• 1 Don’t repeat yourself.
• 2 Keep it simple, stupid. (tira, honen iturria hegazkinen mundua da)
• 3 Release early, release often.

Bakoitzaren inguruan bizpahiru azalpen lerro idazten hasi naiz. Baina gero konturatu naiz ez zuela zentzu handiegirik. Nahiko erraz ulertzen dira eta honela, ez naiz gero eta gehiago nazkatzen nauten diskurtso sobatu horietako batean eroriko. Hortaz libratuko zarete. Azalpenak, behar balira (eta ez dut uste), kafe batekin eman ditzaket.

Abiapuntua: Gardentasun umil, ulergarri eta sistematizatua

Askotan irakurri dut gizarte heldu baterako nahitaezko baldintza dela ondo informatua egotea. Bestela, zaila da zertan parte-hartzen ari garen jakitea. Iritzi formatu bat izatea. Erakunde publiko zein pribatuek prentsa erabili izan dute tradizionalki egoerak eta posizioak azaltzeko. Lotsak estaltzeko edo konpetentziari aurre egiteko ulertezina den hizkuntza erabili izan dute. Mokoka ibiltzen dira. Hori ez da gardentasuna. Gardentasunak umiltasuna dakar berarekin. Errealitatearen aldeko eta kontrakoak azaltzea. Biak. Modu irekian. Modu sistematizatuan. Modu ulergarri batean. Filtrorik gabe, kritikei beldurrik gabe, konplejurik gabe. Beste guztia, gizartearen izpiritu kritikoari utzi beharko genioke (hau da, hezkuntza sistema “serio” baten seme-alabei). Bai, badakit. Asko esatea da hori.

Parte-hartze ereduak, tresnak, eszenarioak

Tentazioa handia da, dibertigarriena delako, aurrekoa ahaztuz zuzenean akziora pasatzearena. Niri ere gertatzen zait eta burura etortzen zaizkit martxan jarri genitzakeen plataformak, tresnak, ekintza presentzialak etab. Kasuistika desberdinen arabera, eredu batek edo bestek balioko digu. Gauza batzuk asanblearioak izan daitezke (uste ditugunak baino gutxiago, tamalez), beste batzuk, galdera itxi batekin (bai/ez) erantzun beharrekoak, iritzien entzute hutsa, etab. Pauso hontan bi arrisku, betikoak. Sektarismoak eta aurreiritziak. “Hauei ez diet lana egingo” eta “ez dut nire korrontekoa ez den ezertan parte-hartuko”. Eta ahotsak isiltzen dituzten iritzi sutsuenen inposaketa. Berriro ere, hezkuntza sistema “serio” baten beharra.

Frustratuen kudeaketa: ahaztu handi horiek

Honaino iritsi bazara, irakurle, baduzu meritua. Baina niri puntu garrantzitsuena iruditzen zait. Etorkizuna baldintzatzen duelako. Parte-hartzeak bere ondorioak izaten ditu. Erabaki bat. Ekintza bat. Eta horren ondorioz, desenkantatuak, frustratuak, izorratuak sortzen dira. Hauei jaramonik egin ez eta horren ondorio latzekin bete zaigu historia. Eta eguneroko istorioak. Dobermann kutsuko oposizio bihurtzen dira batzuk. “Total, hau guztia zertarako” galdetzen dutenak beste batzuk. Eraikitzen laguntzen duten kritikoak gutxienak… aspertzen diren arte. Eta jarrera hauek guztiak oso erraz ulertzen dira, gizatasunez beterik baitaude. Edozein aurkitu da ziur halakoetan. Ezer gutxi gehiago esan dezaket, kritiko eraikitzaile horien taldean egotea izango litzateekena helduena, baina argi dut ere, galtzailearen jarrera irabazleak markatzen duela neurri handi batean. Historiak baditu bere adibideak honetarako ere. Eta honek markatuko du ere bai, ein batean behintzat, parte-hartzea eskatzen den hurrengoan, eskaera horrek duen zilegitasuna. Ez da gutxi, ezta?

Nik egingo nukeena, naïftasun osoz:

• Galtzaileen ekarpenak txertatzeko zubiak eraiki. Malgutasunez jokatu koherentzia baten barnean eta modu sistematizatu batean.
• Gardentasunez informatu eta iritzia galdetzen jarraitu. Iritzi hori entzun.
• Akatsak onartu (egongo direlako). Barkamena eskatu. Kritikek dakartzaten hobekuntzak txalotu.
• Zuzendu. Hobetu. Eskerrak eman.

• Ez da ezer gertatzen.
• Nik hil nuen Kennedy (eta beste erru batzuk).
• Zergatik ez nuen ezetz esango.

Eta batez ere:

• (Zurea) pasako zait. Ala ez.

• 1. Dobermannarena (agresiboa)
• 2. Yorkshire Terrierarena (matxakoia)
• 3. Labradorearena (lasaia)
• 4. Perro pulgosoarena (iheslaria)

Batzutan izen-abizenekin egingo dizute zaunka. Bestetan, internetek eskaintzen duen anonimotasun erraz eta koldarretik. Batzutan arrazoia izango dute. Bestetan, arrazoi izpirik ez da egongo. Iraina deituko diozu kritika denari, eta alderantziz. Esan ez dizutena entzungo duzu, eta alderantziz. Egiten duzuna epaitu beharrean, zu izango zara etengabe epaitua dena. Sententziatua. Loratua edo fusilatua. Zure iragana ekarriko dute orainera. Eta eraman egingo dute gerora.

“It’s humans against humans”, entzun nuen behin. Batzuentzat ez omen dago beste bizimodurik.

Hori guztia zentzuz eta heldutasunez kudeatzea ez da lan erraza izango, baina egin beharko duzu. Biziraun beharko duzu zure iritzietan. Zure ekintzetan.

Zarenean, eta zarela uste dutenean.

Eroa da mundu hau, baina mundua da azken finean.

Gaur ñoñostiarrok hain gurea dugun alferkeria kroniko hau alde batera utzi eta aitari bisita egitera joan natzaio Beasaineko Igartzan ireki berri duten Done Jakue bideko aterpetxera. Hamar egunez egon da aita han zaindari gisa eta bihar (beno, jada gaur) Donostian bueltan izango da berriz. Adarra jotzen hasi natzaio, ea inguruko jendeak dagoeneko ezagutzen al duen. Baietz erantzun dit (ez nuen besterik espero). Amaiera aldean agertu den Antonio delako batek nire burlari jarraituz esan didanez, hurrengo urtean “Urrezko barea” saria emango diote aitari, handik agertu diren Done Jakue bideko erromes gutxiekin gida eta ambassador lanak egiteagatik. Halakoxea gure aita. Done Jakue bidearekin truenea sartu zitzaion jubilatu ostean, eta 76 urterekin oraindik hala dabil, erromesak (hauek, ez Benediktorenak) laguntzen. Ni han agertzeak ilusioa egingo ziolakoan nago. Horrexegatik bakarrik, merezi izan du Irun-Brinkola ziraragarria hartzea.

Gustatuko litzaidakeen arren, ez, ez naiz Michael Palin. Ez espero halako kronika zoragarririk. Bi ideiakin gelditu naiz bi ordutan. Eta bi proposamenekin.

Igartzako jauregiari eta multzoari orohar, WIFIa jarri eta aulkien disposizioa aldatuz gero, nik halako barcamp edo deskonferentzietarako sede tankera polita hartu diot. Baina ez dit inork kasurik egingo, noski.

Eta gero, bidean aurkitu ditudan Dizebiren begiradek halako nortasuna ematen diote inguruari. Indarra dute. Sekulakoa. Eta zer nahi duzue esatea, norbaitek margoz-margo halako tour bat antolatuko balu, nik gustura jarraituko nukeela. Gutxi batzuk harrapatu ditut eta gehiago ikusteko gogoarekin gelditu naiz. Hontan ere ez dakit inork kasurik egingo didan. Ez dut uste. Orain-en egin zioten bideoarekin konformatu behar. Ikusi ez dudan herriaren beste %50a ezagutzeko aitzaki bezala erabiliko dut.

“Urrezko danborra” sekula emango ez didatenez (Donostiarekin kritikoekia izateagatik), “Urrezko barea” lortzeko lehian sartuko al naiz?

ANVko zinegotzia izan zen gerra baino lehen -ANV “autentikokua”-. Gerra ostean, galtzaileen zama gainean hartu, eta aurrera egin zuen. Alaba, nire ama, militar baten semearekin ezkondu zitzaion. Ez zuen ezer esan. Fabrikak aurrera jarraitu zuen. Eta familiak. Eta bizitzak. Fabrika Zumarragako trenbide ondotik herritarrentzat osasuntsuagoa den leku batera mugitu zen duela ez asko. Eta orain, momentu berezi batean aurkitzen da. Nolabait tristetzen nauen momentu batean, baina ekidin ezin daitekeena. Tira, horrelakoak dira negozioak.

Geunden enpresa handia utzi eta La Personnalité sortu genuenetik oso presente eduki dut beti aitaita. Berak zer pentsatuko, zer esango, zer egingo. Eta salto ematearen erabakian ere, parte handi bat berari zor diodala uste dut. Bera izan da benetan miretsi, idealizatu eta ia heroi bilakatu dudan pertsona bakarra. Eta bere zintzotasuna eta zuhurtasuna ez da inolako “startup” edo “ekintzaile” liburutan agertuko. Ez duzue berari buruz ezer irakurriko interneten (hau ez baldin bada) eta ez dute hitzaldietan aipatuko. Baina niri, edozerk baino gehiago balio izan dit bere ereduak.

Gaur aitaitarekin akordatu naiz beste behin ere, amak bere urteak izango zirela aipatu didanean. Etxera itzuli eta zerbait idatzi nahi izan diot. Labur eta xume, berari idazteko gauza asko ditudan arren.
Zen bezala, umil eta apal, eskerrak emateko.

Prozesuak eta helburuak. Azken aldian askotan etortzen zait burura, prozesu, teknika eta tresnei garrantzia handiegia ematen zaiela gure gremio hontan. Halako diktadura bat ezarria izan dela, eta hori azken produktua eta erabiltzailearen kalterako dela beti. Errazagoa delako teknologian halako fede itsu bat izatea, buruari bueltak ematea baino. Prezio garestia da hori.

Balenciagaren Museoak eskaintzen duen ibilbidearen azkeneko partean bere obrarik esanguratsuenak daude. Soineko ederrak dira, diseinuaren definizioaren adibide paregabeak. Forma dute. Funtzioa dute. Ederrak dira eta era berean, eramangarriak. Modetatik at daude eta nire sentsazioa da halako soinekoren batean, edozein emakume egongo litzatekeela eder eta eroso. Sormen prozesu bat ikusi dezakegu bakoitzaren alboan dagoen animazio txiki batean. Baina batez ere, helburu estetikoak, anatomikoak, praktikoak eta zergatik ez, filosofikoak betetzen dituen pieza bat agertzen zaigu parez-pare. Helburu horiek gabe, Balenciagaren teknika zorrotzak ez luke inolako zentzurik.

Ea batzuei buruan sartzen zaien.

PS: Pataleta ilustratzeko irudi batzuk lapurtu nituen. Beti amets egin dut museo batean lapurtzearekin, eta soinekorik eramateko aukerarik izan ez nuenez (ez zitzaidan kolekzio guztia ohostutzeko gogoa falta), ideia pedante samar bat eraman nuen nirekin. Barkatuko didate eta didazue.

Kazetari bati jakinmina, izaera kritikoa, gizartearekiko ardura eta komunikaziorako gaitasuna aurreikusten bazaizkio, prentsaurreko elebakarren kontu honetan (eta beste hainbatetan, ez pentsa) batzuk ez dira zerbitzu minimoetara ere heltzen. Izaskun Perezen post hau berrirakurri behar izaten dut balore hauek gogoratu nahi ditudan bakoitzean. Gero eta maizago, zoritxarrez.

Prentsaurrekoen kontu honek, hainbat irakurketa politikoz gain, batez ere kazetaritzaren egoera prekarioa begibistan uzten duela esango nuke. Azkenaldian askotan gogora etortzen zaidan pentsamendua eta bereziki tristetzen nauena. Ez bokazioz, ez ofizioz ez naizelako sekula kazetaria izan, baina halako zerbait ikasi nuelako duela hamar bat urte eta ezagunak ditudalako ogibidean. Batzuk, estimatu eta dena egiten ditut.

Kazetaritzarena beti izan da mundu prekario bat. Bizi dugun krisi ekonomikoaren eta azkeneko hamarkadan eman den aldaketa teknologiko-kulturalaren ondorioz, prekarietate hori are nabarmenagoa egin da agian. Bokazioz egiten den zerbait dela pentsatu dut beti, beharbada niri bokazio hori falta izan zaidalako.

Batzuk errebelatzen garen arren, mundu honek bokaziorako leku txikia uzten du. Hori izango da agian komunikabideak publizitatea, fabore trukaketak, esklutsibak, etab. bermatuko dituen groupie papera betetzera behartu dituen arrazoietako bat. Groupie izate hortan erraz hartu dute lekua eta hegemonia galderarik onartzen ez duten prentsaurrekoek, baieztatzen ez diren prentsa oharren biblia sakratuek eta konpresa iragarki batetik aterata diruditen elkarrizketek. Komunikabide batek ideologia jakin bat izatea onatzen dut, gizakiak babesa eta gerra behar duelako bizitzan. Morroitza pauso bat haratago doa eta gogorragoa egiten zait.

Komunikabideek beraien egoera ekonomiko latzaz kexu direnean gogoratu behar dute zein den hartu zuten bidea, ondo kontatutako istorio onak neurri batean alboratuz (eta onak diodanean beharrezkoak esan nezake). Argi izan behar dute ere zergatik kostako zaien orain ondo kontatutako istorio onak baloratu eta kontsumitzeko prest dauden pertsonak erakartzea.

Eta hor ditugu, aparatuaren sostengu, lau sosengatik etika guztia lurperatu behar izan duten kazetari lobotomizatuak. Bizitza hobe baten esperantza guztia galdurik, “total, zertarako?” triste batean bizi dira batzuk, “nik ez dut arazorik nahi” batean besteak eta “orain hau komeni zait” pentsatuz baina esan gabe ziniko itxaropentsuenak. Batzuk bokazioa mantenduko dute intimitatean. Lan egingo dute, gogor gainera. Hortan sinetsi nahi dut. Baina beste asko ez dira, esan bezala, gutxieneko zerbitzua ematera helduko. Eta hortarako hobe beste zerbaitetan arituko balira. Beraien eta guztion zorionerako.

Prekarietatea. Baloreetan, bokazioetan, poltsikoetan.