ස්ටෙප් එක.

ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් ගැන තවදුරටත්... | More on Toastmasters (The Club Leadership Committee)

noreply@blogger.com (ශාකුන්තල | Shaakunthala) — Mon, 25 Nov 2019 19:16:00 +0000

ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් ගැන මම කලින් ලිව්ව ලියමනට හොඳ ප්‍රතිචාර තිබුණු නිසාත්, මගේ යාළුවන්ගෙන් ලැබුණු ප්‍රතිචාරත් මත මම ඒ ගැන තව ටිකක් දේවල් එකතු කරලා තව බ්ලොග් ලිපියක් ලියන්න තීරණය කළා. ඔව්...! බ්ලොග් සටහනක් ලියන්න ඕන මානසික නිදහසත් එක්ක කාලය වෙන් කරගන්නවා කියන ඒක "තීරණයක්" තමයි... :)

ඉතින් මට දිරි දුන්, ප්‍රතිචාර දැක්වූ මිතුරන් හැමදෙනාටම ස්තුතිය පළ කරන ගමන්, මේ සටහන ලියවෙන්නෙ කලින් ලිව්ව එකේ සබැඳියක් විදියට. මම අද කතා කරන්න බලාපොරොත්තු වෙන්නෙ ක්ලබ් එකේ "නායකත්ව කමිටුව" (club leadership committee/ executive committee) සම්බන්ධව.

(Photo courtesy: pixabay.com under Pixabay License)

ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් වැඩකටයුතු මගේ වෘත්තීය ජීවිතයට වැදගත් කුසලතා වැඩිදියුණු කරගන්නත් ලොකු උපකාරයක් වුණා. ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් සැසි වාර (meetings) වලින් වැඩි දියුණු කරගත් කුසලතා වලට අමතරව, මට දැනෙන තල්ලුව වුණේ මම එදා නියෝජනය කළ Fusion Toastmasters Club එකේ Vice President Public Relations තනතුර දැරීමෙන් ලබපු අත්දැකීම්. "Vice President" කොටස දැක්ක ගමන් හිතන්න එපා මේක පම්පෝරියක් කියල... මොකද ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් වල ඉන්නෙ ඔනරබල් ලීඩර්ස්ලා නෙමේ සර්වන්ට් ලීඩර්ස්ලා. ඉතින් ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් ක්ලබ් එකක තනතුරක් දරනවා කියන්නෙ ලොකු කමක් නෙමෙයි, වගකීමක්.

"නායකත්වය මෙහෙවරකි."

ලංකාවේ සාමාන්‍ය මිනිස්සු හිතන පතන ක්‍රමයට අනුව "servant leadership" කියන දර්ශනය ටිකක් විතර අමුතු දෙයක් වෙන්නත් පුළුවන්. ඉතින් ඒ ගැන දන්නෙ නැත්නම් ඉහතින් දීලා තියෙන විකිපීඩියා ලින්ක් එකට ගිහින් කියවලා ආපහු එන්න මේ පැත්තට. :)

ඉතින් ලොකුයි වගේ පේන තනතුරු ලැබුණාම, තමන් නියෝජනය කරන ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් සමාජයේ සාමාජිකයෝ යටත් වැසියෝ කියල හිතාගෙන වැඩ කරන කෙනෙක් වෙතොත් ඒ කෙනාගෙ ධූර කාලය අසාර්ථක නායකයෙක් විදියට ගෙවිලා යන හැටි දකින්න පුළුවන්. හැබැයි තනතුරු නිසා උඩ නොයා තමන් නියෝජනය කරන ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් සමාජයේ හැම සාමාජිකයෙකුගේම දියුණුව, ක්ලබ් එකේ දියුණුව තමන්ගේ වගකීමක් විදියට හිතට අරන්, පුද්ගලිකව හැමෝමත් එක්ක කතා බහ කරලා වැඩ කළොත් සාර්ථක නායකයෙක් වෙන්න පුළුවන් වගේම නිතැතින්ම තමන්ගේ පුද්ගලික දියුණුවත් සිද්ධ වෙනවා.

ඉතින් මොනවද මේ තනතුරු?

ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් සමාජයක (ක්ලබ් එකක) මෙන්න මේ පහතින් දැක්වෙන තනතුරු ධූරාවලිය තියෙනවා. පොතේ හැටියට ගත්තාම උඩ ඉඳන් පහළට යද්දි බලතල ටික ටික අඩු වුණත්, කණ්ඩායමක් විදියට එකට වැඩ කරද්දි ප්‍රායෝගිකව හැමෝම සම තත්වයේයි සැලකෙන්නේ.

President - සමස්ත නායකත්වය, ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් දිස්ත්‍රික් නිළධාරීන් වෙත වාර්තා කිරීම
Vice President Education (VPE) - ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් සමාජයේ සාමාජිකයන්ගේ අධ්‍යාපන වැඩසටහන්/ ක්‍රියාකාරකම්
Vice President Membership (VPM) - ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් සමාජයේ සාමාජිකයින්/ සාමාජිකත්ව කළමනාකරණය
Vice President Public Relations (VPPR) - ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් සමාජයේ ක්‍රියාකාරකම් පිළිබඳ බාහිර සමාජය දැනුවත් කිරීම (මේ ගැන බ්ලොග් ලිවිල්ලත් එක අතකට මාකටිං වැඩක් තමයි :P )
Secretary - ලියකියවිලි සහ වාර්තා නිසි ආකාරව පවත්වා ගැනීම
Treasurer - භාණ්ඩාගාරික, අරමුදල් පරිපාලනය
Sergeant At Arms (SAA) - මේ සැරයන් කෙනෙක් නෙමේ 😜, ක්ලබ් එකට අයිති භෞතික දේපළ වල භාරකාරීත්වයත්, සැසි වාර සඳහා රැස් වෙන ස්ථානය පිළිබඳ වගකීමත් දරන්නෙ මෙයා තමයි
Immediate Past President - හිටපු සභාපති, කමිටුවේ අනුශාසක.

ඉතින් මම 2016 - 2017 SAA විදියටත්, 2017 - 2018 VPPR විදියටත් සේවය කළා 2019 - 2020 ආපහු වතාවක් VPPR. සේවය කිව්වේ මේක කළාට අතට සල්ලි හම්බවෙන්නෙ නෑ... මුළුමනින්ම ස්වේච්ඡාවෙන් කැමැත්තෙන් කරන දෙයක්.

ස්වෙච්ඡා සේවය කරනවට මොනවද ලැබෙන්නෙ?

වෘත්තියෙන් මම තොරතුරු තාක්ෂණයට, ව්‍යාපෘති කළමනාකරණයට අදාළ එක්තරා සොෆ්ට්වෙයාර් එකක් සම්බන්ධව විශේෂඥයෙක් (tooling expert). මම මගේ විෂයයට අදාළව 'බොනට්ටුව යට තියෙන දේ' පවා හොඳින් දන්නවා වුණත්, මනුෂ්‍යයෝ ගැන - කණ්ඩායමකට නායකත්වය දෙන හැටි - නායකයෙක් විධියට කණ්ඩායමක් පිළිබඳ වගකීමක් දරන හැටි ගැන කිසිදු ප්‍රායෝගික දැනුමක් හෝ අත්දැකීමක් මට තිබුණේ නැහැ.

හිතන්න මට රැකියාවේදී යම් දවසක එවැනි වගකීමක් ලැබුණා කියල. අත්දැකීම් මදිකම සහ සැලසුමක් නැතිකම නිසා ඒ වගේ ලොකු වගකීමක් දරනකොට සමහරවිට මාව හිර වෙන්නත් පුළුවන්. හැබැයි, මම ඒ පිළිබඳ කල් ඇතුව පුහුණුවක් ලබල අවශ්‍ය අත්දැකීම් ලබල තිබුණොත් මගේ රාජකාරිය පහසු වෙනවා.

ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් ක්ලබ් එකක නිළයක් දැරීම ඔන්න ඔය කාරණාව සම්පූර්ණ කරගන්න උදව් වෙනවා වෙනවා. වැරදුණාට බැනුම් අහන්න වෙන්නේ නැති, හැමවිටම වැරදි නිවැරදි කරගන්න උපකාර කරන, "ආරක්ෂාකාරී" පරිසරයක ප්‍රායෝගිකව නායකත්ව අත්දැකීම් සහ පුහුණුව ලබාගන්න අපිව නිකම්ම පෙළඹෙනවා. මේ අත්දැකීම් අපේ එදිනෙදා වෘත්තීය නිපුණතාවන් එක්ක එක්කාසු වුණාම ඊළඟ ලෙවල් එකට යන්න පහසුයි.

වැරදීම් ගැන කියද්දි, පුද්ගලිකව මගේ කාල කළමනාකරණය අන්තිමයි. VPPR වෙලා හිටපු මුල් කාලේ රැකියාවේ වැඩ කටයුතුත්, ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් VPPR තනතුරේ වගකීමුත් දෙපැත්ත බැලන්ස් කරගන්න මට එකවර අපහසු වුණා. ඒ නිසාම ක්ලබ් එක වෙනුවෙන් මගෙන් වෙන්න තිබුණු යුතුකම් ගොඩක් මහහැරුණා. එතනදි වැදගත්ම දේ, ක්ලබ් එකේ අනිත් තනතුරු වල හිටපු අය කිසිම වෙලාවක මේක දිහා සෘණාත්මකව නොබලා මට හැදෙන්න චාන්ස් එකක් දීපු එක. අවසානයේ යම් මොහොතක මම ගත්තා හොඳ ගැම්මක්. එතනින් පස්සේ සියල්ල කළමනාකරණය කරගෙන ක්ලබ් එක වෙනුවෙන් ලොකු දායකත්වයක් සපයන්න පුළුවන් වුණා.

ඉතින් මොනවද ප්‍රායෝගිකව ඉගෙනගත්ත දේවල්?

ගොඩක් දේවල්...! බලමු මෙච්චරකල් ඉංග්‍රීසියෙන් හිතපු, කියපු දේවල් සිංහලෙන් වචන කරන්න.🙂

නායකයෙක් වුණාම දැක්මක් (vision) අවශ්‍යයි. විශේෂයෙන්ම President/ Vice President වගේ පට්ටමකදි දැක්මක අවශ්‍යතාව තදින්ම තියෙනවා. ඉතින් VPPR කෙනෙක් විදියට විෂයයට අදාළව මගේ දැක්ම වුණේ සමූහයේ එක් එක් සාමාජිකයාගේ (individual member) ජයග්‍රහණ වලට උදව් කරන ගමන්, ඒ එක් එක් ජයග්‍රහණයට නිසි තැන සහ ප්‍රචාරය දුන්නොත් අපේ ක්ලබ් එක නිතැතින්ම කැපීපෙනෙනවා (stand out) කියන එක.
සැලසුම්කරණය - ඉවෙන්ට් එකක්, ක්ලබ් එකේ සාමූහික ක්‍රියාකාරකමක් ප්ලෑන් කරන හැටි මං මේකෙන් හොඳට නාගෙන 😀 ඉගෙනගත්තා. (ඉවෙන්ට් එක හොඳට කෙරුණා ක්ලබ් එකේ පරණ සාමාජිකයින්ගෙ ගුරුහුරුකම් ටිකකුත් එක්කාසු වෙච්ච නිසා)
අරමුණක් වෙනුවෙන් එක්ව වැඩ කිරීම - මේක එදිනෙදා රැකියාවේ හෝ CV එකේ හැමෝම ලියන 'teamwork' එකේ හොඳ ප්‍රායෝගික භාවිතාවක්. VP කෙනෙක් වුණාම අනිත් VPලා දෙන්නා එක්ක හොඳ සම්බන්ධතාවක් තියාගෙන වැඩ කරන්න වෙනවා. මම VP කෙනෙක්, මම පොරක්, අහවල් දේ මගේ වගකීම නෙමෙයි අනිත් එක්කෙනාගේ කියලා උජාරුවෙන් අත්දෙක බැඳන් හිටියොත් කිසිම දෙයක් සාර්ථක වෙන එකක් නෑ. ක්ලබ් එකේ නායකත්ව කමිටුවේ හැමෝම අන්‍යොන්‍ය සම්බන්ධතාවය ඇතුව වැඩ කරන්න ඕනා.. එයිනුත්, VPලා තුන්දෙනා අතර අන්‍යොන්‍ය සම්බන්ධය ගොඩක් වැඩ ප්‍රායෝගිකව ක්‍රියාවට නැංවීමේදී වැදගත්. උදාහරණයක් විදියට, VPM සාමාජිකයින් බඳවාගැනීමේ වැඩපිළිවෙලක් ක්‍රියාත්මක කරද්දී VPPR විදියට මට ඉදිරිපත් වෙලා ඒකට අදාළව ප්‍රවර්ධනය (marketing) පැත්තෙන් උදව් කරන්න පුළුවන්. මෙතනදී අනිත් එක්කෙනාගේ විෂයය හරියට තේරුම් ගැනීමත්, විෂයය භාර කෙනාගේ අදහස් සාවධානව තේරුම් ගැනීමත් වැදගත්.
මිනිස්සු එක්ක වැඩ කරන හැටි (soft skills) - කාගෙන් හරි වැඩකට උදව්වක් ඉල්ලුවාම හැරෙන තැපෑලෙන් "බැඃ!" කිව්වොත් හිත අවුල් කර නොගෙන professional විදියට ඒක හැන්ඩ්ල් කරන්න මම ඉගෙනගත්තා. සාර්ථක servant leader කෙනෙකුට ගොඩක් වෙලාවට එකෙක් බැහැ කියද්දි හා කියන්න තව හතරක් පහක් ඉන්නවා. ඒ තත්වය ඇති වෙන්නේ කල්ක්‍රියාවෙන් තමන් උපයාගත් ගෞරවය මතයි. 😉 (ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් වලින් පිටතදී සමහර සමාජ ක්‍රියාකාරිකයින්ගේ මේ හැකියාව මම නිරීක්ෂණය කරල තියෙනවා)
සන්නාම කළමනාකරණය (brand management) - VPPR වීම නිසාම මට වැඩිදියුණු කරගන්න ලැබුණු, රැකියාවෙදි කවදාවත් නොලැබෙන (මගේ විෂයය නොවීම නිසා) මම ඉගෙනගත් අපූරුම නිපුණතාවයක් තමයි සන්නාම කළමනාකරණය. ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් බ්‍රෑන්ඩ් එක ආරක්ෂා කිරීමත් බ්‍රෑන්ඩ් එකේ ප්‍රවර්ධනයත් VPPR තනතුරේ වගකීමක්. ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් වැරදීම් නිවැරදි කරගන්න අවස්ථාව සලසන වටපිටාවක් නිසා අත්වැරදීම් වලදි ගැටළුවක් නෑ, නමුත් ඇත්ත ෆීල්ඩ් එකේදි (industry එකේදි) බ්‍රෑන්ඩ් එකක අවභාවිතාව නීතිමය ගැටළු පවා මතු කරන්න පුළුවන් දෙයක්.

අවසාන වශයෙන්, ටෝස්ට්මාස්ටර් කෙනෙකුගේ නමට එකතු කරගත හැකි ඉහළම පිළිගැනීමකින් යුත් DTM කියන තත්වය ලබාගන්න මේ නායකත්ව කමිටුවේ අවම වශයෙන් අවුරුද්දක අත්දැකීම් අනිවාර්යයි. (පිරිස ඉදිරියේ කතා පැවැත්වීමේ හැකියාව පමණක් ප්‍රමාණවත් නැහැ)

මොනවද ඔය තරම් තියෙන 'වැඩ'?

නායකත්ව කමිටුවට (executive committee) ලොකු වගකීමක් තියෙනවා. ක්ලබ් එකේ හැම සාමාජිකයෙක්ම Toastmasters International (TMI) ආයතනය වෙත අර්ධ වාර්ෂිකව සාමාජික ගාස්තු ගෙවනවා. ඒ නිසා කාගේ කාගේත් කාලය = මුදල් බව පෙනෙනවා ඇති. ඉතින් මේ වියදම් කරන මුදල් වලට උපරිම සාධාරණයක් වෙන්න නම් නායකත්ව කමිටුව සාමාජිකයන්ගේ ක්‍රියාකාරකම් වලට ඕනා පරිසරය සකසන්න (facilitate කරන්න) ඕනා. ධූරාවලියක් විධියට සංවිධානය වුණු කමිටුවක් ඉන්නෙ ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් වෙතින් ලබා දීපු ක්‍රමවේදයන්ට අනුකූලව ඒ දේ කරන්නයි.

මම එහෙම ලිව්වා කියලා දැන් මේක කියවන සමහර ටෝස්ට්මාස්ටර්ස්ලා තම තමන්ගේ ක්ලබ් කොමිටිය පැත්තට ඇඟිලි දික් කරන්නත් එපා. 😉 ක්‍රියාකාරකම් වලට සක්‍රීයව සහභාගී වී පුද්ගල සංවර්ධනය අත්පත් කර ගැනීම සමානව ඔබේත් වගකීමක්. උදව් කරන්න (facilitate) පුළුවන් වුණත්, හැන්දෙන් පෙවීම කරන්න බැරි බවත් සිහියේ තබාගන්න.

සමහරවිට මතුපිටින් බැලුවාම මේ කියන 'වැඩ' එච්චර ලොකු දෙයක් නෙමේ කියල පිටින් ඉන්න කෙනෙකුට හිතෙන්නත් පුළුවන්. එහෙම හිතෙන අය බැහැල බලමු ෆීල්ඩ් එකට. 😉

ක්ලබ් එකක නායකත්ව කමිටුවට බැඳෙන්නෙ කොහොමද?

ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් ක්ලබ් එකකටත් ව්‍යවස්ථාවක් කියල එකක් තියෙනවා. 😉 ඉතින් මේ ව්‍යවස්ථාවේ හැටියට (Article VI - Section 5) නායකත්ව කමිටු සාමාජිකයන්ව ඡන්දයකින් තෝරා පත් කරගන්න තමයි අනුබල දෙන්නේ. ඡන්දදායකයෝ වෙන්නෙ ක්ලබ් එකේ සියළුම සාමාජිකයින්.

නමුත්, ගොඩක් ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් ක්ලබ් ප්‍රායෝගිකව අත්දකින අවාසනාවන්ත සත්‍යය නම්, ක්ලබ් එකට ස්වෙච්ඡාවෙන් නායකත්වය දෙන්න කැමති අය අලලන්න දැල් දාන්න ඕනා. ගොඩක් අය කමිටුවට නායකත්වය දෙන්න කතා කළාම පස්ස ගහනවා. ඒ නිසා බොහෝවිට, එක ධූර කාලයක් අවසාන වෙද්දි වෙන්නේ දැනට ඉන්න කමිටු නායකයෝ ටික තම තමන්ගෙ පුටු මාරු කරගන්න එක. අවාසනාවට ඇත්ත කතාවක්!

ටෝස්ට්මාස්ටර්ස්ලා මේ ලිපිය කියවනවා නම් මම ඔබට කියනවා, ඒ වගේ වෙලාවක ඉදිරිපත් වෙන්න! පටන් ගන්න Sergeant At Arms තනතුරෙන්. දැනට ඉන්න කෙනා ළඟට ගිහින් කියන්න එයාගෙ successor වෙන්න කැමතියි කියල. (එක තනතුරට දෙන්නෙක් ඉදිරිපත් වෙන්න කැමති නම් ඡන්දයක් තියයි)

ධූරාවලියෙන් පහළම වුණත්, නායකත්ව කමිටුවක වැඩකටයුතු සිද්ධ වෙන විධිය ඉගෙනගන්න එය හොඳ ආරම්භයක්. ඒ වගේම එක අවුරුද්දක් සම්පූර්ණ කළොත් DTM කෙනෙක් වීම දක්වා යන ගමනේ සම්පූර්ණ කළ යුතු අවශ්‍යතාවයක් සම්පූර්ණ වෙනවා. පළවෙනි අවුරුද්ද අවසාන වුණාම ආපහු ඉදිරිපත් වෙන්න වෙනත් තනතුරක අත්දැකීම් ගන්න. අවසානයේ ඉවත් වෙද්දි තවත් කෙනෙක්ව උනන්දු කරලා අවස්ථාව දෙන්න.

අවුරුද්දක් කරලා, පුළුවන් නම් තවත් අවුරුද්දක් වෙනින් තනතුරක් භාර අරන් කරලා ආපහු හැරිලා බලන්න වෙනස. 💪👍

අත්දැකීම් ලත් ටෝස්ට්මාස්ටර්ස්ලා, DTMලා මෙය කියවනවා නම්, මම ලියූ කරුණු වල වරදක් ඇතොත් කරුණාකර එය පෙන්වා දෙන්න... 😊 ෆේස්බුක් හැර වෙනත් සෝෂල් මීඩියා කිහිපයකම @shaakunthala නමින් මම ඉන්නවා.

අදට ආයුබෝ෴ 🙏

ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් ගැන ඔබ මේ දේවල් දන්නවාද?

noreply@blogger.com (ශාකුන්තල | Shaakunthala) — Mon, 22 Oct 2018 15:25:00 +0000

දීර්ඝ නිහැඬියාවකට පස්සේ මට ආපහු යමක් ලියන්න හිතුණෙ මේ දවස් වල මමත් සම්බන්ධ වෙලා ඉන්න නැගලම යන වැඩක් නිසා... ඒ ටෝස්ට්මාස්ටර්ස්! ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් කියන්නෙ සියවසකට ආසන්න ඉතිහාසයක් තියෙන ලාභ නොලබන ජාත්‍යන්තර සංවිධානයක්. සාමාජිකයින්ගේ කථන සහ නායකත්ව හැකියාවන් ඉස්මතු කර ඒවා වැඩිදියුණු කරගන්න අවස්ථාව සලසා දෙන එක තමයි මේකෙන් කරන්නෙ. මේ වැඩේ මට හොඳටම අල්ලල යන්න පටන් ගත්තේ මෑතකදි නිසාත්, සිංහල කතා කරන අපි අතර මේ ගැන සුළු සුළු වැරදි වැටහීම් තියෙන නිසාත් පොඩි බ්ලොග් සටහනක් සිංහලෙන්ම තියන්න හිතුණා.

දැනට රටවල් 143ක ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් සමාජයයන් (clubs) 16,600ක් යටතේ සාමාජිකයින් 357,000කින් යුත් ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් සංවිධානය අදට (ඔක්තෝබර් 22) හරියටම අවුරුදු 94ක් වයසයි!

ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් වැඩේට මම සම්මාදම් වෙන්න පටන් ගත්තෙ 2015 මාර්තු මාසේ. 2014 අග මම මාළඹේ රැකියාවෙන් ඉවත් වෙලා දෙමටගොඩ පැත්තට සංක්‍රමණය වුණා. ඒ එක්කම මම කල්පනා කළා රස්සාවට අදාළ තාක්ෂණික කුසලතාවයන් මට කොහොමත් තියෙන එකේ නායකත්ව හා කථන හැකියාවනුත් දියුණු කරගන්න. මාළඹේ හිටපු කාලෙ රැකියාව කළ තැන කිසිම බාහිර වැඩකට සම්බන්ධ නොවුණු නිසා මම කල්පනා කළා ආපහු ඒ අඩුපාඩුව වෙන්න ඉඩ නොතියා අළුත් තැන බාහිර වැඩ වලටත් හැකි පමණින් සහභාගි වෙන්න. ඒ ඔස්සෙ හිතලා තමයි මම අළුත් රැකියා ස්ථානයෙ සගයින් විසින්ම පවත්වාගෙන යන ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් ක්ලබ් එකේ සාමාජිකයෙක් වුණේ.

ඉතින් මේ බ්ලොග් සටහන ලියන්න පොඩ්ඩකට කලින් මම අන්තර්ජාලයෙ පොඩ්ඩක් විපරම් කළා තව අය මේ ගැන මොකද කියල තියෙන්නෙ බලන්න. එතකොට තමයි මම දැක්කේ "බිත්තිය" බ්ලොග් එකෙත් ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් ගැන පොඩි කතාවක් ගිහින් තියෙන බව. ඉතින්, ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් කියන්නෙ මොකක්ද කියල දන්නෙම නැත්තං ඉස්සෙල්ලම ඒ පැත්තෙ ගිහින් පොඩ්ඩක් දැනුවත් වෙලා ආවොත් හොඳයි. :) එකම දේ මමත් ආපහු ලියන එක තේරුමක් නැහැනේ.

ඉංග්‍රීසි පන්තියක්ද?

ඉතින් මම දැන් රැකියාව කරන ආයතනයට බැඳිලා අවුරුද්දක් විතර යනකම් දිනපතා වැඩට ගියේ දුම්රියේ... අර කැම්පස් කාලෙ වගේ. ඉතින් මට බාහිර වැඩ වල අදාළ දේවල් කරගන්න තියෙන්නෙ කෝචචියෙ යන පැය දෙක තුන. එක දවසක් මම ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් මැනුවල් එකක් කියව කියවා කෝච්චියෙ යන අතරෙ නිකන්ම අහළ පහළ මගීන් එක්ක පොඩි කතාවකට පැටළුණා.

කට්ටිය මගෙන් ටෝස්ට්මාස්ටර් ගැන ඇහුවාම මම ඉතින් ඒ වෙද්දි මගේ තිබුණු දැනුමේ හැටියට කිව්වා කතන්දරේ. ඊට පස්සෙ එක්කෙනෙක් මගෙන් අහනවා,

"ආ... ඔය අර ඉංග්‍රීසි පන්තිය නේද?"

"අපේ අහවලත් යනවා එතන ඔක්කොම ඉංග්‍රීසියෙන්මයි කතා කරන්න ඕන නේද?"

ඉතින් ඕක තමයි සාමාන්‍යයෙන් ලංකාවෙ ජන සමාජයේ ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් ගැන තියෙන මතය. ඉතින් එදා මම කට්ටියට දන්න විදියට කිව්වා මේක ඉංග්‍රීසි පන්තියක් නොවන බව. නමුත් අද ඊට වඩා හොඳ අවබෝධයක් තියෙනවා.

ඉංග්‍රීසි ජාත්‍යන්තර භාෂාවක් නිසා අපි ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් වැඩසටහන් පවත්වනවා තමයි. ඒත් කිසිසේත්ම ඉංග්‍රීසි ඉගැන්වීමක් වෙන්නෙ නැහැ. ඇත්තටම කියනවා නම් කවුරුත් මේකේ කිසිම දෙයක් උගන්නන්නෙ නැහැ. :)

මම දන්න තරමින්, ඇමරිකන් සුද්දෝ පවා දෙවන භාෂාවක් කතා කරන්න ඉගෙනගන්න ඉංග්‍රීසි නොවන ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් ක්ලබ් වලට යනවා. එවැනි අවස්ථා වල භාෂාව ඉගෙනීම පුද්ගලික අරමුණ වුණත්, දැනගත යුතු වැදගත්ම කරුණක් තියෙනවා... ටියුෂන් ක්ලාස් එකක වගේ උගන්නන්න කෙනෙක් නෑ.

ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් තියෙන්නෙ අපට ඉගෙනගන්න මිසක් උගන්නවාගන්න නෙමෙයි. හැබැයි, කවුරුත් කාට කාටත් ස්වෙච්ඡාවෙන් උපකාර කරගන්නවා. මේකේ මූලධර්මය සරලයි. අත්දැකීම් ලත් ටෝස්ට්මාස්ටර්ලා අළුත් අයට මග පෙන්වනවා. අළුත් අය ඒ ඔස්සෙ තනිවම ඉගෙනගන්නවා. වැදගත්ම දේ, කාගෙවත් වැරදි වලට කවුරුත් හිනාවෙන්නෙවත් දොස් කියන්නෙවත් නෑ. කෙනෙකුගේ වැරැද්දක් පෙන්වා දීමේත් නිසි ක්‍රමවේදයක් තියෙනවා (evaluation & feedback).

ඉතින්, කෙනෙකු විසින් පවත්වන කථාවක් හෝ ක්‍රියාකාරකමක් අවසානයේ අනිත් සාමාජිකයින් ඒ ගැන ඇගයීමක් කරලා වැදගත් විධියේ විචාරයක් (constructive feedback) දුන්නාම ඒ මනුස්සයාට ඊළඟ වතාවේ අඩුපාඩු හදාගෙන තව කථාවක් වඩාත් හොඳට පවත්වන්න පුළුවන්. මේ ක්‍රමේට කවුරු කවුරුත් කාට කාටත් උදව් කරගත්තාම හැමෝම ගොඩ යනවා.

කවුරු කවුරුත් අන්‍යොන්‍යව උදව් කර ගැනීම අයාලේ නොගිහින් හරි විදියට කරගන්න අවශ්‍ය framework එක සපයා දීම තමයි ජාත්‍යන්තර ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් ආයතනය (TMI) ඔවුන්ගේ අධ්‍යාපනික වැඩසටහන් වලින් කරන්නේ. ක්ලබ් එක ඇතුලේ අධ්‍යාපනික පැත්තට අදාළව සියල්ල හරියට කෙරෙන එක අධීක්ෂණය සහ මග පෙන්වීම කෙරෙන්නෙ ක්ලබ් එකේම සාමාජිකයන් අතරින් පත් කරගන්න Vice President Education තනතුර විසින්.

තම තමන්ගේ උනන්දුව හා කැපවීම අනුව ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් වැඩේට බහින කෙනෙක් ඒකෙන් ලබාගන්න ප්‍රතිපලය වෙනස් වෙනවා. කැපවීමෙන් අනුන්ටත් උපකාර කරගෙන හරියට මේ වැඩේ කරන කෙනෙක් ඒකාන්තයෙන්ම වෙනස්ම විධියක මනුස්සයෙක් වෙනවාමයි.

ඉංග්‍රීසියෙන්ම කතා කරන්න ඕනද?

මේකත් ඇත්තටම ලංකාවේ තියෙන මිථ්‍යා මතයක්. ජාත්‍යන්තර ඉසව් වලදී හැර වෙනත් ඔනෑම මොහොතක සැසිවාර කැමති භාෂාවකින් කරන්න පුළුවන්. ලංකාවේ ක්ලබ් වල ඉංග්‍රීසි පාවිච්චි කරන්නෙ ජාත්‍යන්තර ඉසව් වලට සහභාගී වීමේ අවශ්‍යතාව නිසා කියලයි මම නම් හිතන්නෙ.

ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් වලින් දිරි දෙන්නේ කථනය හුරු කරවන්න මිසක් භාෂාව උගන්වන්න නෙමේ. හැබැයි නිතැතින්ම භාෂාව ඉගෙනීම මේකේ බයි ප්‍රොඩක්ට් එකක්.

දැනට මම දන්න තරමින් සිංහල ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් ක්ලබ් එකක් තියෙනවා. ඒක තියෙන්නෙ ලංකාවේ නෙමේ සවුදි අරාබියේ. :D ආසියාතික රටක ටෝස්ට්මාස්ටර් කෙනෙක් දවසක් ෆේස්බුක් සංවාදයකදි සඳහන් කළා එයාලගෙ ක්ලබ් එකේ මාරුවෙන් මාරුවට මව්භාෂාවෙනුත් ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙනුත් සැසිවාර පවත්වන බව. ඉතින්, සිංහලෙනුත් සැසිවාර පවත්වන්න කිසිම බාධාවක් නෑ.

ඒ වගේම, දැනට අධ්‍යාපන ප්‍රකාශන (educational materials) පළ කරලා නැති 'අළුත්' භාෂාවකින් වැඩ කරන ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් ක්ලබ් ප්‍රමාණවත් තරමක් ඇති වුණොත්, භාෂා පරිවර්තක කණ්ඩායමක් ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් සංවිධානය ඒ භාෂාව වෙනුවෙන් ලබා දෙනව. දැනට ඒ විධියට ප්‍රකාශන ටික දෙමළ භාෂාවට පරිවර්තනය කරන ව්‍යාපෘතියක් ආරම්භ කරලයි තියෙන්නෙ.

ලංකාවේ ටෝස්ට්මාස්ටර්ලා නිකං සතුටු සාමීචි සෙට් වීමකදි ඉංග්‍රීසියෙන්ම කතා කරන්නෙ ඒ භාෂාව වැඩිපුර කතා කරල කරල පුරුද්දට ගිහින් මිසක් ලොකු කමකට නෙමේ කියලත් හිතේ තියාගන්න ඕනැ. :) (ටෝස්ට්මාස්ටර් කෙනෙක් කතාවක් පවත්වන්න කලින් දහ පහළොස් පාරකට වඩා ඒක පුරුදු වෙනව තනියම, ඒ නිසා භාෂාවේ භාවිතය බාහිරව පෙනෙනවාට වඩා වැඩියි) අපේ ටෝස්ට්මාස්ටර්ලා අති බහුතරයක් තමන්ගෙ මව් භාෂාව සිංහල හෝ දෙමළ අපූරුවට කතා කරනව. ඉතින් ටෝස්ට්මාස්ටර් කෙනෙක් කතාවට සෙට් වුණොත් තමන්ට පහසු නං පැකිළෙන්නෙ නැතුව සිංහලෙන් කතා කරන්න. :)

ඉංග්‍රීසි පුළුවන් අයට විතරයිද?

මේකට ලස්සන උත්තරයක් තිබ්බා Pathways Icebreaker එකේ තිබ්බ වීඩියෝ එකක. අපි ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් වලට සහභාගි වෙන්නෙ අපට කතා කරන්න පුළුවන් නිසා නෙමේ. අපට කතා කරන්න බැරි නිසා. බැරි දේ හදාගන්නයි අපි මේකට එන්නෙ. ඒ නිසා ඉංග්‍රීසි බැහැ කියලා ඒක සත පහකට ගණංගන්න එපා.

සමහරු තමන්ගෙ පළවෙනි ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් මීටින් එකේ තමන්ගෙ වාරය ආවාම වචනයක්වත් කතා කරගන්න බෑ. ඒ හැටි. පළවෙනිම වතාවෙ මටත් එහෙම වුණා. ඒත් ගානක් නෑ ඒක කාටවත්.

මගේ පළවෙනි මීටින් එකේදිම (එතකොට මම සාමාජිකයෙක් වෙලත් නැහැ) මට විනාඩි දෙකක තුනක පොඩි කතාවක් කරන්න අවස්ථාව ලැබුණ. ග්‍රැමර් අම්බානෙක වැරදියි. කටින් වචන පිිටවෙන්න වෙලා යනව. හිර වෙනව. ඒකෙදි හදාගන්න ඕන තැන් ගැන ලස්සනට කියලා දෙනව මිසක කවුරුවත් ඒවා කිසිම තැනක විහිළුවට ගන්නෙ නැහැ.

කථනය විතරමද?

කථනය තමයි මේකේ බාහිරයට පේන ප්‍රධානම දේ. හැබැයි පරම අරමුණ ඒක නෙමෙයි. සන්නිවේදන හැකියාව භාවිත කරමින් නායකත්ව ගතිගුණ වලින් පිරිපුන් පුද්ගලයෙක් බිහි කරන එකයි ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් වල පරම අරමුණ.

ඉතින් කොහොමද මේකෙන් මනුස්සයෙක්ව නායකයෙක් කරන්නෙ? කථනයට සමගාමීව තවත් විවිධාකාර ක්‍රියාකාරකම් තුළින් විවිධ හැකියාවන් ඔප්නැංවීම. මේ තියෙන්නෙ මූලික අවස්ථාවේ තියෙන ක්‍රියාකාරකම් කීපයක්... එක්කෙනෙක් කතා කරද්දි ඒකට උදව් කරන්න අයත් ඉන්න ඕනනෙ. :)

කථනය (Speaker) - ඉදිරිපත් වීම තුළින් අන්‍යන්ට ආදර්ශයක් වීම
Ah-counter - සවන්දීමේ හැකියාව
Timer - කාල කළමනාකරණය, සවන්දීම
Toastmaster - කාල කළමනාකරණය, සැලසුම් කිරීම, ක්‍රියාත්මක කිරීම
Grammarian, General Evaluator, Speech Evaluator - ඇගැයීම
Mentor - අන්‍යයන්ට උපකාර කිරීම, මගපෙන්වීම
Contest chair - සැලසුම් කිරීම, ක්‍රියාත්මක කිරීම, ප්‍රවර්ධනය
Public Relations Campaign Chair - ප්‍රවර්ධනය

කවුරු කවුරුත් පංගු බේරු නැතුව ස්වෙච්ඡාවෙන් ක්‍රියාකාරකම් වලට දායක වීම මත තමයි ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් ක්ලබ් එකක පැවැත්ම රඳා පවතින්නේ. පසු අවස්ථාවක මෙන්න මේ වගේ ලොකු ක්‍රියාකාරකම් වලට අතගහන්න හුරුව ලැබෙන්නේ ඉහළින් තියෙන ඒවා කරලා මිනිස්සුත් එක්ක වැඩ කරන්න (people skills) පුරුදු වුණාම.

Youth Leadership Program
Speechcraft

මේ හැම දේම පටන්ගන්නේ Icebreaker කියල තමන් ගැන කියන පුංචි කතාවක් පැවැත්වීමෙනුයි. බරසාර මාතෘකා පසුව තෝරගන්න පුළුවන්. කථා පැවැත්වීමත්, ක්‍රියාකාරකම් ටිකත් එකතු වෙලා අන්තිමේ DTM (Distinguished Toastmaster) කියල පට්ටමක් ලැබෙනවා. අන්න ඒක ගොඩක් වටිනවා විතරක් නෙමේ, තමන් වැඩ්ඩෙක් කියන එක එතකොට ඔප්පු කරලා පෙන්නලා ඉවරයි.

රැග් එක වෙනුවට ටෝස්ට්මාස්ටර්ස්

"කැම්පස් කොල්ලන් කෙල්ලන් රැග් එකෙන් කට් කර ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් යැවිය යුතුයි"

මේ මං කලකට පෙර ෆේස්බුක් දාපු පොඩි ස්ටේටස් එකක්. ඒත් ඉතිං කැම්පස් කොල්ලො කෙල්ලො කොහොමයි සාමාජික ගාස්තු ගෙවන්නේ?

අන්න ඒ ප්‍රශ්නය විසඳන්න තමයි Gavel Clubs තියෙන්නේ. අධ්‍යාපනික ආයතන වල ඉගෙන ගන්න අයට, දැනට රැකියාවක් නොකරන අයට සහ ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් සාමාජිකයෙක් වෙන්න වෙන්න නිසි වයස සපුරා නැති අයට ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් අත්දැකීම් ගන්න තමයි ගැවල් ක්ලබ් තියෙන්නේ. රැග් එක ගැන කතා කරන එක නම් වෙනම කතා කළ යුතු ලොකු මාතෘකාවක්, හැබැයි කැම්පස් එකේ ෆැකල්ටියට එක ගානේ ගැවල් ක්ලබ් හදාගත්තොත් ලොකු ප්‍රයෝජනයක් වෙයි. දැනටත්, එහෙම ගැවල් ක්ලබ් වල සාමාජිකයො වෙලා ඉඳලා IT ෆීල්ඩ් එකේ ජොබ් වලට, ඉන්ටර්න්ෂිප් වලට එන අයගෙ සැලකිය යුතු වෙනසක් තියෙනවා සාමාන්‍ය කෙනෙකුට වඩා.

ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් ක්ලබ් එකකට ගිහින්ම බලමු

මේක කියවලා උනන්දුවක් ඇති වුණා නම් ඊළඟට කරන්න සුදුසුම දේ ක්ලබ් එකකට ගිහිල්ලාම ඒකේ සිද්ධ වෙන දේවල් නිරීක්ෂණය කරන එක. කරන්න තියෙන්නෙ හරි සරල දෙයක්. පහතින් දැක්වෙන ලින්ක් එකට ගිහිල්ලා ඒකේ තියෙන මැප් එකේ බලන්න තමන්ට යන්න පහසුම, ළඟම ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් ක්ලබ් එක මොකක්ද කියල. R අකුරින් දක්වලා තියෙන restricted clubs වල නම් පිටස්තර අය ගෙන්වා ගැනීම සම්බන්ධව යම් යම් සීමාවන් තියෙන්න පුළුවන්. මැප් එකේ ඒ ඒ ක්ලබ් එකට අදාළ පින් එක ක්ලික් කළාම පොඩි විස්තරයක් එනවා සැසිවාර (meetings) තියෙන වෙලාවන් ගැන. ඒවා බලලා පහසු එකක් තෝරගන්න. ඊට පස්සේ, ක්ලබ් එකේ නම ක්ලික් කළාම එන ක්ලබ් එකේ පිටුවෙන් හොයාගන්න ඒ අයගේ දුරකථන අංකය. කතා කරලා අහන්න guest කෙනෙක් විදියට සහභාගි වෙන්න පුළුවන්ද කියල... සරලයි. ආයතනික හේතු මත සීමාවල් පනවා නැත්නම් අති බහුතරයක් ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් ක්ලබ් වල පිටස්තර අය සාදරයෙන් පිළිගන්නවා. :)

https://www.toastmasters.org/find-a-club

(පැහැදිලිව බලන්න පින්තූරය ක්ලික් කරන්න)

ඉතින්, ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් ගැන තව කතා කරනවා නම් කතා කරන්න තව දේවල් එමට තියෙනවා. මේ ආටිකල් එක ගොඩක් දික්ගස්සන්න මම කැමති නෑ... හැබැයි මේක කියවන ඔබට ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් ගැන දැනගන්න දේවල් තියෙනවා නම් කමෙන්ට් එකකින් හෝ ට්විටර් පණිවුඩයකින් අහන්න.... ඒ උත්තරත් එකතු කරලා එතකොට මට ටෝස්ට්මාස්ටර්ස් ගැන තවත් ආටිකල් එකක් ලියන්න පුළුවනි. :)

එහෙනම්, අදට මෙපමණයි෴

පහසුවෙන් ලිනක්ස් පාවිච්චි කරන්න ඉඟි අටක්

noreply@blogger.com (ශාකුන්තල | Shaakunthala) — Tue, 05 Jul 2016 16:43:00 +0000

මෙන්න 2016! 2008 - 2009 අවුරුදු දෙකේ පැල් බැඳගෙන බ්ලොග් ලිව්ව මම 2015 අවුරුද්දෙත් 2013 අවුරුද්දෙත් මොකුත්ම ලියල නැහැ. 2016ත් නිකංම නාස්ති වෙන්න නොදී ලිනක්ස් පාවිච්චිය ගැන පුංචි සටහනක් තියලා යන්න හිතුවෙ ඒ නිසා.

2016 මට විශේෂයි. මම ලිනක්ස් පාවිච්චි කරන්න පටන් ගෙන අවුරුදු දහයක්! අපොයි මේ මොන මළජරාවක්ද කිය කිය කට්ටිය නිකන් දීපු උබුන්ටු සීඩී වාහන ඇතුළෙ එල්ලන කාලේ උබුන්ටු පාවිච්චි කරන්න පටන් ගනිපු මම, අවුරුදු දෙකකට පස්සේ, ඒ කියන්නෙ 2008 දි සම්පූර්ණයෙන්ම උබුන්ටු වලට මාරු වුණා. එදා සිට අද දක්වාම පුද්ගලික පාවිච්චිය උබුන්ටු හෝ මොකක් හරි ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතියක්ම තමයි. දැන්.... ප්‍රවණතාව වෙනස්. දැන් මිනිස්සු උබුන්ටු හොය හොය පාවිච්චි කරනවා.

මෑතකදි මම අහම්බෙන් දැක්කා අපූරු දෙයක්. මෑතකදී, ඒ කියන්නෙ මීට අවුරුද්දකට දෙකකට කලින් විතර උබුන්ටු පාවිච්චි කරන්න පටන් ගනිපු කෙනෙකුගෙයි මගෙයි පරිගණකය පාවිචචි කරන රටාව සෑහෙන වෙනස්. උදාහරණයක් ගත්තොත්, මොකක් හරි මෘදුකාංගයක් අළුතින් දාගන්න ගියොත් අළුතින් උබුන්ටු පාවිච්චි කරන කෙනා කරන්නෙ Ubuntu Software Centre --> Search --> Click Install. මගේ විධිය, Ctrl + Alt + T, sudo apt-get install ..... [Tab] ... [Tab] ... -y, Enter. එදා ඉඳන් පුරුදු විධියටම තමයි තාමත් වැඩේ කෙරෙන්නේ. සමහර දේවල් වලදි අළුත් විධිය කාර්යක්ෂම වෙන්න පුළුවන්. සමහර දේවල් වලදි පරණ විධිය කාර්යක්ෂම වෙන්න පුළුවන්. නමුත් එක දෙයක් පැහැදිළියි. අළුත් කොල්ලො කුරුට්ටො ටිකට ලිනක්ස් command line එක නම් පුරුදු නැහැ.

ඉතින් ඕකේ තමා ලිනක්ස් වල 'ගතිය' තියෙන්නෙ ඇත්තටම. මීයා අල්ලන්නෙවත් නැතුව ලිනක්ස් වලින් ගොඩක් වැඩ කරගන්න පුළුවන් command line interpreter එක, දන්න බාසාවෙන් ටර්මිනල් එක, පුරුදු වුණොත්. ඉතින්, අත හුරු කරගන්න පහසු වෙන්න පොඩි ඉඟි ටිකක් තමා අද ලියන්නේ, ලිනක්ස් ගැන පොඩි පහේ අතහුරුවක් තියෙන අයට.

Middle-click Paste

මේකට හැබැයි මීයා ඕනේ. :) වැඩ බැරි ටාසන්ලටත් ඇසයින්මන්ට් ගොඩදාගන්න උදව් කරපු කොපි-පේස්ට් කෙරුවාව ගැන හැමෝම දන්නවනේ. බොහොමයක් ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධති ඇතුළේ කොපි පේස්ට් වැඩේ තවත් ලේසියි, හැබැයි ගොඩක් අය මේක දන්නෙ නෑ. මම දැනගත්තෙත් මම කලින් වැඩ කරපු තැන සගයෙක් කිව්වාමයි.

gif

Terminator

මේ කියන්නෙ අර 1984 අවුරුද්දෙ තිරගත වුණු ක්‍රියාදාම චිත්‍රපටය ගැන නෙමේ. Terminator කියන්නෙ Ubuntu වල පෙරනිමියෙන් එන ටර්මිනල් එක වෙනුවට පාවිච්චි කරන්න පුළුවන්, හැබැයි ඊට වඩා පහසුකම් තියෙන එකක්. Screen එක හතරට නෙමේ අටට වුණත් පලාගෙන වැඩ කරන්න පුළුවන්කම මේකෙ තියෙන විශේෂ පහසුවක් විධියට මම දකිනවා.

පැහැදිලිව බලන්න ක්ලික් කරන්න

මේකේ වැඩ කරද්දි Ctrl + Shift + E වලින් තිරය සිරස් අතට දෙකට වෙන් කරන්නත්, Ctrl + Shift + O වලින් තිරස් අතට වෙන් කරන්නත් පුළුවන්. ඒ වගේම, පරණ Gnome Terminal එකේ විධියට කැමති නම් ටැබ් වෙන් කරගෙන වැඩ කරන්නත් මේකේ පුළුවන්.

vi -R

vi කියන්නෙ ඉතිං පරණ ලිනක්ස් ගුරුන්නාන්සෙලගෙ කැමතිම text editor එක. දැන් කට්ටිය ලේසියට gedit පාවිච්චි කරනවා. ඒකේ වරදක් නැහැ. තවත් සමහරු ලේසියි කියල හිතාගෙන nano පාවිච්චි කරනවා. හැබැයි ඉතිං පොඩ්ඩිත්තක් හොයලා බලලා ඉගෙනගත්තා නම් vi එකේම improved version එක vim කියන්නෙ පාවිච්චියට හරිම පහසු වගේම දියුණු මෘදුකාංගයක්.

අපි සාමාන්‍යයෙන් ලිනක්ස් වලදි text file එකක් කියවන්න පාවිච්චි කරන්නෙ cat විධානය හෝ less විධානය. නමුත්, source code තියෙන ගොනුවක් එහෙම කියවද්දි අල්ලල යන්නෙ vi ම තමා syntax highlighting තියෙන නිසා. හැබැයි ඒකෙන් කියවද්දි වැරදිලා අත්වැරදීමකින් අපි අතින් ෆයිල් එකේ වෙනසක් වුණොත් එහෙම? :wq කියලා වැරදිලාවත් ටයිප් කළොත් ඒක save වෙනවා.

ඉතින් ඒ වගේ අත්වැරදීම් වළක්වන්න vi read-only mode එකෙන් විවෘත කරන්න පුළුවන්. උදාහරණයක් ගත්තොත්,
# vi -R /etc/apache2/sites-enabled/000-default.conf

ගොඩක් අය text file කියවන්න vi editor එකම පාවිච්චි කරනව මම දැකල තියෙනවා. පුරුද්දක් වශයෙන් vi වෙනුවට vi -R ආදේශ කරගන්න පුළුවන් වුණා නම් අත්වැරදීමෙන් පසුතැවෙන්න සිද්ධ වෙන දේවල් ටිකක් අඩු කරගන්න පුළුවන්.

Ctrl + R

ස්වභාවයෙන්ම මම කම්මැලියෙක්. මේක කියවන අයත් එහෙමම ඇති කියල හිතනවා. :)
ඉතිං ඔය කමාන්ඩ් ලයින් එකේ කරපු දේවල් වුණත් ආයෙ ආයෙ කරන්න ගියාම ආපහු ටයිප් කරන්න මම කම්මැලියි. අන්න ඒකට තමා reverse lookup කියන පහසුකම තියෙන්නේ.

මේකෙදි කරන්නෙ විධානයක් යතුරුලියනය කරන්න කලින් Ctrl + R යතුරු සංයෝජනය පාවිච්චි කරලා පෙර පාවිච්චි කරපු විධාන සොයා බලන එක. මේකත් අළුත් අය වැඩිය දන්නෙ නැහැ. හරිම ලේසියි.

උදාහරණයක් ගත්තොත්, Firefox ධාවනය වෙද්දි වෙනත් profile එකකින් Firefox විවෘත කරගන්න විධිය බලමු.

මෙහෙමයි අද කරන්නෙ;
[Ctrl + Alt + T]
$ firefox --ProfileManager --new-instance &
$ [ENTER]

එතකොට හෙට;
[Ctrl + Alt + T]
$ [Ctrl + R]
new-inst
$ [ENTER]

සරලයි නෙහ්!? ;)

!n

මේකෙන් කියන්නෙ ගණිතයෙ එන ක්‍රමාරෝපිතයෙ අනිත් පැත්ත වගේ එකක් නෙමේ. මේකත් ඇත්තටම ආපහු හැරිලා බලන (reverse lookup) කරන ක්‍රමයක්. උදාහරණයකින් පෙන්නුවොත්,

$ history | grep ffmpeg

දැන් මේ වගේ ඒවා එකක් හෝ ගොඩක් පෙන්නයි තමන්ගෙ අතීත පාවිච්චිය අනුව (ඉලක්කම වෙනස් වෙන්න පුළුවන්);
942 ffmpeg -f concat -i concat.txt ~/Videos/video-2016-06-22.mp4

$ !942
ffmpeg -f concat -i concat.txt ~/Videos/video-2016-06-22.mp4

අදාළ ඒක තෝරගෙන ඒකේ අංකය "අහෝ බේදයකි ඉරකි තිතකි" එක්ක ටයිප් කරන්නයි තියෙන්නේ. ඉතාම පහසු සෝට්කට් එකක්. :)
(අමතර සටහනක් - ffmpeg පාවිච්චි කරලා ඉතාම ඉක්මනින් සමහර වීඩියෝ සංස්කරණ වැඩ කරගන්න පුළුවන්)

එච්චරද? ඉවරයි කිව්වට ඉවරයි කියල හිතන්නෙපා තව තියෙනව.

හිතන්න මෙහෙම දෙයක්; root විධියට දිය යුතු විධානයක් අපි වැරදිලා සාමාන්‍ය විධියටම දෙනවා, ඒක වැඩ කරන්නෙ නෑ. එතකොට sudo ඉස්සරහට ටයිප් කරලා අර පතරංග හෑල්ල ආපහු ටයිප් කරන එක කරදර වැඩක් නේද? ඒකට කරන්න තියෙන්නෙ ඉරකි-තිතකි දෙපාරක් පාවිච්චි කරන එක. බලමු උදාහරණෙකින්ම.

$ apt-get install build-essential ubuntu-restricted-extras compizconfig-settings-manager unity-tweak-tool

මෙහෙම හෑල්ලක් එයි.
E: Could not open lock file /var/lib/dpkg/lock - open (13: Permission denied)
E: Unable to lock the administration directory (/var/lib/dpkg/), are you root?

ආපහු ටයිප් කරන්න කම්මැලි නිසා;
$ sudo !!
sudo apt-get install build-essential ubuntu-restricted-extras compizconfig-settings-manager unity-tweak-tool

සරලයි, ලේසියි! :)

find, grep, strings

මොකක් හරි ෆයිල් එකක් හොයාගන්න ඕනෙ වුණාම file browser එකට ගිහිං Ctrl + F ගහල හිටං නමේ කෑලි ටයිප් කර කර හොයනව නේද? මෙන්න ඊට ලේසි වගේම ප්‍රතිපලදායක විධියක්. පාවිච්චි කරන්න find විධානය.

පරණ ඩොස් ගේම් හොයාගන්න හැටි :-)

$ find . -type f -iname '*.exe' -exec grep '^MZ' '{}' \; | grep 'Binary file'

හාඩ් ඩිස්ක් එකේ කොහෙ හරි හැංගිලා තියෙන පරණ ඩොස් ගේම් ටිකක් අරගෙන DosBox දාගෙන සෙල්ලම් කරන්න ලෑස්ති වෙමු. :) හොයාගන්න මම දීල තියෙන උදාහරණෙන් කාරණා කීපයක්ම කවර් වෙනව.

find - iname මගින් filename pattern එකක් ඔස්සේ හොයන්නත්, හොයාගන්නා ගොනු මත -exec මගින් යම්කිසි විධානයක් යොදවන්නත් පුළුවන් (grep වෙනුවට rm භාවිත කළොත් හම්බවෙන හැම එකම ඩිලීට් වෙනවා)
grep - මේකෙන් කරන්නෙ pattern matching. ඒ කිව්වෙ find විධානයෙන් හොයා ගන්න හැම ගොනුවකම අපි දෙන 'රටාව' (text pattern) එක තියෙනවද බලන එක. මෙතනදි මට ඕනේ MZ කියන එක. (ඔව්, exe ෆයිල් ඇතුලෙ තියෙන ඒවත් බලන්න පුළුවන් ;) )
DOS file header - MS-DOS exe file header එක "MZ" වලින් පටන් ගන්නව කියන එක මෙතනට අමතර කාරණාවක්. විකිපීඩියාවේ තියෙනව විස්තරේ.
regular expressions - මෙන්න! සෑම කෙනෙක්ම ඉගෙනගත යුතු පාඨ කොටස් හොයන මන්තරේ. උදාහරණයට අදාළව ගත්තොත් MZ වලට කලින් තියෙන කොක්කෙන් මම කියන්නෙ text කොටසක් විධියට මුලටම MZ කියන එක තියෙනවද කියන එක.

වින්ඩෝස් පාවිච්චි කරන අය සාමාන්‍යයෙන් කරන්නෙ වින්ඩෝස් එක්ස්ප්ලෝරරේ දකුණු පැත්තෙ උඩ search box එකේ අදාළ දේ ටයිප් කරල හොයන එකනේ. හැබැයි ඉතින් මෙච්චර හරියක් නං මළාට වින්ඩෝස් එක්ස්ප්ලෝරර් වල කරන්න බෑ. :)

strings විධානය තවත් ප්‍රයෝජනවත් විධානයක්. මේකෙන් පුළුවන් ඕනෙම ජාතියක ෆයිල් එකක් ඇතුළට ගිහිං ඒවයෙ තියෙන text කොටස් හොයාගන්න. බලමු උදාහරණයකින් Nikon D7100 කැමරාවෙන් ගනිපු පිංතූර ටික හොයාගන්න,

$ find . -type f -type '*.jpg' -exec strings -f '{}' \; | grep "NIKON D7100"

කොහොමද වැඩේ? මරු නේද? රොකට් සයන්ස් නෙමේ ඒත් අපූරුයි නේද? :)

file -i

සමහරු නාගන්න තැනක් තමයි මේක. Text files කියල හිතාගෙන නොදන්න ෆයිල් cat හෝ vi වලින් විවෘත කරල බලන්න ගිහින් අමුතු අමුතු දේවල් වෙලා තියෙනව නේද? සමහර වෙලාවට ටර්මිනල් ස්ක්‍රීන් එකෙ පාටත් වෙනස් වෙනව.

අන්න ඒ වගෙ වෙලාවට පනින්න පෙර සොයා බලන්න file -i විධානය පාවිච්චි කරල අදාළ ගොනුවෙ ජාතිය හොයාගන්න පුළුවන්. මෙන්න උදාහරණයක්;

$ file -i downloaded_file
downloaded_file: audio/mpeg; charset=binary
$ mpg321 downloaded_file

$ file -i unknown_file
unknown_file: application/xml; charset=utf-8
$ vi -R unknown_file

nohup ... &

එල්ලෙන්න එපා කියල කියන්නෙ මෙහෙම තමයි. Hangup කියන්නෙ දුර අතීත කාලේ RS-232 සීරියල් මොඩම් පාවිච්චි කරපු කාලේ හැදුණු වචනයක්. ෆෝන් එකකින් කතා කර කර ඉන්න ගමන් දඩස් ගාලා රිසීවර් එක තියන එකට තමා hangup කියන්නේ. ලිනක්ස් වලදි, මොකක් හරි විධානයක්, ක්‍රමලේඛයක් command line එකේ ධාවනය වෙද්දි ටර්මිනල් එක වැහුවොත් බොහෝ විට අර කිව්ව ක්‍රමලේඛයත් නවතිනවා - ඇත්තම මැරෙනවා. nohup හෙවත් no hangup පාවිච්චි කරලා මේක වළක්වගන්න පුළුවන්.

මෙන්න උදාහරණයක්,
$ skype &
(මෙතන & හෙවත් ඇම්පර්සන්ඩ් ලකුණින් කියන්නේ දැනට ධාවනය වෙන විධානය 'තිරෙන් පිටුපස' ධාවනය වෙන්න දීලා අපට තවත් වැඩක් කරන්න ටර්මිනල් එක නිදහස් කරල දෙන්න කියන එක)

දැන් Close (x) බොත්තම ක්ලික් කරලා ටර්මිනල් එක වහලා බලන්න Skype එක අතුරුදහන් වෙන හැටි. දැන් අපි ඒකම මෙහෙමත් කරල බලමු;

$ nohup skype &

ටර්මිනල් එක වහල බලන්න Skype මැරුන්නෑ නේද?

Skype ගත්තෙ ප්‍රායෝගික නොවන සරල උදාහරණයකට. සම්පූර්ණ වෙන්න ගොඩක් කාලය වැය වෙන, command line program එක්ක මම බොහෝ විට nohup පාවිච්චි කරනවා, අත්වැරදීමකින් ටර්මිනල් එක වැහුණොත් process එක මැරෙන්නෙ නැති වෙන්න.

ඉතින් ඔය ටිප් අටත් එක්ක අදට මගේ සටහන ඉවරයි. මම මේවා වෙන් වෙන් වශයෙන් විස්තර කළත්, සමහර කෙටි ක්‍රම පත අට එකට සිඳවල automation scripts ලියාගෙන වැඩක් කරගනිද්දි කෙරෙන උපකාරය කියා නිම කරන්න බැහැ. ගීක් කෙනෙක් වුණාම එවෙලෙට දැනෙන සතුට හිටං සල්ලි වලට ගන්නත් බැහැ..! :)

සැබෑ වූ බියකරු සිහිනය | Heartbleed

noreply@blogger.com (ශාකුන්තල | Shaakunthala) — Wed, 16 Apr 2014 08:56:00 +0000

මම ලිව්ව අන්තිම බ්ලොග් සටහන නතර කළේ හොල්මන් කතාවෙ තාක්ෂණික පසුබිම ගැන හොඳට පැහැදිලි කරනව කියල. නමුත් සතියකට විතර කලින් දවසක මතු වෙච්ච, අන්තර්ජාලයෙන් තුනෙන් දෙකකට විතර බලපාන බරපතල ප්‍රශ්නයක් නිසා මට හොල්මන් කතා ලිවිල්ල පැත්තක තියල ඒ ගැන පොඩ්ඩක් හොයල බලල ලියන්න හිතුණා. මේක තාක්ෂණික ලිපියක් වගේ පෙනුනට මේක ලියන්නෙ ටෙක්නිකල් අයට නෙමේ. එදිනෙදා බැංකු කටයුතු කරගන්න, සෙට් වෙන්න (social networking), ෂොපින් යන්න අන්තර්ජාලය පාවිච්චි කරන ඔන්ලයින් සාමාන්‍ය ජනතාව වෙනුවෙන්. :) (ඒ නිසා ටෙක්නිකල් පොරවල් වලට මේක බෝරිං වගේ පේන්නත් පුළුවන්)

Image courtesy: heartbleed.com

වැඩි විස්තර වලට යන්න කලින් කෙටිම හැඳින්වීමක් කළොත්, "හාට්බ්ලීඩ් කියන්නේ අන්තර්ජාලයේ වෙබ් අඩවි වලින් තුනෙන් දෙකක පමණ තොරතුරු ආරක්ෂාව පිළිබඳ මෘදුකාංගයක පවතින, දීර්ඝ කාලීනව හඳුනා නොගත් දෝෂයක් හේතුවෙන් රහසිගත දත්ත සූක්ෂම අයුරින් බාහිර පාර්ශව අතට පත් වීමේ අවදානමක්" ලෙස හඳුන්වන්න පුළුවන්. අන්න ඒක සිංහලෙන් විස්තර කරන්නයි මේ වෑයම.

කවුරුත් දන්නවනේ HTTPS කියන එක ගැන. Facebook යද්දි වෙබ් බ්‍රවුසරේ අර ඉබ්බා (padlock) මාක් එකක් එන්නේ... අන්න ඒ ඉබ්බා (ගෙ නිරූපිතය) කියල හිතාගන්නකො දැනට. සාමාන්‍යයෙන් අපි දන්න හැටියට මේ ඉබ්බා තියෙනව කියන්නෙ ඒ වෙබ් අඩවිය ආරක්ෂිතයි. වෙන අය කාටවත් අපි ජාලගත වෙලා කරන දේ හොයන්න බෑ. උදාහරණයක් විධියට, මම username/password දීලා Facebook එකට ලොග් වෙනව නං, මගේ පරිගණකය (client) සහ Facebook වෙබ් අඩවිය වැඩ කරන මැසිම (server) විතරයි ඒ username/password දැනගන්නේ මේ ඉබ්බා තියෙද්දි. ඉලෙක්ට්රොනික විධියට එහා මෙහා යන දත්ත, ෆෝන් ටැප් කරනව වගේ වැඩක් කරල තෙවැනි පාර්ශවයකට (හොරෙකුට) ග්‍රහණය කරගන්න පුළුවන් වුණත්, ඒ දත්ත රහස් අංකනයට (encrypt) ලක් කර ඇති නිසා ඒවා username/password ලෙස කියවන්න කිසිම බාහිර පාර්ශ්වයකට බැහැ.

ඕක තමයි අපි මෙච්චර කාලයක් විශ්වාසයෙන් යුතුව පාවිච්චි කරපු සම්මුතිය (SSL/TLS protocol). හැබැයි, මෑතකදි පර්යේෂකයින් කණ්ඩායමක් හොයාගෙන තියෙනවා ඔය ඉබ්බා කඩන්න පුළුවන් කියල! නරකම ආරංචිය තමයි, ඉබ්බා කඩන්න පුළුවන් කියල ප්‍රසිද්ධියේ කවුරුත් නොදැන අවුරුදු දෙකක්ම ගෙවිලා ගිහින් කියන එක. ඒ කියන්නේ ඉබ්බා කඩන්න පුළුවන් කියල කවුරුහරි හොරෙක් (හැකර් කෙනෙක්) දැනගෙන, ඒ බව ප්‍රසිද්ධ නොකර හිටියා නම් ඒ හොරා සෑහෙන ප්‍රයෝජනයක් ඒ හැකියාවෙන් අරන් තියෙන්න ඉඩ තියෙනවා.

ඊළඟ නරක ආරංචිය තමයි, ඉබ්බා කැඩුවා කියල අහු වෙන්නෙ නැතුව හොරෙකුට ෂේප් වෙලා යන්න පුළුවන්කම. ඒකත් මේ ආරක්ෂක දුර්වලතාවයෙ හැටියක්. සාමාන්‍යයෙන් වෙනින් ජාතියක හැක් කිරිල්ලක් නං, දක්ෂ හොරෙකුගෙ වැඩක් නෙමෙයි නං වැඩේ මාට්ටු වෙනවා. නමුත් මේක එහෙම ලේසියෙන් මාට්ටු වෙන ඉබ්බො ඇරිල්ලක් නෙමේ කියල තමයි තතු දත් අය කියන්නෙ. ඊළඟ නරක ආරංචිය, ලෝකෙ තියෙන වෙබ් අඩවි වලින් තුනෙන් දෙකකම මේ අවදානම තියෙනවා. ඒ කියන්නේ, අපි එදිනෙදා පාවිච්චි කරන වෙබ් අඩවි වලිනුත් සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක අවදානම තියෙනවා/ තිබුණා කියල එක. ලොකුම උදාහරණයක් තමයි Yahoo සහ Flickr. (මේ වෙලාව වෙනකොට නම් Yahoo සහ Flickr මේ අවදානම් තත්වය මඟඇරල අළුත් ඉබ්බෙක් දාලයි තියෙන්නෙ :) )

කාටත් තේරුම් ගන්න පුළුවන් කියල මට හිතුණු විධියට ලියනව නං, ඔන්න ඔය අවදානමට තමයි Heartbleed කියල නමක් දාගෙන තියෙන්නෙ. මේක වාර්තා වුණේ 2014 අප්‍රේල් 7 වෙනිදා.

කොහොමද මේ Heartbleed දෝෂය ඇති වෙන්නෙ?

Image courtesy: imgarcade.com

Heartbleed කියන එක පැහැදිලි කරන්න කලින් මම මුලින්ම කියන්නම් Heartbeat කියන එක ගැන. ඒ කිව්වෙ අපේ ශරීර වල සිද්ධ වෙන හාට්බීට් එක නෙමේ. ඔය ඉබි සිස්ටම් එකෙන් (HTTPS) අපි වෙබ් අඩවියක් එක්ක වැඩ කරද්දි දත්ත එහාමෙහා හුවමාරු වෙන සම්මුතියක් (protocol) තියෙනවා. අපි ඒකට SSL protocol කියමු. SSL protocol එකේදි, වෙබ් බ්‍රවුසරය (user), වෙබ් සර්වරය (website) එක්ක සම්බන්ධ (connect) වුණාට පස්සෙ වෙබ් බ්‍රවුසරයට අවශ්‍ය නම් සැරින් සැරේ පොඩි සිග්නල් එක ගානෙ සර්වර් එකට යවලා තමන් තවමත් සම්බන්ධ වෙලා ඉන්න බව සර්වර් එකට කියන්න පුළුවන්. ඒ විධියට තමන් තවමත් “රැඳී ඉන්න” බව සැරින් සැරේ නොපෙන්නුවාත්, සමහර වෙලාවට මේ connection එක කැඩෙන්න පුළුවන්.

ඔන්න ඔය සැරින් සැරේ යවන සිග්නල් එකට තමා හාට්බීට් කියන්නේ. හරියට මෙන්න මේ වගේ, A සහ B කියල යාළුවො දෙන්නෙක් ඉන්නවා... A කියන්නෙ බ්‍රවුසරය, B කියන්නෙ සර්වරය කියල හිතමුකො. මේ ඒ දෙන්නගෙ දුරකථන සංවාදය.

A: මචං මට අහවල් කොම්පැණියෙ ෆෝන් නම්බරේ හොයල දීපංකො.
B: හරි... ලයින් එකේ ඉඳපන්... මං හොයල දෙන්නම්.
A: (විනාඩියකට පසු) මචං උඹ නිදිද?
B: නෑ... තාම හොයනවා පොඩ්ඩක් හිටු.
A: (විනාඩියකට පසු) උඹ මැරිලද බං?
B: මැරුන් නෑ යකෝ තාම හොයනවා හිටපන් පොඩ්ඩක්.
A: (විනාඩියකට පසු) මෙච්චර වෙලා මක් කරනවද?
B: මෙච්චර වෙලා.... &%$%&#%^*%#!!!.
B: හරි.. හම්බවුණා.. ලියාගනින්... 0712755777

යාළුවො දෙන්නෙක් සැබෑ ජීවිතේ ඔහොම කතා කළාට, OpenSSL Heartbeat එකේදි ඔය යාළුවො දෙන්නගෙ කතාව සිද්ධ වෙන විධිය ටිකක් යාන්ත්‍රිකයි, මෙන්න මෙහෙම.

A: මට අහවල් කොම්පැණියේ ෆෝන් නම්බර් එක එවන්න.
B: රැඳී සිටින්න
A: නිදිද? (තහවුරු කරගැනීමේ කේතය ABC - අකුරු තුනයි)
B: නිදි නැත (ABC)
A: නිදිද? (තහවුරු කරගැනීමේ කේතය WXYZ - අකුරු හතරයි)
B: නිදි නැත (WXYZ)
B: 0712755777

සරලව කිව්වොත් ඔන්න ඔය කහ පාටින් මාක් කරපු ටිකේ වෙන දේ තමයි හාට්බීට් කියන්නෙ. එතකොට
Heartbleed? උඩින් තියෙන එක පැහැදිලිව බැලුවොත් පෙනේවි, හැම වෙලාවෙම A යවන කේතයෙ ප්‍රමාණයත් Bට කියනවා. B, ඒ කේතය ආපහු Aට එවනවා.

le ඇම්ඩන් :-)

දැන් හිතන්න B ටිකක් හොයල බලන්නෙ නැතුව වැඩක් කරන කෙනෙක් කියල. අපි හිතමු එයාට කපටි A කෙනෙක් (ඇම්ඩන් කෙනෙක්) සෙට් වෙනව කියල. කපටි A මෙන්න මෙහෙම වැඩක් කරනවා.

A: නිදිද? (තහවුරු කරගැනීමේ කේතය AB, අකුරු තිහයි)
B: නිදි නැත (ABsecretkey=thqckbrfxjpovldgx!)

ඇම්ඩා යවන්නෙ අකුරු දෙකයි. හැබැයි බොරුවට කියනවා අකුරු තිහක් එව්වා කියල. දැන් B, අපේ වෙබ් සර්වර් එක වැඩිය හොයන්නෙ බලන්නෙ නැතුව ඒ වෙලාවෙ තමන්ගෙ මතකයෙ තියෙන තව මොනවහරි අකුරු විසි අටකුත් අර අකුරු දෙකට අමුණල යවනව.

අන්න ඒ වැඩිපුර යවන අකුරු විසි අට!!!! ඒක ඇතුලෙ අර ඉලෙක්ට්රොනික ඉබ්බව අරින ඉලෙක්ට්රොනික යතුර තිබුණොත් මොකද වෙන්නෙ? දැන් ඇම්ඩා ඒක දන්නවා. ඉබ්බගෙ යතුර හොයා ගත්තා කියන්නේ දැන් අපි ආරක්ෂිතයි කියල හිතාගෙන සන්නිවේදනය කරපුව ඇම්ඩටත් බලන්න පුළුවන්.

Username/password - ක්‍රෙඩිට් කාඩ් අංක - ඊ මේල් පණිවුඩ - රහසිගත විය යුතු දේවල් හැම දෙයක්ම අනතුරේ!!!

සුළු දෝෂයක් ඔච්චර බරපතල වෙන්නෙ කොහොමද?

Heartbleed දෝෂය නිසා පහර වදින්නෙ පරිගණක දත්ත වල ආරක්ෂාවෙ මර්මස්ථානයකට. සේප්පුවක් ඇතුලට යතුරු ගොඩක් දාලා ඒක වහනවා. සේප්පුවෙ යතුර හොරෙක් ගත්තොත් මොකද වෙන්නෙ? උදාහරණයක් විධියට මෙහෙම හිතන්න... යම් බැංකුවක ඉලෙක්ට්රොනික ගනුදෙනු වෙබ් අඩවියත් ඒ අඩවිය පාවිච්චි කරන අයත් අතර හුවමාරු වෙන දත්ත කියවන හැටි හැකර් කෙනෙක් හොයා ගන්නවා. හැබැයි කවුරුත් ඒක දන්නෙ නැහැ. දැන් එයාට දවස් ගණනාවක් වුණත් නිශ්ශබ්දව බලාගෙන ඉන්න පුළුවන් බැංකුවත් එක්ක ගනුදෙනු කරන අයගෙ වැඩ දිහා... ගනුදෙනුකරුවන්ගේ පාස්වර්ඩ්... ක්‍රෙඩිට් කාඩ් අංක... මේ හැම එකක්ම දිහා එයා බලාගෙන ඉන්නවා. අපේ පාස්වර්ඩ් එක වෙන කෙනෙක් හොයා ගත්තා කියන්නෙ සොරි ඩොට් කොම්. අන්න ඒ නිසා තමයි OpenSSL ඉංජිනේරුවන් අතින් සිද්ධ වෙච්ච අත්වැරදීම සුළු වුණාට ප්‍රතිපලය භයානක වෙලා තියෙන්නෙ.

හාට්බීට් එකේ අවුලක් නිසාම හාට් එකෙන් ලේ ගලනවා... ඒ නිසා තමයි Heartbleed කියල නමක් දාගෙන තියෙන්නෙ. මේක බැලු බැල්මට සුළු දෝෂයක් වගේ පේන්න පුළුවන්. නමුත් ඒ නිසා සෘජුව හා වක්‍රව පරිගණක වෘත්තිකයන්ට සහ ඉංජිනේරුවන්ට විසඳන්න සිද්ධ වෙලා තියෙන ප්‍රශ්න ටිකක් සංකීර්ණයි. මම ඒවා හැම එකක්ම මෙතන පැහැදිලි කරන්නෙ නැහැ, ඒ සංකීර්ණතා ගැන සොයා බලලා ගැටළු විසඳීම පරිගණක ඉංජිනේරුවන් කළ යුතු දෙයක් නිසා.

අපි මොකක්ද මේකට කරන්න ඕනෙ?

කැමැත්තෙන් හෝ අකමැත්තෙන්, අන්තර්ජාලය හරහා වැදගත් වැඩ කරගන්න එක ටික දවසකට පරිස්සමෙන් කරන්න වෙනවා. විශේෂයෙන්ම බැංකු කටයුතු, භාණ්ඩ මිළ දී ගැනීම් වගේ වැඩ.

වෙබ් අඩවි පවත්වාගෙන යන අයට නිර්දේශ කරල තියෙනවා පරණ ඉබ්බා මාරු කරල අළුත් මොඩල් එකේ ඉබ්බෙක් දාන්න කියල. තාක්ෂණික බාසාවෙන් කිව්වොත්, OpenSSL මෘදුකාංගයෙ අළුත් නිකුතුව ස්ථාපනය කරලා SSL certificate එක අළුත් කරන්න. Yahoo, SoundCloud වගේ වෙබ් අඩවි දැනටමත් එහෙම කරල තියෙනවා. යම් වෙබ් අඩවියක් ඔන්න ඔය ටික කළාට පස්සෙ එයාලගෙ පැත්තෙන් ප්‍රශ්නය විසඳෙනව. ප්‍රශ්නය විසඳීමෙදි වැඩි වැඩ කොටසක් කරන්න වෙලා තියෙන්නෙ පරිගණක පද්ධති ඉංජිනේරුවන්ට. නමුත් පරිගණක ආරක්ෂාව කියන්නෙ පරිගණක පද්ධති පාවිච්චි කරන හැම දෙනාගෙම වගකීම. මේ වගේ වෙලාවක අපි අන්තර්ජාලය පාවිච්චි කරන අය හැටියට අපේ වැඩ කොටසත් කරන්න ඕනේ. එහෙම නොකර පස්සෙ දවසක “මගෙ එකවුන්ට් එකත් හැක් කරලනෙ” කියල නාහෙන් අඬන්න වෙන්න වැඩ සිද්ධ කරගන්නෙ නැතුව කළ යුතු දේ දැන්ම කරන්න ඕනේ.

කරන්න තියෙන්නෙ පොඩි දෙයයි. අන්තර්ජාලයෙ අපි පාවිච්චි කරන වෙබ් අඩවි එකින් එකේ පාස්වර්ඩ් වෙනස් කරන්නයි ඕනේ. හැබැයි හදිසි නොවී පොඩ්ඩිත්තක් ඉවසන්න වෙනවා. Heartbleed ගැටළුව තවමත් විසඳා නැති වෙබ් අඩවි වල පාස්වර්ඩ් වෙනස් කළාට වැඩක් නැහැ. පැච් එක නොදා ටියුබ් එකට හුළං ගහනව වගේ වැඩක් ඒක. ඒ නිසා ඒ ඒ වෙබ් අඩවිය විසින් දැනුම් දීමක් කරනකම් ටිකක් ඉවසන්න වෙනවා.

මෙන්න මේ ප්‍රවෘත්ති වෙබ් අඩවියෙ තියෙනවා අන්තර්ජාලයේ වැඩියෙන්ම ජනප්‍රිය වෙබ් අඩවි වලින් දැනට පාස්වර්ඩ් වෙනස් කරන්න ඕනෙ මොන අඩවි වලද කියල.

http://mashable.com/2014/04/09/heartbleed-bug-websites-affected

Google වගේ සමහර වෙබ් අඩවි Heartbleed ගැන කරල තියෙන ප්‍රකාශයන් වල ටිකක් දෙපැත්තට වැනෙන පරස්පර විරෝධී ගතියක් තියෙනවා. ඒ නිසා Google/ Gmail පාස්වර්ඩ් අනිවාර්යයෙන් වෙනස් කරන්න. අවදානමට ලක් වෙනවට වඩා ඒක හොඳයිනේ. ඊ මේල් එකවුන්ට් එකක් වෙන කෙනෙකුගේ අතට ගියා කියන්නේ, ඒ ඊ මේල් එකවුන්ට් එක පාවිච්චි කරල වෙනින් වෙබ් අඩවි (උදා. Facebook, PayPal) වල හදාගනිපු එකවුන්ට් වලටත් ෂොට් එක හම්බවෙනවා. (PayPal වලට Heartbleed දෝෂය සෘජුවම බලපෑවේ නැතත්, ඊ මේල් එකවුන්ට් එකේ තත්වය අවදානම් කියන්නෙ PayPal එකවුන්ට් එකටත් අවදානම වක්‍රව බලපානවා කියන එක) ඒ නිසා ඊ මේල් පාස්වර්ඩ් අනිවාර්යයෙන් වෙනස් කරන්න.

ලංකාවෙ බැංකු ගැන තමයි ඊළඟට වද වෙන්න තියෙන්නෙ. ලංකාවෙ බැංකු කීපයක්ම දැන් අන්තර්ජාලය හරහා ගනුදෙනු කරන්න අවස්ථාව සලසා දීලයි තියෙන්නෙ. නමුත් මට ලොකු විශ්වාසයක් නෑ අපේ බැංකු වලින් කීයක් Heartbleed ගැන උනන්දු වෙලා ඒ දෝෂය නිවැරදි කරලා පාරිභෝගිකයින්ට දන්වයිද කියන එක. E-banking සේවා නිතර පාවිච්චි කරනවනම්, බැංකුවට ඊ මේල් එකක් යවලා මේ ගැන විමසීමක් කරන්න ඕනෙ කියන එකයි මගෙ අදහස. (Heartbleed දෝෂ නිරාකරණය කරල නැත්තං හොඳට ඇහැ ඇරලා බලන්න කියන https ඉබ්බගෙන් වැඩක් නෑ)

ඔන්න ඔහොම තමයි මෑත ඉතිහාසයේ අන්තර්ජාලය මුහුණදුන් බරපතලම අනතුර ගැන සටහන් වෙන්නේ. පරිගණක පද්ධති වල නිර්වද්‍යතාවයත්, ආරක්ෂාවත්, නිසි පැවැත්මත් බලාගන්න එක රැකියාව වෙච්චි මම වගේ අයට Heartbleed කියන්නෙ සැබෑ වෙච්ච නරක හීනයක්.

සුභ අළුත් අවුරුද්දේ අන්තර්ජංජාලය ගැන මුලින්ම කතා කරන්න සිද්ධ වුණේ නරක ආරංචියක්. ඒ කෙසේ වෙතත්,

උදා වෙච්ච සිංහල දෙමළ අළුත් අවුරුද්දේ අන්තර්ජාලය වඩා හොඳ තැනක් වේවා කියල මගේ අන්තර්ජාල යාළුවන් වෙනුවෙන් ප්‍රාර්ථනා කරනවා වගේම....

ආපහු මතක් කරනවා....

අවුරුද්දට වැඩ අල්ලන්නත් එක්ක පාස්වර්ඩ් ටික ඔන්න ඔහෙ වෙනස් කරලම දාන්න. :D
ඕං මං ගියා!

මේවා කියවන්න - වැඩිදුර දැනුවත් වෙන්න:

http://heartbleed.com
http://en.wikipedia.org/wiki/Heartbleed
What is ‘Heartbleed’ and should I be worried? [ http://www.thestarphoenix.com/technology/What+Heartbleed+should+worried/9720665/story.html ]
Heartbleed: Critical Internet security flaw puts two-thirds of the Web at risk [ http://tech.firstpost.com/news-analysis/heartbleed-critical-internet-security-flaw-puts-two-thirds-of-the-web-at-risk-221496.html ]
What Is Heartbleed? The Video [ http://techcrunch.com/2014/04/08/what-is-heartbleed-the-video ] (මේ වීඩියෝ එක අනිවාර්යයෙන් බලන්න)
http://mashable.com/2014/04/09/heartbleed-bug-websites-affected

සර්වර් එකේ හොල්මනක්

noreply@blogger.com (ශාකුන්තල | Shaakunthala) — Mon, 10 Mar 2014 19:08:00 +0000

"මචං උඹ ලිනක්ස් දන්නව නේද?"

Image courtesy: pixabay.com

ටී ෂර්ට් එකක පිටේ FAQ අකුරු තුන තඩියට ප්‍රින්ට් කරවගෙන ඊට යටින් ඔය ප්‍රශ්නෙයි ගැළපෙන උත්තරේකුයි ගහගන්නවා මම හිතුණොත්. :D එච්චරටම නිතර දෙවේලේ ඇහෙන ප්‍රශ්නයක් ඕක. සාමාන්‍යයෙන් මගෙන් කවුරුහරි ඔහොම අහන්නෙ ලිනක්ස් සම්බන්ධ උදව්වක් ඕනෙ වුණාම. ඉතින් මේකත් එහෙම කතන්දරයක්...

මගේ මිත්‍රයා පරීක්ෂණ මට්ටමින් තමන්ගෙම ලිනක්ස් සර්වර් එකක වෙබ් අඩවියක් හොස්ට් කරලා. ඊට පස්සෙ ඒ වෙබ් අඩවිය පාවිච්චි කරයි කියල හිතන අයට පොඩි ටෙස්ටිං (UAT) රවුමක් දෙකක් කරන්න දීලා අඩුපාඩු අල්ලගන්න. මේ UAT එකේදි හදිසියෙම වෙබ් අඩවිය අකර්මණ්‍ය වෙලා. හේතුව හොයල බැලුවම හාඩ් ඩිස්ක් එකේ root partition එක (/) සම්පූර්ණයෙන්ම පිරිලා ඉඩ නැහැ. වෙබ් අඩවිය වැඩ කරනකොට caches/ logs ලියන්න හාඩ් ඩිස්ක් එකේ ඉඩ නැති නිසා තමයි ඒක නැවතිලා තියෙන්නෙ.

"මචං මගෙ සර්වර් එකේ හාඩ් එක පිරිලා. පරණ ලොග්ස් මහ ගොඩක් ඩිලීට් කරා ඒත් ඉඩ නැහැනෙ බං.... සයිට් එක වැඩ කරන්නෑ ඒ නිසා."

"කෝ බලමු....."

මුලින්ම df -h විධානය දීලා බැලුවා. ඒ කියන්නෙ 'disk free' - ලිනක්ස් වලදි හාඩ් ඩිස්ක් එකේ කොයි තරම් ඉඩ භාවිත වෙනවද, කොයි තරම් ඉඩ ඉතිරිද කියල බලන්නෙ df වලින්. මේ සිද්ධියෙදි root partition එක සම්පූර්ණයෙන්ම පිරිලා තිබුණෙ. Size: 20 GB, Used: 20 GB, Use%: 100% විධියට තමයි පෙන්නුම් කළේ.

ඊළඟට ගිහින් බැලුවෙ /var/log/apache2 කියන ඩිරෙක්ටරියට. කියන්න වගේම ලොග් ටික ඩිලීට් කරල. පේන විධියට ඉඩ නං තියෙන්න ඕන. කෝකටත් කියල root partition එකේ තියෙන ඔක්කොම ෆයිල් වලින් අත්පත් කරගෙන තියෙන ඉඩ ප්‍රමාණයෙ එකතුවත් බලන්න ඕනෙ.

"මචං රූට් පාස්වර්ඩ් එක?"

"**********"


# du -h --max-depth=0 --one-file-system

du කියන්නෙ 'disk usage' කියන එක. අස්සෙ මුල්ලෙ තියෙන හැම ෆයිල් එකකම ප්‍රමාණය නෙමෙයි, අපට ඕනෙ root disk එකේ තියෙන ඔක්කොම ෆයිල් වලින් අත්පත් කරගත්ත ඉඩ ප්‍රමාණයෙ එකතුව. ඒ නිසා max depth එක 0 විධියට දීල තියෙනවා. ලිනක්ස් වල /boot, /home,... විධියට වෙනින් partition mount කරල තියෙන්නෙ ‘/‘ යටතෙ අතුරු ඩිරෙක්ටරි වලට නිසා ඒ parition ටිකත් ගණනයට එකතු වෙලා ලොකු ඉලක්කමක් උත්තරේට එක වළක්වන්න තමයි one file system කියන එක දීල තියෙන්නෙ.

හරි නං ඕකෙන් එන උත්තරේ root partition එකේ සම්පූර්ණ ඉඩ ප්‍රමාණයට සමාන වෙන්න ඕනේ... මේ සිද්ධියෙදි නං 20 GB. එහෙම සමාන වෙනවනං මගේ මිත්‍රයා ඉස්සෙල්ලම ඩිලීට් කරපු ලොග් ෆයිල් ටික මෙච්චර වෙලා සර්වර් එකේ තිබුණෙ කොහොමද කියල ප්‍රශ්නයක් එනවා. ඒ ටිකත් එකතු කළාම 20 GB (මුළු ධාරිතාවට) ට වැඩි වෙන්න ඕනා. ඒක වෙන්න බැරි වැඩක්.

සමාන වෙන්නෙ නැතුව ෆයිල් වලට පාවිච්චි වෙලා තියෙන සම්පූර්ණ ඉඩ ප්‍රමාණය 20 GBට අඩු වුණා නං, ඒ කිව්වෙ 16 GB විතර වුණා නං ඉතිරි ගිගාබයිට් හතරට මොකද වුණේ කියන එක ඊළඟ ප්‍රශ්නේ. ඒ ඉඩ ඉතිරියි කියල පෙන්නන්න එපැයි!

ඉතිං අපට ආපු උත්තරේ ඇත්තටම අඩු ඉලක්කමක්! ඒ කියන්නේ........

Image courtesy: Shutter (2008 movie)

සර්වර් එකේ හොල්මනක්!??

ඔය අස්සෙ තමයි මට සැකයක් ආවේ ඩිලීට් කළා කියපුවා ඇත්තටම ඩිලීට් වෙලා නැද්ද කියලා. එතකොටම මතක් වුණා වින්ඩෝස් වල වගෙ නෙමෙයි ලිනක්ස් වල මොකක් process එකකින් පාවිච්චි වෙන ෆයිල් එකක් ඒ පාවිච්චි කෙරෙන වෙලාවෙ වුණත් ඩිලීට් කරන්න පුළුවන් නේද කියල.

"මචං උඹ Apache ඩවුන් කරන්නෙ නැතුව නේද ලොග්ස් ටික ඩිලීට් කළේ"

"ඔව් එහෙම පුළුවන්නෙ"

ඉතිං ඔය ඔස්සෙ වෙබ් අඩවි ගණනාවක් පීරලා හොයලා බලලා හොයා ගත්තා හේතුව. ඊළඟට මැජික් එකක් පෙන්නන්න වගේ යාළුවව කිට්ටු කරගත්තා...

"ඔන්න බලපං මචං වෙලා තියෙන දේ"


# lsof | grep "/var/log/apache2"

Output එකෙන් කොටසක්...


httpd2-wo 20241     wwwrun   12w      REG              104,1    64261354     647358 /var/log/apache2/access_log (deleted)

httpd2-wo 20241     wwwrun   13w      REG              104,1    88211314     647207 /var/log/apache2/ssl_request_log (deleted)

httpd2-wo 20241     wwwrun   14w      REG              104,1    64261354     647358 /var/log/apache2/access_log (deleted)

httpd2-wo 20241     wwwrun   15w      REG              104,1    88211314     647207 /var/log/apache2/ssl_request_log (deleted)

"ඩිලීට් කරපුව තාම තියෙනව???"

"ඔව්. පොතේ හැටියට නං Apache රීස්ටාර්ට් කරපු ගමන් මේක හරියන්නෝන"

"එහෙනං කරල බලමු"


# /etc/init.d/apache2 restart

ඔහොම restart කළාට පස්සෙ වැඩේ ගොඩ. Apache වලින් අල්ලගෙන හිටපු 'deleted files' ටික නිදහස් වුණා. හාඩ් ඩිස්ක් එකේ ඉඩත් මහා ගොඩක් නිදහස් වුණා.

ඩිලීට් කළාට පස්සෙත් ලොග් ෆයිල් ටික සර්වර් එකේ හොල්මන් කරල. බලමුකො ඒකෙත් හැටි! :)

හොල්මන් කතාවට අදාළ ප්‍රශ්නයක් මම askubuntu.com වෙබ් අඩවියෙ දැම්මා. මේ කතන්දරේ තාක්ෂණික පසුබිම මම ඊළඟ සටහනේ ලියන්නම්. නැත්තම් මේ සටහන කියවගන්න බැරි වෙන තරමට පත මාගලක් වගේ වෙනවා. ඒ නිසා හොල්මන්වල ඇත්ත හෙළිදරව්ව පසුවට. අදට ආයුබෝ! :-)

CV එක පිළිවෙලකට හදමු

noreply@blogger.com (ශාකුන්තල | Shaakunthala) — Sun, 19 Jan 2014 15:19:00 +0000

Image courtesy: mathieuloiseau.deviantart.com

තොරතුරු තාක්ෂණ ක්ෂේත්‍රෙය් අවුරුදු දෙකහමාරක විතර අත්දැකීම් අනුසාරයෙන් කාටත් වැදගත් වෙන දෙයක් ලියන්න හිතුණා. උපාධියක් හදාරණ කෙනෙකුගෙ ඊළඟ අරමුණ රැකියාවක් සොයා ගන්න එක. තොරතුරු තාක්ෂණ උපාධි කරන අයගෙන් නම් වැඩිම පිරිසක් (මාත් ඇතුළුව) තෝරාගන්නෙ තොරතුරු තාක්ෂණ කර්මාන්තය - පුරුදු විදිහට කිව්වොත් IT industry එක.

මේ අයට ඊළඟට මුහුණදෙන්න වෙන අභියෝගය තමයි ‘හොඳ‘ රැකියාවක් සොයාගන්න එක. ඔය කිව්ව ‘හොඳ‘ එක එක පුද්ගලයා රැකියාවෙන් බලාපොරොත්තු වෙන දේවල් අනුව වෙනස් වෙනවා. කොහොම වුණත්, කෙනෙකුට තමන් බලාපොරොත්තු වෙන රැකියාවම ලබාගන්න නම් අධ්‍යාපන සුදුසුකම් වලට අමතරව තව තව දේවල් කීපයක් බලපානවා. මනෝවිද්‍යාවේ කියන first impression කතන්දරයෙ හැටියට, රැකියාවකට අයදුම් කරන කෙනෙක් ගැන, යම් ආයතනයක් යහපත් හැඟීමක් ඇති කරගන්න තියෙන ප්‍රථම සාධකය මොකක්ද? CV එක. කෙනෙක් රැකියාවක් බලාපොරොත්තුවෙන් යම් ආයතනයකට මුලින්ම යවන්නෙ CV එකක්. ඒක කියවලා බලන කෙනා අයදුම්කරු ගැන හැකිතාක් හොඳ චිත්තරූපයක් මවාගන්න ආකාරයට CV එක හදල තිබුණොත් සම්මුඛ පරීක්ෂණයකට කතා කරයි. නැත්තං අවුට්.

CV එක පිළිවෙලකට වගේම නිරවුල්ව තියෙනවා නං ඒක කියවන කවුරු වුණත් ආසයි. නමුත් අවාසනාවකට මෙතෙක් මගේ අතට ලැබිලා තියෙන CV වලින් වැඩි හරියක තත්වය ගැන සෑහීමකට පත් වෙන්න බැහැ. මම මේ කියන්නෙ internship සහ උපාධියෙන් පස්සෙ පළවෙනි රැකියාවට අයදුම් කරන අය ගැන. ඒ නිසා මම හිතුවා තොරතුරු තාක්ෂණ ක්ෂේත්‍රයට එන්න හිතාගෙන ඉන්න අයට උදව්වක් විදිහට CV එක, නැත්නම් වෘත්තීයමය සුදුසුකම් පිළිබඳ සාරාංශ සටහන හදනකොට සැළකිලිමත් විය යුතු දේවල් කීපයක් ගැන ලියන්න.

තොරතුරු ඉදිරිපත් කරන පිළිවෙල
අපි පොඩි කාලේ ඉස්කෝලෙ උගන්නනවා "Bio Data Form" කියල එකක් හදන හැටි. සමහරු (සුළුතරයක්) උපාධියක් අවසාන කරන්න කිට්ටුව තමන්ගෙ CV එක හදන්නත් මේ බයෝ ඩේටා එකේ ආකෘතියම පාවිච්චි කරනවා. ඒක කිසිසේත්ම නොකළ යුතු වැඩක්. එයින් පෙනෙන්නෙ අයදුම්කරුගෙ කම්මැලිකම සහ නිර්මාණශීලීත්වයක් නැතිකම. ජීව දත්ත ආකෘතියක අවධානය යොමු කරන්නෙ පුද්ගලික තොරතුරු පිළිබඳව. නමුත් CV එකක වැඩි අවධානය යොමු කරන්නෙ වෘත්තීයමය සුදුසුකම් ගැන. ඒ නිසා මම නම් හිතන්නේ පුළුවන් තරම් වෘත්තීයමය සුදුසුකම් වලට මුල්තැන දීලා CV එක හදන එක කළ යුතුයි.

CV එකක් හදන්න සම්මත ආකෘතියක් කියලා දෙයක් මම දන්න තරමින් නැහැ. තමන්ගෙ නිර්මාණශීලීත්වය අනුව ආකෘතිය හදාගන්න පුළුවන්. ආකෘතිය මොකක් වුණත්, වෘත්තීයමය සුදුසුකම් වලට වැඩි අවධානයක් යොමු කරන නිසා මම හිතනවා මෙන්න මේ පිළිවෙලට තොරතුරු ඉදිරිපත් කරන එක හොඳයි කියල. නමුත් හොඳයි කියල හිතෙනවනම් මේ පිළිවෙල පොඩ්ඩක් එහාට මෙහාට වෙනස් කරගන්න එකේ කිසිම වරදක් නැහැ. හැබැයි තොරතුරු ඉදිරිපත් කිරීමේදී කාලානුක්‍රමික පිළිවෙලකට (chronologically) ඉදිරිපත් කරන්න පුළුවන් නම් තවත් පිළිවෙලයි.

නම, දුරකථන අංකය සහ ලිපිනය ශීර්ෂපාඨය ලෙස
Objective - වෘත්තීයමය අරමුණ - පේළි 3 - 4/ වාක්‍ය දෙකක් පමණ කෙටි ඡේදයක්. උපාධියකුත් සම්පූර්ණ කරලා විධායක මට්ටමේ රැකියාවකට යනකොට වෘත්තීය මට්ටමේ අරමුණක් තිබිය යුතුයි.
Professional Experience/ Projects - රැකියා අත්දැකීම් සහ ව්‍යාපෘති පිළිබඳ විස්තර.
Academic Qualifications - අධ්‍යාපන සුදුසුකම් - (වඩා වැදගත් සුදුසුකම් ඉහළින් සඳහන් කරන්න. සාමාන්‍ය පෙළ ගැන සඳහන් කරන්නවත් එපා!)
Professional Certifications - වෘත්තීයවේදී සහතිකපත් (උදා: OCJP, Oracle DB, CEH, etc.)
Skills - නිපුණතා (උදා: Java programming, PHP, xHTML, Linux, etc.)
Extra-curricular activities/ Achievements - බාහිර කටයුතු සඳහා සහභාගීත්වය/ ජයග්‍රහණ
Personal Information - පෞද්ගලික තොරතුරු - රැකියාවට බඳවාගැනීමේදී වැදගත් විය හැකි අත්‍යාවශ්‍යම පෞද්ගලික තොරතුරු සුළු ප්‍රමාණයක්
Non-related Referees/ තීරකයින්- සාමාන්‍ය සම්මතය තීරකයින් දෙදෙනෙකුගෙ විස්තර සඳහන් කිරීම. දෙන්නම එකම ආයතනයේ නොවීම වැදගත්.

මේ මට මතක් වුණු හැටියටයි ලිව්වේ. මම ලිව්ව headings ටික හැර වෙන විධියකට වර්ගීකරණය කරන්න පුළුවන් දෙයක් තියෙනවනම් මේවා අස්සට පරිස්සමින් රිංගවන එකේ කිසිම වරදක් නැහැ. උපාධිය හදාරණ අතරතුර පර්යේෂණ පත්‍රිකාවක් පළ කරල තියෙනවනම් ඒක ඉහත 3ත් 4ත් අතරට රිංගවන්න පුළුවන් Research Experience කියලා. ඒවා හොඳටම හයිලයිට් වෙනවා. :)

Internship එකකට හෝ internship එකක් නොකර කෙළින්ම පළමු රැකියාවටම අයදුම් කරනවා නම් බොහෝවිට Professional Experience කියල දාන්න එකක් නැති වෙන්න පුළුවන්. ඒ ගැන හිතන්න එපා. ඒක නොදා ඉන්න පුළුවන්. හැබැයි ඒ අඩුපාඩුව මැකෙන්නත් එක්ක කැම්පස් එකේ කරපු projects, research ගැන ටිකක් ලොකු කරල ලියන්න පුළුවන්. :)

දැන් මම මෙහෙම කියල තියෙන පලියට මේ විදියටම CV හදන්න ගියොත් ඒකත් හරියන වැඩක් නෙමෙයි. තමන් අයදුම් කරන්න බලාපොරොත්තු වෙන රැකියාවත්, ආයතනයත්, තමන්ගෙ සුදුසුකමුත් ගැන පොඩ්ඩක් කල්පනා කරල බලල ගැළපෙන විධියට පිළිවෙල හදාගන්න.

සුදුසුකම්
සුදුසුකම් ගැනත් පොඩ්ඩක් සඳහන් කරන්නම්. ඕනම සේවායෝජකයෙක් (employer) කැමති වෘත්තීයමය අත්දැකීම් සහ අදාළ විෂයය පිළිබඳ හොඳ දැනුමක් (domain knowledge) තියෙන කෙනෙක්ව ගන්න. ඒ නිසා කැම්පස් එකේ ඉන්න කාලෙ (එක වසරෙ ඉඳලම) ‘උගන්නන‘ දේ තමයි සියල්ල කියල හිතන්නෙ නැතුව අතිරේක වශයෙන් තමන් කැමති විෂයය පථයක් ගැන තනියම වැඩි දුර ඉගෙනගන්න. මේ දැනුම Skills/ නිපුණතා යටතේ CV එකේ සඳහන් කරන්න පුළුවන්. මම නං එහෙම තනියම ඉගෙනගත්තෙ systems administration සහ technical documentation ගැන.

Internship එකක් කරල තියෙන එකත් වැදගත් වෙනවා. ඒකට ස්ථිර රැකියාවකට තරම්ම පිළිගැනීමක් නැතත්, internship එකක් කළා කියන්නෙ වෘත්තීයමය අත්දැකීම් ටිකක් තියෙනව කියන එක. Internship එකෙන් පස්සෙ පළමු රැකියාවට යන්න CV එක හදනකොට Professional Experience යටතට internship experience එක දාන්න පුළුවන්.

කැම්පස් එකේ ඉන්න කාලෙ project එකක් කරල තියෙන එකත් වැදගත් වෙනවා. Project කිව්වම එක එක අය එක එක මට්ටමින් ඒ ගැන හිතන්නේ. සමහර අය CV එකේ දානවා කැම්පස් එකේ එක වසරෙ ඉඳල හතර වසරටම කරපු ඔක්කොම කණ්ඩායම් පැවරුම් ටික. කණ්ඩායමක් විධියට පැවරුමක් කළොත් ඒකටත් 'project' කියනවා. මේක වැරදියි. සේවායෝජකයගෙ පැත්තෙන් ගත්තොත් කැම්පස් project එකක් සම්බන්ධ අත්දැකීම් විධියට බලාපොරොත්තු වෙන්නේ අනුග්‍රාහකයෙකුත් (client), නිසි අධීක්ෂණයකුත් (supervision) යටතේ විධිමත් ක්‍රියාපිළිවෙලක් ඇතුව කරපු project එකක්. බොහෝ විට අවසාන වසර ව්‍යාපෘතිය ගැන මේ යටතේ සඳහන් කරන්න පුළුවන්.

අච්චාරු CV
CV එක යැව්වට පස්සෙ ඊළඟට එන්නෙ සම්මුඛ පරීක්ෂණය. Projects යටතට, කරපු assignment ටික එක්ක ඇත්තම project එක ගැනත් CV එකේ දාල තිබුණොත් මොකද වෙන්නේ? ඔක්කොම අච්චාරුවක් වෙනවා. Assignment ගොඩක් අස්සෙ රිංගවල project එකේ වටිනකම නිකංම අවතක්සේරු වෙනව. ඒ නිසා අනවශ්‍ය දේවල් සඳහන් නොකරන එක ඇඟට ගුණයි.

CV ගොඩක මම දැකපු අනිත් අවුල තමයි නිපුණතා (Skills) යටතේ කැම්පස් එකේ එක එක විෂයයන් යටතේ පොඩ්ඩ පොඩ්ඩ ඉගෙනගනිපු ක්‍රමලේඛණ භාෂා ඔක්කොම දාලා තියෙනවා. උදාහරණයක් විධියට, කැම්පස් එකේ එක වසරෙදි "Introduction to Programming" වගේ විෂයයක් යටතෙ ක්‍රමලේඛණ භාෂා තුනක් විතර ඉගෙනගත්තනං skills යටතෙ දානව VB.NET, Java, C/ C++ වගේ ඒ ඔක්කොම. ඊළඟ අවුරුදු වල ඉගෙනගත්ත ඒවත් එක්ක මේ ලිස්ට් එක තවත් දිග වෙනව VB.NET, Java, C/C++/C#, PHP, JavaScript, XML, Python,.... නමුත් වෘත්තීයමය අත්දැකීම් තියෙන කෙනෙකුට හොඳටම තේරෙනවා එසේ මෙසේ පොරකට හැර පළවෙනි රස්සාවට අයදුම් කරන කැම්පස් පොඩ්ඩෙකුට නං මේ ලිස්ට් එකම හොඳට ජීරණය වෙලා තියෙන සම්භාවිතාව හොඳටම අඩු බව. මෙහෙම CV එකක් මගේ අතට ආවොත් මට නං හිතෙන්නේ CV එකේ අයිතිකාරයා එකක්වත් හරියට දන්නෙ නෑ කියලා. සේවායෝජකයගෙ පැත්තෙන් සම්මුඛ පරීක්ෂණයකට කැඳවන්න CV තෝරන කෙනාටත් එහෙම හිතුණොත් අබ සරණයි. තමන් දන්න programming languages කීපයක්ම CV එකේ දාන්න අවශ්‍ය නම් උදාහරණයක් විධියට මෙන්න මේ ක්‍රමය ප්‍රවේසම් මම හිතන විධියට.

"A passionate C++ programmer. Also familiar with Visual Basic and Java."

මෙතනදි තමන් හරියටම දන්න එක මොකක්ද කියල පැහැදිලිව කියල තියෙනව වගේම, අනිත් programming languages දෙක ආශ්‍රිතව වැඩක් පැවරුවොත් වැඩේ ගොඩදාන්න බැරිකමක් නැති බවත් කියවෙනව.

තවත් අවුලක් තමයි සමහර අය CV එකේ දාන දේවල් ගැන හරියාකාරව දැනගෙන නෙමෙයි දාන්නෙ. උදාහරණයක් විධියට, එක වසරෙදි Fedora Linux environment එකක C ක්‍රමලේඛණය ඉගෙන ගත්තනම් ඒක CV එකේ skills යටතෙ දානවා C/C++, Linux, Fedora කියල. ඒක ලියල තියෙන හැටියෙන්ම එතකොට මැනගන්න පුළුවන් Linux ගැන දන්නෙ මොනවද කියල. මම CV කිහිපයක දැකලා මතක ඇති මේ විධියේ වැරදි කීපයක් සඳහන් කරන්නම්. (නොගැළපීම් පාට කරලා පෙන්නලා තියෙනවා)

PCs running Windows, MacOS, Linux and Unix - මෙයාට ඕනෙ වුණේ මෙහෙයුම් පද්ධති ගොඩක් භාවිත කරන්න දන්නවා කියන්න. නමුත් මෙතන ප්‍රායෝගිකත්වය පිළිබඳ තරමක ගැටළුවක් තියෙනවා.
Web development languages: HTML, CSS, and Dreamweaver - Dreamweaver කියන්නෙ ක්‍රමලේඛණ භාෂාවක්ද?
Programming languages: Java, PHP, .NET - .NET කියන්නෙ framework එකක් මිස භාෂාවක් නෙමෙයි.
MySQL Server, Oracle Server, MSSQL 2005/2008 - මෙතන තියෙන්නේ වචන යෙදීම පිළිබඳ පොඩි නොගැළපීමක්. Oracle RDBMS කිව්වනං ගැළපෙනවා.

මේ වගේ වැරදි වලින් පැහැදිළිවම පෙන්නුම් කරන්නෙ නොසැලකිලිමත් කම. මේ වගේ අඩුපාඩුත් ටිකක් හොයල බලල හදා ගත්තනං CV එක ලස්සන වෙනවා. :)

Defendability
CV එකේ මොන දේ කියල තිබුණත් වැඩක් නෑ සම්මුඛ පරීක්ෂණයකදි CV එකේ තියෙන දේවල් අළලා අහන ප්‍රශ්න වලට උත්තර දීගන්න බැරි නම්. CV එක සිය වතාවක් වුණත් කමක් නෑ කියවලා බලන්න එකකට එකක් පරස්පර විරෝධී දේවල්, ඒ වගේම අපැහැදිලි තැන් තියෙනවද කියල. ඒ වගේම, CV එකේ තියෙන හැම වචනයක් ගැනම සැළකිලිමත් වෙන්න. අහල ඇතිනේ ප්‍රසිද්ධ කියමනක් තියෙනවා, කොමාවකට පුළුවන්ලු මිනිහෙක් මරන්න. ප්‍රශ්නයක් ඇහුවොත් අමාරුවේ නොවැටෙන විධියට CV එක හදාගන්න.

මම ඉහළිනුත් කියල තියෙන skills දිග ලැයිස්තු වලටත් මේක අදාළ වෙනව. ජංගම දුරකථන ආශ්‍රිත තාක්ෂණික දේවල් දන්නව කියල පෙන්නන්න CV එකේ කණාවට "Familiar with Android and iOS development" කියල තිබුණොත් මොන වගේ තාක්ෂණික ප්‍රශ්න අහයිද? "What is Android manifest XML?" කියල බැරි වෙලාවත් ඇහුවොත්, Android ගැන දන්නෙත් නැත්තං විළිලැජ්ජාවෙ පණ යනව නේද? ඒ නිසා හරියටම දන්න දේවල් ගැන විතරක් CV එකේ දාන්න.

විශේෂයෙන්ම වෘත්තීයමය අරමුණ (objective) ගැන කියවෙන ඡේදය ගැන සැළකිලිමත් වෙන්න. තියෙන කම්මැලිකමට Google එකෙන් පොඩි සර්ච් පාරක් දාලා හොයාගත්ත පේළි දෙකක් කොපි පේස්ට් කරන්නෙ නැතුව තමන්ම හිතලා තමන්ට defend කරගන්න පුළුවන් එකක් කෙටියෙන් ලියන්න. සම්මුඛ පරීක්ෂණයකදි CV එකේ තියෙන හැම දෙයක් ගැනම ප්‍රශ්න අහන්නෙ නෑ. නමුත් කොයි දේ ගැන ප්‍රශ්න අහයිද කියල කියන්නත් අපි දන්නෙ නෑ. ඒ නිසා හැම දේම සම්පූර්ණව, තිබුණාම අපි ප්‍රවේසම්.

ගුණදොස් විපරම - proof reading
අවසාන වශයෙන් කරන්න ඕනෙ දෙයක් තමයි යාළුවො දෙන්නෙකුට විතර CV එක දීලා අඩුපාඩු හොයාගන්න එක. ඒ වගේම යාළුවන්ගෙත් CV අරගෙන ඒ උදව්වම කරන එක. මම පෙන්නල දීපු අඩුපාඩු විතරක් නෙමෙයි; අක්ෂර වින්‍යාස දෝෂ, ව්‍යාකරණ දෝෂ වගේ ඒවත් නැත්තටම නැති කරගන්න. තමන්ගේ දර්ශන පථයට අහු නොවෙන ගොඩක් වැරදි වෙන කෙනෙකුට පේන්න පුළුවන්. ඒවා සම්මුඛ පරීක්ෂණය මෙහෙයවන අයට පේන්න කලින් යාළුවෙක් දකිනවා කියන්නෙ වැරදි හදාගන්න චාන්ස් එකක් තියෙනවා කියන එකයි.

මේ බ්ලොග් සටහන ලියන්න කලින් මෑතකදි මම යාළුවො කීපදෙනෙකුගෙම CV වල proof reading කළා උදව්වක් විධියට. ඉහළින් මම ලියල තියෙන අඩුපාඩු ඒ ආශ්‍රිතව හොයාගත්ත දේවල්. එයින් එක්කෙනෙකුට මෑතකදි කරපු සම්මුඛ සාකච්ඡාවකදි විශේෂිතවම කියල තිබුණලු CV එක පිළිවෙලයි කියල. (ඒක ඇහුවම දැණුනු සංතෝසේ!! :D )

කෙටියෙන් ලියනව කියල හිතාගෙන පටන් ගත්තට මේ ලිපියත් දැන් මාර දිගයි අන්තිමේ බැලුවම. මගේ ලියමනේ දිග කෙසේ වෙතත් අවසාන වශයෙන් කියන්න තියෙන්නෙ මොන දේ දැම්මත් CV එක සාරාංශගත (summarize) කරගන්න එකත් ඉතාම වැදගත්. ලංකාවෙ සාමාන්‍යෙයන් පිළිගත් ක්‍රමය තමයි CV එක A4 ප්‍රමාණයෙ පිටු 3ක් හෝ 4කට සීමා කිරීම.

CV හදන හැටි ගැන මම ලිව්ව මේ එක කරුණක්වත් සුභාෂිතය නෙමෙයි. නොඑකඟතා, අඩුපාඩු ඕනතරං තියෙන්න පුළුවන්. අන්න ඒවා ගැන හොඳ සාකච්ඡාවක් ඇති වෙයි කියන බලාපොරොත්තුව ඇතුව මම ලිපිය අවසාන කරනවා. ආයුබෝ වේවා! සුදුස්සාට සුදුසු රැකියාව ලැබේවා!! :D

PL/SQL වැනුම

noreply@blogger.com (ශාකුන්තල | Shaakunthala) — Thu, 16 Jan 2014 06:13:00 +0000

සෑහෙන කලකට පස්සෙ තාක්ෂණික සටහනක් ලියන්න හිතුණා. මගේ රැකියාවේ හැටියට බොහොමයක් අළුත් දේවල් අත්හදා බලන්න ඉඩ ලැබුණත්, මගේ රුචිකත්වය අනුව අත්හදාබැලීම් වල යෙදෙන්න තියෙන නිදහස කැම්පස් යන කාලෙ තිබුණ නිදහසට සාපේක්ෂව ගොඩක් අඩුයි. ඒ නිසා තාක්ෂණික සටහන් ලිවිල්ල සෑහෙන අඩු වුණා (නැත්තටම නැති වුණා). බයික් ගැන බ්ලොග් සටහනක් ලිව්වෙ ඒ ගැන යමක් කමක් අත්හදා බලන්න නිදහසක් ලැබුණු නිසා. 2013 මට තරමක් කරදර සිද්ධ වෙච්ච වගේම ගොඩක් වැඩ අධික අවුරුද්දක් වුණු නිසා 2013 අවුරුද්දම මගේ බ්ලොග් එක නිහඬයි. 2014 අවුරුද්දත් එහෙම වෙන්න එපා කියල හිතාගෙනම මගේ ඩේටාබේස් අත්දැකීම මෙසේ සටහන් වන වගයි. :-)

මේක තාක්ෂණික සටහනක්. Database ගැන අත්දැකීම් නැති අයට, IT නොකරන අයට මේක නොතේරෙන්න හොඳටම ඉඩකඩ තියෙනවා. මේක අණ්ඩර දෙමළ වගේ කියල හිතුණොත් මගේ මෝටර්සයිකල් ටුවර් එක ගැන කියවන්න. :)

මගේ හොඳ වෙලාවට මගේ රැකියාව ආශ්‍රිත වැඩ ගොඩක්ම යෙදිල තියෙන්නෙ JIRA කියන විවෘත කේත (open source) මෘදුකාංගයත් එක්ක. ඒ නිසා යම් යම් දේවල් මට බ්ලොග් එකේ සකල ලෝකවාසීන්ට පේන්න ලියන්න පුළුවන්කම ලැබිලා තියෙනවා. මෑතකදි මගේ වැඩකට අවශ්‍ය වුණා JIRA database එකේ තියෙන එක table එකක දත්ත වල යම් යම් වෙනස්කම් ටිකක් කරන්න. සරලව කිව්වොත් SQL updates. හැබැයි වැඩේ හිතන තරම් සරල නැහැ කියල තේරුණේ මෙන්න මේ කාරණා ටිකත් එක්කයි.

එකම table එකේ CLOB (Character Large Object) ආකෘතියෙන් ඇති columns හතරක් update කළ යුතුයි. සාමාන්‍යයෙන් Oracle database එකක පාඨ (text) ආකාරයෙන් දත්ත ආචයනය කරන්න පාවිච්චි කරන්නෙ VARCHAR2 කියන ආකෘතිය. නමුත් ඉතා දීර්ඝ පාඨයන් ආචයනය කිරීමේ අවශ්‍යතාවක් මතු වෙන්න ඉඩ තියෙනවනම් database එක පිරිසැලසුම් කරන අය VARCHAR2 වෙනුවට CLOB යොදා ගන්නවා. මේ එවැනි අවස්ථාවක්. නමුත් CLOB සඳහා වැඩිපුර ආචයන ඉඩ වගේම වැඩිපුර processing power අවශ්‍ය වෙන්නත් පුළුවන්.

කොහොම වුණත් මේ ප්‍රශ්නයෙදි CLOB ලෙස ගබඩා කර තිබුණෙ කෙටි පාඨ කොටස් (< 255 bytes).

මේ table එකේ rows මිලියන ගණනක් තියෙනවා. වැඩේ ඉවර වෙනකම් දවස් ගණන් බලාගෙන ඉන්න බැහැ.

අවශ්‍ය අවසාන ප්‍රතිපලය වුණේ සරල දෙයක්. CLOB එකේ X කියන පාඨය තිබුණොත් ඒක Y විධියට වෙනස් කරන්න. A තිබුණොත් B විධියට වෙනස් කරන්න. Database ගැන නොදන්න කෙනෙකුට මේක පේන්නෙ හරියට 'word document' එකක 'Find & Replace' වගේ.

විස්තර කිරීමේ පහසුව තකා මම ටේබල් රාජයා මෙන්න මේ විදියට SQL වලින්ම විස්තර කරන්නම්.

-- Table in DDL (මේ JIRA වල CHANGEITEM table එක. CLOB හතර තමයි මෙතනින් වැදගත්)
CREATE TABLE CHANGEITEM (
  ID NUMBER (18,0) NOT NULL, 
  GROUPID NUMBER (18,0), 
  FIELDTYPE VARCHAR2 (255 CHAR), 
  FIELD VARCHAR2 (255 CHAR), 
  OLDVALUE CLOB, 
  OLDSTRING CLOB, 
  NEWVALUE CLOB, 
  NEWSTRING CLOB, 
  FIELDID VARCHAR2 (255 CHAR)
);

මගේ 'Find & Replace' ටිකත් මෙන්න මෙහෙම table එකකට දා ගත්තා.

CREATE TABLE REPLACESTR (
  OLDSTR VARCHAR2 (255 BYTE),
  NEWSTR VARCHAR2 (255 BYTE)
);

INSERT INTO REPLACESTR VALUES ('A', 'B');
INSERT INTO REPLACESTR VALUES ('X', 'Y');
...
...
...
COMMIT;

(ඇත්තම scenario එක හංගන්න පාවිච්චි කරපු බොරු දත්ත ටිකක් A, B, X, Y කියල මම ගත්තෙ)

මගේ පළමු උත්සාහය වුණේ මෙන්න මෙහෙම දෙයක්. මෙතන subquery (nested query) වගේම පොඩි join කෑල්ලකුත් තියෙනවා.

UPDATE CHANGEITEM CI
SET
  CI.OLDVALUE = (SELECT RS.NEWSTR FROM REPLACESTR RS 
        WHERE DBMS_LOB.SUBSTR(CI.OLDVALUE, 255, 1) = RS.OLDSTR),
  CI.OLDSTRING = (SELECT RS.NEWSTR FROM REPLACESTR RS 
        WHERE DBMS_LOB.SUBSTR(CI.OLDSTRING, 255, 1) = RS.OLDSTR),
  CI.NEWVALUE = (SELECT RS.NEWSTR FROM REPLACESTR RS 
        WHERE DBMS_LOB.SUBSTR(CI.NEWVALUE, 255, 1) = RS.OLDSTR),
  CI.NEWSTRING = (SELECT RS.NEWSTR FROM REPLACESTR RS 
        WHERE DBMS_LOB.SUBSTR(CI.NEWSTRING, 255, 1) = RS.OLDSTR)
WHERE
  CI.FIELD = 'Customer';

මේක සෑහෙන්න බරයි database එකට. Records මිලියන ගණනක්. ඉතින් වැඩ නොකරන එක අහන්නත් දෙයක් නෙමෙයිනේ. පැයක් දෙකක් බලාගෙන ඉන්නකොට මේක නං හරියන වැඩක් නෙමෙයි කියල තේරුණා. ඒකට තියෙන resources මදි වගේ. ඒ නිසා Ctrl + C එකක් ගහලා වෙන විධියක් කල්පනා කළා. මගේ ඊළඟ උත්සාහය වුණේ ගෙඩි පිටින් ඔක්කොම columns වෙනස් නොකර එකින් එක වෙනස් කරන්න. ඒ කිව්වෙ උඩින් තියෙන query එක පොඩ query පැටව් හතරකට වෙන් කරන්න. මෙන්න මේ වගේ...

UPDATE CHANGEITEM CI
SET
  CI.OLDVALUE = (SELECT RS.NEWSTR FROM REPLACESTR RS 
        WHERE DBMS_LOB.SUBSTR(CI.OLDVALUE, 255, 1) = RS.OLDSTR)
WHERE
  CI.FIELD = 'Customer';

UPDATE CHANGEITEM CI
SET
  CI.OLDSTRING = (SELECT RS.NEWSTR FROM REPLACESTR RS 
        WHERE DBMS_LOB.SUBSTR(CI.OLDSTRING, 255, 1) = RS.OLDSTR)
WHERE
  CI.FIELD = 'Customer';

UPDATE CHANGEITEM CI
SET
  CI.NEWVALUE = (SELECT RS.NEWSTR FROM REPLACESTR RS 
        WHERE DBMS_LOB.SUBSTR(CI.NEWVALUE, 255, 1) = RS.OLDSTR)
WHERE
  CI.FIELD = 'Customer';

UPDATE CHANGEITEM CI
SET
  CI.NEWSTRING = (SELECT RS.NEWSTR FROM REPLACESTR RS 
        WHERE DBMS_LOB.SUBSTR(CI.NEWSTRING, 255, 1) = RS.OLDSTR)
WHERE
  CI.FIELD = 'Customer';

මේකත් හරි ගියේ නැහැ. නමුත් දැන් බර අඩු query හතරක්නෙ කියල හිත සැහැල්ලු කරගෙන පැයක් දෙකක් නෙමේ දවස් තුනක් තිස්සෙ මේ ටික run වෙන්න දාල තිබ්බ. ම්හූ.... නෑ ප්‍රතිපලයක්. දැන් ඉතින් ඉස්සරහට යන්න පාරවල් දෙකයි. එකක් Oracle performance tuning. අනිත් එක තමයි query optimization.

Performance tuning ගැන මගේ අත්දැකීම් ඉතාම අඩු නිසා මම කල්පනා කළා query optimization ගැන. ඒත් මේ ඇබිත්තං query වල තව මොනව optimize කරන්නද? ඊළඟට නිකං උත්සාහයක් කරල බලන්න තිබුණු එකම එක දේ තමයි වරකට එක row එක බැගින් rows මිලියන ගණනම update කරන එක. විහිළුවක් වගේ නේද? අතින් නෙමේ කරන්නෙ පොඩි පහේ script කෑල්ලකින්. ඔන්න ඔතනදි තමයි අපේ උදව්වට PL/SQL එන්නෙ.

මුලින්ම ලියා ගත්තා මේ වගේ පුංචි පහේ PL/SQL block එකක්. මේක තමා සැකිල්ල.

DECLARE
BEGIN
EXCEPTION
END;
/

ඊළඟට මිරිස්, තුනපහ එකතු කරලා ගත්තා මේ වගේ,
බ්ලොග් එකේ මෙහෙම එක ෂොට් එකෙන් ලිව්වට මට මේක ලියාගන්නත් ටිකක් මහන්සියක් වෙන්න වුණා PL/SQL දැනගෙන හිටියෙ නැති නිසා. Oracle documentation, Tech on the Net, StackOverflow වගේ වෙබ් අඩවි තමයි මගේ පිහිටට හිටියේ. සෑහෙන වාර ගණනක් වරද්දලා තමයි අන්තිමේ හරියට ලියා ගත්තේ. :)

DECLARE
  LOB_OLD VARCHAR2 (255 BYTE);
  LOB_NEW VARCHAR2 (255 BYTE);
BEGIN
  FOR I IN (SELECT ID FROM CHANGEITEM WHERE FIELD = 'Customer')
  LOOP
    SELECT DBMS_LOB.SUBSTR (OLDVALUE, 255, 1) INTO LOB_OLD 
        FROM CHANGEITEM WHERE ID = I.ID;
    BEGIN
      SELECT NEWSTR INTO LOB_NEW FROM REPLACESTR WHERE OLDSTR = LOB_OLD;
      UPDATE CHANGEITEM SET OLDVALUE = LOB_NEW WHERE ID = I.ID;
    EXCEPTION
      WHEN NO_DATA_FOUND THEN NULL;
    END;
  END LOOP;
END;
/

COMMIT;

CLOB හතරට මේ වගේ ඒවා හතරක් හදා ගත්තා. ඕනෙ නං එක PL/SQL block එකෙන්ම ගොඩ දාන්නත් පුළුවන්. එක CLOB column එකක් (rows මිලියන ගණනක්) upadte වෙන්න මේ ක්‍රමයෙදි කොයි තරම් කාලයක් ගත වුණාද කියල හිතන්න පුළුවන්ද? පැය භාගයයි!! දවස් ගණන් ගිහිල්ලත් කරගන්න බැරි වෙච්ච වැඩේට දැන් පැය භාගයයි!!!

ඔන්න ඔහොමයි මම PL/SQL වලට අත ගැහුවේ. මේක හරියට ගොඩක් බර පොත් ගොඩක් එක පාරටම ඔක්කොම උස්සන් යන්නෙ නැතුව වරකට එක බැගින් උස්සන් යනව වගේ වැඩක්. සම්පූර්ණ බර දරාගන්න බැරි නිසා ඔක්කොම එක පාරින් ගෙනියන්න හැදුවොත් අඩුම තරමින් බර උස්සගන්නවත් බෑ.

එහෙනම්, 2014 අවුරුද්දට තවත් මොනවහරි ලියන්න ලැබෙයි කියල හිතාගෙනම, ආයුබෝවන්, වණක්කම්! :)

(මම අවුරුදු ගාණක් FOSS ගැන තවුසන්ඩ් ටෝක්ස් දීලා Oracle ගේ අහවල් එකක් වර්ණනා කරනව නෙමෙයි. කොයි දේත් ඉගෙනගත්තොත් වටිනාකම තියෙන්නෙ එතැනයි)

දකුණට හරවාන්, වමට හැරේන්...! Let's learn countersteering!!

noreply@blogger.com (ශාකුන්තල | Shaakunthala) — Mon, 31 Dec 2012 18:27:00 +0000

Image courtesy: openclipart.org

කලින් බ්ලොග් සටහනේ අන්තිමට අනියමාර්ථයේ අසම්භාව්‍ය ක්‍රමයට කිව්වා වගේම ලෝක විනාශය සිද්ධ නොවුණු නිසා මට තව චිරාත් කාලයක් බයික් එකේ යන්න එන්න පුළුවන්. ඒ නිසා ඔළුවට ආපු තවත් බයික් හෑල්ලක් 2012 අවුරුද්ද ඉවර වෙන්න කලින් ලියල දානවා. මේ බ්ලොග් සටහන වෙන් වෙන්නෙ මෝටර්සයිකල් ධාවනයෙදි ගොඩක් අය නොදන්නා ඒත් වැදගත්ම යමක් ගැන සිංහලෙන් පොඩි සටහනක් තියන්න. මෙච්චර කාලයක් තොරතුරු තාක්ෂණය ගැන බ්ලොග් ලියලා ඊට පස්සෙ නිහඬව ඉඳලා ආපහු බ්ලොග් ලියන්න ආපු එකත් එක්ක ශාකුන්තලගෙ විපර්යාසයක්!? නැත. මට බයික් උණ තිබුණේ බ්ලොග් ලියන්න ආපු හිච්චි කාලේ ඉඳලා. එදා ආසාවෙන් හිටපු ලීටර එකයි දශම තුනේ තඩි බයික් එකට මම තාමත් ආසයි. :) ඇත්තටම පහුගිය අවුරුද්දේ මට tech experiments කරන්න ලොකු කාලයක් ලැබුණේ නෑ. එකක් දෙකක් කරන්න ඉඩ ලැබුණත් ඒවත් කෙරුණේ හරිම හදිසියෙන්. කැම්පස් යන කාලේ කරපු experiments මගේ. ඒත් මේවා එහෙම නෙමෙයි. "Non disclosure of corporate information" ගැනත් හිතන්න වෙන නිසා මට ඉගෙනගන්න ලැබුණු ගොඩක් අළුත් දේ බ්ලොග් එකේ ලියැවුණේ නැහැ. අයි. ටී. පසු දිනෙක!

මම පුංචි ඩිස්ක්ලේමර් එකකුත් දානවා මෙතනම. මේවා අත්හදාබලන්න; මමත් සාර්ථක ප්‍රතිපල ලබපු කෙනෙක්. හැබැයි නිවැරදි ක්‍රම, ආරක්ෂණ උපක්‍රම (safety gear) පාවිච්චි නොකර අඬු කඩාගන්න ඒවට මම වගකියන්නෙ නැහැ.

මම රියපැදවීමේ බලපත්‍රය අරගෙන වැඩි කාලයක් නැහැ. අවුරුදු එකහමාරයි. නමුත් රථවාහන ධාවනය ගැන ටිකක් අන්තර්ජාලය ඔස්සේ විපරම් කරලා අනිත් රටවල තත්වයයි අපේ රටේ තත්වයයි පොඩ්ඩක් සංසන්දනය කරල බලද්දි මේ අවුරුදු එකහමාර ඇතුළත කිලෝමීටර සිය ගණන් දුර මෝටර්රථ/මෝටර්සයිකල් ධාවනය කරලත් ඉගෙනගන්න බැරි වුණු සමහර දේවල් පවා මට ඉගෙනගන්න ලැබුණා. ඇත්තෙන්ම කියනවනම් අපේ රටේ රථවාහන පුහුණුවේ ඉඳලා බලපත්‍රය ලබාදෙන තැනට වෙනකම් සම්පූර්ණ ක්‍රියාපටිපාටිය අමුම අමු ප්‍රෝඩාවක්! ඒ ගැන වෙන ම බ්ලොග් සටහනක ලියන්න තරම් කරුණු තියෙනවා.

අපි සාමාන්‍යයෙන් පාපැදියක් (pedal bicycle) පාවිච්චි කරන්න පුරුදු වෙන්නෙ තනියම. අවදානම අඩුයි; මරණීය අවදානමක් නැති තරම්. ඊට පස්සේ ඒ අපේ කස්ටිය හිතනවා ඒ පුහුණුවම ඇති කියලා මෝටර්සයිකලයත් පුරුදු වෙන්න. වම් අතින් මෙච්චර කල් කරපු වැඩේ දැන් කරන්නෙ දකුණු කකුලෙන්. එච්චරයි ලොකු වෙනසකට තියෙන්නේ. එහෙමද? නෑ. මෝටර්සයිකලයක් තෝරාගැනීමේ ඉඳලම ගොඩක් දේවල් තියෙනව අපට ඉගෙනගන්න. මේ වගේ සටහනක් ලිව්වට මටත් මෝටර්සයිකල් ධාවනය ගැන තව දේවල් ගොඩක් ඉගෙනගන්න තියෙන බවත් සිහියේ තියාගෙන තමයි ලියන්නෙ.

මම ලබපු ප්‍රාථමික මට්ටමේ පුහුණුවෙන් හැම දේම ඉගෙන ගන්න බැරි වුණු නිසා මෑතකදි මම අන්තර්ජාලය ඔස්සේ පොඩ්ඩක් සොයා බැලුවා දියුණු රටවල මෝටර්සයිකල් පුහුණුව කෙරෙන්නෙ කොහොමද කියලා. අන්තර්ජාලයත් එක්ක එකවර අපට ලබාගන්න පුළුවන් තොරතුරු ප්‍රමාණයේ විශාලත්වයත්, simulation තාක්ෂණයත් නිසා අන්තර්ජාලය හරහා ප්‍රායෝගික දේවල් පවා අපට තනිව ඉගෙනගන්න අවස්ථාව ලැබිලා තියෙනවා. Countersteering ගැන දැනගන්න ලැබුණෙ ඒ අනුව. දියුණු රටවල, countersteering කියන්නෙ විධිමත්ව ලබා දෙන මෝටර්සයිකල් පුහුණුවෙ අනිවාර්ය අංගයක්.

Countersteering ගැන අපේ රටේ මෝටර්සයිකල් පාවිච්චි කරන අය ඇත්තටම දන්නවද, නැත්තම් මම විතරද දැනගෙන හිටියෙ නැත්තෙ කියල බලන්න පොඩි සෙවිල්ලකුත් මම කරල බැලුවා. මගේ යාළු මිත්‍රයින්ගෙ නම් අදහස වුණේ මට පිස්සු කියල. :P තව සමහරුන්ගෙ ඇස් උඩ ගියා. කිසි කෙනෙක් විශ්වාස කළේ ම නැහැ. ඇත්තම කිව්වොත්, ටිකක් හරි ඒක ඇත්ත කියල පිළිගත්තේ භෞතික විද්‍යාව පිළිබඳ සුළු හෝ දැනුමක් තියෙන කෙනෙක් විතරයි. ඔන්න අපේ ලංකාවෙ තත්වෙ! ඒ නිසා මම ඒක ගැන මම ඉගෙනගත් විධියත්, මගේ අත්දැකීම් ටිකත් එකතු කරල ලියනව බ්ලොග් එකේ. :-)

මම සෑහෙන කලක් මෝටර්සයිකලය පාවිච්චි කරල තියෙන්නෙ අධික වේගයෙදි මෝටර්සයිකලය හසුරුවන නිවැරදි ක්‍රමය නොදැන! Countersteering කියන්නෙ අන්න ඒක. ලොකු වංගුවක තරමක වේගයෙන් මෝටර්සයිකලය ධාවනය ගැන පොඩ්ඩක් හිතන්න. අවදානම් නේද? Countersteering ක්‍රමවේදය පුහුණු කර නැත්තම් එය මරණීය අවදානමක් ඇති කරවන ගමනක්!

Image courtesy: homosapienssaveyourearth.blogspot.com

සරලම භාෂාවෙන් කිව්වොත්, Countersteering කියන්නේ වම් පැත්තට හරවන්න (යන්න) ඕනෙ නම් දකුණට හරවන්න; දකුණු පැත්තට හරවන්න (යන්න) ඕනෙ නම් වම් පැත්තට හරවන්න කියන එක. බයික් එකේ වේගය වැඩි වෙන තරමට, එය හැරවීම සඳහා මේ ක්‍රමවේදයේ අවශ්‍යතාවත් වැඩි වෙනවා. විකාරයි වගෙ නේද? නැත්තම් ඔළුවට එක පාරම එන්නෙ drift කරනවා වගේ අදහසක්ද? විකාර වගේ නම් මෙන්න මේ වීඩියෝ එක බලන්න.

http://www.youtube.com/watch?v=C848R9xWrjc

ඒත් විකාරයි වගේ නම් සරල උදාහරණයක් ගනිමු. Aikido වැනි සටන් කලාවන් (martial arts) වල තියෙනවා එක මූලධර්මයක්... “ප්‍රතිවාදියා ප්‍රහාරය එල්ල කරන්න යොදන බලය ම නිවැරදි ලෙස හසුරුවා ප්‍රතිවාදියා ව මෙල්ල කිරීම”. Countersteering කියන්නෙත් ඒ වගේ එකක්. අධික වේගයෙන් ධාවනය වන මෝටර්සයිකලයේ තියෙන චාලක ශක්තියෙන් කොටසක් පාවිච්චි කරලා අපි ඒක හරවමු. ඇඟේ මුළු බර යොදලා වංගුව පැත්තට ආනත කරන්න ඕනෙ නැහැ. අපි බයික් එකටම අවශ්‍ය ප්‍රමාණයට ආනතිය ලබාගෙන වංගුව ඔස්සේ ගමන් කරන්න ඉඩ දෙමු!

බහුතරයක් අතර තියෙන මිථ්‍යා මතයක් තමයි, වේගයෙන් යන බයික් එකක් ශරීරයේ මුළු බර යොදලා ආනත කළාම ඒ පැත්තට හැරෙනවා කියන එක. පොඩ්ඩිත්තක් විතර හරි, ඒ වුණාට ඒක ඉතාම අවදානම් ක්‍රමයක්. හේතුව, (ප්‍ර)වේගය වැඩි වෙන තරමට බයික් එකේ ගම්‍යතාවයත් (‘ගැම්ම‘ - ගමන් වේගය/ දිශාව වෙනස් කරන්න දක්වන ප්‍රතිරෝධය) වැඩි වීම. ඒ නිසා ඇඟේ බර යොදලා චූටි ස්කූටරයක් නම් හරවන්න පුළුවන් වෙයි. හැබැයි ටිකක් බර, ජෙට් එක වගේ යන්න පුළුවන් බයික් එකක් එක්ක නං ඒ සෙල්ලම අමාරුයි.

මේ ගැන මට තේරෙන උසස් පෙළ භෞතික විද්‍යා දැනුමෙන් පොඩි පැහැදිළි කිරීමක් ලිව්වා... නමුත් ඒක ටිකක් සංකීර්ණ සහ දිග වැඩි වුණා. ඒ නිසා මම මේ සටහනෙන් ඒ කොටස ඉවත් කළා.

නමුත් පියවර ටික සරලව පැහැදිළි කළොත්,

මම පැයට කිලෝමීටර 80ක විතර වේගයෙන් මගේ යකඩ අස්සයා පිටේ යනවා
ඔන්න ඉස්සරහ වංගුවක් වම් පැත්තට
මම වේගේ අඩු කරන්නෙ නෑ. හැබැයි වංගුව පටන්ගන්න තැනදිම වම් පැත්තේ handgrip එක ඉස්සරහට තල්ලු කරනවා. ඒ කියන්නෙ දකුණට හරවනවා. බොහොම පොඩ්ඩයි හරවන්නේ... බොහෝම යන්තමින්, හැබැයි පට්ට්ට වංගුවක් (පරිධිය අඩු) නං නම් පොඩ්ඩක් වැඩිපුරත් එක්ක හරවනවා.
දැන් ඉස්සරහ රෝදේ පොඩ්ඩක් දකුණට හැරෙනවා. නමුත් චලිතය වෙනස් කරන්න බයික් එකේ ස්වභාවිකවම තියෙන ප්‍රතිරෝධය නිසා ඇති වෙන යාන්ත්‍රික ක්‍රියාවලියක් මගින් බයික් එක වංගුව පැත්තට ආනත වෙනවා. මේක අමුතුවෙන් හදපු යාන්ත්‍රණයක් නෙමෙයි. ඒක තමයි ඕනෙම බයිසිකලයක ස්වභාවය.
ඒ ආනතියත් එක්ක ඉදිරි රෝදය නැවත අවශ්යප ප්‍රමාණයට වංගුව දෙසට හැරෙනවා. ආනතියේ ප්‍රතිපලයක් විධියට බයික් එක දැන් යන්නෙ වක්‍රාකාර මාර්ගයේ... ඒ කියන්නෙ වංගුවේ.
මේ ක්‍රියාවලියෙදි බයික් එකේ චාලක ශක්තියෙන් කොටසක් වැයවෙලා ඒ අනුව එහි වේගය අඩු වෙනවා. මේ අඩු වෙන වේගය නැවත ලබා දිය යුතුයි. නැති නම් කේන්ද්‍රාභිසාරී බලයත්, කේන්ද්‍රාපසාරී බලයත් තුලනය නොවී බයික් එකේ ස්ථායීතාව අඩාල විය හැකියි. ප්‍රතිපලය අනතුරක්. ඒ නිසා, බයික් එක අවශ්‍ය දිශාවට හැරෙන්න පටන් ගත්තාම පොඩ්ඩක් ඇක්සලරේටරය කරකවලා වේගය එක මට්ටමක තබා ගත යුතුයි
හැරවීමේ ක්‍රියාවලියෙ අවසාන පියවර ලෙස, ඒ කියන්නෙ බයික් එක වමට හැරෙනකොටම මමත් බයික් එකේ ආනතියට ගැලපෙන්න පොඩ්ඩක් ඇල වෙලා වාඩි වෙනවා. හැබැයි ඒක අවසාන පියවර.. පළමු පියවර නෙමෙයි. වංගුව ලොකු එකක් නම් වම් දණහිස තියෙන තැනින් පොඩ්ඩක් එළියට ගන්නවා. ගොඩක් නෙමෙයි. Crashbar එකේ මට්ටමෙන් කකුල එළියට ගන්නෙම නැහැ.

පාර හොඳ නැත්නම් සහ පාවිච්චි කරන බයික් එක sports class නෙමෙයි නම් දණහිස ඕනවට වඩා එළියට ගන්න එපා. කකුල ගලවගන්න තමයි වෙන්නෙ. :-) Hayabusa, CBR, Ninja වගේ sports class බයික් වල යන අය knee dragging කරන හැටි වීඩියෝ වල දැකල තිබුණට, ඒවා ලංකාවෙ එදිනෙදා පාවිච්චි වෙන, සාමාන්‍ය ගමනට බිමනට යොදාගන්න බයික් වල එහෙම සෙල්ලම් පෙන්නන එක ඉතාම අවදානම් බවත් සිහියේ තියාගන්න.

ලිව්ව හෑල්ල දිග වුණාට මේ මුළු ක්‍රියාවලිය සිද්ධ වෙන්න ගත වෙන්නෙ තත්පරයකටත් අඩු කාලයක්. මට countersteering ගැන දැනගන්න ලැබුණේ අහම්බෙන්. HowStuffWorks වෙබ් අඩවියේ අහුවෙන අහුවෙන ඒවා කියව කියව ඉන්දැද්දි තමයි මට අහම්බෙන් countersteering ගැන කියවන්න ලැබුණේ. කිසිම කෙනෙක් මට පෞද්ගලිකව ඉගැන්වුවේ නැහැ. කස්ටියට මතක ඇතිනේ ලෝක විනාශය ගැන බෙලි ගෙඩියේ කතාව. අර හාවා ඉන්න තැනට බෙලි ගෙඩියක් වැටිලා, ඒකා බය වෙලා, ඊළඟට තවත් සතෙකුට කියලා... ඔහොම ඔහොම යන අර ඉස්කෝලේ දෙක වසරෙදි ඉගෙනගත්ත කතාව. මේ බ්ලොග් සටහනේ විධිය ඒ හාවගෙ සිස්ටම් එක නෙමෙයි.

මම countersteering ගැන මුලින්ම දැනගත්තාම ඒ ඔස්සේ ලියැවුණු විවිධ පැහැදිලි කිරීම් රාශියක් අන්තර්ජාලය ඔස්සේ කියෙව්වා. අපි කිසිම දෙයක් අන්ධව ඇදහිය යුතු නැහැ. ඒ නිසා countersteering වල භෞතික විද්‍යාත්මක පැහැදිළි කිරීම තේරුම් ගන්න මම උත්සාහ කළා. ඊළඟට විවිධ කැමරා කෝණ අනුව ලබාගත් වීඩියෝ දර්ශනත්, simulation වීඩියෝත් රාශියක් Youtube අඩවිය හරහා නරඹා ප්‍රායෝගික පුහුණුව ගැන තරමක අවබෝධයක් ලබා ගත්තා.

අවසාන පියවර වුණේ පැයට කිලෝමීටර හතළිහක පමණ අඩු වේගයකින් පටන් ගෙන හෙමින් පුරුදු වෙන එක. වේගය අඩු නිසා අවදානම අඩුයි. බයික් එකේ වාඩි වෙන විවිධ ඉරියව් ඔස්සේ අත්හදා බැලීම් කරන්නත් පුළුවන් වුණා. එහෙම පටන් ගෙන ටික ටික වේගය වැඩි කරලා අන්තිමේ හොඳට ‘සීසන්’ වුණා. අන්තිමේ පැයට කිලෝමීටර සියය ඉක්මවන වේග වලදී පවා සාමාන්ය තරමේ වංගුවක් කජු පුහුලමක්ද කියල හිතෙන තත්වෙටම පත් වුණා. :-)

කියවන කස්ටිය, බයික් පාවිච්චි කරනවා නම්, වේගෙන් යන එක පුරුද්දක් නම් මේක අත්හදා බලන්න, හැබැයි අත්හදා බැලීම් ඉතාම හෙමින්!

Countersteering ප්‍රායෝගිකව කරන හැටි දන්නවා නම් වාසි තියෙනවා. හිතන්න වංගුව මැදදී අපේ මූණටම එනවා ඩෝප් වෙච්ච ට්‍රක් එකක් ධාවන තීරුවෙනුත් පිට පැනලා. මොකද කරන්නේ..? කලබල නොවී handlebar එක පොඩ්ඩක් එහා මෙහා කරලා ලේසියෙන්ම තමන්ගේ ධාවන ඇතුළත බයික් එකේ පිහිටුම වෙනස් කරගන්න පුළුවන් වංගුව ගන්න අතරෙම. වචන වලින් කියපු එක පැහැදිළි මදි වෙන්නත් ඇති. හැබැයි ප්‍රායෝගිකව මට එය එක්වරක් උපකාර වෙලා තියෙනවා ඩෝප් වෙච්ච ට්‍රක් එකකින් වෙන්න තිබුණු අනතුරක් වළක්වාගන්න.

ධාවන වේගය ගොඩක් අඩු නොකර වංගුවක් ගන්න පුළුවන් වීමත් වාසියක්. හැබැයි countersteering වලටම වැඩේ බාර දීලා හිතන්නෙපා ඒක හැම වෙලාවෙම හරි කියලා. පුරුදු පාරවල් වල කොයි තරම් වේගෙන් ගියත්, පුරුදු නැති පාරක මගේ උපරිම වේගය පැයට කිලෝමීටර හැටයි - හැත්තෑවයි. අඩු වේග වලදී, countersteering ක්රගමයට වඩා හොඳයි යන පැත්තටම හරවලා බයික් එක හරවන එක. බයික් එකේ බර අනුව මේ ‘අඩු වේග සීමාව’ වෙනස් වෙනවා. මම අන්තර්ජාලය ඔස්සේ කියවූ සමහර වෙබ් අඩවි වලට අනුව, පැයට සැතපුම් පහට වඩා අඩු වේගයෙදි countersteering හරියට ක්‍රියාවට නැඟෙන්නෙ නැහැ (ineffective). නමුත් මම පාවිච්චි කරන බයික් එකේ ස්වභාවයත්, (curb weight: 146 kg) මගේ අත්දැකීමත් අනුව නම් ඒ අවම වේග සීමාව පැයට කිලෝමීටර විස්සයි.

Countersteering ගැන වැඩිදුර කියවන්න මෙන්න මේ වෙබ් අඩවි හොඳයි. පොඩ්ඩක් සංකීර්ණ වුණත්, විකිපීඩියාවෙ දැක්වෙන පැහැදිළි කිරීම සම්පූර්ණයි.

මේ සටහන කියෙව්වට පස්සේ තාමත් හිතෙනවද ‘මට ඕනෙ නෑ ඔය විකාරෙ. පුරුදු විදිහ හොඳයි’ කියලා..? එහෙනම් මෙන්න මේ වීඩියෝ එකත් බලන්න.

මේ වගේ මාතෘකාවක් ගැන ලිව්වේ අපේ බහුතරය countersteeting ගැන නොදන්න නිසා සහ ලංකාවේ නිවැරදි පුහුණුවීම් ක්‍රමවේදයක් නැති නිසා. ඇත්තම කියනවා නම් මටත් තව බොහෝ දේ ඉගෙනගන්න තියෙනවා. (ක්ලච් එකක් කිලෝමීටර අටදාහෙන් ගෙවාගන්නෙ නැතුව පාවිච්චි කරන හැටිත් ඉන් එකක්. ;-) ) ඒවත් ඉගෙන ගනිමින් උගත් දෙයින් බිඳක් තමයි මේ...

එහෙනම්... තව මිනිත්තු කිහිපයකින් එළඹෙන 2013 නව වසර පෙට්රල් මිළ හොදටම අඩු වෙන, නයිට් රේස් වලින් තොර සුභ නව වසරක් වේවා!

අපේ සැරිසර | කුරුණෑගල - යාපහුව - අවුකන - දඹුල්ල - මාතලේ

noreply@blogger.com (ශාකුන්තල | Shaakunthala) — Sun, 18 Nov 2012 06:50:00 +0000

ශාකුන්තලගෙ සටහන් පොතේ බ්ලොග් සටහනක් මේ ලියැවෙන්නෙ 2011 අවුරුද්දෙ මාර්තු තුන් වෙනිද testdisk ගැන ලිව්ව සටහනෙන් පසුවයි. එදා ඉඳලා අවුරුද්දකුත් මාස අටකටත් පස්සෙ තමා මේ සටහන ලියවෙන්නෙ. ඒ කාලය ඇතුළත බොහොමයක් දේවල් වෙනස් වෙලා වගේ... බ්ලොග් ලියවනෙ මාතෘකා වෙනස්, සිංහලෙන් බ්ලොග් ලියන්නත් අළුතෙන් ගොඩක් අය එකතු වෙලා, ඒ විතරක් නෙමෙයි Google Blogger සේවාවත් සෑහෙන දියුණු වෙලා. මාත් එක්ක ඒ දවස් වලම බ්ලොග් ලියන්න පටන් ගෙන ඒත් පසුකාලීනව මම වගේ ම බ්ලොග් ලිවීම නතර කළ කීප දෙනෙක් ආපහු බ්ලොග් ලියන්න පටන්ගෙන තියෙනවා දැක්කම මටත් අනිත් වැඩ පොඩ්ඩක් පැත්තක තියලා මොනවහරි මේකෙ කොටල යන්නම හිතුණා. සිංහලෙන් බ්ලොග් ලියන - කියවන අයට මාව මතකද දන්නෙත් නෑ. :)

අවුරුද්දකුත් මාස අටක කාලයෙ මරු මරු දේවල් ගොඩක් සිද්ධ වුණා. සිරි ලංකාවෙ සුන්දර වෙල් යායකට යාබදව තියෙන ප්‍රසිද්ධ තොරතුරු තාක්ෂණ සමාගමක රැකියාවක් ලැබුණා. ජපන් වාසගම තියෙන ඉන්දියන් යකඩ අස්සයෙක් ගත්තා. අසනීප වෙලා ශල්‍යකර්මයකුත් කරන්න වුණා. කාලය ගත වෙලා පොඩි අස්වැසිල්ලක් ලැබුණාම ලංකාව වටේ පොඩි සවාරියක් යන්නත් අවස්ථාවක් ලැබුණා. අන්න ඒ සවාරිය ගැනයි මේ සටහන.

එක වතාවක් නෑදෑ පිරිවරත් එක්ක ගිය සවාරිය ගැන බ්ලොග් සටහන සමහර අයට මතක ඇති. යකඩ අස්සයාගෙ පිටේ නැගලා ඒ වගේම රට වටේ රවුමක් යන්න සෑහෙන කලක් තිස්සේ ලොකු ආසාවකින් හිටියේ. බයික් එකේ යන ගමන රෝද හතරේ වාහනයකින් යන ගමනට වඩා ආතල් ගමනක්. අනතුරුදායක බව නම් ටිකක් වැඩි තමයි. ඒත් මේ වයසෙදි නොගන්න ආතල් ආයෙ කවද ගන්නද? අපේ ලොකු මලයා (සුලා) නිතර මේ වගේ ගමන් බිමන් යන නිසා එයත් එක්කම මේ ගමන සෙට් කරගන්න මට ඕනෙ වුණා. අන්තිමේ ඔක්තෝබර් 20, 21 සති අන්තයෙ ගමන යන්න දින නියම කරගත්තා.

මේ තමයි අපේ ගමන් මාර්ගය - ආසන්න වශයෙන් 730 km

Image courtesy: maps.google.com

අපි ඔක්කොම හතරදෙනයි. මම, මල්ලිලා දෙන්නා, සහ ලොකු මල්ලිගේ යාළුවෙක්. බයික් දෙකයි. මගේ Hero Honda Hunk එකයි ලොකු මලයගේ Hero Honda Glamour FI එකයි. ගමන දවස් දෙකයි. මුලින් තීරණය වුණේ ගමන දඹුල්ලට යන්නයි. ලොකු මලයා ඉන්නේ අම්පාරේ. අනිත් මලයා රත්නපුරේ. මම ගමන පටන් ගත්තෙ අම්බලන්ගොඩින්. සුලා ගමන පටන් ගත්තේ අම්පාරෙන්. අපි හතරදෙනා සෙට් වුණේ රත්නපුරේ කහවත්ත නගරයට. කහවත්තේ ඉඳලා පටන් ගත්ත අපි කෙළින්ම පිටත් වුණේ දඹුල්ලට යන්න හිතාගෙනයි. නමුත් අනපේක්ෂිත විධියට අපි ප්‍රමාද වෙලා ගමන පටන් ගත් නිසා රෑ වෙන්න කලින් අපට ගමනාන්තයට ළඟා වෙන්න බැරි වුණා. මට මතක විධියට Google Maps වලින් පාර හොයලා බැලුවම කිලෝමීටර දෙසිය ගණනක ගමනක්. රෑ වෙන්න කලින් ගමනාන්තයට යන්න හැකියාවක් නොතිබුණු නිසා අපට ගමන අතරමඟ පොල්ගහවෙල නවාතැන් ගන්න සිද්ධ වුණා.

මේ අපේ කණ්ඩායම (කොණ්ඩයා මම නෙමෙයි)

Image courtesy: sulakkhana.blogspot.com

ඊළඟ දවසෙ උදේ අපේ ගමනෙ සැලසුම ටිකක් වෙනස් කළා. උදේ පාන්දරම අපි පොල්ගහවෙලින් පිටත් වුණේ කුරුණෑගලට. කුරුණෑගල සුප්‍රසිද්ධ ‘ඇතුගල’ මත පිහිටලා තියෙන මේ විහාරයට යන්න තිබුණේ zig zag ආකාරයේ පාරක්. ඒ ගොඩක් ඉහළට නඟින්න තියෙන නිසා. මේ පාර දිගේ ඉහළටම බයික් වලින් යන්න පුළුවන්. හැබැයි නෝ පාකිං. බයික් නං ඉතිං පාර අයිනට වෙන්න නතර කරල තියන්න පුළුවන්.

ආගමික සිද්ධස්ථානයක් හැරෙන්නට මෙතැන හොඳ නැරඹුම් ස්ථානයක්. මේ ගල මුදුනේ සිට කුරුණෑගල නගරයේ විශාල පරාසයක් පැහැදිළිව නරඹන්න පුළුවන්.

අපේ ඊළඟ ගමනාන්තය වුණේ යාපහුව. කුරුණෑගල ඉඳලා යාපහුවට යන්න තියෙන පාර නම් මරේ මරු. අධිවේගී මාර්ගයක් වගේ ගොඩක් ඈතට තියෙන කෙළින් පාර. දකිනකොට නම් ආසාවේ බෑ :D . නමුත් අපි කණ්ඩායමක් විධියට ආපු නිසා ගමන් වේගය පැයට කිලෝමීටර හැටකට සීමා කරන්න සිද්ධ වුණා. :(

විජය - කුවේණිගෙන් පටන් ගෙන ලියැවුණු ඉතිහාසයටත් ඔබ්බෙන් තවත් ඉතිහාසයක් තිබුණු බවට සාක්ෂි දරණ පුරාවිද්‍යාත්මකව වටිනා නටඹුන් තියෙන තැනක් යාපහුව. ඒ ගැන සුලා ලිව්ව සටහනේ විස්තර කරල තියෙනවා. නටඹුන් නරඹා අපි ඊළඟට කළේ බලකොටුව මැද තියෙන ගල මුදුනටම නැගපු එක. ඉහළට යන්න පාරක් නම් නැහැ. පරිස්සමෙන් අඩි තිය තියා, රිලවුන්ගෙනුත් පරිස්සම් වෙවී පඳුරු අස්සෙන් උඩට යන්න ඕනා. මට මතක හැටියට අන්තිමට මෙහෙම කඳු නැගිල්ලක් නැග්ගේ කැම්පස් එකේ එක වසරෙ ඉන්න කාලේ හන්තානේ කඳු නගින්න ගිය වෙලාවේ. කොහොම නමුත් ගල උඩට නැග්ග හැටියේ වටපිට පිංතූර ටිකක් ගන්නත්, පොඩි හාන්සියක් දාලා ඇඩ් එකක් වගේ පොටෝ කෑල්ලක් ගන්නත් අමතක කළේ නෑ. :)

යාපහුවෙන් බහිනකොට අපට හොදටම මහන්සියි. අපේ ඊළඟ නැවතුම වුණේ අවුකන පිළිමය. සුද්දා වැද්දා කාලේ ධාතුසේන රජතුමා විසින් නිම කරවන ලද අවුකන පිළිමයත්, ඊට නුදුරින් පිහිටා තියෙන කලාවැවත් අපේ පැරැන්නන්ගේ තාක්ෂණයේ අපූර්වත්වය මනා ලෙස පෙන්වා දෙන නිමැවුම් දෙකක්. අතිශයෝක්තියක් නෙමෙයි,... අවුකන පිළිමය දිහා සෑහෙන වෙලාවක් බලාගෙන ඉන්න ආසා හිතෙන තරමටම ඒක ඉතාම සියුම් නිර්මාණයක්.

අවුකන පිළිමය නරඹා එතැනින් පිටත් වුණු අපි, කලාවැවේ බැම්ම දිගේ සෑහෙන දුරක් ඇවිත් ඊළඟට හැරුණේ දඹුල්ල පැත්තට. මීට කලින් එක වතාවක් රන්ගිරි දඹුළු විහාරය නරඹන්න ඇවිත් තිබුණු නිසා රන්ගිරි දඹුළු විහාරයට මේ වතාවෙ ආපු ගමනෙ මට වැඩි විශේෂත්වයක් තිබුණෙ නෑ. රන්ගිරි දඹුළු විහාරයෙන් අපි ඊළඟට පිටත් වුණේ මාතලේ නාලන්දා ගෙඩිගේ නරඹන්න. වැඩි ප්‍රසිද්ධියක් ලද ස්ථානයක් නොවුණත්, ලංකාවේ පැරණි ආගමික සිද්ධස්ථාන වල තවත් එක් ආකාරයක් විධියට ගෙඩිගේ විහාර හඳුන්වන්න පුළුවන් ලු. අපේ සුලාගේ විනෝදාංශය මේවා ගැන විස්තර හොයන එක. සුලාගෙ බ්ලොග් සටහනේ මේ ගැන වැඩි විස්තර තියෙනවා.

නාලන්දා ගෙඩිගේ නරඹා අපි ඊළඟට ගියේ මාතලේ අළුවිහාරය නරඹන්න. අපේ අවාසනාවට වැස්ස පටන් ගත්තේ මෙතැනින්. වැස්සේ වුණත් අපි අපේ ගමන නතර කළේ නැහැ. කිලෝමීටර කිහිපයක් වැස්ස නොතකා ගමන් කළ අපි ඊළඟට නතර වුණේ අළුවිහාරේ. අයහපත් කාලගුණය නිසා අපට විහාර භූමියට ඇතුළු වෙන්න සිද්ධ වුණේ කළුපාට වැහිකබා ඇඳගෙනමයි.

මාතලේ අළුවිහාරේ තමයි අපේ අවසාන නැරඹුම් ස්ථානය. අළුවිහාරේ සිට මාතලේ නගරයටත්, ඉන් මහනුවරටත් ආපු අපි ඉන් එහාට ආවේ වෙන වෙනම. මහනුවර නගරයට අපි ළඟා වෙනකොට වෙලාව සවස 5 පමණ වී තිබුණු නිසා මෙතැන් සිට කාලගුණය තරමක අභියෝගයක් වුණා. සුලාත්, එයාගෙ මිත්‍රයත් මහියංගනය හරහා අම්පාරට. මමත් බාල මලයත් ආවේ කොළඹ පැත්තට. ඇත්තම කියනවනම් මලයා රත්නපුරට, මම අම්බලන්ගොඩට.

රත්නපුර පැත්තටත් යන්න ඕනෙ නිසා නුවර - කොළඹ පාරේ ටිකක් දුර ඇවිත් ගලිගමුවෙන් රුවන්වැල්ල පැත්තට හැරෙව්වේ අවිස්සාවේල්ලට යන්න තියෙන කෙටිම පාර ඒක කියල හිතාගෙන. මේ ගමනේ මම අත්විඳපු දුෂ්කරම කොටස ගලිගමුවේ ඉඳල අවිස්සාවේල්ලට වැස්සේ බයික් එකේ ආපු ගමන. රෑ වෙලා නිසා පාරත් බොහොම දුෂ්කරයි. පාරේ මැද අලින්ට ස්විමිං පූල්. කිලෝමීටර විසිගණනක් ඇවිත් අන්තිමේ අවිස්සාවේල්ලට ආවට පස්සෙ මලයව රත්නපුර පැත්තට යන බස් එකක යැව්වා.

මම අවිස්සාවේල්ලේ ඉඳලා කොට්ටාව, කැස්බෑව, බණ්ඩාරගම, වස්කඩුව හරහා තනියම ගෙදර ආවා. ඒකත් අපූරු ගමනක්. පළවෙනි වතාවට මට බයික් එකේ නින්ද යන එක අත්දකින්න ලැබුණා. :) ඒක හරිම අවදානම්. මොකක් හරි හීනයක් බාගෙට පේනවා, එහෙමම නින්ද යනවා ලාවට, ඊළගට lane එක මැදට ඇවිත් අනිත් lane එකට පනිනවා, අන්තිමේ ඇහැරවෙන්නෙ ඉස්සරහින් එන වාහනේ සැර හෙඩ්ලයිට් එකට. ඔය චක්කරේ වැඩ කර කර මහ රෑ කිලෝමීටර එකසිය ගණනක දුරක් ආවෙ කොහොමද කියල මතක් වෙද්දි දැන් නම් ඇඟේ මයිල් ටික ඉත්තෑ කූරු වගේ වෙනවා.

මේ අතරමග පොඩි වීඩියෝ කෑල්ලක්. :)

ගෙදර ඇවිත් දවස් දෙකකට සෑහෙන්න නිදා ගත්තා. ඇඟේ අමාරුවටත් වඩා සීතලේ පැය හතක ගමන නිසා පොඩ්ඩක් අසනීපත් වුණා. කොහොම නමුත් මෝටර්සයිකල් වලින් යන විනෝද ගමන් නම් අපූරුයි. වැස්සෙන් පොඩ්ඩක් කරදර වුණාට බයික් එකේ ගමන හරිම සැහැල්ලු ගමනක්. ඕනෙ අස්සක මුල්ලක යන්න පුළුවන් නිසාත්, වාහන අස්සෙන් රිංගලා යන්න පුළුවන්කම නිසාත් අපට දවස් දෙකක් ඇතුළත ගොඩක් දේ බලාගන්න පුළුවන් වුණා. තවත් බයික් දෙකක් විතර අපට සෙට් වුණා නං පංකාදු පහයි. :)

මේ බ්ලොග් සටහන ලිව්වෙ කාලෙකට පස්සෙ ඇඟිලි තුඩු වල හිරි ඇරගන්න. මේ ගමනේ ඓතිහාසිකව වැදගත් ස්ථාන ගැන හොඳ විස්තරයක් සුලාගෙ බ්ලොග් අඩවියෙ තියෙනවා. 2012 අවුරුද්ද ඉවර වෙන්න කලින් තවත් මොන මොනවහරි බ්ලොග් එකේ ලියන්න මට පුළුවන් වෙයි කියල මම හිතනවා. (දෙසැම්බර් මාසෙ ලෝක විනාශය සිද්ධ නොවුණොත් :D )

අදට ආයුබෝවන්!

මුදවාගැනීමේ මහා මෙහෙයුම සහ තවත් මෙහෙයුමක්

noreply@blogger.com (ශාකුන්තල | Shaakunthala) — Thu, 03 Mar 2011 06:14:00 +0000

මම නිහඬව හිටපු කාලේ කරදර වුණා කියල මම කිව්වනෙ මගෙ ඕවර්හීට් වෙච්ච බ්ලොග් පෝස්ට් එකෙන්... මේ ඒ කරදර වලින් එකක් තමා. අවදානම් ඇක්ස්පැරිමන්ට් කරන්න ගිහිං මගේ ලැප්ටොප් එකේ හාඩ් ඩිස්ක් එකට තවත් වරක් කෙළැ වී ගියා. කොහොම කොහොම හරි මේකට විසඳුම මතක් වුණා ටිකක් වෙලා ගිහින්. ඒ තමා Testdisk කියන අපූරු මෘදුකාංගය.

මගේ හාඩ් ඩිස්ක් එකේ /home partition එක පත සයිස් එකක්. ගිගාබයිට් අසූවක් අනූවක් විතර ඇති. /home සඳහා අතිවිශාල ඉඩක් වෙන් කරන එක ඒ තරම් හොඳ දෙයක් නෙමෙයි කියල මම තේරුම් ගත්තෙත් මේ සිද්ධියෙන්. මේකෙ ප්‍රමාණය සම්බන්ධව පොඩි සීරුමාරුවක් කරන්න මට ඕනෙ වුණා. ඉතිං Ubuntu Live එකකින් බූට් කරලා වැඩේ වෙන්න තියලා මම පොඩි රවුමක් එහෙම ගියා. ලොකු partition එකක් නිසා වැඩේට ලොකු කාලයක් ගත වෙනවා. මම ගිහිං එනකොට ප්‍රධාන විදුලිය විසන්ධි වෙලා. බැටරිය බැහැලා. අවුරුදු තුනක් පරණ මගේ ලැප්ටොප් එකේ බැටරිය ආරෝපණ තත්වය අතිශයින් සතුටුදායක නොවැ. අනේ අපොයි! කියාගෙන බැලුවා මොකද වෙලා තියෙන්නෙ කියල. මගේ සබ්බසකලමනාවම තිබුණු /home partition එක අතුරුදහන්! O_o

ඉතිං දැන් මේකට දුක් වෙලා තැවිලා වැඩක් නෑ නෙව. කල්පනා කළා නැති වුණු ඒවා හොයාගන්න ක්‍රමයක් ගැන. අන්න එතකොට තමා Testdisk මතක් වුණේ. නැති වුණු විබෙදුම් (partitions) එහෙම්පිටින්ම ගොඩගන්නත්, මකාදැමුණු ගොනු නැවත පිහිටුවන්නත් Testdisk ගජ හපනා. කිව යුතු වැදගත් දෙයක් තියෙනවා. ඒ Testdisk මගින්, හානි වූ විබෙදුම් සහ ගොනු සොයා ගන්නේ ඒ හානි වූ දත්ත වල දැනට ඉතිරි වී ඇති "සලකුණු" අනුව බව. මේ ඉතිරි වූ සලකුණු අනුව අදාළ ගොනුවට අයත්ව තිබූ දත්ත කොටස් නැවත සොයාගෙන ඒ ඇසුරින් ගොනුව ප්‍රතිපිහිටුවනු ලබනවා. අපි දෘඩ තැටිය මත නැවත ලිවීමක් කළොත්, ඒ කියන්නෙ ගොනුවක් save කළොත්/ මෘදුකාංග පිහිටුවීම් හෝ ඉවත් කිරීම් කළොත්, නැවත නැවතත් ආකෘතිගත කළොත් මේ ඉතිරි වුණු "සලකුණු" වලටත් හානි වෙන්න පුළුවන්. එහෙම වුණොත් ඉතිං කාලා හමාරයි.

ඒ නිසා පළවෙනිම කාරණය, අපට ප්‍රතිපිහිටුවන්න අවශ්‍ය දත්ත තියෙන දෘඩ තැටියමත ලියන්න ඉඩ නොදී එය ප්‍රවේසම් කර ගන්න එක. ඒ දෘඩ තැටිය මත දැනට මෙහෙයුම් පද්ධතියක් ස්ථාපනය කරල තියෙනවනම් ඒ මෙහෙයුම් පද්ධතියෙන් පරිගණකය ක්‍රියාරම්භ කිරීමත් එතරම් හොඳ දෙයක් නෙමෙයි. මොකද මෙහෙයුම් පද්ධතියක් ක්‍රියාරම්භ වීමෙදි ඒ සමඟම ස්වයංක්‍රීයව ධාවනය වන සමහර මෘදුකාංග වලින් දෘඩ තැටිය මත නැවත ලිවීම් ඇති කරන්න පුළුවන් නිසා.

වඩාත්ම සුදුසු දේ තමයි වෙනත් දෘඩ තැටියකින් හෝ සජීව මෙහෙයුම් පද්ධතියකින් (Live OS) පරිගණකය ක්‍රියාරම්භ කරලා ගොනු ප්‍රතිපිහිටුවීම කරන එක. ඉතින්, 95% විතර සාර්ථක වුණු මගේ මේ ගලවාගැනීමේ ප්‍රයත්නයෙ ඉතිරි ටික සිද්ධ වුණේ මෙන්න මෙහෙමයි. මුලින්ම Ubuntu Live CD එකෙන් පරිගණකය ක්‍රියාරම්භ කරලා testdisk භාගත කරගත්තා.

Testdisk ධාවනය කරන්න කලින් කළ යුතු තවත් දෙයක් තියෙනවා. ඒ, පරීක්ෂාවට ලක් කරන දෘඩ තැටිය සම්පූර්ණයෙන් නිදහස් කර ගන්න එක. දැනට mount කරල තියෙන විබෙදුම් unmount කරන එකත්, swap විබෙදුම් තිබෙනවා නම් swapoff විධානය මගින් ඒවා නිදහස් කරගන්න එකත් වැඩේට පහසුවක් වෙනවා.

sudo umount /dev/sda*
sudo swapoff -a
tar xvfj testdisk-6.11.3.linux26.tar.bz2
cd testdisk-6.11.3/linux
sudo ./testdisk_static

මූලික භාවිතයෙදි ලඝු සටහන් එතරම් අවශ්‍ය නොවෙන නිසා මේ අදියර නොතකා Enter කරලා ඉදිරියට යන්න පුළුවන්

මගේ /home වලට අදාළ විබෙදුම සම්පූර්ණයෙන්ම නොපෙනී ගිහින් තිබුණු නිසා මම මුලින්ම කළේ නැති වුණු විබෙදුම සොයාගන්න එක. මෙන්න මෙහෙමයි අංජනම බැලුවේ... :)

අදාළ දෘඩ තැටිය තෝරාගන්නෙ මෙතනින්

මේ මෘදුකාංගය භාවිතයෙදි අපි පසුකරන හැම පියවරක් පාසාම අපි තෝරගන්න විධාන වලින් වෙන්නෙ මොනවද කියල කෙටි සටහනක් තිරයෙ පහතින්ම දක්වනවා. ඒ නිසා පාවිච්චිය හරි පහසුයි. තමන් කරන්නෙ මොකක්ද කියල දැනගෙන කළාම හොඳටම ඇති. දෘඩ තැටිය විශ්ලේෂණය (Analyze) කිරීමේ විධානය දීල ඉදිරියට ගියාම මෙන්න මේ වගේ තැනකට ආවා,

මෙතනින් එහාට මෙහාට සීරුමාරු කරල බැලුවාම (← / → යතුරු මගින්) කලින් තිබුණු විබෙදුම් ව්‍යූහය (partition structure) හොයාගන්නත් පුළුවන්. විබෙදුම් අන්තරස්දාන වෙලා නම්, පෙර තිබුණු විබෙදුම් ව්‍යූහය හොයාගන්න වෙනවා. ඒකට පෙර තිබුණු ආකාරය ගැනත් පොඩි මතකයක් ඕනේ. විබෙදුම් වලට ලේබල නොතිබුණොත් සමහරවිට කොයි එක මොකක්ද කියල හොයාගන්න බැරි වෙන්නත් පුළුවන්. ඒ වෙලාවට Size in sectors කියල තියෙන කොලමෙන් දළ අදහසක් ගන්න පුළුවන්.

ඉහත තිරපිටපතේ පෙන්නන දේවල් වලින් කීපයක් විස්තර කළොත්,
Structure: Ok. -- අපි සීරුමාරු කරල තෝරගත්ත විබෙදුම් ව්‍යූහය වලංගු එකක් බවයි මේකෙන් කියන්නේ.
Enter: to continue -- මෙතනින් ඉදිරියට යන්න කියලනේ කියන්නේ. ඔව්, ඉදිරියට ගියාම මේ විබෙදුම් ව්‍යූහය ස්ථිර කරන්න (Write to disk) පුළුවන් කැමති නම්. ඒත් ඒක ටිකක් හිතල මතල කරන්න ඕනෙ දෙයක්.
P: list files -- තෝරාගත් විබෙදුම් ව්‍යූහය ස්ථිර නොකර වුණත්, දැනට තෝරල තියෙන විබෙදුමේ තියෙන (තිබුණු) ගොනු මොනවද කියල මෙතනින් පරීක්ෂා කරල බලන්නත්, අවශ්‍ය නම් (කොහොමත් අපට අන්තිමේ අවශ්‍ය ඒකනෙ :P) ආචයන මාධ්‍යයකට (storage media) පිටපත් කරගන්නත් පුළුවන්.

ඔන්න ඔය පියවරෙන් ඔබ්බට යන්න මම එතන තිබුණු ලොකුම විබෙදුමේ ගොනු පරීක්ෂා කරල බැලුවා (P). යංතං හිතට සහනයක් ආවේ සබ්බසකලමනාවම තියෙනව දැකල. ඒව ලැයිස්තුගත වෙලා තිබුණෙ රතෙන්. ඒ කියන්නෙ මකාදැමූ ගොනු විධියට. බොහෝවිට ගොඩගන්න පුළුවන් වෙයි. නමුත් අතරින් පතර එකක් දෙකක් හානි වෙලා තියෙන්නත් පුළුවන්. සියල්ල හරි වගේ පෙනුන නිසා ආපස්සට ඇවිත් Write to disk කියන විධානයට කොටලා ඒ විබෙදුම ආපහු සකස් කළා.

සියල්ල හරිය කියල හිතාගෙන මම testdisk නවත්තලා ගොඩගත්ත විබෙදුම mount කරල බැලුවා. ඒත් ඒකෙ මොකුත් නෑ නෙ! O_o හිස්. එක අතකින් බැලුවම මට ඒක අපේක්ෂා කරන්න තිබුණා. ගොනු ටික ලැයිස්තුගත කළාම පෙන්නුවෙ මකාදැමූ ගොනු (deleted files) විධියටනෙ. ආපහු වතාවක් testdisk ධාවනය කරලා කලින් තැනටම ආවා. ඔව්, මකාදැමූ ගොනු විධියට තාමත් ඒවා පෙන්නනවා.

c to copy -- මෙතනින් තමා ගොනු ප්‍රතිපිහිටුවන්නේ

දැන් තමා ඊළඟ ගැටළුව මතු වුණේ. දෘඩ තැටියෙ සම්පූර්ණ ධාරිතාවයෙන් 65% පමණ ප්‍රමාණයක ගොනු ප්‍රතිපිහිටුවන්න අවශ්යව තිබුණා. වෙනින් විබෙදුමක් පාවිච්චි කරන්නත් ඉඩ මදි. මේ දෘඩ තැටියම පාවිච්චි කළොත් ම ඉහත කිව්ව "සලකුණු" මැකෙනවා. Overwrite වෙනවා. එහෙම වුණොත් නං හොයලා හමාරයි. ඒ නිසා මෙතනින් එහාට මට විකල්ප තුනයි.

එක්කෝ දෘඩ තැටිය කේබලයක් හරහා ඩෙස්ක්ටොප් පරිගණකයකට සම්බන්ධ කරගෙන ඩෙස්ක්ටොප් පරිගණකයෙන් testdisk ධාවනය කළ යුතුයි. (මේ සඳහා විශේෂිත කේබලයක් අවශ්‍යයි)
එහෙම නැත්තම් ප්‍රතිපිහිටුවන ගොනු, USB දෘඩ තැටියක් මතට පිහිටුවිය යුතුයි.
එහෙමත් නැත්නම් වෙනත් පරිගණකයක් එක්ක ජාලගත කරලා ගොනු හුවමාරු (file sharing) උපක්‍රමයක් හරහා ආගන්තුක පරිගණකයට පිහිටුවිය යුතුයි. (මේ සඳහා ethernet හෝ wi-fi භාවිත කරන්න පුළුවන්)

තිබුණු හදිසියෙ හැටියට පළවෙනි ක්‍රම දෙකම පාවිච්චි කරන්න බැරි තත්වයක තිබුණේ. ඒත් වාසනාවට මට උදව් කරන්න කෙනෙක් හිටියා. ඩිලාන්, බ්ලොග්කරණය පිළිබඳවත්, වෛද්‍ය වෘත්තිය ආශ්‍රිත තොරතුරු තාක්ෂණ ක්ෂේත්‍රයේ නිදහස් හා විවෘත මෘදුකාංග වල ප්‍රායෝගික භාවිතය පිළිබඳවත් විශේෂ උනන්දුවක් දක්වන කෙනෙක්. මේ ඔළුව ගිනිගත් වෙලාවේ ඩිලාන් අයියා දීපු ඒ උපකාරය මට කවදාවත් අමතක වෙන්නෙ නෑ. එයාගෙ ලැප්ටොප් එක මට ගෙදර ගෙනියන්නම දුන්නේ වැඩේ කරගෙන ඉවර වෙලාම ගෙනත් දෙන්න කියලා. :)

320 GB දෘඩ තැටියෙ ගිගාබයිට් සීයකට වඩා ඉඩ ඉතිරි වෙලා තිබුණා. ඉතින් ඒ ලැප්ටොප් එකත්, මගේ ලැප්ටොප් එකත් crossover කේබලයකින් සම්බන්ධ කරලා මහා මෙහෙයුමේ ඊළඟ අදියර පටන් ගත්තා. මොකක්ද දැන් එතකොට පාවිච්චි කරන ගොනු හුවමාරු උපක්‍රමය?

අන්න ඒකට තමා NFS කියන්නේ. NFS කියන්නෙ අර කාර් සෙල්ලම එහෙම නෙවෙයි... වරදවා වටහගන්න එපා ;) . Network File System. ගෙදර අන්තර්ජාල පහසුකම් තියෙන එක මේ මොහොතෙදි ලොකු පිටුවහලක් වුණා. ඒක නොතිබුණා නං වැඩේ තවත් අමාරු වෙනවා. මගේ සැලසුම වුණේ ආගන්තුක පරිගණකය මත NFS server එකක් පිහිටුවල, මගේ පරිගණකයෙ Live OS එක මත NFS client එකක් භාවිත කරමින් ගොනු හුවමාරු උපක්‍රමය හදාගන්න. ඒක සාර්ථක වුණා. NFS server එක පිහිටවූ පරිගණකයෙ තියෙන ආචයන ඉඩ, වෙනම ඩිරෙක්ටරියක් විධියට මගේ පරිගණකයෙ සිට භාවිත කරන්න හැකි වුණා.

මේ බ්ලොග් සටහන දිග වැඩි වෙන නිසා මම NFS සැකසුම් විස්තර කරන්න යන්නෙ නැහැ. ඒක ඉතාම සරලව මෙන්න මෙතන විස්තර කරල තියෙනවා. ආකෘතිය සරලව විස්තර කළොත් මෙන්න මේ රූපසටහනේ වගේ එකක්,

එක පින්තූරයක් වචන දාහක් විතර වටිනවලුනේ... ඒ හින්දම තමා මම පොඩි ආට්වර්ක් එකක් කළේ. :) ඩෙස්ක්ටොප් පරිගණක වල නම් මෙච්චර නහින්න දෙයක් නෑ. දෘඩ තැටිය ගලවගෙන ගිහින් වෙනින් එකකට හයි කරගෙන ලේසියෙන්ම වැඩේ ඉවර කරගන්න පුළුවන්.

අවසාන පියවර, ඒ කියන්නෙ අන්තිම තිරපිටපතේ දක්වල තියෙන c (to copy) විධානයත් දුන්නා. ඊට පස්සෙ, mount කරපු NFS ඩිරෙක්ටරියට ගොනු ටික පිටපත් වෙන්න දුන්නා. අවසාන වශයෙන් මගේ ලැප්ටොප් එකේ දෘඩ තැටිය නිසි පරිදි සකසලා, ප්‍රතිස්ථාපිත ගොනු ටික නැවත මගෙ ලැප්ටොප් එකට පිටපත් කළා. ඒකත් කළේ NFS මගින්මයි. සම්පූර්ණ වැඩේට පැය 9ක විතර කාලයක් ගත වුණා. හොඳයි නේද කාපු පරිප්පුව? :P

මේ ඇබැද්දිය වුණු වෙලාවේ screenshots ටික එකතු කරගන්නවත්, කළේ මොකක්ද කියලවත් මතක තියාගන්න සිහියක් තිබුණෙ නෑ. මම මේ සටහනේ දාල තියෙන තිරපිටපත් ටික බ්ලොග් සටහනට ගැළපෙන විධියට සංස්කරණය කරන ලද ඒවා. අනිත් පින්තූර ගත්තේ Creative Commons Search පාවිච්චි කරලා.

මේ මට වෙච්ච ඇබැද්දියත් එක්ක ළඟින් යන තවත් සිද්ධියක්... ළඟින් යන කිව්වට ඉතින් ඇත්තටම පෙර සිද්ධියෙ විලෝමය ලෙස සලකන්න පුළුවන් එකක්. අපේ ගමේ කොල්ලෙකුට මගෙන් පොඩි උදව්වක් ඕනෙ වෙලා. මම ඒ උදව්ව නොකළොත් කොල්ලට ගෙදරින් යන්න වෙනව නෙවෙයි ගෙදරින් එළවන සීන් එකක් ලු.

සිද්ධිය මෙහෙමයි. කොල්ලට තියෙනව තෑග්ගක් විධියට ලැබුණු ලැප්ටොප් එකක්. මේකෙන් දවස තිස්සෙම කරන්නෙ චිත්රපටි බාන එකලු. ටොරන්ට් හැර ලොවක් නැති ලු. බෑමත් ඉතින් මහා පරිමාණෙන්. ඔය බාන ඒවා අතරින් පතර "දෙකේ ඒවා", "තුනේ ඒවා" එහෙමත් තිබුණ ලු. සියල්ල හොඳින් සතුටුදායක විධියට සිද්ධ වෙමින් තියෙද්දි කොල්ලා ඒ ලෙවල් විභාගෙත් ගෙදර ඇත්තෝ සතුටු වෙන විදියටම කර ගත්තා. ඒ කෙසේද යත්, කොල්ලට ලැප්ටොප් එක ගෙනත් දීපු එයාගෙ මාමා ලැප්ටොප් එක දරුණුවට පරීක්ෂා කරන ගානට වැඩේ දුරදිග ගියා. ඒත් වාසනාවට මේ බව කොල්ලට ආරංචි වුණා. මාමාත් වැඩ දන්න මනුස්සයෙක්. ඩිලීට් කරපු දෙකේ තුනේ ක්ලිප් වල වගක් හරි අහුවුණොත් කොල්ල විනාසයි.

ඉතිං මගෙන් ඕනෙ වුණු උදව්ව තමා හාඩ් ඩිස්ක් එකේ තිබුණු මොනම දේකවත් සලකුණු ඉතුරු නොවෙන්න ඒක format කරවගන්න එක. නිකම් format කරල හරියන්නෙ නෑ. ඔය හරස් ඉරට ඉහළින් තියෙන testdisk කතා වස්තුවට අනුව කොල්ලා මාට්ටු වෙනවා. ඒ කතා වස්තුවෙ දෙවෙනි ඡේදයෙ තියෙනවනේ testdisk ඇතුළු data recovery මෘදුකාංග වලින් දත්ත නැවත ප්‍රතිපිහිටුවන හැටි. පොඩි එකාව බේරගන්න නම් ඔය කියන "සලකුණු" ටික මකල අයින් කරන්න ඕනේ. ඒකට දෘඩ තැටිය මත දෙතුන් සැරයක් නැවත ලිවීම් කළ යුතුයි.

ක්‍රමානුකූලව වැඩේට බැස්සොත්, දෘඩ තැටිය මත නැවත නැවතත් අහඹු දත්ත (random data) ලිවීමෙන් පෙර කී සලකුණු මකාදමන්න පුළුවන්. මේක කරන්න හරි අපූරු මෘදුකාංගයක් Ubuntu එක්කම එනවා. ඒ shred.

Ubuntu Live CD එකකින් පරිගණකය ක්‍රියාරම්භ කරලා මෙන්න මේ විධියටයි කරන්නේ,

sudo shred -vz /dev/sda

සිහියෙ තියාගන්න. වැඩේට NO UNDO! ඒ කියන්නෙ කළොත් කළාමයි... format කළාට එහා! සියල්ල වනසලා ඉවර කරන්න පැය කීපයක් ගත වෙන්න පුළුවන් දෘඩ තැටියෙ ප්‍රමාණය අනුව. v අකුරෙන් කියන්නේ verbose, ප්‍රගතිය තිරයෙ දක්වන්න ඕනෙ කියන එක. z වලින් කරන්නෙ අපි කරපු මගඩිය හංගන්න කරන තව මගඩියක්. zeros, ඒ කියන්නෙ ඉලෙක්ට්රොනික/තාර්කික 0 අගයයෙන් මුළු දෘඩ තැටියම අවසාන වශයෙන් පුරවනවා. එතකොට හරියට අළුත් දෘඩ තැටියක් වගේ. ඩෝසර් කරලා තාර දාලා කාපට් කළා වගේ තමා. මාට්ටු වෙන්නෙ නෑ. :D

අන්තිමේ testdisk දාලා දෙකේ තුනේ නිධන් හෙව්වා. ඒවා හම්බවුණේ නෑ. ඒ කියන්නෙ කොල්ලට තව චිරාත් කාලයක් ගෙදර ඉන්න පුළුවන් කියන එක. :)

ඉරෙන් යට තියෙන දෙවෙනි කතාව වැදගත් නැති එකක් වගෙ පේන්න පුළුවන්. ඒක එහෙම නෙවෙයි. හිතන්න තමන්ට අයිති පරිගණකයක් විකුණනව කියල. හාඩ් ඩිස්ක් එක නිකන්ම format කරල විකිණුවම හරිද? නෑ. අපේ පුද්ගලිකත්වයට, ප්‍රතිරූපයට හානි වෙන දෙයක් ඒකෙ තිබිල වෙනින් කෙනෙක් අතට ගියොත් කොහොමද? ඩිජිටල් යුගයෙ තොරතුරු පැතිරෙන්නෙ විදුලි වේගයෙන්. ඉතින් ඒකෙ භයානක කම ගැන අමුතුවෙන් විස්තර කරන්න ඕනෙ නැහැනේ... භාවිත කරපු හාඩ් ඩිස්ක් එකක්, USB pen drive එකක් තවත් කෙනෙකුට දෙනවනම් මේ ගැනත් හිතල බලන්න. පාවිච්චි කරන්න shred. :)

එහෙනම් ඉතිං... දිග බ්ලොග් පෝස්ට් එකක්! තව මාස ගානකින් පස්සේ ආපහු හමුවෙමු! :P さようなら සයොනාරා！

වැඩිදුර කියැවීම්:

CPU Overheat! -- පරීක්ෂාකාරී වන්න

noreply@blogger.com (ශාකුන්තල | Shaakunthala) — Wed, 23 Feb 2011 16:31:00 +0000

ආයුබෝවන්,... ශාකුන්තලගෙ සටහන් පොතේ පිටුවක් මේ අළුතින් ලියැවෙන්නෙ මාස ගණනාවකට පස්සෙයි. පහුගිය කාලේ මට ටිකක් විතර කරදර කාලයක් වුණු නිසා ටිකක් නිශ්ශබ්දව ඉන්න තීරණය කළා. ඒත් ඉතිං ජම්මෙට වඩා පුරුද්ද ලොකුයිනෙ. ඒ නිසා ආපහු ලියනවා Blog!

නිතර නිතර මගේ අඩන්තේට්ටම් වලට ලක්වෙන ලැප්ටොප් එක ගැන වචනයක් කියන්නම් අද සටහනට පූර්විකාවක් විධියට. මම මේක ගත්තේ 2007 අවුරුද්දෙ දෙසැම්බර් මාසෙ දෙවෙනි සතියෙ දවසක. Acer Aspire 4315 වර්ගයෙ ලැප්ටොප් එකක්. දැන් වයස අවුරුදු තුනයි මාස දෙකයි සතියයි දවස් ගානක් විතර ඇති. පරණයි. ඉස්සර ආපු IBM ලැප්ටොප් වගේ දැන් තියෙන ලැප්ටොප් එතරම් කල්පවතින්නෙ නෑ. මේකට මුලින්ම වෙච්ච වින්නැහිය මගේ බ්ලොග් එකත් එක්ක හිටපු පරණ කස්ටියට මතක ඇතිනේ... ඒ කොහොම වුණත් මගේ උත්සාහය මේ ලැප්ටොප් එක අවම වශයෙන් අවුරුදු පහක්වත් පාවිච්චි කරන්න. මොකද 1.73 GHz Intel Celeron ප්‍රොසෙසරය මගේ වැඩ වලට හොඳටම ප්‍රමාණවත්.

මෑතක ඉඳලා මගේ ලැප්ටොප් එක ආපහු ලෙඩ වෙන්න පටන් ගත්තා. හිටිගමන් shutdown වෙනවා. මේක හරියන වැඩක් නෙමෙයි නිසා System Monitor applet එක ගෙනත් තියාගත්තා Panel එක උඩින්... මේකට හේතුව ගැන ඉඟියක් ගන්න. දන් ඉතින් නිතර දෙවේලේ පේනව නෙව සිද්ධ වෙන දේ.

දවසක් දෙකක් ගියාම දැණුනු විධියට, CPU භාවිතාව උපරිමයේ (100%) ටික වෙලාවක් තිබුණොත් තමයි shutdown වෙන්නේ. එහෙනම්... මේකට හේතුව,... අධික උෂ්ණත්වය. ප්‍රොසෙසරය වැඩි වැඩියෙන් භාවිත වෙනකොට එය වැඩි වැඩියෙන් රත් වෙනවා. ලැප්ටොප් එක ඇතුලේ තාප යාමනය නිසි පරිදි සිදු නොවුනොත් ප්‍රොසෙසරය එහි අවධි අගය දක්වාම රත් වෙනවා. අවසානයේදී, ආරක්ෂක පියවරක් ලෙස, තවදුරටත් උෂ්ණත්වය වැඩි වීමට මත්තෙන් ස්වයංක්‍රීයව පරිගණකය වසාදැමෙනවා. Fan belt එකක් බුරුල් වෙලා වාහනයක එන්ජිම අනවශ්‍ය තරම් රත් වෙන්නේ....අන්න ඒ වගෙම තමා.

මේ සන්තෑසියට ආසන්නම හේතුව තමා ලැප්ටොප් එක ඇතුලේ දූවිලි හිර වෙලා ඒ තුළ වා සංසරණය අවහිර වීම. පංකාව, ප්‍රොසෙසරය එච්චර ලේසියෙන් ලෙඩ වෙන කොටස් නෙමෙයි. ඉතින් විදුලිය විසන්ධි කරලා බැටරියත් ගලවලා පටන් ගත්තා ශල්‍යකර්මය. තාපගිල්ලුම (heat-sink) ගැලවීමෙදි සැලකිය යුතු කාරණාවක් තියෙනවා. ඒ තමයි එය නැවත සවිකිරීමෙදි අවශ්‍ය වෙන "තාප සන්නායක ආලේපය" (thermal compound) සහ එතනෝල් ස්වල්පයක් කල් ඇතුව සූදානම් කර ගන්න එක. ඒ ගැන විශේෂිතව සඳහන් කළේ අමතක වෙන්න ඉඩ තියෙන නිසා. කවුදෝ කෙනෙක් දවසක් කියනව ඇහුණ ටූත්පේස්ට් ටිකක් වුණත් පාවිච්චි කරන්න පුළුවන් කියල. ඒක නම් හරියන වැඩක් නෙමෙයි. ප්‍රොසෙසරයත් තාපගිල්ලුමත් අතර තාප සන්නයනය කාර්යක්ෂමව සිද්ධ වෙන්න මේ ආලේපය අත්‍යවශ්‍යයි. ඉලෙක්ට්රොනික උපාංග අලෙවිසැල් වලින් මේ ආලේපය මිළ දී ගන්න පුළුවන් ඇති. මම නම් ගත්තේ Unity Plaza එකෙන්මයි. එතනෝල් සොයාගන්න ටිකක් අහපසු නිසා මම නම් පාවිච්චි කළේ "සර්ජිකල් ස්ප්‍රිට්" (isopropyl alcohol).

තාපගිල්ලුම සවි කරලා තියෙන ඇණ ඉතාම ප්‍රවේසමෙන් බුරුල් කරලා, තාපගිල්ලුම වෙන් කරලා අරගෙන පංකාවත් එයින් වෙන් කළා. ටිකක් කාරිය විපරං කරලා බැලුවම කිරි අප්පට බල්ලො පැනපි කිව්වලු මෙන්න තියෙනව දූවිලි කුට්ටි කුට්ටි. ඒව තිබුණෙ සිසිලන වරල් (cooling fins) අතර රැඳිලා. මේ හිරවෙච්ච දූවිලි අයින් කරන එක අමාරු වැඩක්.

පේනව නේද දූවිලි කුට්ටියෙ තරම....

සිසිලන වරල් (cooling fins) වලට හානි නොවෙන විධියට පරිස්සමින් ස්කුරුප්පු නියනෙන් මේ ටික ඇදල ගත්තේ...

පුළුවන් හරිය ඇල්කොහොල් වලින් සෝදල යැව්වා. ඒත් තව දූවිලි තිබුණු නිසා අධිපීඩන ජල ප්‍රහාර සිස්ටම් එකට තාපගිල්ලුම සුද්ධ පවිත්‍ර කරන්න තීරණය කළා. කොහොම නමුත් තාපගිල්ලුමේ ස්වභාවය අනුව ඒක කරද්දි ටිකක් කල්පනාකාරී වෙන්නත් ඕනේ. හොඳට සුද්ධ පවිත්‍ර කරලා අන්තිමේ සැර අව්වේ වේලෙන්න දැම්මා.

Just like new...!

දැන් තමා අපර භාගය. ඒ කියන්නෙ කෑලි වැඩි නොවෙන්න, ඇණ ඉතුරු නොවෙන්න ගලවපුවා ඔක්කොම හයි කරන්න ඕනේ. :P ඊට කලින් අර මුලින් කිව්ව thermal paste එක. ඒවා ගාන්න කලින්, දැනට ප්‍රොසෙසරයත් තියෙන පරණ paste ටික හොඳට ඇල්කොහොල් වලින් සෝදලා අයින් කරන්න ඕනේ. ඊට පස්සෙ අළුතෙන් paste එක ගාලා ඉතාම ප්‍රවේසම්සහගතව කෑලි බෑලි ටික හයි කළාම බබා වගේ වැඩ! සන්තෝසේ කියාගන්න බැරුවා... මොකද කලින් තිබුණු විධියට තියෙන්න දුන්නා නම් ලැප්ටොප් එක අනිත් පැත්ත හරවලා ඔම්ලට් දාන්නත් පුළුවන්. ;)

---

සාමාන්‍යයෙන් Gnome System Monitor එකේ CPU උෂ්ණත්වමාපකයක් පෙන්නන්නෙ නැහැ. ඒත් Screenlets පාවිච්චි කරලා temperature widget එකක් අටවගන්න පුළුවන්. මම පුරුදු වෙලා ඉන්න සරල රටාවට ඔය screenlets, object docks වගේ දේවල් නොගැලපෙන නිසා වෙනින් විකල්පයක් හෙව්වා. ටර්මිනල් එකේ අඳුරේ අතපත ගානකොට විසඳුමක් හම්බවුණා. ඒ sensors විධානය.

නමුත් ඒක පාවිච්චි කරන්න කලින් sensors-detect විධානය ධාවනය කරලා අදාළ කර්නල් මොඩියුල ටික තෝරාගන්න සිද්ධ වෙනවා. මෙය කළ යුත්තෙ එක්වරක් පමණයි. මෙහිදී අහන ප්‍රශ්න වලට පෙරනිමියෙන් එන උත්තරේ දුන්නම හොඳටම ඇති.

sudo sensors-detect
.
.
.
sudo /etc/init.d/module-init-tools start
sensors

මෙන්න මෙහෙමයි පෙන්නන්නේ...
root@shaakunthala-laptop:~# sensors
acpitz-virtual-0
Adapter: Virtual device
temp1: +74.0°C (crit = +99.0°C)
temp2: +70.0°C (crit = +110.0°C)

coretemp-isa-0000
Adapter: ISA adapter
Core 0: +72.0°C (high = +100.0°C, crit = +100.0°C)

ඔය crit(ical) කියල පෙන්නන එක තමා අවධි අගය. උෂ්ණත්වය ඒ දක්වා වැඩි වුණු ගමන් පරිගණකය ක්‍රියාවිරහිත වෙනවා ස්වයංක්‍රීයව.

---

සාමාන්‍ය පාවිච්චියෙදි නිතර කීබෝඩ් එකට ඇන ඇන වතුර නටන ගානට ඇවිත්ද කියල බලන එක කරදරයිනේ. ඒ නිසා මෙන්න panel එකටම එකතු කරගන්න පොඩි භාණ්ඩයක්... sensors-applet

sudo apt-get install sensors-applet

දැන්, panel එක right click කරලා Add to Panel...

එතනින් Hardware Sensors Monitor කියන එක තෝරලා එකතු කරගත්තාම හරි. :)

සරලයි!

දකුණු පැත්තෙන් පෙන්නන්නෙ දෘඩ තැටියෙ උෂ්ණත්වය

---

ඉතින් කාලෙකට පස්සෙ අද මේ සටහන ලිව්වෙ ලැප්ටොප් වල උපන්ගෙයිම තියෙන අවුලක්, ඒ කියන්නෙ සිසිලන උපක්‍රමය අවහිර වීමේ ගැටළුව ගැනත්, ඒ ගැන සැලකිලිමත් විය යුතු බවත් කියන්නයි. අධික රත්වීම පරිගණකයෙ කාර්යක්ෂමතාවටත් බලපාන්න ඉඩ තියෙනවා. ලැප්ටොප් එක ළඟපාතක පහසුවෙන් ඇවිළෙනසුළු දෙයක් තිබුණොත් සමහර විට ප්‍රතිපල භයානක වෙන්නත් පුළුවන්. O_o

එහෙනම්... කූල්ඩවුන් දවසක් වේවා....! ආයුබෝ...!!! :)

(මගේ බ්ලොග් අඩවියට අළුත් අයගේ දැනගැනීම පිණිස -- මං පාවිච්චි කරන්නෙ ලිනක්ස්.... නෝ ටු වින්ඩෝස්)

Gammu එක්ක මොබයිල් වැඩ කිඩ | SMS කෙළිය

noreply@blogger.com (ශාකුන්තල | Shaakunthala) — Sat, 07 Aug 2010 16:37:00 +0000

ආ........යිබෝ.........ං........! අර.... ශාකුන්තල කියල එකෙක් හිටියෙ... අන්න ඒකා නින්දෙන් නැගිටලා ඇවිත් තමා මේක ලියන්නෙ... බ්ලොග් සීන් එකෙන් පොඩ්ඩක් විතර ඈත් වෙලා ඉඳලා කස්ටියට මාව අමතක වෙන්න ගිහිනුත් ඇති... තවත් නිශ්ශබ්දව හිටියොත් සින්ඩියෙන් නිළ වශයෙන්ම මාව පන්නන්න ඉතිරි වෙලා තියෙන්නෙ තවත් දවස් හතරක් නිසා මොකක් හරි තේරුමක් ඇති දෙයක් සටහන් කරල යන්න තමා මේ පැත්තෙ ආපහු ආවේ. :D

මේ බ්ලොග් එක නිතර කියවන අය දන්නවනේ මම ලියන තාක්ෂණික ලිපි වලින් අති බහුතරය ලියැවෙන්නෙ මගේ අත්දැකීම් අනුසාරයෙන් බව. කොපි පේස්ට් නෑ... පරිවර්තන වැඩ නෑ... එකක් දෙකක් හැර අනිත් සියල්ල පෞද්ගලිකව අත්හදා බලා දෙසන ඒවා. නමුත් පහු ගිය කාලේ මම යෙදිලා හිටපු වැඩ කටයුතු වල ස්වභාවයයි තරමයි අනුව මම අදහස් කළා ටිකක් විතර බ්ලොග් ලියන වැඩෙන් ඈත් වෙලා ඉන්න.

මම මීට අවුරුද්දකුත් මාසෙකට කලින් බොහෝම කලබලෙන් Wammu ගැන ලිව්ව පික්ෂු පීකුදු බ්ලොග් සටහන මතක ඇතිනේ... Wammu වැඩකරු වගෙ පෙනුනට මෙතන ඇත්තටම මැච් එක සෙල්ලං කරන්නෙ ඒකෙ backend එක. ඒ කිව්වෙ Gammu. ඉතිං Gammu වලින් ජංගම දුරකථනයත් එක්ක කරන්න පුළුවන් පොඩි පොඩි සෙල්ලං ටිකක් ගැන තමා අද ලියන්නෙ. මම මේකට පාවිච්චි කළේ මගේ (අවුරුද්දක් පට්ට්ට ගහපු) Sony Ericsson K770i දුරකථනය. Sony Ericsson, Nokia ඇතුළුව තව දුරකථන මාදිලි බොහොමයකට Gammu සහය දක්වනවා. Gammu එක්ක පාවිච්චි කරන්න පුළුවන් ජංගම දුරකථන මාදිලි ලැයිස්තුවක් මෙතනින් බලාගන්න පුළුවන්.

කොයි දේටත් කලින් පූර්ව සූදානම තියෙන්න ඕනැ නෙව. ඉතිං මේකෙදි මුල්ම කාරිය ජංගම දුරකථනය පරිගණකයත් එක්ක නිසි පරිදි සම්බන්ධ කරගන්න එක (මේකට අවශ්‍ය දේවල් ගැන සොයා බලන්න මගේ පරණ සටහන කියවන්න). මගේ ලැප්ටොප් එකේ නීලදන්ත ජිල්මාට් නැති නිසා මේවා අත්හදා බලන්න මම පාවිච්චි කළේ USB කේබලය. USB කේබල් එකෙන් ජංගම දුරකථනය පරිගණකයට සම්බන්ධ කරලා මෙන්න මේ පියවර ටික අනුගමනය කරන්න.

1. ටර්මිනලය විවෘත කර gammu-config විධානය ලබා දෙන්න.
2. ඔබේ ජංගම දුරකථනයට අදාළ සැකසුම් wammu වෙබ් අඩවියෙහි දක්වා ඇති අන්දමට සකස් කරන්න. උදාහරණයක් ලෙස, පහත දැක්වෙන්නේ Sony Ericsson K770i සඳහා වන සැකසුම්.

Port: /dev/ttyACM0 (නිවැරදිව ක්‍රියාත්මක නොවුනොත් 0 වෙනුවට 1, 2 යනාදී වශයෙන් වෙනත් අංකයක් යොදා බලන්න, සමහර දුරකථන මාදිලි සඳහා මෙය /dev/ttyS0 ආකාරයේ විය හැකියි)
Connection: at115200 හෝ at19200
Model: at

3. දැන් සැකසුම් සුරකින්න.
4. පහත දැක්වෙන විධානය ලබා දීම මගින් ජංගම දුරකථනය හා පරිගණකය නිවැරදිව සම්බන්ධ වී ඇති බවට තහවුරු කරගන්න. හරියන්නෙ නැත්තම් සැලෙන්න එපා ආපහු යන්න මුලට. ගිහිං වෙනින් Port එකක් පාවිච්චි කරල බලන්න.

gammu identify

දැන් තමා සෙල්ලම පටන් ගන්නේ.... Linux command line එකකිං SMS යවන වැඩේ ආතල් එක ඉස්සෙල්ලම ගනිමු.

gammu sendsms TEXT 07xxxxxxxx -text "Hi, I'm sending this with Linux command line. :-\)"

මෙහෙමත් පුළුවන්,
echo "Hi, I'm sending this with Linux command line. :-)" | gammu sendsms TEXT 07xxxxxxxx

Flash SMS සෙල්ලම
Flash SMS වලදිත් යන්නෙ සාමාන්‍ය SMS පණිවුඩයක්මයි. නමුත් ඒක ලබන්නාගෙ දුරකථනයෙ inbox එකට නොයා කෙළින්ම දුරකථන තිරයෙ පෙන්වනවා. බැලු බැල්මට හදිසි පණිවුඩයක්/ USSD පණිවුඩයක් වගේ. Flash SMS එකක් යවන්න නං හරි ලේසියි... ඉස්සෙල්ලා යවපු එකේම අගට -flash කියන එකත් අමුණලා යැව්වනං අහවරයි. මෙන්න මේ වගේ...

gammu sendsms TEXT 07xxxxxxxx -text "Hi, will you please GET OFF OF MY WAY! " -flash
(exclamation නොහොත් බුදු අම්මෝ! මාක් එක පාවිච්චි කරනවනම් ඒකට පසුව එක හිස්තැනක් තියන්න)

ෆියොන්සේට සෝනි ඇරික්සන් EMS තොත්තුවක් :P (නොම්මරය වැරදීමෙන් බයානක ප්‍රතිපල අත් විය හැක... බුහහහහා....!)
gammu sendsms EMS 07xxxxxxxx -text "හායි මයි සුවිට් හාර්ට්" -defanimation 9 -unicode
(-unicode කියන පරාමිතිය පාවිච්චි කරලා සිංහලෙන් SMS යවන්නත් පුළුවන්)
EMS ගැන වැඩි විස්තර මෙතනින් කියවන්න පුළුවන්.

දැං මොකක්ද මේ SMS යැවිල්ලෙන් ඇති වැඩේ හැබෑටම? ඔන්න දැන් තමා හොඳ හරිය පටන් ගන්නේ...
අපේ රටේ තියෙනව නේද අර සුපර් ස්ටාර් ද හොපර් ස්ටාර් ද ආදී මෙකී නොකී රියැලිටි සංදර්ශන... ලංකාවේ SMS හොරඡන්ද ජාවාරම ජයටම කෙරෙන සිස්ටම් එකක් නොවැ ඕක. එක දුරකථනයකින් ඡන්ද කැමති ගණනක් එවන්න පුළුවන් නිසා මෙන්න අවශ්‍යතාවට සැපයුම නොහොත් මල්ටිබැරල් රොකට් ලෝන්චර් ක්‍රමේට SMS යවන සිස්ටම් එක... :D

#!/bin/bash
counter=0
while [ true ]
do
    let counter++
    echo Sending SMS $counter...
    gammu sendsms TEXT number -text vote_code
done

මේක ලිනක්ස් bash script එකක්. පාවිච්චි කරන හැටි මෙතන තියෙනවා... :-)
number කියන එක වෙනුවට රියැලිටි ෂෝ මුදලාලිගේ අංකයත්, vote_code කියන එකට අර ස්ටේජ් එකේ නලියන නංගී දඟර දාලා කියන අංකෙත් (SSS 6 වගේ එක) ආදේශ කරන්න. :P
SMS කැමති ගණනක් යන්නට ඉඩ ඇරලා Ctrl+C යතුරු සංයෝජනය භාවිත කරලා මේක නවත්තන්න පුළුවන්. හැබැයි ඉතිං... මේක නිසා මනී පොකැට්ටුව හිල් වීම සහ දුරකථන සමාගම් මඩිය තරකර ගැනීම සම්බන්ධයෙන් වග කියනු නොලැබේ!

ඕක ප්‍රයෝජනවත් වෙන්නෙ රියැලිටි ෂෝ බුවාලට හොරඡන්ද දාගන්න. උත්සව කාලෙටත් අපේ කස්ටිය ඇස් ඇම් ඇස් යවනවනේ... කොහෙන් හරි එන රෙඩිමේඩ් සුභපැතුම් පණිවුඩයක් තව දන්න සීයකට දෙසීයකට forward කරන එකනෙ අපේ කස්ටියගෙ සිරිත. ඒ වැඩෙත් වැඩිය මාට්ටු නොවෙන්න හරි අපූරුවට gammu වලින් කරන්න පුළුවන්.

රෙඩිමේඩ් කෙටි පණිවුඩ එකින් එක වෙන වෙනම පාඨ ගොනු (text files) වලට සුරකින්න. ඒවා *.sms ආකෘතියට අනුව (.sms file extension) සුරකින්න. ඉන් පසුව ඒ .sms ගොනු තියෙන ඩිරෙක්ටරියෙ ඉඳන් මේ script එක ධාවනය කරන්න. මේ මම ලිව්ව ආදර්ශ script එකෙන් කරන්නෙ බොහොම සරල වැඩක්. ජංගම දුරකථන මෙමරියෙත්, සිම් කාඩිපතෙත් තියෙන දුරකථන අංක ටික ලබාගෙන ඒවයින් හුලංටෙල් අංක ටික පෙරහන් කරගන්නවා. මේ හුලංටෙල් අංක ටික එක ලැයිස්තුවකට (technically an array) එකතු කරගෙන ඒ එකින් එකට කෙටි පණිවුඩය බැගින් යවනවා. හැබැයි යවන්නේ අහඹු ලෙස තෝරාගන්නා පණිවුඩයක්. කොයි කාට කොයි එක යාදෝ කියන්න බෑ. O_o

#!/bin/bash
contacts=`gammu getallmemory SM | grep ^075 | cut -d\" -f2; gammu getallmemory ME | grep ^075 | cut -d\" -f2`
for contact in $contacts
do
    sms=`ls *.sms --file-type | grep -v [*/=\>@\|] | sort -R | head -1`
    echo "Message: "
    cat $sms
    echo "Sending to: $contact"
    cat $sms | gammu sendsms TEXT $contact
    echo
done

මේ දේවල් අත්හදා බැලුවේ මගේ හුලංටෙල් සිම් එකට රුපියල් 99ක් රීලෝඩ් කරලා... ලූප් අත්හදා බැලීම කෙසේ වෙතත් මේක ලියල ඉවර වෙද්දි මගේ ඉන්බොක්ස් එකත් අනවශ්‍ය කෙටි පණිවුඩ වලින් පිරිලා... මම මෙච්චර වෙලා එවන හරියක් එවාගත්තෙ මටම නොවැ! :P

ඉතින් මේ සටහනේ අරමුණ ජංගම දුරකථනය හැසිරවීම සඳහා විධාන පෙළ මෘදුකාංගයක් පාවිච්චි කරලා ලබාගන්න පුළුවන් එක ලොකු වාසියක් පෙන්වා දීම. ඒ තමා ස්වයංකරණය නොහොත් automation. තව තවත් නිර්මාණශීලීව හිතලා මේකෙන් මරු දේවල් කරන්න පුළුවන්.

උදාහරණයක් විධියට, අපි හිතමු යම් කිසි පරිගණකයකට හඳුනා නොගත් IP ලිපිනයකින් කෙනෙක් දුරස්ථව පිවිසෙන මොහොතේම ටුක්! ගාලා SMS එකක් ට්‍රිගර් කරන්ට ඕනෙය කියලා... මේ සම්බන්ධ ලඝු සටහන් /var/log/auth.log කියන තැන තියෙනවා... bash බැරිනං python වලින් පොඩි script කෑල්ලක් අටවගත්තාම වැඩේ ගොඩ!

ටිකක් නිර්මාණශීලීව හිතලා මේකෙන් තව එක එක විධියෙ වැඩ ගන්න පුළුවන්. ඔන්න එහෙනං මං ගියා... aal izz well..!

විකිපීඩියා | Wikipedia

noreply@blogger.com (ශාකුන්තල | Shaakunthala) — Mon, 10 May 2010 19:16:00 +0000

විකිපීඩියා කියන්නෙ මොකක්ද කියල අමුතුවෙන් හඳුන්වල දෙන්න අවශ්‍ය නැහැනේ... අද මම කල්පනා කළා මේ ඕනෑම කෙනෙකුට වැඩිදියුණු කළ හැකි, ලොව වැඩි දෙනෙක් විශ්වාසය තබන, ලොව විශාලතම නිදහස් විශ්වකෝෂය ගැන පොඩි විස්තරයක් සරලව ලියන්න. ඇත්තෙන්ම කියනව නම්... මේ දවස් වල විකිපීඩියාවට ශාකුන්තලගෙ බැල්ම වැටිලයි තියෙන්නේ... :P

මට විකිපීඩියාව සෙට් වුණෙත් හරි අපූරු විධියකට. විකිපීඩියාවෙන් අපමණ දේවල් මෙතෙක් ගත්තට අබමල් රේණුවක දෙයක් ඒ වෙනුවෙන් ලියලා තිබුණෙ නෑ. මේ කාලේ මගේ 'ඉන්ටර්න්ෂිප්' කාලේ නොවැ... ආධුනිකයෙක් විධියට මට වැඩ කරන්න අවස්ථාව ලැබිල තියෙනවා ආසියා-පැසිෆික් ටෙලිසෙන්ටර් ජාලය (APTN) සම්බන්ධයෙන්. කලාපීය වැදගත්කමක් තියෙන මෙහි මහලේකම් කාර්යාලය (secretariat) පිහිටුවා තිබෙන්නේ ශ්‍රී ලංකාවේ. මම APTN වැඩ වලට සම්බන්ධ වෙන්න කලින් ඒ පිළිබඳව යම් හැදෑරීමක් කළ යුතු වුණා. ඉතින් APTN වෙබ් අඩවියෙන් පසු නිතැතින්ම මම යොමු වුණේ විකිපීඩියාවට. කෝ..? අපේ මාතෘකාව ගැන සඳහනක් නෑ...! මේ වගේ ලෝකවාසීන් දැන ගත යුතු, ජාත්‍යන්තර වැදගත්කමකින් යුත් කාරණාවක් සම්බන්ධයෙන් විකිපීඩියා ලිපියක් නැති එක මට පෙනුණේ සැලකිය යුතු අඩුපාඩුවක් විධියට. ඔන්න ඔහොමයි විකිපීඩියාවට ලිවීමෙන් දායක වෙන වැඩේ සෙට් වුණේ.

ආපහු එමු මාතෘකාවට... විකිපීඩියාවේ තියෙන වඩාත්ම සිත්ගන්නාසුළු ලක්ෂණය තමයි එහි නිදහස් බව. ඒ කියන්නේ ඕනම කෙනෙකුට වැඩිදියුණු කරන්න පුළුවන්. හැබැයි මේ සියල්ල සිදු වෙන්නේ මනා පරිපාලනයක් සහිතවයි. සරල සිංහලෙන් කිව්වොත් පිස්සු කෙළින්න බෑ. ඉතින් මට අවශ්‍ය වුණේ ආසියා-පැසිෆික් ටෙලිසෙන්ටර් ජාලය ගැන ලිපියකින් විකිපීඩියාවට දායක වෙන්න. ඒ අත්දැකීම් මගේ බ්ලොග් එකේ ලිපියක් විධියට මේ ලියන්නේ විකිපීඩියාවට ලිපි ලියන්න තවත් අයව උනන්දු කරවන්න සහ, විකිපීඩියාව අළුත් අයට උදව්වක් වශයෙනුයි.

විකිපීඩියාවට මුල්වරට ලිපියක් ලියද්දී සැළකිලිමත් විය යුතු කාරණා කීපයක්ම තියෙනවා. තමන් විසින් ලිපි ලියන්න බලාපොරොත්තු වෙන විෂය ක්ෂේත්‍රය පිළිබඳ සැළකිය යුතු දැනීමක් තිබිය යුතුයි. කිසිම තේරුමක් නැති, nonsense වගේ පේන්න පේළි දෙකෙන් තුනෙන් ලියන අළුත් ලිපි විකිපීඩියාවෙන් ඉවත් කෙරෙන්න තියෙන සම්භාවිතාව ඉතා වැඩියි. අදාළ විෂය ක්ෂේත්‍රය ගැන ප්‍රවීණයෙක් වීම අවශ්‍ය නැහැ. දැනුම සහ ගවේෂණය කිරීමේ උනන්දුව තිබුණාම හොඳට ඇති.

මාතෘකාව තෝරගත්තට පසුව ඊළඟට කරන්න තියෙන දේට සරල භාෂාවෙන් කියන්නේ RTFM කියලා. :D දී ඇති උපදෙස් වරක්, දෙවරක් හොඳින් කියවන්න. ඇත්තෙන්ම කියනවා නම්, විකිපීඩියාවට ලිපි ලියන්න දැනගන්න ඕනේ අදාළ විෂය ක්ෂේත්‍රය හැරුණාම භාෂාව විතරයි. HTML, CSS, feed වගේ මළ ඉලව් ඕනෙ නැහැ. වැඩේ බ්ලොග් ලියනවට වඩා පහසුයි!

අදාළ මාතෘකාව යටතේ ලියැවුණු ලිපියක් දැනටමත් තියෙනවද කියල සොයා බලන්න. උදාහරණයක් විධියට ගනිමු අපි ලංකාවේ තියෙන හුම්මානය. ඒ ගැන ලියැවුණු ලිපියක් විකිපීඩියාවෙ දැනට නැහැ (සෙවුම් ප්‍රතිපල බලන්න). අපට ඊට අදාළව ලිපියක් ලියන්න පුළුවන් නම් "You may create the page Hummanaya," කියලා තියෙන රතු සැබැඳිය ක්ලික් කරලා, එවෙලෙම ලිපිය ලියලා, ලියූ වහාම අන්තර්ජාලයට නිදහස් කරන්නත් පුළුවන්.

නමුත්, පළමු වරට විකිපීඩියාවට ලිපියක් ලියන කෙනෙක් මේ විධියට 'එකවරම' ලිවීම සුදුසු නැහැ. විකිපීඩියාවේ 'ලිපි ඉඩ' (Article Spaces) වර්ග කිහිපයක් තියෙනවා. ඔය මුලින් කිව්ව විධියේ ලිවව් ගමන් අන්තර්ජාලයට නිදහස් වෙන තැන හැඳින්වෙන්නෙ Public Article Space කියලා. එතැන සකස් කළ ලිපියක් අන්තර්ජාලයට නිදහස් කළාම ඩෝං ගාලා අතෑරියා වගේ... හැම දෙනාටම පේනවා. ලියන ලිපිය විකිපීඩියාවේ තියෙන ප්‍රමිතීන් වලට අනුකූල නොවුණොත් ලිපිය මකා දැමෙන්නට තිබෙන සම්භාවිතාව වැඩි නිසා, විකිපීඩියාවට නවක අය මේ පොදු ඉඩ එකවරම පාවිච්චි නොකිරීම වඩාත් සුදුසුයි.

බිත්තර කටුවක් ඇතුලේ විකසනය වෙන කුකුළු කළලයක් වගේ, විකිපීඩියාව ඉගෙනගන්නා ගමන් ලිපියක් ක්‍රම ක්‍රමයෙන් ගොඩනගන්න 'පරිශීලක ඉඩ' (User Space) භාවිත කිරීමෙන් පුළුවන්. මෙහි ලියන ලිපි සෙවුම් යන්ත්‍ර වලින් සූචිගත කෙරෙන්නේ නැහැ. ඒ වගේම වැඩිය කාටවත් දකින්න ලැබෙන්නෙත් නැහැ. මම ආසියා-පැසිෆික් ටෙලිසෙන්ටර් ජාලය ගැන ලිපිය ටිකෙන් ටික ගොඩනැඟුවේ ඒ ආකාරයෙන්. පරිශීලක ඉඩ කොටසේ ලිපියක් ආරම්භ කරන්න, http://en.wikipedia.org/wiki/User:ඔබේ පරිශීලක නම/ලිපියේ මාතෘකාව ආකාරයේ වෙබ් ලිපිනයක් වෙත යාමෙන් පුළුවන්. උදාහරණයක් ලෙස, http://en.wikipedia.org/wiki/User:Shaakunthala/Asia-Pacific_Telecentre_Network යන තැන තමා මගේ මුල්ම ලිපිය මම සකස් කළේ.

මේ විධියට ලිපිය ටිකෙන් ටික සකස් කරද්දි අත්දැකීම් ඔස්සේ විකිපීඩියාවේ තියෙන 'එක එක දේවල්' ටිකෙන් ටික ඉගෙනගන්න පුළුවන් වෙයි. අපට පිටින් පෙනෙනවට වඩා මහා දැවැන්ත යාන්ත්‍රණයක් විකිපීඩියාව ඇතුලේ ක්‍රියාත්මකයි. මේකෙදි අපට වැඩ කරන්න වෙන්නෙ ගෝලීය ප්‍රජාවත් එක්ක. අනිත් අයගේ අදහස් එක්ක ඔට්ටු වෙවී තමයි වැඩ කරන්න වෙන්නේ. හැබැයි අපේ අය ලංකාවේ එක එක ෆෝරම් වල දාන දෙකයි පනහේ චණ්ඩි පාට් මේකේ දැම්මොත් සති දෙකෙන් නොකවුට්!

ලිපිය සකස් කරලා අවසානයේ ඒක පොදු ලිපි තියෙන කොටසට පහසුවෙන් මාරු කරන්න පුළුවන්. ලිපි ලියද්දී මහා බර වචන ඕනෙ නැති වුණත්, සාමාන්‍ය ලිඛිත භාෂාව යොදා ගැනීමයි සම්මතය. ඒ වගේම ඉදිරිපත් කරන සියළුම කරුණු සාක්ෂි සහ යොමු සටහන් (citation) සහිතව ඉදිරිපත් කිරීමත් විකිපීඩියාව අපේක්ෂා කරනවා. ඒ වගේම අපක්ෂපාතී ලෙස කරුණු ඉදිරිපත් කිරීම කළ යුතුයි. මේ ගුණාත්මක බව නිසාවෙන් තමයි ලොව අන්තර්ජාලය භාවිත කරන අති බහුතරය විකිපීඩියාව ඉතා ඉහළින් සලකන්නේ.

ඉතින්, විකිපීඩියාවට දායක වෙද්දි මම ඉගෙනගත් දේවල් වලින් බිඳක් බලාගන්න පුළුවන් User_talk:Shaakunthala කියෙව්වොත්. මේ talk pages, නැතිනම් සාකච්ඡා පිටු වල තමා ලිපි වල තිබෙන කරුණු, අන්තර්ගතයේ බලපත්‍ර සම්බන්ධ ගැටළු ආදිය ගැන සංවාද ඇති වෙන්නේ. මේක ඉතින් වචනයෙන් කියනවට වඩා හොඳයි තමා ම කරල බලන එක. ප්‍රජා දායකත්වය සහ සන්නිවේදනය හරිම අපූරුයි! :-)

මම මේ ලිපිය ලිව්වේ සිංහල විකිපීඩියාවට දායක වීම ගැන යමක් ලියන්න ප්‍රවේශයක් විධියට. මම පෞද්ගලිකව විශ්වාස කරන හැටියට, කෙනෙකුට මුලින්ම විකිපීඩියාව ඉගෙනගන්න සදුසු ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියාව. ඒ සිංහල සිප්යුරු වදන් වල නුහුරු බව නිසා ඇති විය හැකි ගැටළු මඟහරවා ගන්නත්, විකිපීඩියා උදව් පිටු තවම සම්පූර්ණයෙන් සිංහලයට හරවා නැති නිසාත්.

සිංහල විකිපීඩියාව පැත්තෙත් මම මේ දවස් වල සක්මනේ යෙදෙනවා... මේ මගේ සිංහල පිටුව.
ඉදිරි ලිපියකින් සිංහල විකිපීඩියාවේ දැන් තත්වය, සිංහල බ්ලොග්කරුවන් සහ බ්ලොග් කියවන්නන් ලෙස අපට ඒ වෙනුවෙන් දැක්විය හැකි දායකත්වය පිළිබඳ ලිපියක් ඉදිරි දිනයකදී ලියන්න මම බලාපොරොත්තු වෙනවා.

ප්‍රයෝජනවත් විය හැකි සබැඳි (මේවා ඉතා හෙමින්, ඉතා හොඳින් කියවන්න):

විකිපීඩියාවට අන්තර්ජාලය තුළ හිමි වී ඇති තත්වය කියා පාන එක සාධකයක් එහි Alexa Rank එක.

මගේ අත්දැකීමෙන් දුටු අනෙක් කාරණය... මම ලියූ Asia-Pacific Telecentre Network ලිපිය නිදහස් කරලා මිනිත්තු 15ක් ඇතුළත Google හි සූචිගත වෙලා සෙවුම් ප්‍රතිපල වල දෙවන පිටුවටත් පැමිණීම...! O_o

එන්න, නිදහස අත්විඳින්න මා සමඟ...

noreply@blogger.com (ශාකුන්තල | Shaakunthala) — Tue, 06 Apr 2010 03:14:00 +0000

ආයුබෝ...! ආයෙමත්, ටික දවසකට පස්සේ ඔන්න ආවා බ්ලොග් එක පැත්තේ. මේ ලියමන තාක්ෂණය සම්බන්ධ එකක් වුණාට මේක කියවන්න ගීක්ලා වෙන්නම ඕනෙ නෑ. :-) මේ ලිපියේ කොටස් දෙකයි... පූර්වභාගය මගේ අත්දැකීම්... අපර භාගය සමාජයට පොඩි පණිවුඩයක්.

මම සම්පූර්ණයෙන්ම ලිනක්ස් වලට මාරු වෙලා දැන් මාස දහයකටත් කිට්ටුයි. මේ කාලය ඇතුළත මම අළුතෙන් බොහොමයක් දේවල් ඉගෙනගත්තා. “වෙනස් වීම” – බැරැක් ඔබාමා දිනවූ වචනය – ක්‍රියාවට නංවන එක අමාරු කාරියක්. නමුත් ස්වයංව වෙනසට ලක්වීමේදී තමයි අභියෝග වලට මුහුණදීම ගැන හොඳ ප්‍රායෝගික පුහුණුවක් ලැබෙන්නෙත්. මුළුමනින්ම ලිනක්ස් වලට මාරු වෙලා දෛනික පරිගණක කටයුතු කරගැනීම අමාරුයි නේද කියන එක බොහෝ දෙනා මගෙන් අසා තිබුණු ප්‍රශ්නයක්. මගේ උත්තරය, මුල් කාලේ නම් ටිකක් ඔව්, ඒත් දැන් නම් එහෙම නෑ කියන එක. සමස්තයක් වශයෙන්, ලිනක්ස් වල වැඩ කිරීම කොහොමටත් අමාරු කාරියක් නෙවෙයි. වෙනසට ලක් වීම අමාරුයි. ඒත් වෙනසට ලක් වුණාට පසුව අනුගමනය කළ යුතු සාමාන්‍ය පිළිවෙත් සහ රටාවන් (practices) වලට හුරු වුණාම, මුලින් හිටපු තත්වයට වඩා පහසු බවක් දැනෙන්නේ.

මම දෛනිකව පාවිච්චි කරන මෘදුකාංග ගැන සඳහනක් මීට කලකට ඉහතදි පළ කළා. ඇත්තෙන්ම මේ ලැයිස්තුව දැන් යල් පැනලා. වින්ඩෝස් මෙහෙයුම් පද්ධතියත් එක්ක මගේ තිබුණු බැමි කීපයක්ම දැන් බිඳිලා ගිහින්. ලිනක්ස් වලට මාරු වුණු මුල් කාලේ යම් යම් අවශ්‍යතා සඳහා ඉඳහිට වින්ඩෝස් පාවිච්චි කරන්න අවශ්‍ය වුණා. පරිගණකය ප්‍රතිපණගන්වන්න කම්මැලි නිසා මේකට පාව්චිචි කළේ Sun VirtualBox මත Windows XP. නමුත් පහුගිය කාලය ඇතුළත, වින්ඩෝස් නැතිවම බැරි වෙලා තිබුණු මේ සමහර අවශ්‍යතාවන් වලට සාර්ථක නිදහස් හා විවෘත ආදේශක විසඳුම් කීපයක්ම අන්තර්ජාලය ඔස්සේ සොයාගන්න මට හැකි වුණා. ඒ සියළුම මෘදුකාංග/ විසඳුම් සඳහා දායක වූවන්ට මගේ හෘදයාංගම ස්තුතිය හා ප්‍රණාමය පිරිනැමෙනවා.

දැන්, මගේ VirtualBox එක ඇතුලේ තියෙන්නෙ Windows 7. ඒත්... මට දැන් ඒක ක්‍රියාත්මක කරන්නත් කම්මැලියි. හිතාගන්න පුළුවන්ද ලිනක්ස් වල භාවිතයේ පහසුව හා ඇබ්බැහි වීම...? මම මේ මෑතකදි එකම එක වැඩකට මම Windows 7 පාවිච්චි කළා. ඒ OpenOffice.org වින්ඩෝස් සඳහා වන නිකුතුවේ සිංහල අතුරුමුහුණත පරීක්ෂා කරන්න. (ඒකට ඉතිං වින්ඩෝස් නැතුව වෙන මොකක් පාවිච්චි කරන්නද? :P )

මම සෙල්ලම් කර කර හිටපු කාලේ මාර්තු දෙවැනිදායින් අවසාන වුණු බව දන්නව ඇතිනේ... දැන් මම තොරතුරු තාක්ෂණ ක්ෂේත්‍රයේ ආධුනිකයෙක්... හඃ හඃ..! මට මේ දවස් වල පැවරිලා තියෙන වැඩ වල ටිකක් බැරෑරුම් වගකීමක් තියෙනවා. මාසයක් ඇතුළත මේ දක්වා ඒ වැඩ වලදි ඉතාම විශ්වාසනීයවත්, ආරක්ෂාකාරීවත් වැඩ කරන්න පුළුවන් බොහොම ස්ථායී පාදමක් සහ හොඳ තාක්ෂණික වටපිටාවක් ලිනක්ස් වලින් ලබා දී තිබෙන බව බය නැතුව අත්දැකීම් සහිතව කියන්න පුළුවන්. මෙපමණ කාලයක් සෙල්ලම් කළේ ලෝකල්හොස්ට් එකේ තියෙන සර්වර සහ පරීක්ෂණ දත්ත එක්ක... ඒත් දැන්.......................

---

පහුගිය කාලේ ඇතුළත මට හමුවුණු දේවල් කීපයක් මේ.

ලිනක්ස් වීඩියෝ සංස්කරණය කරන්න පාවිච්චි කරන මෘදුකාංග ගණනාවක්ම තිබෙනවා. ඒ එකකවත් පරිශීලක අතුරුමුහුණත තාම Adobe Premiere හෝ එවැනි මෘදුකාංගයක් තරම් පහසුවෙන් පාවිච්චි කළ හැකි තරමට දියුණු වෙලා නැති බව ඇත්ත. ඒත්, සමහර වැඩ වලදි අවශ්‍යතාවය අනුව චිත්‍රක අතුරුමුහුණතක් (GUI) නැති ffmpeg පවා සාර්ථකව පාවිච්චි කරන්න පුළුවන්. මෙතන ක්ලික් කළොත් ඒ ගැන යමක් බලාගන්න පුළුවන්. :-) LiVES, Cinelerra යනාදී වශයෙන් වීඩියෝ මෘදුකාංග ගොඩක් මට අන්තර්ජාලය ඔස්සේ සොයාගන්න හැකි වුණා. අවශ්‍යතාවයක් ඇති වුණොත් මම ඒවා පාවිච්චි කරන ක්‍රමය ඉගෙනගනිමින් අළුත් පරිසරයට හුරු වෙනවා. මම Adobe Premiere පාවිච්චි කරල නෑ. පාවිච්චි කරන්න දන්නෙත් නෑ. ඉතින් මට කෝකත් එකයි.

WinSCP මෘදුකාංගය ගැන දන්නව ඇතිනේ... SSH/ SFTP සඳහා වින්ඩෝස් මත භාවිත කළ හැකි client මෘදුකාංගයක්. Windows Explorer (explorer.exe) පාවිච්චි කරලා සාමාන්‍ය ගොනු හුවමාරු වැඩ කරගන්න පුළුවන් වුණාට SSH වගේ ආරක්ෂාකාරී විවෘත කේත පද්ධතිත් එක්ක වැඩ කිරීමේ හැකියාව එයට ලබා දී නැහැ. ඒ නිසයි WinSCP හෝ එවැනි තෙවන පාර්ශ්වයීය මෘදුකාංගයක් පාවිච්චි කරන්න සිද්ධ වෙන්නේ. නමුත් Ubuntu/ Kubuntu/ Fedora වගේ ලිනක්ස් පද්ධතියකදි තත්වය වෙනස්. File Manager එක විවෘත කරලා පෙත ලබා දෙන තැන ssh://username@serverhost:port යන රටාව අනුව පෙත සටහන් කරලා Enter කළ ගමන් වැඩේ ගොඩ! මේක කරන්න පුළුවන් වෙලා තියෙන්නෙ Ubuntu සමඟ පෙරනිමියෙන්ම GVFS සහය තියෙන නිසා. මේ තියෙන තිර රූපසටහන් දෙකත් බලන්න.

තෙවන පාර්ශ්වයීය ආදේශක අවශ්‍ය නෑ... :-) කාර්යාල වැඩ වලදි ත්‍රෛභාෂික (යුනිකෝඩ්) පෙළ අඩංගු ගොනුත් සමඟ වැඩ කරන්න සිද්ධ වෙන නිසා සාමාන්‍ය ලිනක්ස් ටර්මිනල් එකක වැඩ කරන්න අමාරුයි. අනිවාර්යයෙන්ම චිත්‍රක අතුරුමුහුණතකට යන්න සිද්ධ වෙනවා. ඒ නිසා මේ වැඩෙන් ගොඩක් කාලය ඉතිරි වුණා.

මේ 'සුඛෝපභෝගී' පහසුකම් පාවිච්චි කරන්න නම් ටිකක් වේගවත් ජාල සම්බන්ධතාවක් අවශ්‍යයි -- කාර්යාලයීය පරිගණක ජාලය (Office LAN) තුළ පාවිච්චිය ගැටළුවක් නැහැ

ඊළඟ කාරණාව, EOT වැනි යල්පිනූ ක්‍රම පාවිච්චි කර සිංහල ලියන අන්තර්ජාල පුවත්පත් (උදා: ලක්බිම) කියවන එක. මේ පුවත්පත් කියවන්න පුළුවන් Windows Internet Explorer භාවිතයෙන්ම පමණයි. පත්තරේ බලන්න විතරක් වින්ඩෝස් බූට් කරන්න මට කම්මැලියි. ගැටළුවට නිවැරදිම විසඳුම ළඟපාත තිබිලත් මම දැනගෙන හිටියෙ නැහැ නොවැ. අපේ සහෝදර බ්ලොග්කරුවෙක් වන කෙහළිය බණ්ඩාර ගල්ලබ මීට සාර්ථක විසඳුමක් දීලා තියෙනවා. ගිහිල්ලම බලන්න...!

3GP මාදිලියේ වීඩියෝ ක්ලිප් නරඹන්න ලිනක්ස් මත වැඩ කරන මෘදුකාංගයක් හොයාගන්න බැරුව මම පහුගිය කාලෙ නහයෙන් අඬ අඬා හිටිය නෙව. මේකත් අර මුලින් කිව්ව වින්ඩෝස් එක්ක තිබුණු බැමි කීපයෙන් එකක්. පහුගිය සතියේ මම අහම්බෙන් දැක්කා SuperUbuntu මත පෙරනිමියෙන් එන RealPlayer 11 මෘදුකාංගයෙන් ඒ අවශ්‍යතාවයත් සාර්ථකව සපුරාගන්න පුළුවන් බව. ඉතින් මම මේ දවස් වල හොයනවා ඒක එහෙම වුණේ කොහොමද කියලා...

ඉතින් ඔය වගේ හැම බැම්මක්ම ක්‍රම ක්‍රමයෙන් බිඳිලා මම දැන් VirtualBox එක ඇතුලේ තියෙන Windows 7 ධාවනය කරවන්නෙත් ඉතාම කලාතුරකින්. පහුගිය මාසයටම දෙ වතාවයි.

ඉතිං.......... මට තව දුරටත් වින්ඩෝස් ඕනෙ වේවිද? ඔව්. මම මෘදුකාංග සංවර්ධනයේ (software development) නියැලෙන්නෙක්. තවමත් වැඩි දෙනා පාවිච්චි කරන්නෙ වින්ඩෝස් මෙහෙයුම් පද්ධතිය නිසා ඒ ආශ්‍රිතව මෘදුකාංග සඳහා තත්ත්ව පරීක්ෂණ කරන්න වින්ඩෝස් අවශ්‍ය වෙනවා. .NET ආශ්‍රිත මෘදුකාංග සංවර්ධනයටත් ඉදිරි කාලය තුළ ඉඳහිට මට වින්ඩෝස් අවශ්‍ය වෙන්න පුළුවන්. නමුත්, වින්ඩෝස් සඳහා වෙනම වෙන් කළ partition එකක් මගේ පරිගණකයෙ නෑ. ඉඳහිට අවශ්‍ය වූ වෙලාවක පාවිච්චි කරන්න ඒක VirtualBox එකේම තියේවි.

ඉතින්... මේ ලියවිල්ලෙන් මම දෙන පණිවුඩය...

සාමාන්‍ය පරිශීලකයෙකුට මුළුමනින්ම ලිනක්ස් වලට මාරු වෙන්න බෑ කියන එක බොරුවක්. පැහැදිලි දැක්මක් සහිතව ලිනක්ස් වලට මාරු වීමේ අවශ්‍යතාවය අවබෝධ කරගන්න පුළුවන් නම් ඒ ඇති. පහුගිය කාලය ඇතුළත සුළු මට්ටමේ චිත්‍රක සංස්කරණ කටයුතු කීපයකුත් මගේ කාර්යාල වැඩ වලදි කරන්න සිදු වුණා. කිසිදු අපහසුවකින් තොරව මම GIMP පාවිච්චි කරලා අදාළ අවශ්‍යතාව සපුරාගත්තා. අනෙක් වැඩ වලදිත් එහෙමයි... සොයන්නාට සම්භ වේ කියල කියමනක් එහෙමත් තියෙනවනෙ..! :-)

හැමදෙනාටම ලිනක්ස් වලට මාරු වෙන්න බෑ කියන කතන්දරේ ඇත්තකුත් නැතුවම නොවෙයි. සමහර අවශ්‍යතාවන් වලදි ලිනක්ස් පාරිසරිකය තුළ වැඩ කරන්න පුළුවන් වෘත්තීයමය මට්ටමේ මෘදුකාංග නැහැ. ඒකට තව ටික කලක් ගත වෙයි. උදාහරණයක් විධියට අපි GIMP ගත්තොත්, මුද්‍රණ ක්ෂේත්‍රයේ භාවිත වෙන CMYK වර්ණ මාදිලියට එය පෙරනිමියෙන් සහය දක්වන්නෙ නැහැ. නමුත්, ඒ සඳහා plugin එකක් අන්තර්ජාලය ඔස්සේ හොයාගන්න පුළුවන්.

ඊළඟ ගැටළුව මතු වෙන්නේ අන්තර්ජාලය ගැන. අන්තර්ජාලය නැතුව මෘදුකාංග ස්ථාපනය කරන්නත් බෑ. ඒ වගේම ප්‍රශ්නයක් ඇති වුණු වෙලාවක විසඳුම් හොයාගන්නත් බෑ. මමත් කාලයක් තිස්සේ මේ ගැටළුවත් සමඟ ඔට්ටු වෙමින් ලිනක්ස් සහ නිදහස් - විවෘත මෘදුකාංග පාවිච්චි කළ කෙනෙක්.

හිතල බලන්න මෙහෙම..... ලංකාවෙ අනවසරයෙන් වින්ඩෝස් භාවිතය ඉතාම ප්‍රචලිතයි. එක එක වැඩ වලට මෘදුකාංග අවශ්‍ය වෙනවා. ඒ නිසා වින්ඩෝස් හා ඒ මත ධාවනය වෙන මෘදුකාංග වලට අපේ රටේ හොඳ වෙළඳපොළක් ඇති වුණා. ඒ ඔස්සේ රට පුරා මෘදුකාංග අලෙවිසැල් බිහි වුණා. නීති විරෝධී වුණත්, වින්ඩෝස් එක්ක ඕනෙ වැඩක් කරගන්න අවශ්‍ය මෘදුකාංග මේ තැන් වලින් හොයාගන්න පුළුවන්.

නමුත්, අපි ඉදිරි කාලය තුළ අනවසර මෘදුකාංග පාවිච්චිය අතහැරලා නිදහස් මෙහෙයුම් පද්ධති හා නිදහස් මෘදුකාංග භාවිතයට පෙළඹුණොත්. මෘදුකාංග අවශ්‍ය වෙයි. ඒ මෘදුකාංග වලට හොඳ වෙළඳපොළකුත් ඇති වෙයි. මෘදුකාංග අලෙවිසැල් වලට ලිනක්ස් හා ඒ සමඟ වැඩ කරන්න පුළුවන් නිදහස් මෘදුකාංගත් එයි. අවසානයේ ලිනක්ස් එක්කත් ඕනෙ වැඩක් කරගන්න මෘදුකාංග අලෙවිසැල් වලින් හොයාගන්න පුළුවන් වෙයි. රිචඩ් ස්ටෝල්මන් විසින් අර්ථ දැක්වූ සිව් වැදෑරුම් නිදහසට අනුව බලාත්මක කරන ලද 'නිදහස්' මෘදුකාංග නැවත විකිණීම නීතියෙන් වරදක් නොවන නිසා කිසිදු අසාධාරණයක් මෙහි සිදු නොවෙන්නා සේම, පහසු මිළකට නීත්‍යානුකූල මෘදුකාංග ලබා ගන්නත් අපේ රටේ අන්තර්ජාල පහසුකම් නැති අයට හැකි වේවි.

මම දැනටත් දැකල තියෙනවා බම්බලපිටියේ මෘදුකාංග අලෙවිසැල් වල Ubuntu, Kubuntu සහ OpenOffice.org මිළදී ගන්න පුළුවන්. ඒ වගේම ස්වභාෂාවෙන් පළ වෙන තොරතුරු තාක්ෂණ සඟරා වලත් දැන් දැන් නිදහස් හා විවෘත මෘදුකාංග ගැන වැඩි වශයෙන් කතාබහට ලක් කෙරෙනවා. මේක ඉතා හොඳ ප්‍රවණතාවක්. මේ තත්වය ඉදිරි කාලය ඇතුළත තවදුරටත් දියුණු වේ යයි අපේක්ෂා කරන්න පුළුවන්.

මේ කතන්දරේ ලේසි වැඩක් නෙවෙයි. නමුත් නිදහස් හා විවෘත මෘදුකාංග ක්ෂේත්‍රය දියුණු වෙන්නේ ඒ වටා එක්ව සිටින ප්‍රජාවත් සමඟ. ඒ නිසා ප්‍රජා දායකත්වය අත්‍යාවශ්‍යයි. මේ වෙනස.... පෙරළිය අපි කළොත් දිනෙක ලංකාවේ අපට 'මෘදුකාංග හොරු' කියන ලේබලයෙන් මිදී දේශයක් විධියට ආඩම්බරයෙන් යුතුව නැගී සිටින්නට හැකි වේවි.

නයිට් ක්ලබ් එකේ...

noreply@blogger.com (ශාකුන්තල | Shaakunthala) — Wed, 17 Mar 2010 19:05:00 +0000

මට මෑතකදි පොඩි පහේ චාන්ස් එකක් සෙට් වුණා අපහු වතාවක් GTA Vice City සෙල්ලම් කරන්න. ඒ අතරෙදි මාර සිරා දෙයක් දකින්න ලැබුණා. ඉතිං ඒකත් ඔන්න ඔහෙ දානව බ්ලොග් එකේ................

මේ කියන නගරේ තියෙනවා Malibu Club කියලා මාර සිරා නයිට් ක්ලබ් එකක් නොහොත් රාත්තිරි සමාජ ශාලාවක්. හැබැයි මේකේ නං මහ ගිනි දවාලෙත් තැටිජොකී පාටි තියෙනවා... :D

ඉතිං පොඩි පහේ වැඩකට සෙට් වෙලා ඉන්න අතරෙ මේක ඇතුලටත් රිංගුවා මම. මෙන්න වැඩක්...! O_o පිංතූර වලින්ම බලන්ට මරු දෙයක්....... (පිංතූර පැහැදිලිව බලන්න පිංතූරෙ ක්ලික් කරන්න)

මේකෙ වමේ සිට දකුණට බැලුවොත් ඉන්නවා ගිනි නිවන භටයෙක්, කම්කරුවෙක්, මැරයෙක්, හමුදා භටයෙක්, පොලිස් නිලධාරියෙක්

ඒ දිහා බලාගෙන ඉන්නෙ අපේ starting character එක, Tommy Vercetti

මේ කට්ටිය එකට සෙට් වෙලා පණුගාය වන්නම නටනවා. :P

නිකමට මොනව වෙයිද කියල බලන්න ආසාවට Mr. Vercetti ලවා දෙන්නෙක්ව පරලෝ සැපත් කෙරෙව්වා. ඕක මහලොකු දෙයක් නෙමෙයිනේ.... මවුස් එක ගෙවෙනකං ඒකට අනින්නයි තියෙන්නේ.. :D

අනුමාන කළ පරිදිම එය සිදු විය! ඉතිරි තුන්දෙනා කිසිත් සිදු නොවූ පරිදි සිය කාර්යය කරගෙන යති!!

Vice City සෙල්ලම් කරල තියෙන අය දන්නව ඇතිනේ.... ඔය නගරේ කාකි ඇඳුමක් පේන තෙක් මානෙක ඉඳලා මේ වගේ ගේමක් දුන්නොත් සිද්ධ වෙන දේ.................. තරු එකායි දෙකායි ඊට පස්සේ මේලෝක සිහියක් නැතුව එළවනවා පස්සෙන්..... :S

මට නම් මේක දැකලා මාර හිනා (Vice City vs Sri Lanka කියලා පොඩි සංසන්දන පාරක් දැම්ම හිතින්).... ;-) මේ පාස්කු බිත්තරයක් නොහොත් ඊස්ටර් එගක් ද? නැත්තම් අහඹුවක්ද?

මේක ටිකක් වෙලා බලාගෙන හිටියා ක්ලබ් එකේ සිංදුවත් අහගෙනම. මගේ ලියමන එපා වෙන සයිස් එකේ වැඩකට නැති එකක් කියල හිතෙනවනම් Malibu Club එකේ නැටවෙන සිංදුව අහන්ටකෝ........

Old is gOld කියන්න වගේ මේක 1984 අවුරුද්දේ අතිශයින් ජනප්‍රිය වුණු ගීතයක්.

එහෙනම් අපි ගියා..... ගුඩු නයිට්.....! Ciao............!!!!!!!!!!!!!!

අනං මනං... 2010 ජනවාරි, පෙබරවාරි...

noreply@blogger.com (ශාකුන්තල | Shaakunthala) — Mon, 01 Mar 2010 18:20:00 +0000

මගේ අහවල් කාව්‍යකරණය ගැන ලිව්වට පස්සෙ ගොඩක් දවසකින් මේ පැත්තෙ එන්න බැරි වුණා. මාර්තු අවසාන වෙන්න කලියෙන්වත් මොනව හරි නොලිව්වොත් සිංහල බ්ලොග් කියවනයෙන් මාත් විසික් වෙයි එළියට. කොත්තුවෙන් නම් තාම දොට්ට දාලා නෑ.. :)
(මාස තුනක් ඇතුළත නොලිව්වොත් සිංහල බ්ලොග් කියවනයෙන් එළියට... :| මාස දෙකක් ඇතුළත නොලිව්වොත් කොත්තුවෙන් එළියට.... :| )

මට මතකයි 2009 අවුරුද්දෙත් බ්ලොග් ලිවිල්ල පටන් ගත්තෙ ටික දවසක නිහැඬියාවකට පසුව. සුපුරුදු පරිදි තාක්ෂණික සටහනක් ලියන්න අවශ්‍ය කරන වස්තු බීජයක් ලැබුණෙත් නෑ. පහුගිය දවස් වල මට එක එක ජාතියේ වැඩ තිබුණ නෙව... විභාගයක් තිබුණා... ඉතිං මගේ පුරුදු වැඩ ටිකක් අතමක කරලා 'ගිරවාරූඪය' ට මාරු වුණා. විභාගේ ගැන නම් මතක් කොරනකොටත් බයයි වගේ... හාපෝයි...! විභාගේ 'to be continued' කියල ඒ අතර කාලේ ඡන්දෙකුත් තිබුණනේ.... ඔන්න ඉතිං ජනාධිපතිකමට සුදුසුයි කියල මට හිතුණු පුද්ගලයට මමත් අත පුරෝල පොඩි කතිරයක් ගහල ආවා. :)

දැන් ඉතිං කැම්පස් ජීවිතේ අන්තිම මාස හය... මේ කාලේ අපට තියෙනව ආධුනිකත්ව වැඩසහටනක්...හුරු පුරුදු විධියට කිව්වොත් අපේ internship programme එක. ඉතිං ජනවාරි 25 මමත් ජැන්ඩියට ඇඳලා ගියා ඉන්ටර්වීව්... මගේ ජීවිතේ පළවෙනිම ජොබ් ඉන්ටර්වීව් එක... මම ඒක සමත් වුණා! මාර්තු 02, ඒ කියන්නෙ හෙට උදේ ඉඳලා මට යන්න තියෙන්නෙ අළුත් ගමනක්... අළුත් පරිසරයක්... අළුත් මුහුණු... ලංකාවේ ලොකු ම තැනක පොඩි ම මනුස්සයෙක් විධියට මම හෙට ඉඳලා වැඩ! :)

ඊට පස්සේ ආයෙමත් විභාගේ... ඉතිරි ටිකත් ඩෙෆා රිපීට් කියලා දැනගෙනම නියම නෑමක් නෑවා... විභාගේ තමා අපේ අභාගේ. :( System and Network Administration නම් නාගන්නෙ නැතුව කරගත්තා... ලේසි පාසු එකකට තිබුණෙ ඒක විතරයි මම හිතන්නේ... :D (ලිනක්ස්ට ජය වේවා!)

විභාගේ අස්සේ තවත් වැඩකට ගියානේ... පෙබරවාරි 10 හවස දෙකට Human Resource Management ප්‍රශ්නපත්‍රයකුත් තියෙද්දි උදේ 9ත් 10ත් අතර සජීව ගුවන්විදුලි වැඩසටහනකටත් සහභාගි වුණා... O_o
ඉන්ටර්නෙට් සම්පත් භාවිතය -- මේ වැඩසටහන කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලයීය පරිගණක අධ්‍යයනායතනයේ තවත් සද්කාර්යයක්... :) නිදහස් අධ්‍යාපනයෙන් අප ලබන ජවය මුදා හරින එක විධියක් තමයි ඒ... අප ලබන දැනුම සමාජය වෙතත් ලබා දීම... ශිෂ්‍ය සහභාගීත්වයෙන් හැම බදාදාවකම පෙරවරු 9.00 ට සජීව ව විකාශය කෙරෙන මේ වැඩසටහන් මාලාවේ පෙබරවාරි 10 බදාදා වැඩසටහන ගැන විශේෂයෙන් සඳහන් කළේ ඒකෙ තේමාව සිංහල බ්ලොග්කරණය නිසා... වැඩි විස්තර සිංහල බ්ලොග්කරුවන්ගේ ගුග්ල් සමූහයෙ ඇති වුණු මෙන්න මේ කතාබහෙන් දැනගන්න පුළුවන්. එදා වැඩසටහන මෙතනින් බාගන්නත් පුළුවන්. :)
එදා තවත් පාඩමක් ඉගෙනගත්තා... පූර්ණකාලීනව ලිනක්ස් වලට මාරු වීමේ ප්‍රතිපලයක් ලෙස මට වින්ඩෝස් සම්බන්ධ සමහර දේ අමතක වෙලා කියල දැනුණෙ අසන්නෙකුගෙන් ගැටළුවක් ඉදිරිපත් වුණාමයි... O_o අන්තර්ජාලය තිබුණු නිසා හිර නොවී යංතං ෂේප් කරගත්තා... :D

ඉතිං විභාගෙත් ඉවර වෙලා නිදහසේ ඉන්න කාලේ තව පොඩි පොඩි වැඩ ටිකකට අත ගැහුවා... අපේ ඇන්ත්‍රැක්ස් අයියගේ අළුත් ව්‍යාපෘතියක් තියෙනවා... පරිගණක ආරක්ෂාව ගැන දන්න සිංහලෙන් කතා කරන්න... සිංහල හැකර්ලාගේ තිප්පොල... ඉතිං ඒකටත් පොඩි සහයෝගයක් දෙනවා මේ දවස් වල... තාම සෑහීමකට පත් විය හැකි මට්ටමේ සහභාගීත්වයක් දෙන්න පුළුවන් වුණේ නෑ. :( ඉතිං... මෙන්න තියෙනවා අපි කතාබහ කරන තැන. දැන්ගන්න ඕනේ දෙයක් තමයි මේක සුදු තොප්පිකාරයින්ගෙ තැනක්... "යාළුවගෙ ඊමේල් ගිණුමට හොරෙන් පිවිසෙන්නෙ කොහොමද?" ඒ වගේ දේවල් ගැන කතා කරන්න වෙනින් තැනක් හොයාගන්න. "කොහොමද අපේ ඊමේල් ගිණුම ආරක්ෂා කරගන්නේ?" මෙන්න කතා කරන්න තැන...! තව,... පරිගණක වයිරස් ගැන... වින්ඩෝස් පාවිච්චි කරන අයට ලොකුම කරදරේ ඕකනේ... එන්න ඇවිත් සෙට් වෙන්න... අපි මේ දේවල් ගැන දන්න සිංහලෙන් කතා බහ කරමු... ඉගෙනගනිමු.... http://hacker.lk

පහුගිය දවස් වල මම වැඩියෙන්ම මහන්සි වුණේ මොකකටද කියන පුරස්නෙට නම් එක එක උත්තර තියෙනවා... වඩාත්ම හරි උත්තරය දන්න කස්ටිය සද්ද නැතුව ඉන්නවා හොඳයි... :P :D

පෙබරවාරි 13 නම් විශේෂයෙන් සඳහන් කරන්න ඕනෙ දවසක්. අපේ කැම්පස් එකේ සම්ප්‍රදායක් විධියට පළමු වසර විනෝද චාරිකාව යොදාගන්නෙ හන්තාන ආශ්‍රිතව. මේ දක්වා ඔය ගමන ගිහිපු අපේ කිසිම බැච් එකකට කිසිම උපද්‍රවයක් සිද්ධ වුණේ නෑ.... නමුත් මේ වතාවේ අපේ පළමු වසර පොඩ්ඩන්ට පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ 'මහා' ශිෂ්‍ය සංගමයෙන් බොහොම නින්දිත සහ දරුණු විධියට සලකලා තියෙනවා... වැඩි විස්තර මෙතනින් කියවන්න පුළුවන්. මේ සම්බන්ධයෙන් විරෝධතාව දක්වලා වෙනම බ්ලොග් සටහනක් ලියන්න මම අදහස් කළත් ඒකට වෙලාවක් ලැබුණෙ නැහැ.

මේ තියෙන්නෙ ඒ සම්බන්ධව කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලයීය පරිගණක අධ්‍යයනායතනයෙ ශිෂ්‍ය සංගමයෙන් නිකුත් කළ නිල නිවේදනය -- කියවිය යුතුම දෙයක්...!

මේ ගැන මගේ සගයින් එක්ක කතා බහ කරද්දි දැනගන්න ලැබුණා වෙනත් විශ්වවිද්‍යාල වල සිසුන්ටත් මේ කරදරයටම මුහුණදෙන්න සිද්ධ වුණු බව... අපි දේශපාලන පක්ෂ වලට කඩේ යන්නෙ නැති නිසා අපිව ඇලජික් වගේ ඇති...

මෙන්න මේකත් බලන්න... ත්‍රස්තවාදය පිළිබඳ විශේෂ උපාධියකුත් පේරාදෙණියෙ ඇති මං හිතන්නේ...

පේනව ඇතිනේ... පේරාදෙණියේ 'මහා' ශිෂ්‍ය සංගමයේ 'මහා ලොකු' අයියලා නිදහස් අධ්‍යාපනයෙන් ලද ජවය මුදා හැර තියෙන හැටි... ඉතින් මේ ගැන වැඩි commentary දෙන්න මම කාලය වැය කරන්නෙ නෑ.. කියවන ඇත්තෝම සිය නැණ පමණින් වටහා ගනිත්වා..!

එකක් ඉවර වෙනකොට තවත් එකක්... උතුරේ ත්‍රස්තවාදය නැත්තටම නැති කළා වගේම හන්තාන පැත්තේ ඉවර කරන්න තවත් ඒ වගේම මෙහෙයුමක් අතිගරු ජනාධිපතිතුමාට ඉතිරි වෙලා තියෙනවා.... මේකත් කියවලම බලන්න.

තවත් වැදගත් කාරණාවක්... පේරාදෙණියෙ ඔය 'මහා' ශිෂ්‍ය සංගමයත් එක්ක ඇයි හොඳයියක් නැති පිරිසකුත් ඉන්නවා... මම දන්න තරමින් ඒ අයට කියන්නෙ අලයො කියලා... අලයො අහිංසකයි... ඒ නිසා පේරාදෙණියෙ ඉන්න අල පිරිසට මේ සිද්ධිය සම්බන්ධයෙන් ගරහන්න එපා... උන් නිර්දෝෂයි. (මං වැරදි නම් පේරා අලයෙක්ම ඇවිල්ලා නිවැරදි කරන්ඩෝ.... :) )

පෙබරවාරි 13 Lirneasia AT Tester Soft Launch සඳහාත් සහභාගි වුණා. මට දැන් ඒ ගැන වෙනමම සටහනක් ලියන්න කාල වේලාව මදි... සවිස්තර සටහනක් ලෙස මාලින්ද ලියූ සටහනින් සෑහීමකට පත් වෙන්න පුළුවන්. :-)
වැදගත්ම කාරණාව තමයි ලංකාවේ broadband අන්තර්ජාල සබඳතා ලබා දීමේ ගුණාත්මක ප්‍රමිතියක් තවම නැහැ. එහෙමත් නැත්තම්, ගුණාත්මක සේවාවක් ලංකාවේ අන්තර්ජාල පාරිභෝගිකයන්ට ලැබෙන්නෙ නැහැ. මේ සම්බන්ධව පාරිභෝගිකයන් ලෙස හඬක් නගන්න අපට අවශ්‍ය කරුණු කාරණා, සාක්ෂි, සාධක පිළිබඳව අදාළ පර්යේෂණ පවත්වනවා Lirneasia ආයතනයෙන්. ඒක ඒ අය ලංකාවේ අන්තර්ජාල පාරිභෝගිකයා වෙත කරන ලොකු උදව්වක්. ඉතින්.. මේ පර්යේෂණ වලට සහය දීලා ලංකාවේ අන්තර්ජාල සේවා වල දියුණුව වෙනුවෙන් යමක් කිරීම තමයි අන්තර්ජාලය භාවිත කරන්නන් ලෙස අපෙන් සිදුවිය යුතු දේ. :)

පෙබරවාරි 14 වැනිදා ඔය AT Tester එකේ source code එකත් එක්ක ටිකක් ලව් කළා... මට හීනියට වගෙ අදහසක් ඇවිත් තියෙනවා ඒ code එක අධ්‍යයනය කරලා, ලිනක්ස් වල වැඩ කරන්න පුළුවන් AT Tester එක්ක හදන්න. බලමු... වෙලාව තිබුණොත් තමා....

ලිවිය යුතු වැදගත් දෙයක් තව ලැබුණෙ නෑ... ආ.... තංගල්ල පැත්තෙ පොඩි ටුවර් එකක් ගියා... දේශීය - විදේශීය හැමෝටම කියවන්න පුළුවන් වෙන්න ඒක ලිව්වෙ කඩ්ඩෙන්.... ගිහින් කියවලම බලන්න.... වැඩි හරියක්ම තියෙන්නෙ පිංතූර... :)

මගේ අද ලියමන මෙතනින් ඉවරයි... හෙට උදේ නවයෙන් මතු වැඩ කරන්න ලැබෙන කාර්යාල වටපිටාවත් එක්ක බ්ලොග් ලියන්න ඉස්පාසුවක් ලැබෙන එකක් නැති වෙයි... දන්නවනේ... රාජකාරිය = දේවකාරිය :D

ඉතිං... කස්ටිය ඔය පහළින් තියෙන කොටුවේ ගල්-මුල්-මල්-එකඟතා-නොඑකඟතා මේ මොනව හරි ලියල යන්න..... ඔන්න මං කැපුනා... චෙරියෝ....! :D

ව්‍යාවසාදනය – bash කාව්‍යකරණයේ අත්ගුණය

noreply@blogger.com (ශාකුන්තල | Shaakunthala) — Wed, 30 Dec 2009 12:42:00 +0000

කාව්‍යකරණයක් ගැන නොවැ මං කියල තියෙන්නේ... කලා රසයෙන් යුත් කවි දෙපදක් රස විඳින්න හිතාගෙන මේ පැත්තෙ ආපු අයගෙන් මුලින්ම මං සමාව අයදිනවා... නෝනාවරුනි, මහත්වරුනි.... ඔබේ බලාපොරොත්තු කඩවෙනවා. :-)

පරිගණක ක්‍රමලේඛණයට අධික ඇල්මක් දක්වන නිසා ඒක මට දැනෙන්නෙ කාව්‍ය රචනයක් වගේ.... මම දන්නෙ නෑ අනිත් අයටත් එහෙමද කියල. එදිනෙදා ඇති වෙන ලොකු - පොඩි ගැටළුවකදි ශිල්ප දාලා program කෑල්ලක් අටවගන්න එක පරිගණකත් එක්ක ගෙවෙන මගේ ජීවිතේ සාමාන්‍ය දෙයක් බවට පත් වෙලා. ඇත්තෙන්ම මම පරිගණක ක්‍රමලේඛණයේ අපූර්වත්වය විඳින්න පුරුදු වෙලා තියෙනව කිව්වොත් නිවැරදියි, programming is passion!

එතකොට ව්‍යාවසාදනයක් (disinfect) ගැන කියල තියෙන්නෙ මොකක්ද? මේ සටහන මගේ පසුගිය සටහනට සම්බන්ධයි. ඒකෙ ඉතිරි කොටස කියමුකෝ. මෙතනින් එහාට යන්න කලින්, මම මීට කලින් ලියූ බ්ලොග් සටහන වරක් කියවල මේ පැත්තෙ එන්න පුළුවන් නම් ඉතාම හොඳයි. මීළඟ අභියෝගය වුණේ malware හේතුවෙන් ආසාදිත වී තිබුණු ගොනු ටික හොයා ගන්න එකයි, වෙබ් අඩවිය සම්පූර්ණයෙන් ශුද්ධ කරන එකයි. (ආසාදිත ගොනු ටික කිව්වට පසුව සොයා බැලුවම 602ක්!)

මම කළ ප්‍රතිකර්මය කියන්න කලින් මම මේකෙ මුල් කොටසට ආපු ප්‍රතිචාර ගැන යමක් සඳහන් කරන්න හිතුවා. ලැබුණු ප්‍රතිචාර වලින් මම තෘප්තිමත්. එහෙම නොවුණනං දෙවෙනි කොටසක් ලියවෙන්නෙ නැහැනේ. :-) හැබැයි, මේ වගේ තාක්ෂණික ලියවිලි වලදි මම ප්‍රතිචාර වලින් බලාපොරොත්තු වෙනවා තවත් යමක්. ඒ මගේ අඩු පාඩු. මම පොට වරද්දාගෙන තියෙන තැන්... නොමග ගිය තැන්... සටහන් අන්තර්ගතයෙ වැරදි... වගේ දේවල්. ඒ විතරක් නෙවෙයි සමහර අය වැරදි වැටහීමක් ඇති කරගෙන තිබුණා මේ ආසාදිත වෙබ් අඩවිය ශාකුන්තල.com කියලා. ඒක එහෙම නැහැ, ශාකුන්තල.com බොහොම සුවසේ තියෙනවා. ජනවාරි පළවෙනිදා ස්වයංක්‍රීවයම දියත් වෙන අළුත් නැවක් ඒක. ආසාදිත වෙබ් අඩවිය මට අයිති එකක් නෙවෙයි. ඒකෙ නම රහසක්. ;-)

ඉතින්... මම ලිව්ව එක ආපහු නිවී හැනහිල්ලෙ කියවනකොට මට දැනුණා අවුලක්. අන්තර්ගතය, නිගමන... ඒවයෙ අවුලක් පේන්න නෑ. අවුල තියෙන්නේ මම ගිය පාර.

අපේ පැත්තේ වලි වල සුලභ දෙයක් -- එකෙක් ගුටි කනවා තව එකෙක්ගෙන්... දැන් ගුටි කාපු එකාට ඕනේ පුළුවන් ඉක්මනින් ආපිටට නෙළන්න. සමහර විට ආපිටට නෙළන්න කල්ලි පිටින් යන්නෙ ගුටි කාපුවයෙ ඉදිමුම්වත් බහිනකම් ඉන්නෙ නැතුව. ඉතිං මේ වෙබ් අඩවි සංසිද්ධියෙදිත් මම කරල තිබුණේ එහෙම දෙයක්. අපේ වෙබ් අඩවියට වෙච්ච හානිය ගැන මුලින් තක්සේරුවක් කරනවා වෙනුවට මම කළේ වෙබ් අඩවියට ප්‍රහාරය එල්ල කළේ කවුද,.. කොහෙන්ද,... ආපිටට නෙළන්නෙ කොහොමද... ඔන්න ඔය වගේ විකාර හොයපු එක. මාර ඇඩ්මින් නේද? :P (හැබැයි ඒ සෙවිල්ල යම් තරමකින් හෝ වැඩක් ඇති දෙයක්)

හරි... දැන් ආපහු එමුකො මාතෘකාවට. හැම index ගොනුවක්ම සහ හැම javascript ගොනුවක්ම ආසාදනය වෙලා තියෙන බව සොයාගන්න පුළුවන් වුණු නිසා මුලින් මගේ අදහස වුණේ උපස්ථයකින් (backup) වෙබ් අඩවිය යළි පිහිටුවන්නයි. තිබුණු අළුත්ම උපස්ථයත් සෑහෙන පරණ ගතියක් දැනුණු නිසා මට backup වැඩේ හිතට හරි මදි. කොහොමටත් Backup & Restore මට එච්චර දිරවන මාතෘකාවක් නෙවෙයි.

ඒ නිසා මම කල්පනා කළා PHP වලින් සෙල්ලමක් දාලා ස්වයංක්‍රීයව ආසාදිත ගොනු ටික හොයාගෙන ඒවයෙ තියෙන ආගන්තුක කේත කොටස් ඉවත් කරන්න ක්‍රමයක් හදන්න. ආසාදනයේ ස්වභාවය අනුව මේක කරන්න පුළුවන් දෙයක්. නමුත්, PHP වලින් කරනවනම් ආරක්ෂාව ගැන තවදුරටත් හිතන්න වෙනවා. ඒකත් අමාරු දෙයක් නෙවෙයි.

Web hosting ආයතනය විසින් ssh ප්‍රවේශ පහසුකම් සලසා තිබුණු නිසා ssh හරහා වෙබ් අඩවියට පිවිසිලා මේ කාරණය ඉටු කරගන්න පුළුවන් බවත් මට වැටහුණා. මෙහෙයුම් පද්ධතිය විධියට ලිනක්ස් පාවිච්චි කරන මට bash එක්ක වැඩ කරනවා කියන්නේ අතිශයින්ම සාමාන්‍ය දෙයක්. ssh ප්‍රවේශ පහසුකමත් තියෙන නිසා, පරිගණකයත් එක්ක කතා බහ කරන්න මම නිතර පාවිච්චි කරන bash scripting මේ වැඩේට PHP වලට වඩා සුදුසු බව තේරුම් ගන්න මට වැඩි වෙලාවක් ගියේ නැහැ. අවසානයේ 'ඇන්ටිවයිරස්' එක bash පාවිච්චි කරලා linux shell script එකක් (මගේ වචන වලින් නම් bash කාව්‍යයක්) විධියට සකස් කරන්න තීරණය කළා.

අපි ලියන ක්‍රමලේඛයක අහම්බෙන් සිදු විය හැකි එක කුඩා විචල්‍යයක (variable) වරදක් නිසා සමහර විට පද්ධතියේ සියළු දත්ත ක්ෂණයකින් විනාශ වෙන්න පුළුවන්. ඒ වගේ අවදානමක් ගන්න ඕනේ නැති නිසා මම ලියන ක්‍රමලේඛය පරීක්ෂණ ධාවනයට (test run) ලක් කරන්න වෙබ් අඩවි ගොනු සියල්ල මගේ පරිගණකයට පිටපත් කරගත්තා.

$ ssh user@mysite.com

දැන් අපි සර්වර් එක ඇතුළේ...

$ tar cvfj mysite.tar.bz2 mysite/
$ exit

Compressed archive එකක් නිර්මාණය කළා. දැන් ඒක මගේ පරිගණයට ඩවුන්ලෝඩ් කරගන්න ඕනේ...

$ scp user@mysite.com:/home/user/mysite.tar.bz2 /home/shaakunthala/

දැන් පැක් එක ලිහන්න ඕනේ...

$ tar xvjf mysite.tar.bz

දැන් ලිහපු පැක් එක පැත්තක තියෙද්දි මගේ සුපුරුදු එඩිටරය වන vim පාවිච්චි කරලා shell script එක ලිවීම ආරම්භ කළා. ලියන්න කලින් අවශ්‍යතාව අවබෝධ කරගන්න ඕනේනේ... මෙන්න මෙහෙමයි ආසාදනයේ ස්වභාවය:

ආසාදිත ගොනු වල ආගන්තුක කේත කොටස තියෙන්නේ ගොනුවෙ අවසාන පේළිය ලෙස.
ආගන්තුක කේත කොටස තැනින් තැනට වෙනස්. නමුත් පොදු රටාවක් ලෙස එහි පහත දැක්වෙන පාඨ කොටස් හඳුනාගන්න පුළුවන්. ඒ නිසා සංකීර්ණ regexp ලිවීම අනවශ්‍යයි.
- GNU GPL
- window.onload
- .replace
ආසාදනය වෙලා තිබුණෙ index ගොනු සහ javascript ගොනු පමණයි. (මෙය නිවැරදි තක්සේරුවක් කියා පිළිගන්න අපහසු දෙයක්. මේ නිසාත්, අපේ වෙබ් අඩවියෙ ශ්‍රව්‍ය-දෘෂ්‍ය වගේ විශාල ගොනු නොතිබුණු නිසාත් සියළුම ගොනු පරීක්ෂා කෙරෙන script එකක් ලිවීමෙන් වරදක් වෙන්නෙ නැහැ)

මේ කාරණා සැලකිල්ලට අරගෙන මුළු වෙබ් අඩවියම එකවර ශුද්ධ කරන script එකක් ලිවීම බොහොම පහසු කාරණයක් වුණා. bash functions සහ find -exec / xargs අතර පරහක් තියෙන නිසා මට script එක කොටස් දෙකකට වෙන් කරන්න සිදු වුණා.

sitefix.sh

#!/bin/bash
# Author: Sameera Shaakunthala

rm fixlog.txt
rootdir=`pwd`/mysite/
sup=`pwd`"/fixfile.sh"
find $rootdir -exec $sup {} \;
echo "JOB DONE!"

fixfile.sh

#!/bin/bash
# Author: Sameera Shaakunthala

echo "Processing file: "$1
code=`tail --lines=1 $1 | grep "GNU GPL" | grep window.onload | grep .replace`
l=`echo $code | wc -m | awk '{ print $1 }'`

if [ $l -ne 1 ]
then
 lc=`wc -l $1 | awk '{ print $1 }'`
 lc=`expr $lc - 1`
 head $1 -n $lc > tempfile.tmp
 mv tempfile.tmp $1
 echo "File "$1" has been fixed!" | tee -a fixlog.txt
fi

දැන් පරීක්ෂණ ධාවනය. මේක හරි ගියොත් වැඩේ තිතටම හරි.

$ chmod +x sitefix.sh fixfile.sh
$ ./sitefix.sh

මේක අහවර කරලා fixlog.txt ගොනුව පරීක්ෂා කරල බැලුවා.... ආසාදිත ගොනු 602ක්! අහඹු ලෙස ගොනු කීපයක් පරීක්ෂා කරල බැලුවා. ඒ හැම එකක්ම සුද්ධයි. යංතං අටවගත්ත වයිරස් ස්කෑනරේ සාර්ථක වෙලා! දැන් තියෙන්නෙ සර්වර් එකට මගේ දෙකඩ script එක පටවලා (upload) ක්‍රියාත්මක කරන එක.

$ scp sitefix.sh fixfile.sh user@mysite.com:/home/user
$ ssh user@mysite.com
$ chmod +x sitefix.sh fixfile.sh
$ ./sitefix.sh

අවසාන ප්‍රතිපලය වුණේ මිනිත්තු කිහිපයක් ඇතුළත අපේ වෙබ් අඩවිය සාර්ථක ලෙස ව්‍යාවසාදනය වීම. සියළුම malware කොටස් ඉවත් වී ඇති බව තහවුරු කර වුණේ antivirus මෘදුකාංග මගින් අපේ අඩවිය තවදුරටත් අවහිර නොකරන බව දැන ගත් විටයි. කොහොමද bash කාව්‍යකරණයේ අත්ගුණය? :-)

Hallelujah!

මේ සියල්ල සිද්ධ වුණේ දෙසැම්බර් 27 අළුයම් කාලයේ. මම ලියූ කේතය මගේ මිත්‍රයෙකුටත් ප්‍රයෝජනවත් වුණා. ඔහුගෙ වෙබ් අඩවියකුත් මේ ප්‍රහාරයටම ලක් වෙලා කියල ආරංචි වුණා. ඒක අපූරුවට වැඩ කළා ලු!

අද සටහන අවසාන කරන්නෙ බොහෝම නරක ආරංචියක් එක්කයි. මම භාෂා පරිවර්තකයෙක් නෙමෙයි... ඒ නිසා සිංහලෙන් ලියන්නෙ නෑ මේක >> ක්ලික් කරලම බලන්න...!

අවසානයේ කපිතන් ශාකුන්තල විසින් අනෙක් කපිතන්වරුන්ගේ හා නැවියන්ගේද උපකාර ඇතිව අහවල් නෞකාව බේරා ගන්නා ලදී. හිකිස්! :D

Hacker ප්‍රහාරයක්...?

noreply@blogger.com (ශාකුන්තල | Shaakunthala) — Thu, 24 Dec 2009 17:15:00 +0000

වෙබ් අඩවියක් පරිපාලනය කරනවා (website administration) කියන්නෙත් හරියට නැවක කපිතන් තනතුරේ ඉන්නව වගේ වැඩක්. හැම දෙයක් ගැන ම හැම ආකාරයකින් ම විමසිල්ලෙන් ඉන්න ඕනේ. ඇතුළතින් - පිටතින් දෙපැත්තෙන්ම එන සතුරු ප්‍රහාර වලට මුහුණදෙන්න ඕනේ... අන්තර්ගතය ගැන බලන්න ඕනේ... සෙවුම් යන්ත්‍රත් එක්ක තියෙන පළහිළව් විසඳන්නත් ඕනේ....
වෙබ් අඩවියෙ ප්‍රතිපත්තිත් (policies) එක්ක මේ වැඩ රාජකාරි ප්‍රමාණය අඩු වැඩි වෙන්නත් පුළුවන්.

හරි.... එමුකො මාතෘකාවට. මගේ පරිපාලනය යටතෙ තියෙන එක වෙබ් අඩවියක් මෑතකදි හදිසියෙම අකර්මණ්‍ය වුණා. වෙබ් අඩවියට ගියාම සුදු පාට පිටුවක පෙන්නනවා දෝෂ පණිවුඩයක්... index.php ගොනුවෙ 38 වෙනි පේළිය... < ලකුණ තමයි අවුලට මුල කියල ඒ පිටුවෙ කියන්නේ. මේ අවුල දැක්ක සැණින් මට දැන්වූ බ්‍රයන් වෙත මගේ ස්තුතිය!

ඉතින් මමත් මේ ගැන සොයා බලන්න Filezilla මෘදුකාංගය පාවිච්චි කරලා FTP හරහා වෙබ් අඩවියෙ ගොනු තියෙන ඩිරෙක්ටරියට පිවිසුණා. මේ වෙබ් අඩවිය CMS එකක් භාවිතයෙන් නිර්මාණය කළ එකක්. index.php ගොනුව පිරික්සා බැලුවාම අමුතු දේවල් කීපයක්ම දකින්න ලැබුණා.

සාමාන්‍යයෙන් අපි PHP කේත ලිවීමේදී අපේ PHP කේත කොටස ලියන්නේ <?php හා ?> යන ටැග අතර. නමුත්, සුපුරුදු සම්මතයට පටහැනි වුණත්, අපේ php ගොනුවෙ තිබුණෙ ආරම්භක (<?php) ටැගය පමණයි.

PHP කේතයෙ අන්තිමේ HTML Script ටැගයක් තිබුණා. බොහොම භයංකර, බැලු බැල්මට hieroglyphs වගේ පේන අමුතු HTML/ Javascript කේත කෑල්ලක් ඒක.

එතකොට සම්පූර්ණ කේතය මෙන්න මේ වගේ:

<?php
/* වෙබ් අඩවියේ
PHP
කේත */

<script> // ආගන්තුක Javascript කේත කොටස </script>

හේතුනිර්ණය: දෝෂයට හේතු වුණේ PHP අස්සේ HTML තිබීම නිසා HTML කේත කොටසත් PHP කියල හිතාගෙන, අපේ සර්වර් එකේ PHP එන්ජිම මඤ්ඤං වීම.

---

ඉතින් මේක දැක්කාම මම කළ පළවෙනි දෙය මේ ගැන අනිත් පරිපාලකවරුන්ගෙන් (administrators) විමසීම. මේ කේතය ගැන ඒ කිසිවෙක් දැන සිටියෙ නැහැ.

එහෙනම්......

Hacker ප්‍රහාරයක් ද?

මගේ අනුමානය වුණේ මේ කවුරුහරි hacker කෙනෙකුගෙ වැරදුණු කුරුමානමක් කියලයි. මොකද අපේ වෙබ් අඩවිය අකර්මණ්‍ය කළා කියල කාටවත් අත්වෙන වාසියක් නැති නිසා. Phishing වගේ වැඩකට අපේ වෙබ් අඩවිය යොදා ගත්ත නම් ඒකෙන් ඔවුන්ට යම් වාසියක් ලබන්න අවස්ථාව තිබුණා.

කොහොම නමුත් අනිත් ඇඩිමින්ලා මේ ගැන නොදන්න නිසා (අනිත් අයගෙ දැනුවත් වීමකින්/ මැදිහත් වීමකින් තොරව සිද්ධ වුණු නිසා) මම ආගන්තුක HTML/ Javascript කේත කොටස විශ්ලේෂණය කිරීමේ අවශ්‍යතාව සඳහා මගේ පරිගණකයට පිටපත් කරගෙන, index.php ගොනුවෙන් ඉවත් කරලා ඒක save කළා. දැන් සයිට් එක බබා වගේ වැඩ.

හැබැයි.......... මගේ වැඩ එතනින් අහවර වෙන්නෙ නැහැ. මීළඟ පියවර සිද්ධියෙ අග මුල කොනක සිට සෙවීම. මෙන්න මෙහෙමයි අපේ වෙබ් අඩවියට ආසාදනය වෙලා තිබුණු විෂබීජය:

ඉතින්,... මේක එකපාර දැක්කාම මහ ලොකු පටළැවිල්ලක් වගේ.... බැලු බැල්මට ඇසෙම්බ්ලි වලින් ලිව්ව එකක් වගේ.... :P මේ කේතය පරීක්ෂා කරමින් ඉන්නකොට පැය විසි හතරක් ඇතුළත දෙවන වතාවටත් වෙබ් අඩවිය අකර්මණ්‍ය වුණ බව අහම්බෙන් දැනගන්න ලැබුණා.

සිද්ධ වෙලා තිබුණෙ කලින් සිද්ධියමයි. ඉතින් මම පෙර වතාවෙ කළ සැත්කම ම ආපහු කරලා මීට විසඳුමක් හොයන්න උත්සුක වුණා. කාලෙකට පස්සෙ පොඩි අභියෝගයක්! මේක කරදරයක් නෙමෙයි.... අභියෝගයක්....!! සතුටු විය යුතුයි ඒ ගැන.

---

දැනට සිද්ධ වුණු දේවල් ගැන පොඩි සාකච්ඡාවක් මෙතනම ඉදිරිපත් කරන්න හිතුණා. සාකච්ඡාවට සහභාගි වුණේ මගේ මස්තිෂ්ක අර්ධගෝල දෙක.... තනියට පාලුවට අනුමස්තිෂ්කයත් පිටුපස්සෙන් හිටියලු...... :D

මේ මගුල අටවපු කෙනා ඒක කරල තියෙන්නෙ වෙබ් පිටුවක මේ කේතය අඩංගු කරලා වෙබ් පිටුව පූරණය වෙන අවස්ථාවෙ ඒක පරිශීලකගෙ පැත්තෙන් ක්‍රියාත්මක කරවන්න. නමුත් අපේ php ගොනුවෙ අග වැසීමේ ටැග් එක (?>) නැති නිසා, සර්වරය පැත්තෙන් ආගන්තුක HTML කේත කොටසක් PHP කේතයක් ලෙසම සලකලා interpret කරන්න උත්සාහ කිරීමෙ අවසාන ප්‍රතිපලය වුණේ මුළු වෙබ් අඩවියම අකර්මණ්‍ය වීම.

එක්කෝ අපිත් එක්ක සෙල්ලම් කරන කෙනා/ bot එක ට index.php ගොනුවෙ සම්පූර්ණයෙන් කියවන්න හැකියාවක් නැහැ. එහෙම නැත්නම් කියවා අවබෝධ කර ගන්න හැකියාවක් නැහැ. කියවා අවබෝධ කරගැනීමේ හැකියාවක් තිබුණා නම් ඒකාන්තයෙන්ම මේ වැඩේ කරන්නෙ මනුස්සයෙක්. නමුත් මේ දෙ වතාවේදී ම php කේතයෙ ව්‍යූහය නොතකා එහි අගට අන්ධ ලෙස HTML කේත කොටසක් එක් කර තිබීම නිසා මගේ නිගමනය වුණේ මේකට වගකියන්න ඕනෙ bot එකක්ම විය යුතුයි කියන එක.

මම මෙතෙක් ලබලා තියෙන දැනුමේ හැටියටත්, අපේ වෙබ් අඩවියෙ ස්වභාවයත් අනුවත්, වෙබ් ගවේශකයක් හෝ වෙනත් උපක්‍රමයක් පාවිච්චි කරලා HTTP හරහා මේ ප්‍රහාරය ක්‍රියාත්මක කිරීම අතිශයින්ම අසීරු දෙයක්. (HTTP ගැන හොඳ අවබෝධයක් තියෙනව නම් Firefox පවා hacking tool එකක් කරගන්න බොහොම පහසුයි! -- ඒක වෙනම කතන්දරයක්)

මේ නිසා මගේ සැකය යොමු වුණේ වෙබ් අඩවිය ස්ථාපනය කරලා තියෙන සර්වරය වෙත. සර්වරය වෙත අනවසරයෙන් පිවිසෙන්න සමත් වුණු තක්කඩියෙකුගෙ වැඩක් වෙන්න ඇති! << හැබැයි මේ උපකල්පනයක් පමණයි.

---

අගමුල හෙවිල්ල පොඩ්ඩකට පැත්තක තියලා අර කේත කොටස මම ආපහු පරීක්ෂා කළා. බැලු බැලුමට ආධුනිකයෙකුගේ ධෛර්යය හීන කරවන විධියෙ සංකීර්ණ පෙනුමක් ඒකට තියෙන්නේ. නමුත් ඕනම සංකීර්ණ ගැටළුවක් සරල කොටස් වලට වෙන් කරගත්තාම පහසුවෙන් විසඳන්න පුළුවන්. අන්තිමේ බැලුවම ඒකත් බොහොම සරල දෙයක් නොවැ!

මුලින්ම කියවන්න පහසු ක්‍රමයකට කේතය පේළි කීපයකට වෙන් කරගත්තා,

මේ තියෙන්නෙ අමාරුකාර පේළිය,

ඒ පේළිය දිහා පරීක්ෂාකාරීව බලන්න... javascript පිළිබඳ එතරම් ම දැනුමක් අවශ්‍ය වෙන්නෙ නැහැ. :)

Javascript වල තියෙන replace නම් method එක තමයි මෙතන පාවිච්චි කරල තියෙන්නේ. (අහඹු ලෙස) විරාම ලක්ෂණ මුසු කිරීම මගින් සූක්ෂ්ම ආකාරයට සඟවන ලද පාඨ කොටසක්, ක්‍රමලේඛය ධාවනය වෙන අවස්ථාවේදී ඒ විරාම ලක්ෂණ ඉවත් කර නැවත ප්‍රයෝජනයට ගැනීමේ අපූරුව! හැබැයි ඉතිං මේක හරියට අගුළු දමාපු අල්මාරියක යතුර ඒකෙ යතුරුකටේම තියෙන්න අරිනව වගේ වැඩක්.

ඔය කේත කොටසෙ අවසාන ප්‍රතිපලය:

බැලු බැල්මටම පේනව නෙව මේක phishing වගේ වැඩකට පාවිචිචි කරන්න හදපු එකක් කියලා.... :)

මේ සම්පූර්ණ කේතය ධාවනය වෙද්දි වෙබ් ගවේශකය මත දිස් වන වෙබ් පිටුවේ තවත් javascript object එකක් නිර්මාණය වෙනවා. ඒ javascript කේතය තියෙන්නෙ/ තිබිය යුත්තෙ ඔය රතු පාටින් දීල තියෙන URL එකේ. නමුත් වෙබ් ගවේශකයෙන් මේ URL එක වෙත ගියාම දිස් වෙන්නෙ හිස් වෙබ් පිටුවක්. දෙවැනි ප්‍රහාරයෙදි මම පිටපත් කරගත් කේතයෙන් දැක්වුණේ මේ ව්‍යූහයම දරණ වෙනත් URL එකක්. පහත දැක්වෙන්නෙ attacks කීපයකින් පසුව මම එකතු කරගත් තවත් මෙවැනි URL දෙකක්.

---

මේ වෙබ් ලිපින මම පරීක්ෂා කර බැලුවා... මේ කේත කොටස shaakunthala.com හි මගේ වෙබ් අඩවියට දාලා ඇතැම් විට අවශ්‍ය පරිදි Wireshark පවා යොදාගෙන පරීක්ෂා කරල බැලුවා. ඒත් කොයි URL එකෙන් වුණත් ලබා දෙන්නෙ අපේක්ෂිත javascript කේතය නෙවෙයි, හිස් පිටුවක්.

ඒ හැම host එකකම port 80 හා 8080 හි වෙබ් සර්වර් ක්‍රියාත්මකව තිබෙනවා.

මේ port 80 හි ක්‍රියාත්මක වෙබ් සර්වර මත තියෙන අඩවි:

තිරපිටපත් මත ක්ලික් කරලා පැහැදිලිව බලන්න පුළුවන්

---

වෙබ් අඩවි ලඝු සටහන් (site logs) වලිනුත් කිසිම දෙයක් හොයාගන්න බැරි වුණා. ඒවයෙ මේ ගැන කිසි දෙයක් සටහන් වෙලා තිබුණෙ නැහැ. මේ කිව්වෙ server logs ගැන නෙවෙයි.

මේ ගැන කරන විමර්ශනය මම අතහැර දමා නැහැ. ඊට සමගාමීව මීළඟ පියවර අපට web hosting සේවාව සපයන ආයතනය සමඟ සාකච්ඡා කර විසඳුමක් සොයන එකත් කළ යුතුයි. තාවකාලික පැලැස්තර විසඳුමක් ලෙස index.php ගොනුවෙ අගට පහත දැක්වෙන කේත කොටස එකතු කළා.

die();

මෙහෙම 'මැරියං!' කිව්වාම එතනින් එහාට කේතය interpret වෙන්නෙ නැහැ. ඒ නිසා අර කෙහෙල්මල් javascript එක interpret වෙන්නෙවත්, වෙබ් ගවේශකය වෙත එන්නෙවත් නැහැ. වෙලාවෙ හැටියට මේ 'මැරියං!' එක පැලැස්තර විසඳුමක් හැටියට බොහොම ප්‍රයෝජනවත් වුණා.

---

අපේ වෙබ් අඩවිය දැන් කිසිම ගැටළුවකින් තොරව ක්‍රියාත්මකයි. හැබැයි නැවත නැවතත් ප්‍රහාරයට ලක් වෙමින් පවතිනවා. die() කියන PHP මෙතඩ් එක පළිහක් වගේ අපේ වෙබ් අඩවිය අකර්මණ්‍ය වෙන්න නොදී ආරක්ෂා කරනවා. බලමුකො ඒකෙත් අපූරුව!

හැබැයි, විමර්ශණ මෙතනින් නවතින්නෙ නෑ. index.php ගොනුවෙ permissions තිබුණෙ 664 (-rw-rw-r--) ලෙස. ඒක ටිකක් විතර අසාමාන්‍යයි වගේ (සාමාන්‍යයෙන් මේක 644 හෙවත් -rw-r--r--). මේ වෙබ් අඩවිය නිර්මාණය කළ අය වෙබ් අඩවිය සකස් කරන්න සහ host එකට upload කරන්න පාවිච්චි කරල තිබුණෙ වින්ඩෝස් මෙහෙයුම් පද්ධතිය හා ඒ පාදක කරගත් මෘදුකාංග. මේක වින්ඩෝස් වල තියෙන 'අල' permission system එක නිසා මෙතන එය 664 වුණා කියලයි මම හිතන්නේ.

මගේ ඊළඟ ඇටවුම වුණේ මේ permissions 600 (-rw-------) ආකාරයට සැකසීම. සරලව කිව්වොත්, දැන් index.php කියවන්න සහ සංස්කරණය කරන්න පුළුවන් සර්වරය පැත්තෙන් ඒ ගොනුවෙ අයිතිකරු ලෙස ඉන්න userට පමණයි. අනෙක් අයට කිසිම දෙයක් කරන්න බැහැ. කලින් තිබුණු ක්‍රමය අනුව අදාළ පරිශීලකටත්, කණ්ඩායමටත් මේ අවසර ලැබී තිබුණා. මේ නව permission සැකසීම මගින් මම සොයාගන්න අදහස් කළේ කලින් කිව්ව bot හෝ ස්වයංක්‍රීය උපක්‍රමය ධාවනය වෙන්නෙ අදාළ පරිශිලක යටතේම ද කියන එක.

මේ ආගන්තුක කේත කොටස javascript වීම නිසා ඇති වුණු සැකයක් ඔස්සේ (මේ දැන් මොහොතකට පෙර) කළ සෙවීමකදී jQuery සහය සඳහා පාවිච්චි කරන jquery.js ගොනුවත් මෙලෙසම ආසාදනය වී ඇති බව දැනගන්න ලැබුණා. නමුත් එය Javascript ගොනුවක් නිසා කලින් වගේ ප්‍රතිපල බාහිරයට පෙනුනේ නැහැ. තවදුරටත් සොයා බැලීමේදී මුළු වෙබ් අඩවියෙම විවිධ තැන් වල තියෙන index.php ගොනු වලටත් javascript ගොනු වලටත් මෙය ආසාදනය වී ඇති බව සොයාගන්න හැකි වුණා. මට හීන්දාඩිය දාන්න ගත්තේ දැන්. තවදුරටත් සොයා බැලීමේදී මේ ගොනු බොහොමයක permissions තිබුණේ 644 (-rw-r--r--) ආකාරයෙන් බවත් නිරීක්ෂණය වුණා. මේ (permissions) නිරීක්ෂණයත් එක්කම මම කලින් ඡේදයෙ විස්තර කළ ඇටවුමේ ප්‍රතිපල ලැබෙන තෙක් බලා සිටීම අනවශ්‍ය කාරණයක් බවට පත් වෙනවා.

සියළුම නිරීක්ෂණ සලකා බලා මගේ අවසාන නිගමනය මෙය web hosting සේවාව සපයන ආයතනයේ වරදකින් සිදු වුණා කියන එක. වෙබ් අඩවි ලඝු සටහන් වලත් වැදගත් යමක් සටහන් නොවී තිබීම නිසා, මෙය HTTP හරහා වෙනත් පාර්ශවයක් අනවසර පිවිසීමක් ලබාගෙන සිදු කළ දෙයක් නොවෙයි කියන එක පැහැදිලියි.

---

අද සටහන අනවශ්‍ය පරිදි දීර්ඝයි කියා මට හිතෙන්නේ.... සුළුවෙන් හරි අපැහැදිලි තැනක් තියෙනවනම් comment එකක් දාන්න.... මම තවත් සරල කරලා විස්තර කරන්නම්.

ඒ වගේම මේ ක්ෂේත්‍රයේ අත්දැකීම් තියෙන අයගෙ උපදේශත් මේ ලිපියට ප්‍රතිචාර හෝ ඊමේල් ආකාරයෙන් බලාපොරොත්තු වෙනවා. (cyber forensics කියන්නෙ මේවද මන්දා.... :-/ )

විමර්ශණ කෙසේ වෙතත් නත්තලත් ළඟටම ඇවිත්.... ඉතින්... මගේ බ්ලොග් අඩවියට යන එන හැම දෙනාටම හැකර් ප්‍රහාර වලින් තොර සාමකාමී සුභ නත්තලක් වේවා කියල ඔන්න මගෙනුත් නත්තල් සුභපැතුම්! :-)

පසු සටහන (2009/12/25):
මේ සටහනේ අන්තර්ගතය ලෙස malicious source code කොටස් සඳහන් කිරීම නිසා විවිධ වයිරස් නාශක මගින් මගේ බ්ලොග් අඩවිය අවහිර කර ඇති බව දැනගන්න ලැබුණා. ඒවා කේත ලෙස නොව පාඨ ලෙස render වන නිසා හානි රහිතයි. මෙය වයිරස් නාශක මෘදුකාංග වල සිදුවූ වරදක් (False Positive).

Image credit: Ravin Perera

මෙය වළක්වන්න අදාළ source code සියල්ල පිළිබිඹු (images) ලෙස යොදන්න සිදු වුණා. නමුත් ඒ ඒ තැන් වලට අදාළ කේත කොටස් අවශ්‍ය නම් පහත දැක්වෙන සබැඳියෙන් බාගත කරගත හැකියි.

http://www.4shared.com/file/180832826/c4c709df/altcodetxt.html

Password: malcode

(ඔබ වින්ඩෝස් මෙහෙයුම් පද්ධතිය පාවිච්චි කරනවා නම් මේ ගොනුව විවෘත කරන්න wordpad මෘදුකාංගය යොදාගන්න -- notepad පාවිච්චි කරන්න එපා)

යොමු:
http://forum.avast.com/index.php?topic=52588
http://groups.google.com/group/techkatha/browse_thread/thread/ab92437e0054fcec

මේ වින්නැහිය ගැන මට දැන්වූ සියළුම දෙනාට මගේ හෘදයාංගම ස්තුතිය පිරිනමනවා! :)

Merry X'mas to you all again!!

සිංහල බ්ලොග්කරුවන්ගේ සුහද හමුව

noreply@blogger.com (ශාකුන්තල | Shaakunthala) — Tue, 22 Dec 2009 16:31:00 +0000

2009 දෙසැම්බර් 19, තවත් එක අපූරු දවසක්. මීට ටික කලකට පෙර සිංහල බ්ලොග්කරුවන්ගේ සංසදයෙ ගුග්ල් සමූහයේදී ඇති වුණු යෝජනාවක ප්‍රතිපලයක් විධියට සිංහල බ්ලොග්කරුවන්ගේ සංසදයෙ සුහද හමුවක් (ඇත්තෙන්ම පළවෙනි සුහද හමුව) 19 වෙනි දා කොළඹ Excel World හි පැවැත්වුණා. මේක තවත් ඔන්ලයින් මීටිමක් නෙවෙයි.... හැබැහින් හමු වීමක්. සියළුම සිංහල බ්ලොග්කරුවන්ගේ සහභාගීත්වය ඇතිව නොවුණත්, අන්තර්ජාලය හරහා අදහස් ඇසුරෙන් පමණක් දැන සිටි බොහෝ පිරිසක් දැක හඳුනාගෙන කතාබහ කරන්න අවස්ථාව ලැබුණා. බ්ලොග් ලියන අය විතරක් නෙවෙයි, බ්ලොග් කියවන අපේ පාඨකයින් කීපදෙනෙකුත් මේ සුහද හමුවට සහභාගි වුණා. දවල් 11 සිට හවස 1 දක්වා සිංහල බ්ලොග්කරණය ආශ්‍රිත සාකච්ඡාවක යෙදෙන්න අපට හැකි වුණා. (හැබැයි මං ආවෙ පරක්කු වෙලා :D ) අපේ කතාබහත් 1.20 විතර වෙනකම් ඇදිලා ගියා. ඊට පස්සේ ඉතිං සප්පායම් වෙලා පොඩි ආතල් එකක් ගන්නත් අමතක කළේ නෑ.

පිංතූර තුනක් විතර මෙතන දාන්නම්. Facebook එකේ ඉන්නවනම් ඉතිරි ටිකත් බලන්න පුළුවන් වේවි. ඒ විතරක් ම නෙවෙයි.... ඒවට ආපු මරු comments එක්කම බලන්න පුළුවන්. :D

වසරේ ඇට්ටර බ්ලොග්කරු -- සුපුන් සුදාරක සමඟ

(සුදාරකයා හිටියා පැත්තක -- "මෙහෙ වර" කියලා ඇදලා ගත්තා... මම ම ගත්තා පොටෝ එක! :D )

සමූහ ඡායාරූපය - ඡායාරූපය ගත්ත කෙනා හැර අපි ඔක්කොම මෙතන

ඒකෙත් හැටි!

(ඒ අස්සේ මට ඩැනීගෙන් හදිසි ප්‍රහාරයක්! :D )

සභාව හමුවේ බොහෝම හරවත් කථාවක් කළ කුෂාන් සසංක

ඉතින් එදා දවස බොහොම සුන්දර විධියට ගෙවිලා ගියා. අඩුපාඩුවකට තිබුණේ සංගීත භාණ්ඩ ටිකක්. කොහොම වුණත් අපේ කස්ටියට පරක්කු වෙන නිසා වැඩේ හවස තුනට අවසාන කරන්න සිද්ධ වුණා.

මේ කෙටි සටහන ලිව්වේ ඒ සුහද හමුව වෙනුවෙන්. මම බොහොම ආසාවෙන් කියවන බ්ලොග් අඩවි කීපයකම රචකයින් හැබෑවටම හමු වෙලා කතා බහ කරන්න අවස්ථාව ලැබුණා. ගුග්ල් සමූහයෙ කස්ටිය කතා වුණු හැටියට මම නම් හිතුවෙ එක්සෙල් වර්ල්ඩ් ඉඩ මදි වේවි කියල! ඒත් සහභාගීත්වය නම් මදි. සමහරවිට ඒ අයගෙ කාල සටහන් මේ හමුවට හරස් වෙන්න ඇති. කොහොම වුණත්..... එදා නම් අපූරු දවසක්! :-)

මේ ගැන ප්‍රවීන් ඉන්ද්‍රනාම ලියූ සවිස්තර ලිපියක් මෙතැනින් කියවන්න පුළුවන්.