De reis naar Kiev in november is niet door gegaan vanwege lokale ontwikkelingen in Oekraïne. De reis zal nu plaatsvinden van 10-13 maart 2010 en zal zich richten op software ontwikkeling, nieuwe media en investeren in Oekraïne.

Oekraïne is een parel onder de voormalige Sovjet Unie landen. Sinds 1991 kent het land jaren van economische groei en is het binnen Centraal Europa uitgegroeid tot een kenniscentrum van software, gaming en nieuwe media ontwikkelingen. Oekraïne is de nieuwe oogappel van investeerders, Europese nieuwe media en software en bedrijven. 

Coincide, Gogol en InterimIC organiseren een netwerk studiereis naar Kiev waarbij we deze opkomende markt in vier dagen / drie nachten met elkaar leren kennen. Hoe functioneert de lokale economie? Wat gebeurt er op mobiel gebied? Hoe ver zijn ze met de internetontwikkelingen? Wie zijn de meest prominente spelers?  Zijn er mogelijkheden voor Westerse producten? Richten ze zich op Rusland of juist op West-Europa? Gedurende de reis zullen we de meest prominente innovators, internetondernemers en bedrijven bezoeken.

De Nederlandse deelnemersgroep bestaat uit vernieuwers, visionairs en investeerders werkzaam met nieuwe media en innovatie. De kleine hoog kwalificeerde groep verzekerd een inspirerende reis waarbij we veel zullen leren over Oekraïne.

EMERGING MARKET

Oekraïne is met 45 miljoen mensen, na Rusland, het grootste Centraal Europese land. Na bijna 70 jaar onderdeel te zijn geweest van de Sovjet-Unie, riep Oekraïne in 1991 zijn onafhankelijkheid uit.  Sinds 2000 is er een constante positieve groei van het BBP geweest met in 2004 een groeipercentage van maar liefst 12,5%. 2009 toont helaas een negatief groeipercentage van 12 procent, maar voor 2010 wordt weer een lichte groei voorspeld. Om de Oekraïense economie bij te staan, geeft het IMF het land financiële ondersteuning om de financiële markt te stabiliseren.

Oekraïne behoort tot de groep ‘emerging markets’. Oekraïne ontwikkelt zich in hoog tempo tot een belangrijke speler, mede door het hoge opleidingsniveau en de relatief lage loonkosten ter plaatse en de nabijheid tot het EU-gebied. De IT-sector in een van de snelst groeiende sectoren en uitgegroeid tot 600 miljoen euro in 2008. Gemiddeld groeide de ICT markt met meer dan 30 procent per jaar.

NIEUWE MEDIA MARKT

Denis Dovgoupoly is de bekendste Internet/VC goeroe van Oekraïne. “Mijn rol is om de Oekraïense business/venture sector verder te ontwikkelen en partijen bij elkaar te brengen zodat investeerders dit extra lang interessant gaan vinden”. “Er is in de Oekraïne nu een enorme ‘startup-hype’ gaande, iedereen is bezig met start-ups en niemand heeft geld”, aldus Denis. VC Yuri Boyko heeft divers succesvolle geavanceerde internettechnologieën en draadloze data-applicaties gelanceerd binnen verschillende ondernemingen in Oekraïne, maar ook in Silicon Valley.
Stuart McKenzie is directeur van full service marketingbureau Pulse. Pulse biedt een hele reeks services, waaronder onderzoek, sales en merchandising, promoties, logistiek, outsourcing, trainingen, evenementen en creative branding. Klanten van Pulse zijn onder andere Avis, Brisol Hotel, Canon, Bunge, Heineken, InterContinental Kyiv, Kyivstar, L’Oreal, Nestle, P&G, Philip Morris International, Raiffeisen Bank Aval, Softprom, Turtess Travel en Viasat.

Software

De ontwikkeling van nieuwe software is een snel groeiende markt in Oekraïne en heeft met 60% het grootste aandeel in de markt van IT-diensten. De IT-sector bestaat verder nog voor 30% uit technische ondersteuning van software. Het ontwerpen en produceren van computergames is een specialiteit van Oekraine’s programmeurs.

Tijdens het bezoek aan Kiev zullen een aantal interessante softwarebedrijven bezocht worden. Levi9 is een nearshore IT services bedrijf met meer dan 160 medewerkers, voornamelijk software ontwikkelaars en beheerders die werken vanuit het voormalig Oostblok. Anton Rudich is een leidende figuur in de Kievse internetscene en staat aan het hoofd van X-tend, een softwareontwikkelingbedrijf dat actief is op zowel internationale als lokale markten. X-Tend biedt een groot aantal weboplossingen, waaronder websiteontwikkeling, websitepromotie en e-commerce projecten voor zowel de consumentenmarkt als de business-to-business sector. Valeriy Kutsyy is CEO van Miratech, een IT-dienstverlener en softwarebedrijf.  Viewdle is een video editing company uit Los Angeles met een research en development afdeling in Kiev.

E-commerce
In 2008 gebruikte 22% van de Oekraïense bevolking het internet. Internetgebruik groeit met 15-20% per jaar en zal in 2010 rond de 13 miljoen zijn. De gebruikers bevinden zich voornamelijk in Kiev en hebben een gemiddeld tot hoog inkomen. De afgelopen jaren is de Oekraïense e-commerce markt gegroeid met 60% op jaarbasis.

Voor online shoppen is Yakaboo.com de meest toonaangevende internetwinkel in multimediagoederen en diensten. Ze bieden de grootste collectie van multimedia met licentie, zoals games, muziek, films, software en dergelijke. Privatbank.ua, de grootste commerciële bank,  investeert vooral in bedrijven met oplossingen voor e-commerce banners, affiliate marketing, live chat voor online payments en mobiel betalen. Most.ua is een interessante en veelbezochte portal op het gebied van informatie en entertainment.

Online media
De Oekraïense markt voor online reclame omvatte slechts 0,7% van het totale reclamebudget in 2007. De totale Oekraïense online reclamemarkt behaalde in 2008 een omzet van 20 miljoen dollar en zal blijven toenemen met gemiddeld 20% per jaar.

Online media wordt onder andere gedomineerd door de marktleider Ukr.net. Deze portal fungeert veelal als startpagina voor internetgebruikers en heeft de beste sites voor ze geselecteerd. Dmitri Popov heeft meer dan tien jaar ervaring met Oost Europese start-up bedrijven. Momenteel is hij bezig met de lancering van een POD firma. Webstream.com.ua is een blog over Oekraïense internetbusiness met als missie een bijdrage te leveren aan de ontwikkeling van de Oekraïense internetmarkt. Er worden interessante gebeurtenissen in de markt besproken, maar er komen ook inspirerende bedrijven en projecten aan bod. Maxon Pugovsky is hoofdredacteur, CEO en oprichter van deze blog.

Start-up conference
Op de laatste middag en avond organiseren we een Pecha Kucha met 14 Oekraïense start-up bedrijven. Een snelle manier om kleine Oekraïense ondernemers te leren kennen en grip te krijgen op deze niche ontwikkelaars.

PROGRAMMA

Woensdag 10 maart

09:35 - vlucht naar Kiev (aankomst 13:20u)
middag - bedrijfsbezoeken
avond - “Kiev by night”, verkenning nachtleven             

Donderdag 11 maart
ochtend - bedrijfsbezoeken
middag - bedrijfsbezoeken
avond - “bonding with Kiev”

Vrijdag 12 maart
ochtend - bedrijfsbezoeken
middag - pecha kucha start-up conference
avond - netwerkevent

Zaterdag 13 maart
ochtend - “Kiev by day”
middag - site seeing
17:45 - vertrek vanaf Kiev
19:45 - aankomst op Schiphol

KIEV

Kiev is qua oppervlakte één van de grootste steden van Europa en daardoor zeer groen. De stad telt 2,7 miljoen mensen. De stad is centraal gelegen in het noorden van het land met aan weerszijden de rivier de Dnjepr, die vanuit Rusland door Wit-Rusland en Oekraïne naar de Zwarte Zee stroomt. Op de oevers van deze rivier springen de vergulde koepels van kathedralen en kloosters onmiddellijk in het oog. Heel wat bouwwerken gaan terug tot de 11^e eeuw en Kiev is dan ook nog eens één van de oudste steden van Europa. Toch ontbreken hedendaagse gebouwen niet in het stadsbeeld en dat maakt dat er een soort van tijdloosheid over de stad hangt. Het heden en verleden ontmoeten elkaar zonder ooit te botsen.
De geest van vroeger waart door de straten maar houdt het recente moderniseringsproces niet tegen, dat vooral sinds de val van de Sovjet-Unie in een stroomversnelling terecht kwam. De plaatselijke kunst en architectuur worden als wereldschatten beschouwd en heel wat bekende schrijvers en artiesten prijzen de stad om haar unieke schoonheid.

REISINFORMATIE

De reis vindt plaats van 10 tot en met 13 maart 2010. Deelnameprijs is slechts € 1.800. Eenmaal een reis door InterimIC, Coincide en Gogol waar deelnameprijs alleen gebaseerd is op de werkelijke kosten. Deze prijs is inclusief vlucht, 3 overnachtingen, ontbijt, lunches, diners, het inhoudelijke programma, informatiemateriaal, lokaal vervoer, organisatie en reisbegeleiding. Inschrijven is mogelijk via bijgaand registratie formulier.

Via een wat smoezelige achteringang betreden we het ‘vrije territorium’ van de Novaya Gazeta in Moskou. In een oud gebouw midden in het centrum van Moskou huist de enige oppositiekrant van Rusland. Als oud dagbladjournalist is dit voor mij bijzondere grond. Novaya Gazeta. De krant van de bekende journalist Anna Politkovskaja. Zij werd in oktober 2006 voor haar huis doodgeschoten. Nog steeds is er geen enkel spoor van de daders. In het kleine halletje staat een vitrine met alle trofeeën van de Gazeta. En foto’s van hun helden, zoals Anna Politkovskaja en een aantal andere journalisten die in de afgelopen jaren om het leven zijn gekomen tijdens hun werk voor de krant die als enig Russisch medium oppositie voert tegen de regering Poetin/Medvedev.
,,Welkom op deze vrije grond”, zegt hoofdredacteur Muratov, als hij onze groep verwelkomt in de open vergaderruimte van de krant.

Het bezoek aan de leiding van de Novaya Gazeta is onderdeel van een reeks bezoeken die we in de week van 15 juli afleggen aan een groot aantal mediabedrijven in St. Petersburg en Moskou onder de welluidende titel Digital Perestroika 2.0.
Het bezoek aan de krant vormt wel een uitzondering in vergelijking met de andere, zeer op de toekomst, gerichte bedrijven in Rusland, of beter gezegd Moskou. ,,In Rusland is het niet mogelijk om over politiek te praten. Dat is de realiteit”, zegt hoofdredacteur Muratov, zeer beslist als we met hem en zijn adjuncten spreken. ,,En daarom bestaan wij. Onze oplage groeit. Nu ongeveer 225.000. Dat zegt genoeg. We hebben weinig last van de crisis. We opereren in een belangrijke niche. De aantallen nemen toe omdat de bevolking de waarheid wil horen.”
Veel ideologie, maar weinig innovatie aan de andere kant van de tafel. Van Twitter heeft de leiding van de Novaya Gazeta nog niet gehoord en de website staat nog in de kinderschoenen. Over de toekomst maakt de hoofdredacteur zich echter weinig zorgen, in tegenstelling tot veel van zijn collega – hoofdredacteuren waar ook ter wereld. ,,Voor een krant is er altijd bestaansrecht.”
Een nobel streven natuurlijk en met de geëngageerde ambities van de Novaya Gazeta is uiteraard niets mis. De redactie levert hier omgetwijfeld een belangrijke bijdrage aan de ontwikkeling van het democratisch proces. Maar de tegenstelling met de andere mediabedrijven is groot. Geen smoezelige achteringangetjes. Wél trotse Moskouse bedrijven, zoals Yandex, Independent Media, Game World, en SUP (Live Journal) bijvoorbeeld. Zelf moest ik deel 1 van Digital Perestroika naar Sint Petersburg missen, maar mijn reisgenoten kwamen enthousiast en met veel nieuwe ervaringen naar de nieuwe mediawereld van Moskou.

Bij Yandex, fraai gehuisvest in een omgebouwde oude fabriekshal, krijgen we een presentatie die ietwat traag op gang. Maar oprichter Arkady Volozh inspireert al gauw als hij vertelt hoe hij zoekmachinegigant Google zich tot nu van het lijf heeft weten te houden. Vraag me wel af hoe lang Yandex in Rusland nog de grootste internet zoekmachine blijft in de strijd met Google.
De open werksfeer bij SUP bevalt mij. Jonge mensen die de grootste bloggingsite Live Journal (www.livejournal.ru) onderhouden alsmede de grootste nieuwssite (www.gazeta.ru) en de grootste sportsite (www.championat.ru) uitgeven. Aan de oevers van de Moskva leidt de Nederlandse Annelies van de Belt een jong, innovatief, dynamisch en toekomstgericht mediabedrijf vanuit een heel ander perspectief dan bijvoorbeeld de Novaya Gazeta, dat toch veel meer vanuit de geschiedenis opereert. Hier kijken ze naar voren, naar de toekomst, worden nieuwe ideeën getoetst op hun levensvatbaarheid, worden de kansen van ‘social media’ beoordeeld. Mooi bedrijf.
In het gebouw van Gameworld is het op deze vrijdag rustig. Weinig mensen, want het is een vakantieweekeinde. Wel aanwezig natuurlijk, Dimtri Pluschev, ceo van Gameworld. Ook hier veel tegenstellingen met Novaya Gazeta. Het bedrijf van Pluschev geeft tijdschriften uit, heeft websites en beheert televisiekanalen. En dat allemaal crossmediaal. ‘Money for value’ is hier het toverwoord. Moeilijk te beoordelen in hoeverre hier winnende businessmodellen worden uitgevoerd. Aan enthousiasme en nieuwe ideeën in ieder geval geen gebrek. Ondanks de magere bezetting op deze dag straalt de open redactieruimte wel vernieuwing uit. Kan me goed voorstellen dat jonge Moskovieten die zijn geïnteresseerd in nieuwe media hier graag willen werken.

Wil ook nog wel even stilstaan bij ons bezoekje aan de studio’s van Art. Lebedev. Wereldberoemd is deze designer. En vooral bekend van zijn multifunctionele toetsenbord. De Optimus Maximus, met in iedere toets een klein oled beeldschermpje. Fascinerende vinding. Maar feitelijk ontwerpt deze studio van alles. En dat blijkt ook wel als we het gebouw van Lebedev binnenwandelen. Een ongeorganiseerde bende, waar ontwerpers op oude bankstellen nog liggen te slapen. Lebedev zelf is er niet. En evenmin één van zijn plaatsvervangers met wie we een afspraak hadden. Laat zich niet zien, in tegenstelling tot hetgeen we hadden afgesproken. Welkom in Rusland, want ook dat komt hier voor. Maar toch leuk om wat impressies van deze wereldberoemde designstudio te hebben opgevangen.

Digital Perestroika 2.0 heeft aangetoond dat de ontwikkelingen op het gebied van nieuwe media, technologie, digitalisering en innovaties niet alleen zijn voorbehouden aan bedrijven in de VS, Japan, China en verschillende West-Europese landen. In Rusland, en dan met name Moskou en St. Petersburg, zitten talloze media- en technologiebedrijfjes die niet met hun rug naar de toekomst staan en worden bevolkt door enthousiaste jonge mensen die alle mogelijkheden van de digitale era exploreren en omzetten in boeiende producten en (wellicht) winnende businessmodellen. Blijkbaar gesteund door de overheid, onder leiding van premier Poetin en president Medvedev.

Tot slot nog even terug naar de vrienden van de Novaya Gazeta. Zij verrichten fraai werk in het licht van de verdere democratisering van het land. Maar toch zou het verstandig zijn als hoofdredacteur Muratov en zijn collega’s ook eens een Digtital Perestroika tour zouden uitvoeren bij al die leuke bedrijven in hun eigen stad. Kunnen ze, net als wij hebben gedaan, veel van leren.

Gerard Dielessen

…Na een dollemansrit in m’n oude XK8 van Amsterdam via Lvov naar Kiev afgelopen week geniet ik nu van een soort werkvakantie in de Oekraiense hoofdstad. Wat een verademing na een tropenjaar Moskouse hectiek bij Ozon.ru, de Russische Amazon!
In het kolossale Moskou waar ik woon en werk is de sfeer echt anders dan hier in Kiev. Kiev is heel groen, minder aangeraakt door de socialistische kaalslag-stedebouw en de Internet sector staat nog in de kinderschoenen. De bruto online media bestedingen lagen in 2008 tussen de $20 miljoen en “informeel” (lees: cash) $38 miljoen, met een geschatte groei van 20% YOY. De mensen zijn erg vriendelijk, zeker vergeleken met het busybusybusy in Moskou. Opleidingsniveau is hoog.

De Oekraieners hebben het momenteel zwaar, hun BNP is met 20.3% gezakt in het eerste kwartaal van 2009 en de valuta, de Hryvna, is in de laatste 5 maanden met de helft gedaald. Onroerend goed is ook sterk in waarde gezakt (rond de 40%) en banken bieden rond de 12-14% rente als je euro’s stort. Pas wel op dat de bank er over een maandje nog staat, soms is er een wasserette in de plaats gekomen…

Toch is de lokale e-business ondernemerscultuur er een van vrolijke doorzetters. Het land kampt met een groot liquiditeitsprobleem maar de kastanjebomen staan in bloei en de rokjes worden steeds korter, de naaldhakken hoger.
Iets simpels als pinnen is nog een heel avontuur, slechts enkele automaten laten je geld opnemen — het voelt een beetje als het winnen van de jackpot als er dan toch een stapeltje Hryvni uit de machine getrokken kan worden. Maximum opnamebedrag is dan vaak maar EUR 50… Gelukkig heeft het IMF tientallen miljarden verstrekt om het land te behoeden voor de financiele afgrond. De onvermijdelijke flinke hoeveelheden porsches, mercedessen, bentleys en hummers blijven hier hardnekkig rondrijden. …En nu tellen we daar dus één ouwe zilverkleurige Nederlandse jaguar bij op!

Omdat ik zelf een bedrijf ga starten in Oekraine en later in het jaar in Rusland (een online ad exchange annex affiliate netwerk) heb ik onder meer een afspraak met Denis Dougoupoly, de bekendste Internet/VC guru van het land, om mijn feiten te checken. Denis: “er is in Oekraine nu een enorme startup hype (in het oekraiens “startap”) gaande, iedereen is bezig met “startaps” en niemand heeft geld. Uberhaupt een eerste investeringsronde te bemachtigen is het ultieme doel van veel ondernemers hier. Ze denken vaak niet na over wat daarna moet gebeuren! Al zou hij graag een succesverhaal vertellen, Denis is zich bewust van de wat barre situatie en ik hoor hem helaas nog geen snel herstel voorspellen. Denis (35) heeft een MBA en is in aerodynamica afgestudeerd net als zijn vader en overgrootvader. Hij heeft in Amerika gewoond en gewerkt. “Mijn rol is nu om de Oekraiense e-business/venture sector verder te ontwikkelen en partijen bij elkaar te brengen zodat investeerders dit land extra interessant gaan vinden. Veel fondsen komen langs, maar echt veel actie is er nog niet. Voor buitenlandse investeerders met “balls” zijn er nu juist prachtige koopjes te vinden. Sommigen gaan daarin volgens Denis te ver: “een kennis van me heeft net 90% equity van zijn startap verkocht aan een VC fonds om maar aan de slag te kunnen. Maar hij vindt het niet erg…”.
Denis nodigt me tot slot uit voor deelname in een panel op 28-29 oktober, wanneer hij de grootste VC conferentie van centraal en oost europa organiseert, de Investor Day CEE 2009.
Ikzelf ben als buitenlander die wat venture capital heeft mogen aantrekken en de lokale cultuur/taal redelijk begrijpt een welkom spreker in Kiev, wat elke keer na afloop uitmondt in een reeks leuke pitches. Een greep: Dmitriy met zijn vanity publishing print-on-demand startup ($50-$100K), Yuriy met zijn te lanceren site Ezdok voor en door rallyrijders ($50K). “Gonki”, een soort nachtelijk high speed auto-speurtochten, zijn erg in zwang hier. Een geintegreerde online shop voor auto-onderdelen zal niet ontbreken in Yuri’s Ezdok platform ($50K nodig). Business model: reclame en e-commerce. Ook de MMO sector zoekt duiten, Sergey wil bijvoorbeeld $350K om z’n spel af te maken, iemand heeft uit artichokken een middel gedestilleerd dat de alcohol in je bloed in een oogwenk aanzienlijk vermindert — prijs op aanvraag… . En ga zo maar door. Tot slot is er dan nog Anton. Hij staat als een bescheiden nestor boven al dit startap geweld met z’n waaier aan reeds succesvolle firma’s (lifestyle, online travel, een media agency en event management bedrijf). Hij is die reeks firma’s enkele jaren terug gestart nadat hij voor een paar miljoen euro zijn Oekraiense job portal aan een groep Polen heeft verkocht. Tot zover m’n ontmoeting van deze week.
Los van de bruisende ondernemers zijn het uitgaansleven en de terrasjes een heerlijke belevenis. Ik geloof dat dit een heel produktieve werkvakantie in een heel interessant land kan gaan worden! To be continued.

Bas Godska

De plannen zijn nog pril, Wel staat vast:
• 26 – 30 oktober, 2009
• Kiev, Ukraine gecombineerd met Minsk of Praag
• Bezoeken aan nieuwe media bedrijven en start-up
• Georganiseerd door
• Dorrit Gruijters van Coincide BV
• Bas Godska van Gogol.

Heb je interesse in participatie, dan horen we dat graag! Plaats een reactie.

Dorrit Gruijters
Coincide BV

The big advantages of going as a group
If you’re trying to get an overview of what’s going on in particular sector in a foreign country, nothing beats face-to-face on-site meetings. You get to see people in their own context and visiting a company tells you so much more about how well they are really doing. You get to read the body-language of the leaders – but also the people doing the operational work. You can spot a sick company culture in seconds, whereas this is impossible with just a PDF sent through the e-mail. In other words, if you’re serious about a joint venture, you need to go there in person. There are two other important advantages of such an innovation group.
• The ‘group effect’ works. When a group of innovators and entrepreneurs show an interest in getting the inside track on a company, there’s a much higher chance that company’s take time and trouble to receive you. You get access to CFO’s and CEO’s, not PR people. You would never get the same kind of access if you turned up on your own.
• Don’t confuse an innovation research trip with a package holiday tour. While both are all inclusive, that’s where the similarity ends. Package tours arrange for you to see buildings and tourist attractions. Innovation trips give you unique access to people and ideas. What you’re paying for on an innovation trip is a highly focussed briefing from the main players who are making things happen.

Such trips are intensive. What you get out of it depends on your own motivation. The more you put in to preparing before the trip, the more you will get out of the visits. It was clear that colleagues on the Russia 2009 had done their homework. Questions were focused, sharp yet friendly.
I thought the fact that the group was focussed on a particular sector of the media and mobile industry was also important. This is not a “trade mission”, which tend to contain too many vague words of welcome from those who are paid to wear a smile. In our case, we were able to cut to the chase within minutes of arriving at a new location. For me, it’s the only way to work efficiently.

Arranging Plan B
Having organised these kinds of fact-finding trips myself in the past, I know the huge amount of work that goes on behind the scenes to make these run smoothly. In the Netherlands we’re used to meetings planned weeks in advance – it’s engrained in the culture. In many others parts of the world, people operate far more on a day by day basis, so just because a meeting has been set up for a particular time and date doesn’t give you much of a guarantee. This is their business culture and you cannot change it; it is not wrong, just different.

But it does mean the services of a trip organiser are essential to ensure participants get the maximum out of the trip. Dorrit Gruijters is a master in this respect, constantly thinking ahead, and working on Plan B with local fixers when Plan A needs to be altered. Believe me, Plan A always has to be altered.
It’s nonsense to think that you (or your personal assistant back at home) can do this during the trip or that an individual approach will actually end up with a better result. Don’t ever underestimate both the language and cultural barriers that need to be crossed to meet the tight deadlines on a trip like this. I thought it was great that Coincide allows you to arrange special one-on-one meetings alongside the main event and several in the party took advantage of this offer.

Invaluable Networking
Dorrit was able to ensure we got briefings from both local Russians who understand the interests of foreigners, but also Dutch nationals who have experience of living and working in Russia. You won’t find this on a website somewhere, nor can you ask direct questions to an on-line helpline. The power of comparison is very useful when you’re trying to get a handle on the business climate.
Last but not least, take advantage of the networking value of such a trip. During my trip to Russia I also got a closer insight into what colleagues are doing in their respective fields. The friendships that are made on trips like this will last for years to come. Several of my travelling companions were working on deals together as a result of an innovation trip to China in 2008. In short, this is by far the best way of getting great new ideas in these harsh economic times.

Jonathan Marks

Wie wel eens wat noordelijker reist dan Groningen heeft ongetwijfeld gehoord van het fenomeen ‘witte nachten’. Een witte nacht is een nacht waarin het niet volledig donker wordt. Zulke nachten kun je ervaren op plaatsen die ver boven de evenaar liggen. De zon zakt daar tijdens een bepaalde periode van het jaar niet volledig achter de horizon en blijft daarom ook ’s nachts schijnen. Sint-Petersburg is zo’n stad die bekend staat om haar witte nachten. De echte witte nachten duren van 11 juni tot 2 juli, precies de periode dat wij Rusland bezochten voor onze innovatiereis.

Zo’n reis heeft voor mij drie doelen. Ten eerste bezoek je interessante bedrijven en hun oprichters, die je anders niet zo snel ontmoet. Daarnaast leer je ook de andere leden van het reisgezelschap bijzonder goed kennen. Niet zelden is het de start van nieuwe vriendschappen of zakendeals. Tot slot krijg je tijdens zo’n reis ook een soort van spoedcursus ‘land & cultuur’.

Natuurlijk was het dagprogramma van de innovatiereis geweldig en hebben we indrukwekkende bedrijven en personen ontmoet. Maar toch ga ik liever wat dieper in op de spoedcursus land & cultuur. Die speelt zich af in de nacht. Ik geloof dat je iemand pas echt goed leert kennen als je samen een avond lekker bent doorgezakt. Ongetwijfeld speelt mijn Brabantse afkomst daarin een rol, maar ik hou van lange nachten. In de nacht zijn mensen zichzelf, zeker nadat er wat alcohol door hun aderen stroomt. Een land, haar volk en de cultuur leer je pas echt kennen in het nachtleven. En laten de lange (witte) nachten en de wodka nu ruim voorradig zijn in Rusland. We hebben dan ook ruim kennis kunnen maken met alle facetten van de Russische cultuur.

Een witte nacht
Drie nachten en de bijbehorende culturele elementen zijn me specifiek bij gebleven van de trip. De eerste nacht volgde op de dag dat we in Sint-Petersburg arriveerden. Na een mooie ontvangst door Peter d’Hamecourt in de Vodkaroom en een aansluitend diner maakten we kennis met de eerste Russische gebruiken. De flessen wijn die na het diner nog niet leeg waren, maar wel betaald, kregen we gewoon in de handen gedrukt. De fles is open, dus betaald en je eigendom.

Zo verlieten we de Vodkaroom met onze handen vol flessen – als volleerde dronkaards – en liepen we over straat richting de rondvaartboot voor een tochtje over de grachten. Daar maakten we voor het eerst kennis met een zekere lompheid in de cultuur. Net als in het verkeer, geeft een Russische kapitein ook op een rondvaartboot weinig ruimte aan anderen. Met als gevolg een redelijke beuk tegen een andere boot vol toeristen onder een iets te nauwe brug. Niemand die er van op kijkt, het lijkt er bij te horen. Niet zeuren, gewoon doorvaren.

Terug op de hotelkamer, waar je door twee uur positief tijdsverschil echt geen idee hebt dat het midden in de nacht is, merk je aan den lijve wat een witte nacht is. Je lichaam piekert er niet over om te gaan slapen, zeker als om vier uur ’s nachts de vogels zingen omdat de zon al weer volop schijnt. De energie blijft stromen en zal je lichaam niet meer verlaten totdat je het land weer uit bent. Dan pas zie je wat voor invloed daglicht op je energiepeil heeft. Rusland bruist, leeft en slaapt zelden.

Een mooi plaatje
Culturen of personen die net iets te snel en gemakkelijk rijk zijn geworden, houden over het algemeen van veel uiterlijk vertoon. De helft van de Russische economie drijft op energieproducten zoals aardgas en olie. Snel verworven rijkdom die je overal terugziet. De ‘clubs’ zijn het exclusieve domein van de rijken. Zien en gezien worden is alles dat telt. Inhoud is onbelangrijk, het gaat om het mooie plaatje. Clubbing is hét ding van de nieuwe rijken. En Soho Rooms is daarbij de club der clubs. Na betaling van een slordige zesduizend roebel (150 euro), kun je de ‘doorbitch’ fluitend passeren. Gewone stervelingen moeten bidden, bedelen of hopen om binnen te komen. Met geld is echter alles mogelijk in Rusland.

Na entree gaat er een soort van droomwereld open. Het feest duurt van 00:00 tot 06:00 en het vrouwelijk schoon is niet van deze aarde. Serveersters en danseressen zijn gehuld in korte bruidsjurken met uitdagende lingerie. Alle vrouwelijke bezoekers van de club lijken sowieso direct van de catwalk af te komen. De liefhebber kan kiezen uit de duurste drankjes en beste sigaren. De tweede verdieping van Soho Rooms is niet toegankelijk voor gewone stervelingen uit Nederland. Uiteindelijk lukt dat natuurlijk wel met de nodige Hollandse handigheid. Maar de derde verdieping kun je uit je hoofd laten. Daar staat een gorilla waarvoor manieren een bijzaak zijn. Dat is voor de echt belangrijke gasten en die willen het beste uitzicht op één van de mooiste dansshows die ik ooit zag. Soho Rooms is de illusie van Moskou, maar ik ben blij hem gezien te hebben. Want het blijft een mooi plaatje. In de taxi die ons weer bij daglicht naar het hotel bracht, voelden we ons als kinderen die zojuist een snoepwinkel geërfd hebben.

De warmte van wodka
De laatste nacht in Moskou was een enorm contrast met de prachtige illusie van Soho Rooms. Club Petrovich doet de oude Sovjet tijden herleven. In de vroege avond een intiem restaurant met verschillende kamers en oude relikwieën, in de nacht een feestkroeg waar de Russische Frans Bauer uit de speakers knalt. In Club Petrovich maken we kennis met een ander Russisch gebruik. Tussen de gangen door worden er Wodka speeches gehouden. Iemand neemt het woord en vertelt in een paar minuten een verhaal, gevoel, wens of ervaring die steevast wordt afgesloten door een glaasje wodka in één keer achterover te kieperen.

Na zeven speeches ben ik er niet meer helemaal zeker van of de warmte van de woorden niet alleen maar door de Wodka komt. Maar één ding is zeker. Club Petrovich laat de warme kant van Rusland zien. Uiterlijk vertoon doet er hier niet toe. Een mooi plaatje is ondergeschikt aan gewoon samen een gezellige avond hebben en uit volle borst meezingen met alle Russische volkszangers die de revue passeren. Het valt op dat de warmte een aantrekkingskracht heeft op alle buitenlanders in Moskou. De bezoekers in de bar zijn een mooie mix van Russen, Duitsers, Fransen, Italianen (sorry: Sicilianen) en Nederlanders. Het is wederom licht buiten als we de deuren van Club Petrovich sluiten. De spuitwagens maken buiten de straten schoon. Bij daglicht wordt één van ons op straat nog op zeer geraffineerde wijze van zijn Blackberry ontdaan. De Moskoviet is nu eenmaal sluwer dan een kaaskop en weet ook op niet officiële wijze aan zijn geld te komen. Maar we malen er niet echt om.

Want wat echt blijft hangen is de energie die bruist in de Russische nacht. Of het nu komt van de witte nachten, het mooie plaatje of de warmte van de wodka is niet echt belangrijk. Belangrijker is dat we een wereldervaring rijker zijn die we voor geen goud hadden willen missen. Kennis, contacten en plezier gingen hand in hand. Zo hoort het eigenlijk altijd te zijn.

P.S.: Dit verhaal is opgedragen aan de nachtburgemeester van Amsterdam en de toekomstige burgemeester van Arnhem. See you in Brazil 2010. Samba baby!

John Kivit

We waren een kleine week in Rusland om de bedrijfscultuur van de Russen te proeven. Een kennismaking in de diepte met veel indrukken. Een week is natuurlijk nooit genoeg om de Russen echt te leren kennen, maar je krijgt observaties genoeg om een aantal indrukken te krijgen. Een ervan is de cultuur van verhalenvertellers.

De Russen hebben een sterke focus op de buitenkant; materialisme is verweven in het verkrijgen van een eigen identiteit, nu de opgelegde identiteit uit de communistische tijd is verdwenen. Elders wordt door een reisgenoot diepgaand beschreven. Maar Russen hebben ook een diepgewortelde drang naar verhalen. De geschiedenis met literatoren en toneelschrijvers, de beroemde hochcultur, je vindt het terug in de manier waarop ook nieuwe media worden gebruikt, zo bleek ook bij onze rondgang.

Een duidelijk voorbeeld daarvan is de manier waarop Livejournal wordt gebruikt en veel populairder is dan bijvoorbeeld een dienst als Twitter. Bloggen is niet een hapsnap delen van persoonlijke meningen of tips, maar zijn echte epistels. Waar serieus over wordt gediscussieerd. Stemmingen worden extra uitgelicht door te spelen met de avatarbeelden en het gebruik van een mood-selector per post, initiatieven die bij ons nooit aansloegen.

Je vindt het ook terug in de manier waarop een bedrijf als (Game)Land kan ontstaan; een grote community van enthousiaste ‘amateur’-schrijvers die hun hobby vertalen naar serieuze tijdschriften en websites. Geen enkel probleem om professionele titels te maken. Daarbij zie je de tegenstelling tussen generaties; in tegenstelling tot de zorgvuldig Russische volzinnen formulerende journalisten van een papieren instituut als Novaya Gazeta, gaan de schrijvers van de (Game)land titels los vanuit enthousiasme. Maar wel

Het poëtische karakter van de verhalen was goed terug te vinden bij de studenten van de Universiteit van Film & TV. Zij leren om interactieve verhalen te regisseren, en doen dat met veel passie. Naast de game-experience zijn de studenten sterk gefocust op de diepte van de verhaalbeleving. Door het toevoegen van echte ervaringen of door te spelen met bijna literair beeld.

Veel meer dan je dat in Nederland ziet, wordt veel aandacht besteed aan de kwaliteit van de vertelling. Waar in Nederland een vergelijkbare opleiding over interactieprincipes en usability zou gaan, staat bij de Russen het ultieme verhaal centraal. Conversie als concept is daarbij dan ook niet aan de orde, het gaat om het ervaren van een plot. Het ontdekken dat dit veel met elkaar te maken heeft, lijkt nog een stap te ver.

De focus op het vertellen verhalen biedt voor de Russen goede kansen om een serieuze partij te worden in het ontwikkelen van nieuwe diensten, die meer en meer onderscheid zullen vinden in de beleving en relatie tussen klant en aanbieder. Waar de Russen nu nog vooral ontwikkelen vanuit technische innovatie liggen er ook kansen in de aard van het volk om vanuit een user experience tot succesvolle concepten te komen.

Iskander Smit
Info.nl

Het zijn z’n ogen. Het zijn de ogen van Vitaly Terlyuk die me dwingen naar hem te blijven luisteren. Die blauwe ogen spreken ambitie, gretigheid en tomeloze passie. Maar ook een vertrouwen in de toekomst, zíjn toekomst en die van miljoenen andere jongeren in zijn land. Het is zeker: Vitaly is een Rus die het gaat maken.

Hij kwam 700 kilometer uit het noorden, speciaal naar de netwerkborrel die de Digital Perestroika 2.0-groep op een van de laatste avonden in Moskou had belegd. In St. Petersburg, de stad met zo’n extravagant verleden dat het bijna lijkt te stikken in z’n grandeur, leidt Vitaly het jonge bedrijf LLC Industry. Tien jonge mensen creëren er webportals, Flash-producties en state-of-the-art online technologie. Big deal, denk je direct. Ondernemingen als deze staan in rotten van drie voor de deur van m’n kantoor om een opdracht binnen te slepen. Maar met Vitaly’s LLC is iets anders aan de hand. We lopen uit het geroezemoes weg om elkaar beter te kunnen verstaan. Obers dringen zich langs ons heen, op weg naar tafels waar de nieuwe rijken met inmiddels verouderd geld wapperen. Ik zie Vitaly even kijken naar zo’n big shot, maar direct is zijn blik terug op mij. Het grote geld komt later wel, zie ik hem denken. Eerst maar ‘ns bouwen. Goed funderen, steen voor steen sjouwen en metselen aan de muren van een sterk bedrijf. Vitaly geniet van ons gesprek, ik zie het aan z’n ogen.

Ik vraag hem wat ‘m drijft om twee keer zevenhonderd kilometer te reizen voor een meeting van twee uur op het dakterras van het Moskouse Hyatt. ‘It’s you’, zegt hij onmiddellijk. ‘And of course the other members of your group, but especially you’. Even dreig ik af te haken, maar nieuwsgierigheid wint het van mijn afschuw van geslijm. En Vitaly steekt een verhaal af over wat LLC voor mij zou kunnen betekenen. Natuurlijk kent hij mij niet, noch mijn organisatie. Maar hij doet alsof hij precies weet wie ik ben en in z’n beste Engels bouwt hij in een paar minuten aan een intimiteit die ik in een Nederlandse situatie zelden heb meegemaakt. Maar bovenal wekt hij vertrouwen en interesse in zijn ondernemingslust.

Vitaly is slechts een voorbeeld. Hij staat wel voor een nieuwe generatie Russen die het verleden van zich lijkt te hebben afgeschud. Voor zover ze al een idee hebben wat zich twintig jaar geleden en eerder afspeelde in hun land. Misschien willen ze het niet weten. Als ik een dag later in een bar van hetzelfde hotel praat met een jonge Russische Hyatt-dame die mijn drankje inschenkt, glimmen ook haar ogen als ik vraag naar haar toekomst in dit land. Ze was een peuter toen Jeltsin tanks over het Dzjerzinski-plein liet denderen en de omwenteling tot een feit maakte. Voor haar, zoals ze zelf zei, telt niet het verleden, maar de komende jaren waarin ze hoopt zelf een hotel te kunnen beginnen. Zij heeft het omver getrokken beeld van de voormalige KGB-baas niet gezien, zij voelde nooit de armoede in en buiten de grote Russische steden, ze kijkt nu alleen naar de glamour om haar heen en trekt zich daaraan op naar een nieuw en beter leven. Ik geef haar geen ongelijk. Het stimuleert haar in haar creativiteit, en de zin om het beste voor zichzelf en haar dierbaren te wensen. Net zoals, bij voorbeeld, de jonge studenten in St. Petersburg die, werkend aan een carrière in online interaction, geen boodschap meer hebben aan wat zich in de vorige eeuw in hun land afspeelde maar gewoon met open vizier kijken naar wat de wereld te bieden heeft.

En Vitaly? Die wachtte niet tot ons landingsgestel de Nederlandse bodem raakte. Hij zond bij voorbaat een indrukwekkende profile van LLC Industry naar mijn mailbox en meldde zich op de eerste nieuwe werkdag bij een nietsvermoedende collega met de vraag of zijn mail wel goed was ontvangen. Als ik hem later die dag bel, ben ik overtuigd van zijn daadkracht: hij heeft al uitgezocht hoe lang de vlucht van St. Petersburg naar Amsterdam duurt. En of ik hem kan vertellen hoe ver Hilversum van Amsterdam ligt.

Ze hebben me ontroerd, die jonge Russen. Vitaly heeft me ervan overtuigd dat we nog veel van hen kunnen leren.

Carl Lunenborg

Foto Vitaly dateert van mei 2009. Helaas heeft hij zijn ogen dicht”
Tweed foto is uitzicht van kantoor van LLC Industry op Moskou square in Sint Petersburg.
Vitaly email: terlyuk @ inbox.ru
www.industry-soft.ru
+7-812-7176118

23 juni 2009

Origineel geplaatst op www.marketingfacts.nl

Zondag 21 juni 2009 kwamen we terug van de Rusland2009.nl innovatie tour. In deze 7 minuten durende video zie je een aantal beelden van Rusland. Mensen die Rusland een tragisch land vinden, super enthousiaste jongeren en alles wat daartussen in ligt. Er zijn verder nog 10 bedrijfsinterviews te zien waaronder gesprekken met de de CEO van Yandex (Russische Google), Beeline (fiber to the roof, mobile), Yota (wimax in grote steden), Gameland (een denker/publisher), de CEO van Indepependent Media, Art Lebedev (designstudio) en veel meer. Kijk eens naar de samenvatting en kijk welke interviews je interessant vind. Het was een geweldige trip.