ประชาไท

กุลลดาอาลัย | หมายเหตุประเพทไทย EP.639

user8 — Sun, 09 Aug 2026 09:47:33 +0000

กุลลดาอาลัย | หมายเหตุประเพทไทย EP.639 user8 Sun, 2026-08-09 - 16:47

ที่มาของภาพปก: The Meerkat / ละครเวที ‘สมบูรณาญาสิทธิราชย์’ ที่ฉันรู้จัก: My Absolute Monarchy

หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์นี้ ชานันท์ ยอดหงษ์ และ ต่อศักดิ์ จินดาสุขศรี ชวนรำลึกถึง กุลลดา เกษบุญชู มี้ด ผ่านแนวทางการศึกษาที่อาจเรียกได้ว่า “กุลลดา School” หรือ “สำนักกุลลดา” ซึ่งมองการเปลี่ยนผ่านของรัฐไทย ตั้งแต่รัฐศักดินา การก่อรูปของระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ ไปจนถึงรัฐไทยสมัยใหม่ โดยวางประวัติศาสตร์การเมืองไทยไว้ภายใต้ความเปลี่ยนแปลงของระบบเศรษฐกิจการเมืองโลก ผ่านกรอบ เศรษฐศาสตร์การเมืองเชิงประวัติศาสตร์ (Historical Political Economy)

แกนสำคัญของวิธีคิดนี้คือ การไม่มองรัฐ ผู้นำ หรือสถาบันการเมืองเป็นผู้กระทำที่มีเอกภาพและสามารถเลือกยุทธศาสตร์ได้อย่างอิสระ หากต้องอธิบายสิ่งเหล่านี้ผ่านโครงสร้างทางประวัติศาสตร์ พลังทางสังคม และการเปลี่ยนแปลงของระบบทุนนิยมโลก ตั้งแต่ยุค Pax Britannica หรือยุคจักรวรรดินิยมอังกฤษ ไปจนถึง Pax Americana หรือหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ในยุคที่สหรัฐอเมริกามีอิทธิพล ประเด็นโลกาภิวัตน์ เสรีนิยมใหม่ สนธิสัญญา การปฏิรูปรัฐ การเปลี่ยนแปลงของชนชั้น ระบบราชการ ชาติ และชาตินิยม จึงไม่ได้เป็นเหตุการณ์แยกจากกัน แต่เป็นส่วนหนึ่งของการปรับความสัมพันธ์ระหว่างรัฐไทย พลังทางสังคม และระบบโลก

โดยในรายการตอนนี้ หยิบยกผลงานสำคัญของอาจารย์กุลลดาอย่าง The Rise and Decline of Thai Absolutism (2547) (แปลเป็นภาษาไทยในชื่อ “ระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์: วิวัฒนาการรัฐไทย”) มาชวนคุยถึงข้อเสนอที่แตกต่างจากคำอธิบายคลาสสิกเรื่อง “สงครามสร้างรัฐ” โดยกุลลดาเสนอว่า การเปลี่ยนจากรัฐศักดินาไปสู่รัฐสมบูรณาญาสิทธิราชย์ของสยามในปลายศตวรรษที่ 19 ต้องพิจารณาแรงกดดันและโอกาสจากการเชื่อมต่อกับทุนนิยมการค้าโลก ตั้งแต่ความขัดแย้งด้านการค้า สนธิสัญญาเบาว์ริง การจัดระบบแรงงาน ไปจนถึงการรวมศูนย์อำนาจในรัชสมัยรัชกาลที่ 5 มากกว่าจะอธิบายด้วยพระปรีชาสามารถของผู้ปกครองหรือภัยคุกคามทางทหารเพียงด้านเดียว

ช่วงท้ายชวนตามเส้นทางความคิดดังกล่าวมาถึงบทความ “กระบวนการเข้าสู่ความเป็นสากลของระบบทุนนิยมและลัทธิเสรีนิยมใหม่” (2556) ซึ่งขยายกรอบจากการอธิบายรัฐไทยไปสู่การอธิบายระบบทุนนิยมโลก ตั้งแต่การเปลี่ยนจากทุนนิยมที่รัฐกำกับดูแลไปสู่เสรีนิยมใหม่ การเปิดเสรีทางการเงินของไทยในทศวรรษ 1990 วิกฤตเศรษฐกิจปี 1997 และเงื่อนไขจากไอเอ็มเอฟ พร้อมทบทวนทั้งพลังและข้อจำกัดของเศรษฐศาสตร์การเมืองเชิงประวัติศาสตร์ ในฐานะเครื่องมือที่ช่วยให้เห็นแรงกดดันจากโครงสร้างโลกอย่างชัดเจน แม้จะทำให้บทบาทของการตัดสินใจ ผู้นำ และ agency ของรัฐปรากฏน้อยลงก็ตาม #หมายเหตุประเพทไทย #AbsoluteMonarchy

รับชมหมายเหตุประเพทไทยย้อนหลัง

ข่าว

แนวโน้มรายงานข่าวกราดยิงในต่างประเทศ จากการนำเสนอเรื่องราว 'ผู้ก่อเหตุ' สู่การให้ความสำคัญกับ 'เหยื่อ'

auser15 — Sun, 09 Aug 2026 05:41:23 +0000

แนวโน้มรายงานข่าวกราดยิงในต่างประเทศ จากการนำเสนอเรื่องราว 'ผู้ก่อเหตุ' สู่การให้ความสำคัญกับ 'เหยื่อ'

TCIJ X ประชาไท

auser15 Sun, 2026-08-09 - 12:41

บทวิเคราะห์แนวโน้มการรายงานข่าวกราดยิงในต่างประเทศช่วง 15 ปีที่ผ่านมา พบว่าเจ้าหน้าที่ตำรวจและสื่อหลายแห่งเริ่มปฏิเสธเอ่ยชื่อผู้ก่อเหตุ ตามแนวคิด "No Notoriety" ที่ก่อตั้งโดยครอบครัวเหยื่อเหตุกราดยิง งานวิจัยยังพบจุดเปลี่ยนในปี 2012 ที่สื่อเริ่มลดการเอ่ยชื่อผู้ก่อเหตุ ขณะที่กรณีศึกษาเหตุกราดยิงไครสต์เชิร์ชปี 2019 พบว่าแม้อัตราการปฏิบัติตามแนวทางลดชื่อเสียงผู้ก่อเหตุจะสูงในภาพรวม แต่กลับต่ำลงในข่าวที่ถูกแชร์มากที่สุดบนโซเชียลมีเดีย สะท้อนว่าวงการสื่อยังอยู่ระหว่างหาจุดสมดุลใหม่

ในเหตุกราดยิงหลายครั้งในต่างประเทศช่วง 15 ปีที่ผ่านมา เจ้าหน้าที่ตำรวจเริ่มปฏิเสธเอ่ยชื่อผู้ก่อเหตุต่อสาธารณะ เช่น กรณีเมืองโอเดสซาและเวอร์จิเนียบีชปี 2019 งานวิจัยที่วิเคราะห์ข่าวปี 1999-2021 พบจุดเปลี่ยนในปี 2012 หลังเหตุกราดยิงโรงภาพยนตร์ออโรรา รัฐโคโลราโด สหรัฐอเมริกา ที่ทำให้แคมเปญ "No Notoriety" ก่อตั้งขึ้นโดยครอบครัวเหยื่อเพื่อเรียกร้องให้สื่อลดการขยายชื่อเสียงผู้ก่อเหตุ
งานวิจัยรองรับแนวคิด "ปรากฏการณ์แพร่ระบาด" ที่ชี้ว่าการรายงานข่าวอาจกระตุ้นเหตุลักษณะคล้ายกันตามมาราว 20-30% แต่นักวิชาการบางส่วนกลับมองว่าปัจจัยหลักคือการมีอาวุธปืนแพร่หลายมากกว่าการเอ่ยชื่อผู้ก่อเหตุ
กรณีศึกษาเหตุกราดยิงไครสต์เชิร์ช ประเทศนิวซีแลนด์ปี 2019 ที่วิเคราะห์ข่าว 6,337 ชิ้นจาก 508 สำนักข่าว พบว่าแม้อัตราการปฏิบัติตามแนวทางลดชื่อเสียงผู้ก่อเหตุจะสูงในภาพรวม แต่กลับลดลงในข่าวที่ถูกแชร์มากที่สุดบนเฟซบุ๊ก ซึ่งมีสัดส่วนเอ่ยชื่อผู้ก่อเหตุสูงถึง 47% สะท้อนว่าความนิยมบนโซเชียลมีเดียอาจขัดแย้งกับหลักจริยธรรมสื่อ

ภาพจาก: Wikimedia

ในต่างประเทศ เหตุกราดยิงหลายครั้งช่วง 15 ปีที่ผ่านมา มีรูปแบบหนึ่งที่ปรากฏซ้ำในการแถลงข่าวของเจ้าหน้าที่ตำรวจ นั่นคือการปฏิเสธไม่เอ่ยชื่อผู้ก่อเหตุต่อสาธารณะ กรณีหนึ่งเกิดขึ้นในเดือนกันยายน 2019 ที่เมืองโอเดสซา รัฐเท็กซัส หลังเหตุกราดยิงที่มีผู้เสียชีวิต 7 คนและบาดเจ็บ 22 คน ไมเคิล เกอร์ก (Michael Gerke) หัวหน้าตำรวจโอเดสซา กล่าวในการแถลงข่าวว่า จะไม่ให้ชื่อเสียงกับสิ่งที่ผู้ก่อเหตุทำ และปฏิเสธเปิดเผยชื่อผู้ก่อเหตุ แม้ต่อมาเจ้าหน้าที่รายอื่นจะเปิดเผยชื่อดังกล่าวในวันเดียวกันก็ตาม

ก่อนหน้านั้นในเดือนพฤษภาคม 2019 หลังเหตุกราดยิงที่ศูนย์เทศบาลเมืองเวอร์จิเนียบีช ซึ่งมีผู้เสียชีวิต 12 คนและบาดเจ็บ 4 คน เจมส์ เซอร์เวรา (James Cervera) หัวหน้าตำรวจเวอร์จิเนียบีช ระบุว่าจะเอ่ยชื่อผู้ก่อเหตุเพียงครั้งเดียว จากนั้นจะเรียกเขาว่าผู้ต้องสงสัยตลอดไป เพื่อให้ความสนใจอยู่ที่เหยื่อ ส่วนในเหตุก่อการร้ายที่มัสยิด 2 แห่งในเมืองไครสต์เชิร์ช ประเทศนิวซีแลนด์ เมื่อเดือนมีนาคม 2019 จาซินดา อาร์เดิร์น (Jacinda Ardern) นายกรัฐมนตรีนิวซีแลนด์ในขณะนั้น ปฏิเสธเอ่ยชื่อผู้ก่อเหตุเลยแม้แต่ครั้งเดียว

รูปแบบดังกล่าวสะท้อนคำถามที่วงการสื่อกำลังถกเถียงกันมาตั้งแต่ต้นทศวรรษ 2010 คือควรให้พื้นที่ข่าวกับตัวผู้ก่อเหตุมากน้อยเพียงใด และการลดพื้นที่ให้ผู้ก่อเหตุ พร้อมขยายพื้นที่ให้เหยื่อ ผู้รอดชีวิต และครอบครัวผู้สูญเสีย เป็นแนวโน้มที่เกิดขึ้นจริงในหลายกองบรรณาธิการข่าว แม้จะยังไม่ใช่มาตรฐานเดียวกันทั่วโลก

จาก "ใครคือผู้ก่อเหตุ" สู่ "ใครคือเหยื่อ"

รูปแบบข่าวกราดยิงในอดีตมักเริ่มต้นด้วยคำถามว่าผู้ก่อเหตุเป็นใคร มีประวัติอย่างไร มีแรงจูงใจอะไร และมักมาพร้อมภาพถ่ายและรายละเอียดชีวิตส่วนตัวของผู้ก่อเหตุ

กรณีที่มักถูกยกมาเป็นตัวอย่างของแนวทางเดิมคือเหตุกราดยิงที่โรงเรียนมัธยมโคลัมไบน์ในปี 1999 ซึ่งโทมัส เจ. ฮราช (Thomas J. Hrach) รองศาสตราจารย์ด้านวารสารศาสตร์และสื่อเชิงยุทธศาสตร์จากมหาวิทยาลัยเมมฟิส ใช้เป็นจุดเริ่มต้นของงานวิจัยที่วิเคราะห์การเอ่ยชื่อผู้ก่อเหตุในข่าวกราดยิงระหว่างปี 1999 ถึง 2021 พบว่ายิ่งมีผู้เสียชีวิตมากเท่าใด สื่อยิ่งเอ่ยชื่อผู้ก่อเหตุมากขึ้นเท่านั้น ตลอดช่วงเวลาที่ศึกษา แต่พบจุดเปลี่ยนในปี 2012 คือเมื่อนับจำนวนผู้เสียชีวิตประกอบด้วยแล้ว จำนวนครั้งที่สื่อเอ่ยชื่อผู้ก่อเหตุเริ่มลดลง

จุดเปลี่ยนดังกล่าวเกิดขึ้นหลังเหตุกราดยิงโรงภาพยนตร์ในเมืองออโรรา รัฐโคโลราโด เมื่อเดือนกรกฎาคม 2012 ซึ่งครอบครัวผู้เสียชีวิตขอให้ผู้ว่าการรัฐไม่เอ่ยชื่อผู้ก่อเหตุในพิธีรำลึกที่มีการอ่านชื่อเหยื่อ คำแถลงต่อสาธารณะของผู้ว่าการรัฐในครั้งนั้นเรียกผู้ก่อเหตุเพียงว่า "ผู้ต้องสงสัย เอ (Suspect A)" อย่างไรก็ตาม ในปีเดียวกันนั้นเอง เหตุกราดยิงที่โรงเรียนประถมแซนดี้ฮุก เมืองนิวทาวน์ รัฐคอนเนตทิคัต กลับมีการเผยแพร่ชื่อผู้ก่อเหตุอย่างกว้างขวางในสื่อ แสดงให้เห็นว่าแนวโน้มดังกล่าวไม่ได้เกิดขึ้นพร้อมกันในทุกกรณี

ฮราชระบุด้วยว่า งานวิจัยของเขาไม่ได้พิสูจน์ว่าการลดจำนวนครั้งที่เอ่ยชื่อผู้ก่อเหตุมีความเชื่อมโยงกับการลดปริมาณเนื้อหาที่รายงานประวัติและแรงจูงใจของผู้ก่อเหตุหรือไม่ และงานวิจัยนี้ก็ไม่สามารถระบุได้ว่าแนวโน้มดังกล่าวช่วยลดจำนวนเหตุกราดยิง หรือในทางกลับกันอาจทำให้เกิดเหตุมากขึ้น

"No Notoriety" เมื่อการเอ่ยชื่อกลายเป็นประเด็นจริยธรรม

แนวคิด "No Notoriety" มีจุดเริ่มต้นจากครอบครัวของอเล็กซ์ เทฟส์ (Alex Teves) ชายวัย 24 ปีที่เสียชีวิตขณะปกป้องแฟนสาวในเหตุกราดยิงโรงภาพยนตร์ที่เมืองออโรราเมื่อเดือนกรกฎาคม 2012 ทอม เทฟส์ (Tom Teves) และแคเรน เทฟส์ (Caren Teves) พ่อแม่ของอเล็กซ์ ก่อตั้งแคมเปญนี้ขึ้นหลังต้องเฝ้าดูภาพผู้ก่อเหตุถูกนำเสนอซ้ำ ๆ ทางข่าวในช่วงหลังเกิดเหตุ

แคมเปญ No Notoriety เรียกร้องให้สื่อ "ลดความเสียหาย" ในการรายงานข่าวกราดยิง ด้วยแนวทางเช่น เอ่ยชื่อผู้ก่อเหตุเพียงครั้งเดียวต่อชิ้นข่าวในฐานะจุดอ้างอิง ไม่ใช้ชื่อในพาดหัวข่าว และไม่นำภาพผู้ก่อเหตุขึ้นเป็นภาพหลัก

เหตุผลหลักที่ผู้สนับสนุนแนวทางนี้ใช้อธิบายคือแนวคิดเรื่อง "ปรากฏการณ์แพร่ระบาด (contagion effect)" ซึ่งมีงานวิจัยรองรับบางส่วน เชอร์รี เทาเวอร์ส (Sherry Towers) นักวิจัยจากศูนย์วิทยาศาสตร์คณิตศาสตร์ คอมพิวเตอร์ และการสร้างแบบจำลองไซมอน เอ. เลวิน (Simon A. Levin Mathematical, Computational and Modeling Sciences Center) แห่งมหาวิทยาลัยแอริโซนาสเตต เผยแพร่งานวิจัยในปี 2015 ที่ระบุว่าการรายงานข่าวเหตุกราดยิงที่ได้รับความสนใจสูงในระดับประเทศ อาจมีส่วนกระตุ้นให้เกิดเหตุลักษณะคล้ายกันตามมา งานวิจัยดังกล่าวพบว่าเหตุกราดยิงลักษณะนี้ราว 20-30% ดูเหมือนได้แรงบันดาลใจจากเหตุก่อนหน้า

อดัม แลงก์ฟอร์ด (Adam Lankford) ศาสตราจารย์ด้านอาชญวิทยาจากมหาวิทยาลัยแอละแบมา หนึ่งในผู้ลงนามในจดหมายเปิดผนึกปี 2017 ที่มีนักวิชาการและเจ้าหน้าที่บังคับใช้กฎหมายรวม 149 คนร่วมลงนาม เรียกร้องให้สื่อไม่ใช้ชื่อหรือรูปของผู้ก่อเหตุ ให้เหตุผลว่าการเผยแพร่ชื่อและภาพของผู้ก่อเหตุมักเป็นการมอบชื่อเสียงและความสนใจให้กับพวกเขา ซึ่งกลายเป็นแรงจูงใจให้ผู้ก่อเหตุคนต่อไปพยายามสังหารเหยื่อให้มากขึ้นเพื่อให้ได้รับความสนใจมากขึ้นตามไปด้วย

อย่างไรก็ตาม บางฝ่ายในวงการวิชาการมีข้อสรุปต่างออกไป เจมส์ อลัน ฟอกซ์ (James Alan Fox) ศาสตราจารย์ด้านอาชญวิทยา กฎหมาย และนโยบายสาธารณะจากมหาวิทยาลัยนอร์ทอีสเทิร์น ให้ความเห็นว่าปรากฏการณ์แพร่ระบาดมีอยู่จริง แต่ระบุว่ามีความเกี่ยวข้องน้อยกับการเอ่ยชื่อหรือแสดงภาพผู้ก่อเหตุ โดยระบุว่าสิ่งที่ผู้มีแนวคิดคล้ายกันชื่นชมคือการกระทำของผู้ก่อเหตุเป็นหลัก ฟอกซ์มองว่าประเด็นสำคัญกว่าคือการเน้นรายละเอียดชีวิตส่วนตัวที่ไม่จำเป็น ซึ่งทำให้ผู้ก่อเหตุดูมีความสำคัญเกินจริง มากกว่าการเผยแพร่ชื่อและภาพในตัวเอง ฟอกซ์ยังตั้งข้อสังเกตว่าการโต้เถียงเรื่องบทบาทของสื่ออาจกลายเป็นประเด็นเบี่ยงเบนความสนใจจากปัจจัยหลักที่ขับเคลื่อนความรุนแรงจากอาวุธปืนในสหรัฐฯ ซึ่งเขาระบุว่าคือการมีอาวุธปืนแพร่หลาย โดยมองว่าปัญหาสุขภาพจิตและสื่อบันเทิงเป็นเพียงข้ออ้างที่มักถูกหยิบยกขึ้นมา

งานวิจัยของเทาเวอร์สในปี 2015 ที่ตรวจสอบความสัมพันธ์ระหว่างเหตุกราดยิงกับปัจจัยอื่นเพิ่มเติม ก็ไม่พบความสัมพันธ์กับปัญหาสุขภาพจิต แต่พบความสัมพันธ์ในระดับสูงกับอัตราการครอบครองอาวุธปืน เทาเวอร์สระบุว่าสื่ออาจมีบทบาทส่วนหนึ่ง แต่ไม่ใช่ปัจจัยเดียวที่เกี่ยวข้อง

ไครสต์เชิร์ชและการเปลี่ยนวิธีรายงานข่าว

เหตุกราดยิงที่มัสยิด 2 แห่งในเมืองไครสต์เชิร์ช เมื่อวันที่ 15 มีนาคม 2019 ซึ่งมีผู้เสียชีวิต 50 คน ถูกใช้เป็นกรณีศึกษาสำคัญในการวิเคราะห์แนวโน้มการรายงานข่าว เนื่องจากนายกรัฐมนตรีอาร์เดิร์นประกาศต่อสาธารณะว่าจะไม่เอ่ยชื่อผู้ก่อเหตุ โดยให้เหตุผลว่าสิ่งหนึ่งที่ผู้ก่อเหตุต้องการจากการก่อการร้ายคือชื่อเสียง

ทีมนักวิจัยซึ่งประกอบด้วยเจสัน เบามการ์ตเนอร์ (Jason Baumgartner) ผู้ก่อตั้งเว็บไซต์ pushshift.io, เฟอร์นันโด เบอร์เมโฆ (Fernando Bermejo), เอมิลี เอ็นดูลูเอ (Emily Ndulue) และอีธาน ซักเคอร์แมน (Ethan Zuckerman) จากทีม Media Cloud ของศูนย์สื่อพลเมือง (Center for Civic Media) แห่งสถาบันเทคโนโลยีแมสซาชูเซตส์ (MIT) รวมถึงโจน โดโนแวน (Joan Donovan) ผู้อำนวยการโครงการวิจัยเทคโนโลยีและการเปลี่ยนแปลงทางสังคมแห่งศูนย์ชอเรนสไตน์ (Shorenstein Center) มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด ใช้เครื่องมือ Media Cloud วิเคราะห์ข่าว 6,337 ชิ้น จาก 508 สำนักข่าวระดับประเทศที่เขียนเป็นภาษาอังกฤษในนิวซีแลนด์ ออสเตรเลีย แคนาดา สหราชอาณาจักร และสหรัฐอเมริกา

ทีมวิจัยตรวจสอบความสอดคล้องของข่าวกับแนวปฏิบัติ 7 ข้อ ที่รวบรวมจากแคมเปญ No Notoriety และแคมเปญอื่นที่มีเป้าหมายลดการขยายความรุนแรงผ่านสื่อ ได้แก่ ไม่เผยแพร่ชื่อผู้ก่อเหตุ ไม่เชื่อมโยงหรือเผยแพร่ชื่อกระดานสนทนาที่ผู้ก่อเหตุใช้โปรโมตการโจมตี ไม่เชื่อมโยงหรือเผยแพร่ชื่อแถลงการณ์ของผู้ก่อเหตุ ไม่อธิบายหรือให้รายละเอียดอุดมการณ์ของผู้ก่อเหตุ ไม่เผยแพร่หรือระบุชื่อมีมที่เชื่อมโยงกับอุดมการณ์ของผู้ก่อเหตุ และปฏิบัติตามแนวทางของสำนักข่าว AP ในการใช้คำว่า "alt-right" คือใส่ไว้ในเครื่องหมายคำพูดหรือขยายความด้วยคำเช่น "ที่เรียกกันว่า" หรือ "ที่เรียกตัวเองว่า"

ผลการวิเคราะห์พบว่า 1 สัปดาห์หลังเหตุการณ์ ไม่มีสำนักข่าวใดในกลุ่มที่วิเคราะห์เชื่อมโยงตรงไปยังแถลงการณ์แนวคิดคนขาวเหนือกว่าเชื้อชาติอื่นของผู้ก่อเหตุ หรือกระดานสนทนาออนไลน์ที่เขาเผยแพร่แนวคิด สื่อ Daily Mail เคยให้ผู้อ่านดาวน์โหลดแถลงการณ์จากเว็บไซต์ของตน แต่ถอดลิงก์ดังกล่าวออกหลังถูกวิพากษ์วิจารณ์ สื่อสหรัฐฯ และอังกฤษหลายแห่งเอ่ยชื่อกระดานสนทนาที่ผู้ก่อเหตุใช้ประจำ และหลายแห่งกล่าวถึงแนวคิดในแถลงการณ์ พร้อมเชื่อมโยงไปยังเนื้อหาออนไลน์ที่มีปัญหา ไม่มีสำนักข่าวใดในกลุ่มที่วิเคราะห์สัมภาษณ์บุคคลที่มีชื่อเสียงในกลุ่มแนวคิดคนขาวเหนือกว่าเชื้อชาติอื่นเพื่อให้บริบทกับอุดมการณ์ของผู้ก่อเหตุ

ในภาพรวม มีสื่อในสหรัฐฯ เพียง 14% ที่รายงานชื่อผู้ก่อเหตุ ขณะที่สื่อในสหราชอาณาจักร 30% ไม่ปฏิบัติตามแนวทางข้อนี้ แม้อัตราการปฏิบัติตามแนวทางโดยรวมจะอยู่ในระดับสูง แต่เมื่อพิจารณาเฉพาะข่าวที่ถูกแชร์มากที่สุดบนเฟซบุ๊ก พบว่า 45% ของข่าวเหล่านั้นมีชื่อผู้ก่อเหตุปรากฏอยู่ และ 1 ใน 4 ของข่าวที่ถูกแชร์มากที่สุดมีข้อมูลที่อาจนำผู้อ่านไปสู่เนื้อหาออนไลน์เกี่ยวกับอุดมการณ์ของผู้ก่อเหตุ

เมื่อพิจารณาเฉพาะข่าวที่ถูกแชร์มากกว่า 50,000 ครั้งบนเฟซบุ๊ก สัดส่วนที่มีชื่อผู้ก่อเหตุเพิ่มขึ้นเป็น 47% สูงกว่าสัดส่วนในข่าวทั้งหมดที่มีชื่อผู้ก่อเหตุซึ่งต่ำกว่า 20% นอกจากนี้ข่าวที่ถูกแชร์อย่างกว้างขวางยังมีแนวโน้มเอ่ยชื่อแถลงการณ์ของผู้ก่อเหตุ (9%) ชื่อกระดานสนทนาที่เขาใช้ (10%) และชื่อผู้ก่อเหตุรายอื่นที่เขาอ้างว่าเป็นแรงบันดาลใจ (9%) มากกว่าค่าเฉลี่ยโดยรวม

ทีมวิจัยยังพบความแตกต่างระหว่างประเทศ สื่ออังกฤษมีแนวโน้มเผยแพร่ชื่อผู้ก่อเหตุมากกว่าประเทศอื่น ขณะที่สื่อสหรัฐฯ และแคนาดามีแนวโน้มอธิบายอุดมการณ์และแรงจูงใจของผู้ก่อเหตุมากกว่า โดยพบว่าข่าวสหรัฐฯ 106 ชิ้น หรือ 5.3% ของข่าวทั้งหมดที่เก็บรวบรวมได้ เอ่ยถึงกระดานสนทนาที่ผู้ก่อเหตุใช้ และข่าว 231 ชิ้น หรือ 11.6% กล่าวถึงแนวคิดและทฤษฎีสมคบคิดเฉพาะที่ปรากฏในแถลงการณ์ ส่วนข่าวแคนาดา 5% เอ่ยถึงกระดานสนทนา และ 11.7% เอ่ยถึงข้อความเฉพาะในแถลงการณ์

ในด้านการรายงานประเด็นความเกลียดชังต่อชาวมุสลิม สื่อแคนาดาใช้คำว่า "Islamophobia" หรือคำที่เกี่ยวข้องใน 22% ของข่าว ซึ่งสูงกว่าสหรัฐฯ ซึ่งเป็นประเทศอันดับรองลงมาถึง 2 เท่า ขณะที่สื่อนิวซีแลนด์ใช้คำดังกล่าวเพียง 5% ของข่าว แต่สื่อนิวซีแลนด์กลับเผยแพร่ข่าวจำนวนมากที่เน้นการแสดงความสนับสนุนต่อชุมชนมุสลิมในประเทศ ข่าวที่ได้รับความนิยมสูงสุดในช่วง 1 สัปดาห์หลังเหตุการณ์คือชุดประวัติของเหยื่อทุกคนที่เน้นเรื่องชีวิตและความศรัทธา เผยแพร่โดยสื่อ New Zealand Herald ซึ่งถูกแชร์บนเฟซบุ๊กเกือบ 1.4 ล้านครั้ง

ทีมวิจัยตั้งข้อสังเกตว่าการให้พื้นที่กับแนวคิดของผู้ก่อเหตุ อาจเบียดบังพื้นที่การสนทนาสาธารณะเรื่องอื่นที่สำคัญไม่แพ้กัน เช่น ประเด็นความเกลียดชังต่อชาวมุสลิมในระดับนานาชาติ

งานวิจัยบอกอะไรเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงนี้

ข้อมูลจากกรณีไครสต์เชิร์ชแสดงให้เห็นภาพที่ซับซ้อนกว่าข้อสรุปว่าสื่อเลิกรายงานเรื่องผู้ก่อเหตุแล้ว อัตราการปฏิบัติตามแนวทางลดการเผยแพร่ชื่อและรายละเอียดผู้ก่อเหตุอยู่ในระดับสูงในข่าวส่วนใหญ่ที่วิเคราะห์ แต่อัตรานี้ลดลงอย่างชัดเจนในกลุ่มข่าวที่ได้รับความนิยมสูงสุดบนแพลตฟอร์มสื่อสังคมออนไลน์ ทีมวิจัยระบุว่าสื่อบางแห่งอาจพิจารณาจากตัวเลขการมีส่วนร่วมบนสื่อสังคมออนไลน์ แล้วสรุปว่าจำเป็นต้องเผยแพร่รายละเอียดที่ละเอียดอ่อนของเหตุการณ์เพื่อรักษาฐานผู้อ่าน

งานวิจัยยังชี้ประเด็นเรื่อง "data voids" หรือช่องว่างข้อมูล ซึ่งหมายถึงกรณีที่กลุ่มแนวคิดคนขาวเหนือกว่าเชื้อชาติอื่นตั้งใจใช้วลีที่ไม่ค่อยพบเห็นทั่วไปในการโปรโมตแนวคิด เนื่องจากมีเนื้อหาที่มีวลีเหล่านั้นน้อยมากในโลกออนไลน์ เมื่อมีการค้นหาวลีดังกล่าว เนื้อหาที่มีแนวคิดสุดโต่งจะติดอันดับสูงในผลการค้นหา การที่สื่อเผยแพร่วลีเฉพาะจากแถลงการณ์ของผู้ก่อเหตุ จึงอาจนำผู้อ่านไปสู่เนื้อหาแนวคิดสุดโต่งเพิ่มเติมโดยไม่ตั้งใจ

บ็อบ การ์ฟีลด์ (Bob Garfield) นักวิจารณ์วงการวารสารศาสตร์ ตั้งข้อสังเกตในการสัมภาษณ์ทอม เทฟส์แห่งแคมเปญ No Notoriety ว่างานของสื่อถูกกำหนดด้วยคำถาม 5 คำ คือใคร อะไร เมื่อไร ที่ไหน และทำไม โดยคำถามแรกสุดในรายการคือใคร คำอธิบายของเทฟส์ที่ว่าชื่อผู้ก่อเหตุไม่มีประโยชน์ใดหากไม่มีการตามล่าตัวอยู่ อาจฟังดูมีเหตุผล แต่ความจำเป็นที่จะต้องละเว้นรายละเอียดเรื่องแรงจูงใจอาจเป็นเรื่องท้าทายกว่า เนื่องจากการรายงานว่าผู้ก่อเหตุมีแรงจูงใจจากความเกลียดชังต่อชาวมุสลิมและแนวคิดคนขาวเหนือกว่าเชื้อชาติอื่น แทนที่จะเป็นปัญหาสุขภาพจิต ถือเป็นข้อมูลสำคัญ แต่หลักการทางวารสารศาสตร์ที่มุ่งแสดงให้เห็นมากกว่าเพียงบอกเล่า อาจนำไปสู่การขยายความคิดที่รุนแรงและเป็นที่สนใจของผู้ก่อเหตุโดยไม่ตั้งใจ

แต่การไม่พูดถึงผู้ก่อเหตุเลยก็ไม่ใช่คำตอบ

แคเรน เทฟส์ ผู้ร่วมก่อตั้งแคมเปญ No Notoriety ให้สัมภาษณ์สื่อ The Guardian ในปี 2018 ว่าตลอด 6 ปีหลังก่อตั้งแคมเปญ มีความคืบหน้าเกิดขึ้นบ้าง แต่ยังไม่ถึงเป้าหมาย เธอระบุว่าสื่อ "ผ่านจุดเปลี่ยน" ในการให้ความสำคัญกับเหยื่อ วีรบุรุษ และผู้รอดชีวิตแล้ว แต่การให้ความสำคัญกับเหยื่อในบางกรณีดูเหมือนเป็นเพียงส่วนหนึ่ง ขณะที่สื่อยังคงรายงานเรื่องผู้ก่อเหตุอย่างละเอียด ในลักษณะที่เป็นการให้ชื่อเสียงอยู่ดี เทฟส์มองว่าความคืบหน้าที่เกิดขึ้นมักจำกัดอยู่ในพื้นที่ที่เกิดเหตุการณ์โดยตรง เนื่องจากสื่อท้องถิ่นรับรู้ถึงผลกระทบต่อชุมชนของตนเองมากกว่า

เทฟส์ยังวิจารณ์ว่าแนวทางการรายงานข่าวของสื่อในปัจจุบันยังไม่สอดคล้องกัน เธอต้องการให้มีนโยบายบรรณาธิการที่ชัดเจนในภาพรวม แทนที่จะให้แต่ละสำนักข่าวตัดสินใจเป็นกรณีไป เพราะแม้ผู้ประกาศข่าวบางคนของสื่อ CNN อย่างแอนเดอร์สัน คูเปอร์ (Anderson Cooper) และเจค แทปเปอร์ (Jake Tapper) จะไม่เอ่ยชื่อผู้ก่อเหตุในรายการของตน แต่เธอมองว่าเมื่อรายการจบลง สำนักข่าวเดียวกันก็กลับไปเผยแพร่เนื้อหาที่ขัดกับแนวทางนั้นในที่อื่น

ด้านเมอริดิธ อาร์ทลีย์ (Meredith Artley) รองประธานอาวุโสและบรรณาธิการบริหารของ CNN Digital Worldwide ให้สัมภาษณ์กับสื่อ The Guardian ว่าจุดเปลี่ยนของ CNN เกิดขึ้นหลังเหตุกราดยิงที่ออโรราในปี 2012 โดยระบุว่าไม่จำเป็นต้องนำภาพผู้ก่อเหตุไปเผยแพร่ซ้ำในหลายจุด เพราะการทำเช่นนั้นไม่เพียงขาดความรับผิดชอบ แต่ยังเป็นการทำงานข่าวที่ไม่รอบคอบด้วย เอส มิตรา คาลิตา (S Mitra Kalita) รองประธานฝ่ายจัดผังรายการของ CNN Digital ระบุว่าภายในองค์กรยังมีการถกเถียงต่อเนื่องเรื่องบทบาทของสื่อในการให้ชื่อเสียงกับผู้ก่อเหตุ แต่ CNN Digital ไม่มีกฎเกณฑ์ตายตัวสำหรับการรายงานข่าวผู้ก่อเหตุ แต่ละเรื่องได้รับการพิจารณาตามข้อมูลและภาพที่มีอยู่ในแต่ละกรณี

ฝ่ายที่กังวลเรื่องสิทธิในการรับรู้ข่าวสารของสาธารณชนก็มีเหตุผลรองรับเช่นกัน การ์ฟีลด์ตั้งข้อสังเกตว่าคำถามว่าใครเป็นผู้ก่อเหตุอยู่ในอันดับต้นของหลักการวารสารศาสตร์พื้นฐาน และฟอกซ์มองว่าการรายงานข้อมูลเกี่ยวกับผู้ก่อเหตุเป็นความรับผิดชอบของสื่อ ขณะที่ฮราชระบุว่าการไม่เอ่ยชื่อผู้ก่อเหตุ ไม่ได้หมายความว่าสื่อจะงดรายงานประวัติและแรงจูงใจของผู้ก่อเหตุไปด้วย สื่อยังสามารถเจาะลึกภูมิหลังของผู้ก่อเหตุได้โดยไม่ต้องเอ่ยชื่อ

สุดท้ายแล้ว ข่าวควรทำหน้าที่อะไร

ข้อมูลจากทั้งงานวิจัยเชิงปริมาณและการให้สัมภาษณ์ของบุคคลในวงการสื่อ แสดงให้เห็นว่าการเปลี่ยนแปลงในการรายงานข่าวกราดยิงไม่ได้เป็นเส้นตรง และไม่ได้เกิดขึ้นพร้อมกันในทุกสำนักข่าวหรือทุกประเทศ อัตราการเอ่ยชื่อผู้ก่อเหตุในสื่อสหรัฐฯ อยู่ในระดับต่ำกว่าสื่ออังกฤษในกรณีไครสต์เชิร์ช แต่กลับสูงขึ้นในข่าวที่ได้รับความนิยมมากที่สุดบนสื่อสังคมออนไลน์ ขณะที่หัวหน้าตำรวจในหลายเมืองของสหรัฐฯ เลือกไม่เอ่ยชื่อผู้ก่อเหตุในการแถลงข่าว แต่ก็ไม่ได้เป็นแนวทางที่เจ้าหน้าที่ทุกรายปฏิบัติตาม

องค์กรอย่างศูนย์วารสารศาสตร์และการบาดเจ็บทางจิตใจระดับโลก (Global Center for Journalism & Trauma) จัดทำเอกสารแนวทางปฏิบัติสำหรับนักข่าวที่ต้องรายงานข่าวกราดยิงและเหตุรุนแรงลักษณะอื่น ครอบคลุมทั้งการทำงานร่วมกับเหยื่อและผู้รอดชีวิต การดูแลสุขภาพจิตของนักข่าวเอง และแนวทางจัดการเนื้อหาที่ผู้ใช้สร้างขึ้นในเหตุการณ์รุนแรง ซึ่งสะท้อนว่าประเด็นการรายงานข่าวกราดยิงในปัจจุบันไม่ได้จำกัดอยู่แค่คำถามว่าจะเอ่ยชื่อผู้ก่อเหตุหรือไม่ แต่ครอบคลุมไปถึงวิธีปฏิบัติต่อผู้ที่ได้รับผลกระทบโดยตรงด้วย

ข้อมูลทั้งหมดบ่งชี้ว่าวงการสื่อยังอยู่ในช่วงปรับหาจุดสมดุลใหม่ ด้านหนึ่งคือความรับผิดชอบที่จะไม่ขยายชื่อเสียงให้ผู้ก่อเหตุ อีกด้านหนึ่งคือหน้าที่พื้นฐานของวารสารศาสตร์ในการรายงานข้อเท็จจริงที่จำเป็นต่อการทำความเข้าใจเหตุการณ์ ซึ่งรวมถึงข้อมูลเกี่ยวกับตัวผู้ก่อเหตุด้วยในบางกรณี ทีมวิจัยจากกรณีไครสต์เชิร์ชสรุปจากข้อมูลที่รวบรวมได้ว่า นักข่าวจำนวนมากขึ้นกำลังให้ความสำคัญกับประเด็นการป้องกันโศกนาฏกรรมในอนาคต เพิ่มเติมจากคำถามพื้นฐานเรื่องใคร อะไร ที่ไหน อย่างไร และทำไม

ที่มา:
The news media seems to be heeding the call to limit naming perpetrators in mass shootings (Thomas J. Hrach, Nieman Journalism Lab, 18 April 2022)
'No Notoriety': the campaign to focus on shooting victims, not killers (Lois Beckett, The Guardian, 7 July 2018)
The Odessa Police Chief Is Refusing to Name the Mass Shooter. It's Part of a Growing Trend (Alejandro de la Garza, TIME, 1 September 2019)
What we learned from analyzing thousands of stories on the Christchurch shooting (Jason Baumgartner, Fernando Bermejo, Emily Ndulue, Ethan Zuckerman and Joan Donovan, Columbia Journalism Review, 26 March 2019)
Resources for Covering Mass Shootings (Global Center for Journalism & Trauma, 15 March 2019)

รายงานพิเศษ

ต่างประเทศ

ประกอบร่างสร้างความจนผ่านบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ | หมายเหตุประเพทไทย EP.638 [Live]

user8 — Mon, 03 Aug 2026 06:45:54 +0000

ประกอบร่างสร้างความจนผ่านบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ | หมายเหตุประเพทไทย EP.638 [Live] user8 Mon, 2026-08-03 - 13:45

หมายเหตุประเพทไทย Live สัปดาห์นี้ชวนอ่าน "กระบวนการประกอบสร้างความจนในสังคมเสรีนิยมใหม่ กรณีศึกษา: บัตรสวัสดิการแห่งรัฐ" (2566) ผลงานของ ยุวดี วงศ์วีระประเสริฐ ดุษฎีนิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาสหวิทยาการ วิทยาลัยสหวิทยาการ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ซึ่งศึกษานโยบายบัตรสวัสดิการแห่งรัฐในช่วงปี 2559–2562 ผ่านกรอบแนวคิดเสรีนิยมใหม่ เพื่อทำความเข้าใจว่ารัฐนิยามและจัดการกับ "ความยากจน" อย่างไร

งานวิจัยชี้ว่า นโยบายบัตรสวัสดิการแห่งรัฐไม่ได้เป็นเพียงมาตรการช่วยเหลือผู้มีรายได้น้อย แต่ยังมาพร้อมกระบวนการกำหนดนิยามของ "คนจน" ผ่านเกณฑ์การคัดกรอง การพิสูจน์ตัวตน และเงื่อนไขการเข้าถึงสิทธิ ทำให้ความยากจนถูกแปลงเป็นตัวเลขและคุณลักษณะที่รัฐสามารถจำแนก ควบคุม และบริหารจัดการได้

จากการศึกษาภาคสนามในจังหวัดแม่ฮ่องสอน ผู้วิจัยพบว่า กระบวนการดังกล่าวส่งผลต่อการรับรู้ของผู้คนเกี่ยวกับความจน และทำให้ผู้ที่ต้องการเข้าถึงสวัสดิการต้องเรียนรู้ที่จะพิสูจน์ความยากจนของตนเองตามเกณฑ์ของรัฐ ขณะเดียวกัน ผู้ที่ไม่เข้าเกณฑ์หรือไม่สามารถพิสูจน์ตนเองได้ก็อาจถูกกันออกจากระบบการช่วยเหลือ แม้จะเผชิญปัญหาความยากจนในชีวิตจริง

งานวิจัยจึงเสนอว่า บัตรสวัสดิการแห่งรัฐเป็นมากกว่านโยบายสวัสดิการ แต่เป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการประกอบสร้างความหมายของ "ความยากจน" ภายใต้แนวคิดเสรีนิยมใหม่ ซึ่งสะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างรัฐ การเมือง และการจัดการประชากร พร้อมชวนตั้งคำถามว่า ใครคือผู้มีสิทธิถูกนับว่า "จน" และใครคือผู้ที่ถูกทิ้งไว้ภายนอกนิยามดังกล่าว ติดตามได้ใน #หมายเหตุประเพทไทย #บัตรสวัสดิการแห่งรัฐ

รับชมหมายเหตุประเพทไทยย้อนหลัง

ข่าว

โยนหินถามทาง ‘ร่วมจ่าย’ บัตรทอง ซ่อนวาระเปลี่ยนสัดส่วน ‘บอร์ด สปสช.’ จับเข่าคุย 1 ในบอร์ดสายเอ็นจีโอ

admin666 — Fri, 31 Jul 2026 10:26:16 +0000

โยนหินถามทาง ‘ร่วมจ่าย’ บัตรทอง ซ่อนวาระเปลี่ยนสัดส่วน ‘บอร์ด สปสช.’ จับเข่าคุย 1 ในบอร์ดสายเอ็นจีโอ

สรวุฒิ วงศ์ศรานนท์ สัมภาษณ์

ชนิสรา ริมธีระกุล ภาพปก

admin666 Fri, 2026-07-31 - 17:26

ประเด็นใหญ่ของสังคมตอนนี้นอกจากคดีฮั้ว สว. อีกเรื่องร้อนคือ ‘บัตรทอง’ ที่เริ่มจุดประเด็นแนวทาง ‘ร่วมจ่าย’ โดย สว.เช่นกัน แล้วขยายข้อถกเถียงไปยังพรรคประชาชนที่ก็เสนอโมเดลของตนเอง มีการวิพากษ์วิจารณ์ถึงขนาดว่า การเปิดฉากของการร่วมจ่ายไม่ว่าโมเดลใดนับเป็นก้าวแรกในการยกเลิก ‘สวัสดิการรักษาพยาบาลถ้วนหน้า’ หรือไม่

อันที่จริงแนวคิด ‘ร่วมจ่าย’ ถูกพูดถึงมาหลายครั้ง ล่าสุดประเด็นนี้ถูกจุดขึ้นจากคณะกรรมาธิการ (กมธ.) สาธารณสุข วุฒิสภา เมื่อ 13 ก.ค.ที่ผ่านมา ในเวทีดังกล่าวมีอีกเรื่องที่คุยกันอย่างมากแต่คนไม่ค่อยโฟกัสคือ ‘สัดส่วนบอร์ด สปสช.’ หรือคณะกรรมการหลักประกันสุขภาพ ซึ่งอันที่จริงแล้วก็มีความเกี่ยวพันกับประเด็นร่วมจ่ายโดยตรง เพราะเป็นคีย์แมนในการเคาะว่าสิทธิประโยชน์ใดบ้างเป็น ‘สิทธิพื้นฐาน’ และอะไรบ้างที่จะต้องร่วมจ่าย

การแก้ไขสัดส่วนบอร์ดที่นำเสนอในเวทีของ สว.คือการเปลี่ยนโครงสร้างคณะกรรมการที่มีอยู่ 23 คนในตอนนี้ เพราะไม่เพียงแต่รื้อเอาสัดส่วนปลัดกระทรวงต่างๆ ออก แต่ยังรื้อเอาสัดส่วน ‘องค์กรภาคประชาสังคม’ ด้านต่างๆ ที่มีอยู่ 5 คนออกไปด้วย บทสนทนาบนเวทีเป็นไปในทำนองว่า เพราะสัดส่วนบอร์ดแบบเดิมนี้เองเป็นตัวสร้างปัญหาให้โรงพยาบาลต่างๆ ต้องแบกอยู่ตอนนี้

แม้เป็นข้อเสนอที่ยังไม่มีการบรรจุการแก้กฎหมายกันจริงจัง แต่ก็สร้างแรงกระเพื่อมหนักในสังคม ประชาไทจึงคุยกับ ‘นิมิตร์ เทียนอุดม’ หนึ่งในกรรมการหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ สัดส่วนภาคประชาชน ชี้ปัญหาข้อเสนอ กมธ.สาธารณสุขของ สว. ที่กำลังจะสร้างปัญหาใหม่ ทำให้ระบบสวัสดิการของรัฐสร้างความเหลื่อมล้ำในการรักษาพยาบาล เกิดผลประโยชน์ทับซ้อนตามมา

ผลประโยชน์ทับซ้อน เอา ‘ผู้ให้บริการ’ มากำหนดสิทธิ์-ราคา

ในเวทีของ กมธ.สาธารณสุขของวุฒิสภาระบุชัดถึงการแก้ไขกฎหมายเดิม โดยเสนอตัดทิ้งสัดส่วนองค์กรภาคประชาสังคมทิ้งไปทั้งยวง แล้วเอาตัวแทนฝ่าย ‘ผู้ให้บริการ’ หรือก็คือโรงพยาบาลประเภทต่างๆ ทั้งรัฐและเอกชนใส่เข้ามาแทนถึง 9 ที่นั่ง ในคณะกรรมการหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ(ชุดหลัก) และ 8 ที่นั่งในคณะกรรมการควบคุมคุณภาพและมาตรฐานบริการสาธารณสุข(ชุดรอง)

นิมิตร์มองว่า การเอาตัวแทนผู้อำนวยการโรงพยาบาลต่างเข้ามานั่งเป็นกรรมการ สปสช. มีปัญหาโดยตัวเองเพราะ สปสช.มีหน้าที่กำหนดนโยบายและสิทธิประโยชน์อะไรบ้าง รวมถึงจะให้เบิกจ่ายบริการใดเท่าไรบ้าง ฉะนั้น การให้ผู้ให้บริการเข้ากำหนดว่าโรงพยาบาลจะให้บริการอะไรบ้าง และคิดราคาเท่าไรจึงมีปัญหาประโยชน์ทับซ้อนอยู่ด้วย

เขาอธิบายว่า ที่ผ่านมาก็มีความพยายามสร้างสมดุลเรื่องนี้ ในทางปฏิบัติจึงมีตัวแทนของหน่วยบริการร่วมตัดสินใจในทุกระดับผ่าน ‘อนุกรรมการ’

เวลาประชุมบอร์ดจะมีวาระที่ผ่านความเห็นชอบของอนุกรรมการที่เกี่ยวข้องมาประกอบ โดยอนุกรรมการมีทุกภาคส่วนร่วมอยู่ด้วย เช่น อนุกรรมการที่พิจารณาเรื่องสิทธิประโยชน์จะมีกรรมการผู้ทรงคุณวุฒินั่งเป็นประธาน และมีตัวแทนจากโรงพยาบาลศูนย์ โรงพยาบาลของมหาวิทยาลัย โรงพยาบาลทั่วไป มีตัวแทนนักวิชาการที่มีความถนัดในเรื่องนี้ รวมถึงมีตัวแทนจากหน่วยงานรัฐและรัฐบาลเข้ามาด้วย มาทำหน้าที่พิจารณาแล้วก็ส่งเรื่องมาให้คณะกรรมการชุดใหญ่เป็นคนเคาะสุดท้าย

“ผมไม่เห็นด้วยที่จะไปเพิ่มสัดส่วนของผู้อำนวยการโรงพยาบาลเข้ามาเป็นบอร์ดมากขึ้น เพราะเขาก็มีปลัดกระทรวงอยู่แล้ว และปลัดก็เข้ามาพร้อมกับทีมงาน ไม่ได้มาคนเดียว เวลามาประชุมก็จะดูวาระมาก่อนการประชุม ถ้าเป็นวาระเกี่ยวกับหน่วยบริการก็จะเข้ามามีส่วนร่วมตั้งแต่ต้นว่าเรื่องนี้ควรเป็นอย่างไร เพราะฉะนั้นโดยกติกาและโครงสร้างปัจจุบัน มันเอื้อที่จะให้ทุกภาคส่วนเข้ามามีส่วนร่วมในการกำหนดถกเถียงและตัดสินใจอยู่แล้ว”

นอกจากนั้น อนุกรรมการระดับเขตก็มีผู้อำนวยการโรงพยาบาลจังหวัดทุกจังหวัดและนายแพทย์สาธารณสุขจังหวัดอยู่ในอนุกรรมการชุดนี้ด้วย แล้วอนุกรรมการระดับเขตก็มีความสำคัญเพราะเมื่อมีการวางนโยบายลงไป อนุกรรมการระดับเขตจะเข้าไปกระจายงบประมาณให้โรงพยาบาล

สมัยแรกๆ อนุกรรมการระดับเขตมีอำนาจตัดสินใจมากถึงขั้นพิจารณาได้ว่าสามารถจะให้เงินต่อหัวคนไข้ได้มากกว่าที่บอร์ด สปสช. วางไว้ที่ 8,350 บาทได้ไหม แต่ด้วยอำนาจที่สูงขนาดนั้นก็ไปเจอปัญหาว่ามีการเปลี่ยนวิธีการจ่ายเงินไปเอื้อประโยชน์กัน ก็เลยต้องเปลี่ยนกติกากันใหม่

ขณะที่บอร์ดสัดส่วนวิชาชีพด้านการแพทย์ ที่ผ่านมาเวลามีวาระเพิ่มสิทธิประโยชน์เข้ามาก็ทักท้วงทุกครั้งว่างบประมาณพอหรือไม่ หรือจะไปเป็นภาระงานของโรงพยาบาลหรือเปล่า หรือเสนอให้ชะลอไว้ก่อน ซึ่งเป็นการมองในมุมวิชาชีพตัวเอง โดยไม่ได้มองภาพรวมร่วมกันเท่าไรนัก

โละบอร์ดภาคประชาสังคมเสียสมดุล-อิสระ

แนวคิดโละสัดส่วนบอร์ดจาก NGO ออกทั้งหมด แล้วให้ผู้อำนวยการโรงพยาบาลประเภทต่างๆ รวมถึงสมัชชาเขตสุขภาพเข้ามาแทนที่ นิมิตร์ตั้งคำถามว่า จุดประสงค์ของ สว.คืออะไรกันแน่ เพราะที่ผ่านมาบอร์ดจาก NGO และองค์กรวิชาชีพมีบทบาทสูงมากต่อการใช้จ่ายงบประมาณและสิทธิประโยชน์ของประชาชน

ถามว่า กรรมการสาย NGO กับองค์กรวิชาชีพมาจากไหน ? โดยกฎหมายเปิดให้ทุกคนในบอร์ดสามารถเสนอชื่อได้อยู่แล้ว แล้วบอร์ดใหญ่ 23 คนจะร่วมพิจารณาลงมติเลือก แม้แต่ผู้แทนจากกระทรวงและรัฐมนตรีก็เสนอมาได้ นิมิตร์บอกว่า ที่ผ่านมาส่วนใหญ่ก็เป็นชื่อที่มาจากกระทรวงและรัฐมนตรีเสนอ ส่วนทางฝั่งภาคประชาชนก็มีการเสนอชื่อมาแข่ง โดยอยู่บนเงื่อนไขว่าอจะต้องมีผลงานด้านสาธารณสุขไม่ต่ำกว่า 2 ปีต่อเนื่องกัน มีโครงสร้างองค์กรชัดเจนน่าเชื่อถือและมีการกำหนดว่าองค์กรนั้นจะต้องทำงานด้านที่กฎหมายกำหนดไว้ 9 ด้าน เช่น ด้านผู้หญิง ผู้สูงอายุ หรือเด็กและเยาวชน เป็นต้น

“บางคนก็เป็นคนที่ฝั่งกระทรวงเห็นชอบเลือกมา แต่พอเข้ามาเป็นบอร์ด แล้วก็เป็นอิสระจริงๆ ไม่อยู่ภายใต้อาณัติหรือว่าการบังคับบัญชาแล้ว เพราะส่วนใหญ่จะเป็นข้าราชการเกษียณเลยมีอิสระในการตัดสินใจ ผมมองว่าฝ่ายการเมืองก็คงอยากได้คนที่พร้อมสนับสนุนทุกนโยบายที่พรรคการเมืองส่งให้”

นิมิตร์มองว่า สัดส่วนกรรมการในปัจจุบันมีความเป็นอิสระจากฝ่ายการเมืองอยู่พอประมาณ แม้ว่าจะเป็นคนที่มาจากฝ่ายการเมืองเสนอมา ทางฝั่งภาคประชาชนก็เห็นชอบด้วยก็มีไม่น้อย เช่น นพ.วิโรจน์ ตั้งเจริญเสถียร กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิด้านประกันสุขภาพ, มานิดา ภู่เจริญ ผู้ทรงคุณวุฒิด้านการเงินการคลัง หรือ อภิญญา เวชยชัย ผู้ทรงคุณวุฒิด้านสังคมศาสตร์ เป็นต้น

“ส่วนของเอ็นจีโอ องค์กรเหล่านี้มีบทบาทในเรื่องสุขภาพจริงๆ ไม่ได้เป็นอดีตข้าราชการ ไม่ได้เป็นภาคธุรกิจ เพราะว่าเครือข่าย 9 ด้านที่อยู่ในระบบหลักประกันสุขภาพนี้ผ่านร้อนผ่านหนาวกับกฎหมายนี้มาตั้งแต่เริ่มต้น เป็นเครือข่ายที่มีบทเรียนมีประสบการณ์และองค์ความรู้เรื่องระบบหลักประกันสุขภาพ เขารู้สึกว่านี่เป็นรัฐสวัสดิการ เป็นสมบัติของประชาชน” นิมิตร์กล่าวว่าการทำงานของเครือข่ายองค์กรภาคประชาสังคมทั้ง 9 ด้านนี้ก็ได้รวมกลุ่มกันเป็นกลุ่ม ‘คนรักหลักประกันสุขภาพ’ ด้วย

คำถามของนิมิตร์ คือ องค์กรภาคประชาสังคมทั้ง 9 ด้านทำงานกับประชาชนจริงๆ มายาวนาน เทียบกับสมัชชาสุขภาพฯ ที่เอามาแทนที่นั้น ล้วนเป็นข้าราชการบำนาญหรือเป็นกลุ่มที่อยู่ในกลไกหรือเครือข่ายของระบบสาธารณสุข พวกเขาอาจจะไม่ได้มีความรู้สึกเป็นเจ้าของหรือรู้ร้อนหนาวกับปัญหาที่เกิดขึ้นในระบบหลักประกันสุขภาพนัก

ข้อดีบอร์ด ‘นั่งยาว’ ลงดีเทลได้ลึก-เข้าใจกันมากขึ้น

ส่วนข้อครหาว่าบอร์ด ‘นั่งยาว’ อยู่ครบ 2 วาระแล้วก็กลับมาเป็นได้อีกหากเว้นไป 1 วาระนั้นเป็นปัญหา นิมิตร์มองว่า ถ้าต้องการแก้ไขเรื่องนี้ก็สามารถทำได้ แต่เขามีข้อสังเกตว่า เกณฑ์นี้ถูกออกแบบมาให้กรรมการที่เข้ามารับตำแหน่งมีเวลาในการเรียนรู้ประเด็น เพราะงานมีรายละเอียดเยอะ ในด้านกลับกันจะเห็นได้ว่ากรรมการสัดส่วนข้าราชการที่มาตามตำแหน่งบางทีอยู่แค่ 1-2 ปีก็เกษียณมักเลือกที่จะไม่พูดอะไรมากนักในที่ประชุม เนื่องจากไม่ได้ลงไปในรายละเอียด

“คนที่มาจากสัดส่วนวิชาชีพที่ได้เป็นมากกว่า 1 สมัยผมก็เห็นข้อดี เห็นความเปลี่ยนแปลงความเข้าใจ สมัยแรกๆ ที่เข้ามาเถียงกันทุกเรื่อง แต่พอเจอกันบ่อยรู้จักกันจนเข้าใจมุมมองกันแล้ว มันคุยกันแล้วก็ช่วยกันคิดช่วยกันทำได้อย่างดี อันนี้คือประโยชน์จากความต่อเนื่อง ใช้ประโยชน์จากการรับรู้และประสบการณ์ของเขาที่เข้ามา”

นิมิตร์มองว่า ประโยชน์จากความต่อเนื่องของวาระกรรมการทำให้เห็นว่าตัวแทนจากแต่ละกลุ่มมีความต้องการอะไร เช่น ตัวแทนจากแพทยสภาเน้นระบบที่จะช่วยเหลืออุดหนุนผู้ให้บริการอย่างโรงพยาบาลหรือสถานพยาบาลให้ไม่ต้องรับภาระงานมากจนเกินไป และได้ค่าตอบแทนที่เหมาะสม หรือช่วยดูการเพิ่มสิทธิประโยชน์โดยคิดถึงเรื่องงบประมาณหรือความพร้อมของหน่วยบริการด้วย เรื่องเหล่านี้เมื่อกรรมการได้คุยกันจนเห็นภาพแล้วนำไปสู่ข้อสรุปที่เป็นประโยชน์ที่สุดกับทุกฝ่าย

Co-Pay สร้างระบบอภิสิทธิ์ เพิ่มภาระคนหน้างาน

การให้ผู้ใช้สิทธิบัตรทองร่วมจ่าย (Co-Pay) ในบางบริการ นอกจากสิทธิการรักษาพยาบาลที่เป็น ‘สิทธิประโยชน์พื้นฐาน’ ในข้อเสนอขอเวที สว.ตอนนี้ยังไม่ได้ระบุว่าสิทธิ์อะไรบ้างที่เรียกว่า ‘สิทธิ์พื้นฐาน’ เพราะให้อำนาจคณะกรรมการ สปสช.เป็นคนกำหนด ส่วนที่ประชาชนจะมาร่วมจ่ายคือบริการที่ประชาชนเลือกเอง

เหตุผลที่มีการเสนอเรื่องนี้เป็นไปเพื่อแก้ปัญหา ‘ขาดทุน’ ของโรงพยาบาลที่ให้บริการสิทธิบัตรทอง โดยย้ำว่าเป็นการ ‘เพิ่มสิทธิในการเลือกของผู้ใช้บริการ’ ด้วย เพราะที่ผ่านมาสิทธิบัตรทองแต่เดิม เมื่อผู้ใช้บริการประสงค์จะขอจ่ายเงินเพิ่มเพื่อรับบริการบางอย่างเพิ่มเติมกลับไม่สามารถทำได้ และเมื่อทางโรงพยาบาลทำเรื่องเบิกจ่ายไปยัง สปสช.ก็ถูกตีกลับให้ต้องคืนเงินแก่ผู้ใช้บริการอีก เท่ากับเป็นการบังคับให้ประชาชนต้องรับบริการตามมาตรฐาน ‘ขั้นต่ำ’ ตามที่กำหนดไว้

นิมิตร์มองว่า คำอธิบายเช่นนี้เองที่เป็นปัญหา เพราะตามกฎหมายเดิมไม่มีคำว่า ‘สิทธิพื้นฐาน’ เนื่องจากการรักษาทุกโรคคือสิทธิประโยชน์ของประชาชน และสิทธิประโยชน์ถูกกำหนดตามความจำเป็นต่อการดูแลรักษาอย่างเท่าเทียมกัน

นิมิตร์อธิบายย้อนไปโดยแบ่งเป็นการจ่ายใน 3 ส่วนคือ

ในกรณีผู้ป่วยนอก งบเหมาจ่ายรายหัวประมาณ 1,400 บาทที่โอนให้โรงพยาบาลอยู่แล้ว โดยโรคของผู้ป่วยนอกเป็นโรคที่เจอได้ทั่วไปในทุกท้องถิ่น โรงพยาบาลก็จะมียาที่อยู่ในบัญชียาหลักที่พร้อมจะรักษาได้ตามงบประมาณเหมาจ่ายรายหัวนี้
ส่วนโรคที่มีค่าใช้จ่ายสูงหรือเป็นโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง เช่น โรคเบาหวาน โรคมะเร็ง ความดันสูง ที่ประชาชนต้องมารับยาต่อเนื่อง ส่วนนี้จะมีกองทุนเฉพาะมาจ่ายให้โรงพยาบาล โรงพยาบาลไหนมีผู้ป่วยโรคกลุ่มนี้มากก็มาเบิกจากกองทุนนี้ เพื่อไม่ให้ค่าใช้จ่ายส่วนนี้กลายเป็นภาระกับทางโรงพยาบาล
ส่วนผู้ป่วยใน ซึ่งมีโรคซับซ้อนต้องนอนโรงพยาบาลเป็นเวลานานและรักษายาก เป็นส่วนที่โรงพยาบาลมองว่า ‘ไม่คุ้ม’ จากงบรายหัวที่ได้คนละ 8,350 บาท แล้วยังให้มีตัวคูณความยากในการรักษาและระยะเวลาที่ผู้ป่วยต้องนอนในโรงพยาบาลเข้าไปตามภาระงานที่เกิดขึ้น

ส่วนนี้ทางโรงพยาบาลสามารถเบิกเงินต่างหากมาที่กองทุนได้ แต่ว่าจะมีเกณฑ์ราคากลางของอุปกรณ์ทางการแพทย์แต่ละประเภทอยู่ว่าทางโรงพยาบาลจะเบิกได้เท่าไร เพราะอุปกรณ์เหล่านี้ถ้าให้โรงพยาบาลแต่ละแห่งแยกกันซื้อเองจะมีราคาแพง แต่ถ้าสามารถรวมความต้องการของโรงพยาบาลแต่ละแห่งเข้าด้วยกันแล้วซื้อทีเดียวก็จะทำให้ราคาต่อชิ้นถูกลงได้ และโรงพยาบาลไหนต้องการก็เบิกไปใช้ได้ทันที

อย่างไรก็ตาม ‘การร่วมจ่าย’ ไม่ได้เป็นแค่เรื่อง ‘เงิน’ นิมิตร์มองว่า เรื่องนี้ทำให้การรับสิทธิรักษาของประชาชนเกิด ‘หลายมาตรฐาน’ ขึ้นมาตามความพร้อมจ่ายของแต่ละคน ใครมีเงินมากก็ได้คุณภาพแบบพรีเมี่ยม แต่เขาคิดว่าเรื่องสุขภาพเป็นเรื่องคุณธรรมที่ประชาชนจะต้องได้รับสิทธิ์การรักษาในมาตรฐานเดียวกันเพื่อให้หายจากโรค

“ไม่ใช่ว่าฉันขอจ่ายเงินเพิ่มเพื่อรักษาฉันให้ดีกว่าคนที่มาใช้ตามสิทธิ ผมคิดว่าเราไม่ควรปล่อยให้ระบบเป็นแบบนั้น และทุกวันนี้ก็เกิดเรื่องแบบนี้ขึ้นแล้ว เช่น ถ้าคุณใช้สิทธิตามระบบคิวมันยาวนานเพราะโรคที่คุณเป็นยังพอรอได้ แต่ว่าถ้ามีกำลังพอจ่ายในราคาเท่านี้รักษาได้เลย มันไม่ใช่เพิ่งมี มันมีมานานแล้วประชาชนก็ต้องอยู่ในภาวะจำยอมถูกบังคับโดยอ้อม เวลาเราป่วยญาติเราป่วย พ่อแม่เราป่วยแล้วหมอมาพูดอย่างนี้ว่า มันรอได้รอไปก่อนเดี๋ยวรอคิวสักปีนึงเดี๋ยวค่อยมาผ่า แต่ถ้ามีเงินลูกหลานมีเงินจ่ายมาเลยเดี๋ยวหาคิวหาเตียงให้ เราจะปล่อยให้เป็นการคอรัปชั่นในเชิงระบบอย่างนี้เหรอ”

นิมิตร์ยังมองว่าการให้จ่ายเพิ่มแบบนี้ทำให้เกิดคำถามตามมาคือ เงินส่วนต่างที่เก็บเพิ่มมานั้นเป็นรายได้ที่เกิดขึ้นจากการใช้สถานที่ อุปกรณ์ และสาธารณูปโภคของรัฐ แล้วเงินที่จ่ายมาส่วนนี้จะต้องไปเข้าที่ไหนหรือที่ใคร

นอกจากนั้น อีกปัญหาที่เขาเห็นว่าจะเกิดตามมาอีกก็คือ คนทำงานหน้างานอย่างหมอและพยาบาลก็จะต้องเผชิญหน้ากับคนไข้หรือญาติคนไข้ เพราะต้องไปบอกว่าบริการอะไรบ้างที่ต้องจ่ายเงินเพิ่ม แต่คนที่อยากให้แก้กฎหมายไม่ได้ต้องมาเผชิญหน้ากับคนเหล่านี้ด้วยตัวเอง คำถามก็คือ คนทำงานหน้างานอยากจะเอาแบบนี้ไหม

ส่วนสำหรับผู้ป่วยหรือญาติเอง ถ้าบอกว่าบริการไหนเป็นสิทธิประโยชน์พื้นฐาน แล้วอะไรที่เกินจากนี้จะต้องจ่ายเงิน ก็จะเกิดคำถามว่า โรคที่ตัวเองหรือญาติเป็นอยู่นี้แค่รักษาตามสิทธิได้หรือไม่ หรือว่าต้องจ่ายเพิ่มถึงจะพอ ทำให้ประชาชนต้องเกิดความวิตกกังวล ไม่แน่ใจอยู่ตลอดเวลา

“โจทย์อยู่ตรงนี้ เพราะฉะนั้นผมคิดว่าต้องส่งเสียงให้ประชาชนรับรู้ว่า เราต้องลุกขึ้นมาปกป้องสวัสดิการถ้วนหน้าของเรา เรื่องการรักษาพยาบาลคือสวัสดิการที่สำคัญและจำเป็น”

รวมกองทุนจะเป็นทางออกได้หรือไม่

นอกจากนี้ปัญหาเรื่องการบริหารจัดการกระจายงบประมาณให้กับโรงพยาบาลต่างๆ ก็เป็นฐานที่จุดประเด็นเรื่องร่วมจ่ายนี้ขึ้นมา

ข้อเสนอหนึ่งที่เคยมีการเสนอมายาวนานแล้วคือ การรวมสวัสดิการด้านรักษาพยาบาลของ 3 กองทุนเข้าด้วยกัน ได้แก่ กองทุนบัตรทองที่อยู่กับ สปสช., กองทุนประกันสังคมอยู่กับสำนักงานประกันสังคม และสวัสดิการรักษาพยาบาลข้าราชการที่อยู่กับกรมบัญชีกลาง โดยหลายฝ่ายมองว่าสามารถลดค่าใช้จ่ายในการบริหารจัดการ และยังทำให้การบริหารจัดการสิทธิในการเข้าถึงการรักษาพยาบาลของประชาชนทัดเทียมกัน

“ความฝันสูงสุดเลยที่อยากเห็นการรวมเป็นระบบเดียว บริหารจัดการอันเดียว จ่ายราคาเดียว เราไม่ควรจะต้องจ่ายค่าบริหารจัดการให้กับระบบที่แยกกันอยู่”

นิมิตร์มองว่า สิทธิประโยชน์ที่มีอยู่เป็นสิทธิที่สำคัญและจำเป็นสำหรับทุกคน และจะทำให้ราคาที่จะต้องจ่ายในการรักษาแต่ละโรคของแต่ละสิทธิอยู่ในราคาเดียวกัน เป็นการใช้งบประมาณที่มาจากภาษีประชาชนได้ประโยชน์สูงสุด

“วิธีคิดนี้ไม่ใช่การไปลดทอนสิทธิประโยชน์ที่ประชาชนแต่ละกลุ่มได้รับอยู่ คุณได้รับบริการแบบไหน รักษาโรคอะไรคุณยังได้รับแบบเดิมอยู่ ผมพูดอยู่เสมอว่าวิธีการรวมกองทุนไม่ได้ไปลดทอนสิทธิประโยชน์ของราชการ ราชการก็ยังได้ไปรักษาทุกที่แบบเดิม ไม่ว่าจะเป็นโรคอะไรก็แล้วแต่ อันเดียวที่จะเปลี่ยนไปก็คือ จะมีระบบใหม่มาจ่ายค่ารักษาซึ่งเขาจะต่อรองค่ารักษาได้”

นิมิตร์อธิบายว่า แต่เดิมสิทธิรักษาพยาบาลข้าราชการสามารถเบิกได้เต็มจำนวนเงิน เช่น ค่ารักษาออกมา 1,200 บาท ก็สามารถเบิกกับกรมบัญชีกลางได้ 1,200 บาท แต่ถ้าเอามาบริหารจัดการใหม่ก็จะต้องมาตรวจสอบดูว่าการรักษาที่เกิดขึ้นนั้นถึง 1,200 บาท จริงหรือไม่ หรือว่าจริงๆ แล้วแค่ 1,000 บาท เพราะจะต้องไปดูว่ายาที่ใช้ชาร์จแพงเกินไป หรือมียาชนิดเดียวกันในยี่ห้อที่ราคาถูกกว่าหรือเปล่า ไปจนถึงเครื่องมือแพทย์หรือวัสดุอุปกรณ์ที่จะใส่เข้าไปในร่างกายถูกซื้อมาในราคาที่แพงเกินจากเกณฑ์หรือไม่ หรือซื้อมาถูกเบิกแพง จะมีกลไกตรงกลางมาตรวจสอบราคา ซึ่งกลไกนี้มีอยู่ในสิทธิบัตรทองกับประกันสังคมอยู่แล้ว เพราะภายใต้กรมบัญชีกลาง ไม่ได้มีกำลังมากพอจะมากำกับการเบิกจ่ายตรวจสอบทุกใบเสร็จ ทำให้งบค่ารักษาพยาบาลข้าราชการสูงขึ้นทุกปี กรมบัญชีกลางเองนี้ก็เริ่มรับมือไม่ไหวแล้วและกำลังหาทางแก้อยู่

เมื่อแตะไปที่สวัสดิการรักษาพยาบาลข้าราชการก็มักจะเจอแรงต้านจากข้าราชการ ซึ่งนิมิตร์ยืนยันว่าข้อเสนอรวมกองทุนไม่ได้เป็นการไปลดสิทธิ์รักษา แต่เป็นการเข้าไปจัดการระบบเบิกจ่ายเงินเท่านั้น

อย่างไรก็ดี เรื่องนี้ก็ไม่ได้มีแค่แรงต้านจากฝ่ายข้าราชการเท่านั้น ยังมีแรงต้านจากโรงพยาบาลใหญ่ด้วย เพราะการเบิกจ่ายจากสิทธิของข้าราชการก็ทำให้โรงพยาบาลที่มีข้าราชการมาใช้บริการเยอะ ทางโรงพยาบาลระบุว่าการเบิกจ่ายจากสิทธิของข้าราชการกลายเป็นรายได้ที่มาเกลี่ยกับค่าใช้จ่ายที่เกิดจากสิทธิอื่นๆ

นิมิตร์ยังเห็นว่า ปัญหานี้ยังทำให้เกิดปัญหาเงินเฟ้อในระบบสาธารณสุข จากการกำหนดการเบิกจ่ายได้ไม่เท่ากันของแต่ละกองทุน จึงควรต้องปฏิรูประบบจัดการกองทุนและการรวมกองทุนกันก็จะทำให้เงินค่ารักษาต่อหัวของคนในกองทุนบัตรทองกับกองทุนประกันสังคมสูงขึ้นตามไปด้วย

เขามองว่า เรื่องนี้คุยกันมาไม่ต่ำกว่า 15 ปีแล้ว ต้องการนักการเมืองที่มองเห็นภาพรวมของงบสุขภาพของทุกระบบ แล้วมาตัดสินใจเคาะ เพราะถ้าปล่อยให้เรื่องนี้อยู่ในมือข้าราชการก็จะยังอยู่ในวังวนไม่ไปไหน

โครงสร้างบอร์ด สปสช. ที่จะถูกเปลี่ยน

พ.ร.บ.หลักประกันสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ.2545 กำหนดโครงสร้างของบอร์ด สปสช. จำนวน 30 คน

กรรมการโดยตำแหน่ง อย่างรัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข และปลัดกระทรวงต่างๆ รวม 9 คน ผู้แทนจากองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 4 คน
สัดส่วนองค์กรภาคประชาสังคมหรือ NGO 5 คนโดยคัดเลือกจากองค์กร 9 ด้านคือ เด็กและเยาวชน, ผู้หญิง, ผู้สูงอายุ, คนพิการและป่วยจิตเวช, ด้านผู้ป่วยเอชไอวี, ผู้ใช้แรงงาน, ชุมชนแออัด, เกษตรกร และชนกลุ่มน้อย
สัดส่วนผู้ประกอบอาชีพด้านสาธารณสุข 5 คน มาจากแพทยสภา สภาการพยาบาล สภาเภสัชกรรม ทันตแพทยสภา สมาคมโรงพยาบาลเอกชน
สัดส่วนผู้ทรงคุณวุฒิ 7 คน เป็นกลุ่มผู้เชี่ยวชาญที่คณะรัฐมนตรีแต่งตั้งจาก 7 ด้านคือ ประกันสุขภาพ การแพทย์และสาธารณสุข การแพทย์แผนไทย การแพทย์ทางเลือก การเงินการคลัง กฎหมาย และสังคมศาสตร์

ร่าง พ.ร.บ.สำหรับรับฟังความคิดเห็นในการจัดสัมมนาของคณะกรรมาธิการสาธารณสุข วุฒิสภา กำหนดโครงสร้างบอร์ด สปสช. 31 คน ได้แก่

กรรมการโดยตำแหน่ง อย่างรัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข แต่กลุ่มปลัดกระทรวงต่างๆ ลดเหลือแค่ ปลัดกระทรวงสาธารณสุข 1 คน
ผู้อำนวยการสำนักงบประมาณยังอยู่เหมือนเดิม มีการเพิ่มอธิบดีกรมบัญชีกลาง เลขาธิการสำนักงานประกันสังคม และอัยการสูงสุดเข้ามารวม 3 คน
องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นอยู่เหมือนเดิม 4 คน
ตัดสัดส่วนองค์กรภาคประชาสังคม 5 คนออก
เพิ่มผู้แทนเขตสุขภาพเพื่อประชาชน 5 คนคัดจาก 13 เขต
ลดผู้แทนผู้ประกอบอาชีพด้านสาธารณสุขอีก 3 คน
เพิ่มผู้แทนหน่วยบริการ 9 คน หรือก็คือผู้แทนผู้อำนวยการโรงพยาบาลประเภทต่างๆ
ลดผู้ทรงคุณวุฒิเหลือ 4 คน คือ การแพทย์และสาธารณสุข ด้านเศรษฐศาสตร์สุขภาพหรือวิทยาการประกันภัย ด้านกฎหมาย และด้านการคุ้มครองสิทธิผู้บริโภคด้านการแพทย์และการสาธารณสุข

ข่าว

คุณภาพชีวิต

อ่าน 15 ข้อจบ ชุลมุนบอร์ดประกันสังคม ลงทะเบียนก่อน vs ใช้สิทธิเลือกตั้งได้เลย

XmasUser — Fri, 31 Jul 2026 07:52:12 +0000

อ่าน 15 ข้อจบ ชุลมุนบอร์ดประกันสังคม ลงทะเบียนก่อน vs ใช้สิทธิเลือกตั้งได้เลย

รายงาน: ณัฐพล เมฆโสภณ

ภาพปก: (ซ้าย) จุลพันธ์ อมรวิวัฒน์ และ (ขวา) เสรี หนูวงศ์ (ออกแบบโดย ชนิสรา ริมธีระกุล)

XmasUser Fri, 2026-07-31 - 14:52

'รอดหรือร่วง เลือกตั้งบอร์ด สปส.' หลังศาลปกครองกลางสั่งทุเลา ประกาศว่าด้วยหลักเกณฑ์ ‘ผู้ประกันตนที่จะมีสิทธิเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคม ต้องลงทะเบียนเพื่อใช้สิทธิเลือกตั้งกับสำนักงานประกันสังคมก่อน’ ระหว่างการพิจารณาคดี ส่งผลกระทบต่อการเลือกตั้งบอร์ดใหม่อย่างไร พร้อมฉายภาพ 3 ฉากทัศน์ หาก สปส.ต้องการจัดเลือกตั้งต่อ

เชื่อว่ามีผู้ประกันตนจำนวนไม่น้อยที่เฝ้ารอการไปใช้สิทธิเลือกตั้งตัวแทนฝ่ายนายจ้าง-ผู้ประกันตน เพื่อเข้าไปเป็นสมาชิกคณะกรรมการประกันสังคม (บอร์ดประสังคม) ชุดใหม่ ในวันที่ 27 ก.ย. 2569 ที่จะถึงนี้ โดยคาดหวังว่าบอร์ดชุดใหม่ที่ตนเลือกจะได้เข้าไปบริหารกองทุนประกันสังคม หนึ่งในกองทุนที่ใหญ่ที่สุดในไทยมูลค่าราว 2.9 ล้านล้านบาทให้มีประสิทธิภาพ รวมถึงผลักดันสิทธิประโยชน์ให้ตอบโจทย์กับความต้องการของผู้ประกันตน

อย่างไรก็ดี ในช่วง 2 เดือนนับถอยหลังสู่การเลือกตั้งบอร์ดชุดใหม่ ศาลปกครองกลางได้มีคำสั่งรับคำร้องของ เสรี หนูวงศ์ ผู้ก่อตั้งสภาองค์การลูกจ้างสมาพันธ์แรงงานแห่งประเทศไทย และผู้สมัครรับเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคม เบอร์ 16 ที่ร้องให้เพิกถอนประกาศที่กำหนดให้ผู้ประกันตนที่จะมีสิทธิเลือกตั้งได้ ต้องลงทะเบียนก่อนล่วงหน้า และศาลปกครองมีคำสั่งทุเลาเงื่อนไขการลงทะเบียนฯ อีกด้วยจนกว่าคดีจะถึงที่สุด หรือมีคำสั่งอย่างอื่น

เป็นผลให้ในวันเดียวกัน จุลพันธ์ อมรวิวัฒน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงาน เผยว่าที่ประชุมคณะกรรมการการเลือกตั้งบอร์ด มีมติชะลอกระบวนการจัดการเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมออกไปก่อน เพื่อรอคำวินิจฉัยของศาลปกครองกลาง ซึ่งก็ถูกกระแสวิจารณ์ว่ากระทรวงแรงงานกำลังล้มเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมหรือไม่

ประชาไทสรุปประเด็นทั้งหมดสำหรับผู้ที่ต้องการทราบความเป็นไปของสถานการณ์การเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคม โดยไล่เรียงตั้งแต่เหตุที่ศาลปกครองกลางรับคำร้องของเสรี หนูวงศ์ และมีคำสั่งฯ พร้อมประเมิน 3 ฉากทัศน์เดินหน้าเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคม และแผนของกระทรวงแรงงานหลังจากนี้

เสรี หนูวงศ์ ฟ้องร้องเรื่องอะไร

1. เกริ่นสักนิด ประกาศคณะกรรมการการเลือกตั้งผู้แทนฝ่ายนายจ้าง และผู้แทนฝ่ายผู้ประกันตน เรื่องให้มีการเลือกตั้งผู้แทนฝ่ายนายจ้างและผู้แทนฝ่ายผู้ประกันตน ข้อ 2 กำหนดว่า ผู้ประกันตนที่จะมีสิทธิเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมในวันที่ 27 ก.ย. 2569 ต้องลงทะเบียนเพื่อใช้สิทธิเลือกตั้งกับสำนักงานประกันสังคม โดยสามารถลงทะเบียนผ่าน 3 ช่องทาง ได้แก่ เว็บไซต์ประกันสังคม แอปพลิเคชัน SSO+ หรือเดินทางมาด้วยตัวเองที่สำนักงานประกันสังคม ตั้งแต่ 1 มิ.ย. - 15 ก.ค. 2569 (ภายหลังมีการขยายเวลาจนถึง 20 ก.ค. 2569)

วิธีการนี้เป็นวิธีการเดียวกับการเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมครั้งแรก เมื่อปี 2566 คือ ผู้ประกันตนต้องลงทะเบียนกับสำนักงานประกันสังคมภายในระยะเวลาที่กำหนด ถึงจะมีสิทธิเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคม ซึ่งรายงานจากสื่อบีบีซีไทย ระบุว่า ครั้งนั้นมีผู้ลงทะเบียน 854,414 คน จากผู้ประกันตนมาตรา 33 39 และ 40 ที่มีสิทธิเลือกตั้งทั้งหมด 24,867,225 คน (ข้อมูลเมื่อ มิ.ย. 2566) หรือคิดเป็น 3.44%

2. อย่างไรก็ดี การเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคม ครั้งที่ 2 ดูเหมือนจะไม่ราบรื่นเสียแล้ว เพราะเมื่อ 16 ก.ค.ที่ผ่านมา เสรี หนูวงศ์ ได้ยื่นฟ้องต่อศาลปกครองกลาง เนื่องจากตัวประกาศที่ระบุว่า เกณฑ์การใช้สิทธิเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมต้องให้ลงทะเบียนก่อน ไม่ชอบด้วยกฎหมาย โดยฟ้องร้องหน่วยงานที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับประกาศฉบับดังกล่าว คือ 1. คณะกรรมการการเลือกตั้งผู้แทนฝ่ายนายจ้างและผู้แทนฝ่ายผู้ประกันตน กับ 2. ปลัดกระทรวงแรงงาน ในฐานะประธานคณะกรรมการฯ

เสรี ได้ขอให้ศาลปกครองกลาง พิจารณา และมีคำสั่ง 3 ประเด็น คือ

2.1 ให้เพิกถอนประกาศคณะกรรมการการเลือกตั้งฯ เฉพาะข้อที่ 2 ซึ่งกำหนด ผู้มีสิทธิเลือกตั้ง ต้องเป็นคนที่ลงทะเบียนเพื่อใช้สิทธิเลือกตั้งกับสำนักงานประกันสังคม (สปส.)

ภาพเอกสารประกาศคณะกรรมการการเลือกตั้งผู้แทนฝ่ายนายจ้าง และผู้แทนฝ่ายผู้ประกันตน

2.2 ผู้ประกันตนทุกคน สามารถเลือกตั้งในวันที่ 27 ก.ย. 2569 โดยไม่ต้องลงทะเบียนล่วงหน้า

2.3 ขอให้มีคำสั่งทุเลา ประกาศคณะกรรมการการเลือกตั้งฯ ข้อ 2 ระหว่างที่มีการพิจารณาคดี

เสรี ระบุว่า หากปล่อยให้มีการบังคับใช้ข้อกำหนดลงทะเบียนดังกล่าว จนกระบวนการเลือกตั้งเสร็จสิ้นในวันที่ 27 ก.ย. 2569 อาจก่อให้เกิดความเสียหายร้ายแรงจนยากจะเยียวยาในภายหลัง และการให้ผู้ประกันตนใช้สิทธิเลือกตั้งในวันที่ 27 ก.ย. 2569 โดยไม่ต้องลงทะเบียนใช้สิทธิเลือกตั้งนั้น ไม่ได้เป็นอุปสรรคต่อการบริหารงานของภาครัฐ และไม่ส่งผลกระทบต่อการให้บริการสาธารณะแต่อย่างใด เพราะสำนักงานประกันสังคม (สปส.) สามารถจัดทำบัญชีรายชื่อผู้มีสิทธิเลือกตั้งโดยใช้ฐานข้อมูลผู้ประกันตนที่ สปส.มีอยู่แล้วได้เลย ไม่ต้องลงทะเบียนใหม่ให้ซ้ำซ้อน

สร้างภาระเงื่อนไขโดยไม่จำเป็น ทำให้คนเสียสิทธิจำนวนมาก

3. เสรี ระบุว่า การออกข้อกำหนดให้ต้องลงทะเบียนเพื่อใช้สิทธิเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมไม่ชอบด้วยกฎหมาย เพราะผู้ประกันตนถูกนายจ้างหักเงินส่งสมทบกองทุนประกันสังคมเป็นประจำทุกเดือนอยู่แล้ว สมควรได้รับสิทธิเลือกตั้งโดยไม่ต้องลงทะเบียน

3.1 เขามองว่าการกำหนดให้มีการลงทะเบียน ถึงจะได้ใช้สิทธิการเลือกตั้ง ถือเป็นการสร้างเงื่อนไขและจำกัดสิทธิเกินกว่าที่กฎหมายแม่บทให้อำนาจไว้ ทางประกันสังคมมีฐานข้อมูลของผู้ประกันตนทุกคนอยู่แล้ว ควรอำนวยความสะดวกจัดทำบัญชีรายชื่อผู้มีสิทธิเลือกตั้ง แทนที่จะผลักภาระให้กับผู้ประกันตนต้องลงทะเบียนล่วงหน้า

3.2 การให้มาลงทะเบียนที่สำนักงานประกันสังคม ย่อมทำให้เกิดภาระค่าเดินทางโดยไม่จำเป็น ซึ่งอาจขัดต่อรัฐธรรมนูญ มาตรา 26 ที่ระบุว่าการจำกัดสิทธิและเสรีภาพต้องไม่เกินสมควรแก่เหตุ

3.3 กรณีที่ผู้ประกันตนที่เข้าไม่ถึงอินเทอร์เน็ต แอปพลิเคชัน หรือขาดโอกาสรับรู้ข้อมูลประชาสัมพันธ์ ทำให้มีผู้ถูกตัดสิทธิเลือกตั้งจำนวนมาก เมื่อมีผู้ใช้สิทธิน้อยลง ก็จะส่งผลให้การลงคะแนนที่ไม่ได้สะท้อนผลการเลือกตั้งอย่างแท้จริง รวมถึงส่งผลกระทบต่อผู้ฟ้อง ในฐานะผู้รับสมัครเลือกตั้ง ไม่ได้รับการลงคะแนนเสียงอย่างเที่ยงธรรม

ทั้งนี้ ข้อมูลล่าสุดจากสำนักงานประกันสังคม เมื่อ 29 ก.ค. 2569 ระบุว่า หลังปิดลงทะเบียน มีผู้ประกันตนลงทะเบียนใช้สิทธิเลือกตั้ง 1,629,845 คน จากผู้มีสิทธิเลือกตั้งทั้งหมด 11,942,932 คน หรือคิดเป็น 13% ของผู้มีสิทธิเลือกตั้งทั้งหมด

คณะกรรมการฯ แจง ลงทะเบียนเพื่ออำนวยความสะดวกการเลือกตั้ง

4. ตัวแทนคณะกรรมการเลือกตั้งบอร์ด ส่งคำชี้แจงว่า เหตุผลที่ต้องมีการลงทะเบียนใช้สิทธิเลือกตั้ง เพื่ออำนวยความสะดวกให้กับผู้ประกันตน สามารถเลือกหน่วยเลือกตั้งหรือสถานที่ที่ตนเองสะดวกไปใช้สิทธิเลือกตั้ง

5. หากให้จัดทำบัญชีรายชื่อผู้มีสิทธิเลือกตั้งโดยอ้างอิงจากฐานข้อมูลผู้ประกันตนที่ สปส.มีอยู่แล้ว ทางคณะกรรมการฯ มองว่า ข้อมูลของผู้ประกันตน มาตรา 33 ไม่น่ามีปัญหา เนื่องจากสามารถอ้างอิงที่อยู่จากสถานประกอบการได้ แต่จะมีข้อกังวลในส่วนของผู้ประกันตน มาตรา 39 และ 40 ที่ข้อมูลที่อยู่ของผู้ประกันตนอาจไม่ได้อัปเดตเป็นปัจจุบัน หากจัดเลือกตั้งโดยใช้ฐานข้อมูลของ สปส. อาจมีคนไม่สะดวกมาใช้สิทธิในวันเลือกตั้ง

6. คณะกรรมการฯ ยังมองว่าการให้ลงทะเบียนเพื่อใช้สิทธิเลือกตั้ง จะทำให้การบริหารจัดการงบประมาณเป็นไปอย่างคุ้มค่า และมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น เพราะเดิม จำนวนผู้ลงทะเบียนเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคม จำนวน 1.6 ล้านราย จะใช้งบประมาณจัดการเลือกตั้ง 32 ล้านบาท แต่ถ้าอนุญาตให้ผู้ประกันตนทั้งหมดที่มีสิทธิเลือกตั้ง จำนวนผู้มีสิทธิเลือกตั้งจะเพิ่มเป็น 11 ล้านคน ต้องใช้งบประมาณเพิ่มเป็น 357 ล้านบาท

7. คณะกรรมการฯ ยังมีข้อกังวลด้วยว่า หากศาลปกครองกลางมีคำสั่งทุเลาประกาศคณะกรรมการการเลือกตั้งฯ ข้อ 2 ว่าด้วยเกณฑ์ที่ระบุว่า ผู้มีสิทธิเลือกตั้งต้องลงทะเบียนกับ สปส.ก่อนเท่านั้น อาจทำให้การเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมต้องเลื่อนออกไป ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อความโปร่งใส และประสิทธิภาพการบริหารกองทุนและสำนักงานประกันสังคม เนื่องจากคณะกรรมการประกันสังคมชุดเดิมหมดวาระตั้งแต่ 13 ก.พ.ที่ผ่านมา หากยังไม่มีการเลือกตั้ง คณะกรรมการชุดเดิมจะต้องทำงานยาวนานเกินไป ซึ่งขัดกับเจตนารมณ์ทางกฎหมายที่กำหนดวาระดำรงตำแหน่งบอร์ดประกันสังคม (วาระ 2 ปี) เพื่อป้องกันการผูกขาด และควบคุมอำนาจในบอร์ดประกันสังคม

ศาลมองลงทะเบียนเพื่อใช้สิทธิเลือกตั้ง อาจไม่ชอบด้วยกฎหมาย

8. หลังสองฝ่ายชี้แจง ศาลปกครองกลางมีประเด็นวินิจฉัย จำนวน 3 ประเด็น ได้แก่

8.1 ข้อกำหนดที่ให้ลงทะเบียน เพื่อใช้สิทธิเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคม ชอบด้วยกฎหมายหรือไม่

ศาลมองว่า กรณีการออกประกาศคณะกรรมการการเลือกตั้งฯ ข้อ 2 ซึ่งระบุว่าการใช้สิทธิเลือกตั้งจะทำได้ ต่อเมื่อมีการลงทะเบียนกับสำนักงานประกันสังคมแล้วเท่านั้น แม้ว่าการออกประกาศฯ จะมีกฎหมายรองรับ แต่การให้ลงทะเบียนก่อนใช้สิทธิเลือกตั้ง ทำให้มีผู้ถูกตัดสิทธิจำนวนมาก เนื่องจากไม่สามารถมาลงทะเบียนให้ทันเวลา สะท้อนได้จากตัวเลขผู้ประกันตนที่มาลงทะเบียน มีเพียง 1.6 ล้านคน จากจำนวนผู้ประกันตนที่มีสิทธิจำนวน 11 ล้านคน

นอกจากนี้ การกำหนดเกณฑ์ดังกล่าวอาจเข้าข่ายการจัดเลือกตั้งโดยไม่คำนึงถึงการมีส่วนร่วมของผู้ประกันตน ขัดกับ พ.ร.บ.ประกันสังคม ที่บัญญัติและคุ้มครองเอาไว้ อีกทั้งเป็นการสร้างภาระและจำกัดสิทธิของผู้ประกันตนโดยไม่มีกฎหมายให้อำนาจอย่างชัดเจน ดังนั้น ประกาศของคณะกรรมการการเลือกตั้งฯ ข้อ 2 จึง “น่าจะ” มีปัญหาไม่ชอบด้วยกฎหมาย

ศาลปกครองสั่งทุเลา เกณฑ์ต้องลงทะเบียนก่อนเลือกตั้งบอร์ด

8.2 ประเด็นต่อมา หากปล่อยให้ประกาศคณะกรรมการการเลือกตั้งฯ ข้อ 2 ซึ่งกำหนดให้ “ผู้มีสิทธิเลือกตั้งจะต้องลงทะเบียนเพื่อใช้สิทธิเลือกตั้งกับสำนักงานประกันสังคม” บังคับใช้ต่อไปในระหว่างพิจารณาคดี จะส่งผลให้เกิดความเสียหายร้ายแรง และยากต่อการเยียวยาแก้ไขในภายหลังหรือไม่

ศาลมองว่า หากมีการบังคับใช้เรื่องเกณฑ์การลงทะเบียนเพื่อใช้สิทธิเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคม จะส่งผลให้ผู้ประกันตนจำนวนมากต้องเสียสิทธิ เพราะลงทะเบียนไม่ทันเวลาที่กำหนด ขัดต่อเจตนารมณ์ของ พ.ร.บ.ประกันสังคม ที่ให้คำนึงถึงการมีส่วนร่วมอย่างแท้จริงของผู้มีสิทธิเลือกตั้ง ทำให้ผู้ประกันตนที่ได้รับเลือกตั้งเข้ามาไม่ได้มาจากเสียงของผู้ประกันตนอย่างแท้จริง ส่งผลกระทบอย่างร้ายแรงต่อระบบการเลือกตั้ง และทำให้ผู้ฟ้องร้อง ในฐานะผู้สมัครรับเลือกตั้งเสียโอกาสได้รับการเลือกตั้งจากผู้มีสิทธิเลือกตั้งตามจำนวนที่มีอยู่จริง ซึ่งเป็นความเสียหายที่ยากแก่การเยียวยาในภายหลัง

8.3 ประเด็นสุดท้าย หากมีการสั่งทุเลาประกาศฯ แล้ว จะส่งผลกระทบต่อการบริหารของรัฐ และการให้บริการประชาชนหรือไม่

ศาลมองว่า สำนักงานประกันสังคมยังคงสามารถจัดการเลือกตั้งตามวันเวลาเดิม คือ 27 ก.ย. 2569 โดยใช้ฐานข้อมูลผู้ประกันตนที่สำนักงานประกันสังคมมีอยู่แล้ว ทำบัญชีรายชื่อผู้มีสิทธิเลือกตั้ง

ในเรื่องงบประมาณ ศาลมองว่าเป็นเรื่องการวางแผนและการบริหารของสำนักงานประกันสังคมที่ต้องทำให้เพียงพอต่อการจัดการเลือกตั้ง
กรณีที่คณะกรรมการประกันสังคมชุดเดิมพ้นจากวาระตำรงตำแหน่งไปแล้วนั้น พ.ร.บ.ประกันสังคม ระบุว่าให้คณะกรรมการชุดเดิมรักษาการทำงานไปพลาง จนกว่าจะมีคณะกรรมการชุดใหม่เข้ามาแทน
ศาลจึงมองว่าการทุเลาประกาศคณะกรรมการการเลือกตั้งผู้แทนฝ่ายนายจ้าง และผู้แทนฝ่ายผู้ประกันตน ข้อ 2 จึงไม่เป็นอุปสรรคในการบริหารงานของรัฐ และไม่ส่งผลกระทบต่อการบริการสาธารณะ จึงให้ทุเลาประกาศดังกล่าวจนกว่าคดีจะถึงที่สุด หรือมีคำสั่งเป็นอย่างอื่น

9. หลังศาลปกครองกลางรับคำร้อง และมีคำสั่งทุเลาประกาศคณะกรรมการการเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคม จุลพันธ์ อมรวิวัฒน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงาน ได้โพสต์ข้อความเมื่อ 27 ก.ค. แจ้งข่าวว่า ที่ประชุมคณะกรรมการการเลือกตั้งฯ ได้มีมติชะลอกระบวนการจัดการเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคม จนกว่าศาลจะมีคำวินิจฉัยในคดีดังกล่าว

เมื่อ รมว.แรงงาน โพสต์เช่นนี้ ทำให้มีบางคนตีความว่า กระทรวงแรงงานกำลังส่งสัญญาณเลื่อนการเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคม หรือเป็นเกมการเมืองล้มการเลือกตั้งหรือไม่ เพราะในคำสั่งของศาลปกครองกลาง ไม่ได้ระบุให้เลื่อนการเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคม การเลือกตั้งยังสามารถจัดตามวันเวลาเดิมได้โดยใช้ฐานข้อมูลที่สำนักงานประกันสังคมมีอยู่แล้ว

3 ฉากทัศน์ จัดเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมต่อ

10. จากการสำรวจข้อเสนอจากนักการเมือง และนักวิชาการ พบว่ามี 3 แนวทางหากสำนักงานประกันสังคม ต้องการจัดการเลือกตั้งต่อ

ประการที่ 1 รอให้คดีถึงที่สุด และค่อยจัดเลือกตั้ง แต่ไม่รู้ว่าจะต้องรออีกนานเท่าไร

ประการที่ 2 เป็นข้อเสนอของอาจารย์ อานนท์ มาเม้า คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ โดยอาจารย์เสนอว่า สามารถให้คู่กรณีไม่ว่าจะเป็นปลัดกระทรวงแรงงาน หรือผู้ประกันตน ใช้สิทธิโต้แย้งคำสั่งทุเลา (ภายใน 30 วันนับตั้งแต่วันที่ได้รับแจ้ง หรือรับทราบคำสั่ง) หากศาลยกเลิกคำสั่งทุเลา ก็จะจัดการเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมรูปแบบเดิมได้

ประการที่ 3 ให้รัฐมนตรีกระทรวงแรงงาน แก้ไขระเบียบกระทรวงแรงงานฯ ซึ่งเป็นกฎหมายแม่บท อนุญาตให้ผู้ประกันตนทุกคนมีสิทธิเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคม (โดยไม่ต้องลงทะเบียน) ซึ่งจะทำให้เหตุแห่งข้อพิพาทยุติลงไป แต่ปัญหาคือการจัดการการเลือกตั้งจะต้องใช้เวลาและงบประมาณมากขึ้น

เอกสาร ระเบียบกระทรวงแรงงาน ว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการเลือกตั้งผู้แทนฝ่ายนายจ้างและผู้แทนฝ่ายผู้ประกันตน เป็นกรรมการในคณะกรรมการประกันสังคม

11. อานนท์ ให้ความเห็นว่า เขาสนับสนุนให้กระทรวงแรงงาน ทบทวนยกเลิกหลักเกณฑ์ ‘การลงทะเบียน’ เพื่อให้ผู้ประกันตนเข้าถึงสิทธิการเลือกตั้ง คล้ายกับการเลือกตั้งระดับท้องถิ่น และระดับชาติ

12. อย่างไรก็ดี คำถามอยู่ที่การจัดการ เนื่องจากหากแก้ไขให้ผู้ประกันตนทุกคนมีสิทธิเลือกตั้งฯ โดยไม่ต้องลงทะเบียน หมายความว่าจะมีผู้มีสิทธิเลือกตั้งเพิ่มขึ้นจากเดิม 1.6 ล้านคน เป็น 11 ล้านคน และต้องใช้งบประมาณในการจัดเลือกตั้งเพิ่มขึ้น จากเดิม 32 ล้านบาท เพิ่มเป็น 357 ล้านบาท หลายฝ่ายก็ประเมินว่า จำนวนผู้มีสิทธิเลือกตั้งที่เพิ่มขึ้น ปริมาณงานกระบวนการจัดการเลือกตั้งที่ซับซ้อนมากขึ้น เป็นไปได้ยากที่จะจัดเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคม ภายในวันที่ 27 ก.ย.นี้

13. อาจารย์นิติศาสตร์ ให้ความเห็นว่า แม้ว่าจะมีข้ออ้างอุปสรรคเรื่องการจัดการเลือกตั้ง แต่เขาคิดว่าถ้ามองในเชิงอุดมการณ์ของสิทธิการเลือกตั้งที่ให้ทุกคนมีส่วนร่วมอย่างทั่วถึง เราจะวางข้ออ้างลง และพยายามทุกวิถีทางเพื่อไปให้ถึงจุดหมาย เห็นการลงมือทุกขั้นตอน งบประมาณที่ใช้ กำลังคนที่ทุ่มเทดำเนินการ ทุกคนจะตระหนักในสิ่งนี้ และผู้แทนที่ได้รับการเลือกตั้ง ก็จะตระหนักในสิ่งนี้เช่นเดียวกัน จึงอยากให้หน่วยงานต่างๆ ใช้โอกาสนี้ทบทวนยกเลิกหลักเกณฑ์ ต้องลงทะเบียน

ไม่ล้มเลือกตั้งแน่นอน เดินหน้ายื่นเรื่องอุทธรณ์คำสั่งทุเลา

14. จุลพันธ์ ให้สัมภาษณ์ในรายการ “กรรมกรคุยข่าวนอกจอ” เมื่อ 28 ก.ค.ที่ผ่านมา ชี้แจงว่า ตอนนี้ที่ประชุมยังไม่มีมติให้เลื่อน แต่ขอชะลอจนกว่าจะมีความชัดเจนเรื่องคำสั่งของศาล โดยแผนหลังจากนี้จะมีการเดินหน้ายื่นอุทธรณ์ คำสั่งทุเลา ‘ประกาศคณะกรรมการการเลือกตั้งผู้แทนฝ่ายนายจ้าง และผู้แทนฝ่ายผู้ประกันตน’ เรื่อง ให้มีการเลือกตั้งผู้แทนฝ่ายนายจ้างและผู้แทนฝ่ายผู้ประกันตน ข้อ 2 ซึ่งกำหนดเงื่อนไขต้องลงทะเบียน ถึงมีสิทธิเลือกตั้ง

หากศาลยกเลิกคำสั่งทุเลาดังกล่าว ก็จะสามารถจัดเลือกตั้งในวันที่ 27 ก.ย. 2569 ตามกำหนดเดิม

แต่หากศาลยกคำร้องขออุทธรณ์ จุลพันธ์ มองว่าจะกระทบกับการจัดการเลือกตั้งวันที่ 27 ก.ย. เนื่องจากจำนวนผู้มีสิทธิเลือกตั้งจะเพิ่มเป็น 11 ล้านคน เวลาเตรียมการจัดการเลือกตั้งอาจต้องใช้ระยะเวลายาวนานมากขึ้นกว่าเดิม ต้องประเมินว่าจะเพิ่มหน่วยเลือกตั้ง บุคลากร ไปจนถึงการผลิตบัตรเลือกตั้ง มากขนาดไหน เพื่อรองรับจำนวนผู้มีสิทธิเลือกตั้งทั้งหมด และจะมีการปรับแผนการจัดการเลือกตั้งใหม่อย่างไร

ระหว่างศาลปกครองกลางพิจารณาคำร้องอุทธรณ์ จุลพันธ์ ระบุว่า ทางสำนักงานประกันสังคม และกระทรวงแรงงาน จะดำเนินการเตรียมการเลือกตั้งตามกำหนดเวลาเดิมไปก่อน

15. ส่วนในประเด็นข้อครหาล้มการเลือกตั้ง ? จุลพันธ์ ระบุว่า เราจริงใจในเรื่องการจัดการเลือกตั้ง อยากให้มีบอร์ดใหม่เข้ามาบริหารและจัดการปัญหากองทุนและสำนักงานประกันสังคม เนื่องจากบอร์ดเดิมที่พ้นวาระไปแล้วไม่ได้มีอำนาจเต็มในการจัดการและบริหาร

“ไม่มีทางที่จะล้มการเลือกตั้งได้ไม่ว่าอย่างไรก็ตาม ผมเองยืนยันว่าผมและประกันสังคมเราขับเคลื่อนเรื่องการเลือกตั้งเต็มที่ กระบวนการการเลือกตั้งต้องเกิดขึ้นโดยเร็ว” รมว.แรงงาน กล่าว

ถามว่าถ้าศาลยกคำร้องอุทธรณ์ จะรอจนคดีสิ้นสุดและจัดการเลือกตั้งหรือไม่ รมว.แรงงาน มองว่าจะไม่รอยาวนานขนาดนั้นแน่นอน เพราะจะกระทบการบริหารกองทุนและสำนักงานประกันสังคม ซึ่งทางกระทรวงแรงงานจะพิจารณาแก้ระเบียบฯ เพื่อเอาเรื่องลงทะเบียนออกไปแทน

รายงานพิเศษ

เปิดตำรากฎหมาย หลังชมทนายปีศาจ | หมายเหตุประเพทไทย EP.637

user8 — Sun, 26 Jul 2026 09:26:13 +0000

เปิดตำรากฎหมาย หลังชมทนายปีศาจ | หมายเหตุประเพทไทย EP.637 user8 Sun, 2026-07-26 - 16:26

หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์นี้ พูดคุยกับ ธันยธรณ์ โรจน์มหามงคล นักวิชาการจากคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ชวนเปิดตำรากฎหมายหลังชมซีรีส์ ทนายปีศาจ เพื่อสำรวจว่า เมื่อมองผ่านมุมมองทางนิติศาสตร์ ซีรีส์เรื่องนี้สะท้อนอะไรเกี่ยวกับกระบวนการยุติธรรมและระบบกฎหมายไทย ทำความเข้าใจความเชื่อมโยงระหว่างอำนาจตุลาการกับประชาชน อำนาจตุลาการแบบไทย มีตัวแบบใกล้เคียงกับชาติไหน พร้อมชวนคุยเรื่องบทบาทของอำนาจตุลาการกับการจัดการความขัดแย้งทางการเมือง และอะไรจะเกิดขึ้นเมื่อเราอยู่ในระบอบไฮบริดจ์ที่องค์ประกอบประชาธิปไตยและไม่เป็นประชาธิปไตยมาอยู่ด้วยกัน ติดตามได้ใน #หมายเหตุประเพทไทย #ทนายปีศาจ

ข่าว

‘แจ็ค’ ผู้ฆ่าความเงียบ คดีฮั้ว สว. วัดใจ กกต.กล้า (ไม่) สั่งฟ้อง ? วัดดวงเขย่า ‘สภาสีน้ำเงิน’ เพื่อร่าง รธน.ใหม่

See Think — Fri, 24 Jul 2026 05:13:27 +0000

‘แจ็ค’ ผู้ฆ่าความเงียบ คดีฮั้ว สว. วัดใจ กกต.กล้า (ไม่) สั่งฟ้อง ? วัดดวงเขย่า ‘สภาสีน้ำเงิน’ เพื่อร่าง รธน.ใหม่ See Think Fri, 2026-07-24 - 12:13

ราวกับจุดระเบิดเมื่อ ‘ยิ่งชีพ’ จากไอลอว์ยื่นข้อมูลให้ฝ่ายค้านตรวจสอบกรณีฮั้ว สว. เพราะ 1) เชื่อมโยงนักการเมืองใหญ่ของภูมิใจไทยถึง 9 คน 2) ระบุพฤติการณ์อย่างชัดเจนว่าแต่ละคนเกี่ยวกันอย่างไรจากปากคำของพยานบุคคล แม้หลายส่วนจะไม่ได้ ‘ใหม่’ เป็นการรวบรวมสิ่งที่กระจัดกระจายให้เห็น ‘โครงหลัก’ ว่าขบวนการนั้นทำงานมโหฬารและมีประสิทธิภาพอย่างไร
(อ่านฉบับสมบูรณ์ที่ https://www.ilaw.or.th/articles/58778)
พรรคภูมิใจไทย ‘ประกาศกร้าว’ ในวันเดียวกันว่าจะมีการฟ้องร้องฐานหมิ่นประมาทอย่างเต็มรูปแบบ ขณะที่กระแสสังคมสะท้อนกลับผ่านการ ‘ลงชื่อออนไลน์’ ในร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญเพื่อร่างรัฐธรรมนูญใหม่ฉบับของภาคประชาชน ที่ไอลอว์คือหนึ่งในผู้นำขบวน จาก 3 หมื่นกว่าชื่อ (กฎหมายกำหนดให้ต้องมี 5 หมื่นรายชื่อ) ภายในคืนเดียวหลังการขู่ฟ้อง รายชื่อเพิ่มเป็น 2 เท่า และวันต่อมาพบว่าทะลุแสนรายชื่อแล้ว
เป็นที่ชัดแจ้งว่า ปรากฏการณ์นี้จะส่งผลต่อการตัดสินใจของ กกต. อย่างแน่นอน เพราะจะต้องมีคำสั่งว่า คดีฮั้วสว.ที่อยู่ในมือจะสั่งฟ้องหรือไม่ ภายในเดือน ส.ค.นี้ ก่อนหน้านี้สังคมเกรงว่า กกต.จะไม่สั่งฟ้อง แม้ว่าคณะไต่สวนชุดที่ 26 ของ กกต.เองจะเคยมีความเห็นสั่งฟ้องทั้งหมด 229 คน (ในจำนวนนี้ 138 คน เป็นสว.ชุดปัจจุบัน) ไว้ก็ตาม หาก กกต.ชุดใหญ่สั่งไม่ฟ้องก็ต้องเผชิญกับการตอบคำถามสังคมอย่างหนัก และควรต้องคาดเดาต่อไปด้วยว่าความโกรธแค้นของผู้คนจะแปรผลเป็นสิ่งใด
สิทธิโชติ อินทรวิเศษ กรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) บอกชัดว่าจะมีมติภายในเดือน ส.ค. พร้อมแย้ม ‘จุดโหว่’ ไว้ให้ลุ้นด้วยว่า บางเรื่องคณะชุดที่ 26 ทำไม่ทันเพราะกว่าตั้งคณะชุดนี้ได้ก็ล่วงเลยมาเป็นปี มีเวลาทำงานเพียง 4 เดือน แม้เห็นในสำนวนแล้วอยากจะสืบสวนสอบสวนต่อ แต่ไม่มีเวลาดำเนินการเพราะสังคมมองว่าคดีล่าช้าเกินไปแล้ว
พริษฐ์ สส.พรรคประชาชนวิเคราะห์แนวโน้มของ กกต.ว่าเป็นไปได้ 3 แบบ คือ 1) กกต.เห็นตามคณะสืบสวนและไต่สวน ชุดที่ 26 ส่งเรื่อง 229 คนไปให้ศาลฎีกาพิจารณา 2) กกต.เห็นตามคณะอนุวินิจฉัยฯ 36 ตีตกคำร้องทั้งหมด 229 คน 3) กกต.ส่งคำร้องแค่บางส่วนไปศาลฎีกา
มีการประเมินว่าข้อ 3 น่าจะเกิดขึ้นมากที่สุด โดยสังคมต้องร่วมจับตา-กดดัน เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดการตัดตอนส่งเรื่องไปที่ศาลแค่เฉพาะผู้ปฏิบัติการ ละเว้นผู้สั่งการ ผู้วางแผน หรือส่งเรื่องไปที่ศาลแค่บางจังหวัด ทั้งที่ต้องครอบคลุมทุกจังหวัดทั่วประเทศ
กลับมาที่ร่างกฎหมายของภาคประชาชนที่ได้แสนรายชื่ออย่างรวดเร็ว ต้องบอกว่ามันเป็นร่างที่ radical ที่สุดในจำนวนทุกร่างที่พรรคการเมืองต่างๆ เสนอ เนื่องจาก 1) ให้สสร.ทั้งหมดมาจากการเลือกตั้งโดยตรงจากประชาชน 2) คณะกรรมาธิการยกร่างต้องไม่เกี่ยวข้องกับรัฐประหาร 3) การโหวตรับร่างรัฐธรรมนูญที่ร่างเสร็จแล้วจะใช้เสียง 2 ใน 3 ของ สสร.เอง ไม่ผ่านรัฐสภาซึ่งเพราะรู้กันดีว่าวุฒิสภามี ‘สว.สีน้ำเงิน’ เป็นเสียงข้างมากแทบจะเบ็ดเสร็จ จากนั้นจึงไปทำประชามติถามประชาชน
เงื่อนไขของร่างภาคประชาชนที่กำหนดให้กรรมาธิการยกร่างต้องไม่เกี่ยวพันกับรัฐประหาร (เป็นสมาชิก, เป็นที่ปรึกษา, เป็นผู้ปฏิบัติงาน) นั้นน่าสนใจยิ่ง เนื่องจากในการหารือระหว่าง พริษฐ์-นรเศรษฐ์ กับ 3 ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ นำโดยนครินทร์ เมฆไตรรัตน์ (ประธานตุลาการศาลรัฐธรรมนูญที่เพิ่งพ้นตำแหน่งหลังการหารือไม่นานนั้น) มีข้อความบางอย่างสะกิดใจ ‘ประภาส ปิ่นตบแต่ง’ หนึ่งในสว.ที่ได้ร่วมพูดคุยบันทึกถึงประเด็นสำคัญที่ไม่ค่อยมีใครสนใจไว้ว่า ตุลาการทั้งหมดเห็นว่า รัฐธรรมนูญใหม่นั้นทำได้เพียง ‘แก้ไข’ รัฐธรรมนูญ 2560 และผู้ที่ยกร่างจำเป็นต้องเข้าใจจิตวิญญาณและเป้าหมายของรัฐธรรมนูญ 2560

แน่นอน ผู้ยกร่างด่านแรกที่มีบทบาทสำคัญมากก็คือ คณะกรรมาธิการยกร่าง นั่นเอง ดังนั้น สิ่งที่ร่างภาคประชาชนระบุไว้ถือว่าเป็น ‘การปิดทาง’ เครือข่ายเดิมที่มีวิธีคิด วิธีมองการเมือง แบบเดียวกับคณะรัฐประหารและได้สร้างเงื่อนปมไว้มากมายในรัฐธรรมนูญ 2560
อย่างไรก็ดี ร่างภาคประชาชนเป็นเหมือนอุดมคติที่ในทางการเมืองที่ผู้คนต่างคาดหมายได้ว่า (แทบ) เป็นไม่ได้ที่จะผ่านการพิจารณาของรัฐสภา แต่หากกระแสสังคมตอบรับและให้ความสนใจอีกครั้งก็อาจมีอำนาต่อรองบางประการได้มากขึ้น
กลับมาที่เรื่อง ‘ฮั้ว สว.’ หากจำกันได้ คดีนี้ตั้งต้นในสมัยรัฐบาลเพื่อไทย นำโดยแพทองธาร ชินวัตร และเป็นชนวนให้ภูมิใจไทยออกจากการเป็นพรรคร่วมรัฐบาล แม้ในฉากหน้าจะยกเรื่อง ‘คลิปอังเคิล’ ก็ตาม ก่อนหน้านั้นไม่นานดีเอสไอรับคดี สว.เป็นคดีพิเศษ ท่ามกลางการถกเถียงกันมากกว่า นี่เป็นอำนาจ กกต.เท่านั้นหรือไม่ ท้ายที่สุดบอร์ดดีเอสไอมีมติ 11:4 รับเป็นคดีพิเศษ ในความผิดฐานฟอกเงิน โดยไม่ยุ่งข้อหาอั้งยี่-ซ่องโจร
มีนาคม 2568 พล.ต.อ.ทวี รมว.ยุติธรรมขณะนั้น เคยให้สัมภาษณ์ไว้ว่า ดีเอสไอมีพยานประมาณ 7,000 คน โดยในจำนวนนี้เป็นผู้ที่เข้าไปในพื้นที่การเลือก สว.ระดับประเทศ ที่เมืองทองธานีถึง 3,000 คน สอดคล้องรายงานของสำนักข่าวอิศรา ที่ระบุว่ามีพยาน 7,000 คนเหล่านี้มีทั้งคนที่เป็น สว.ปัจจุบัน และ สว.สำรอง ดีเอสไอสั่งแจ้งธุรกรรมทุกบัญชีในเดือนพฤษภาคม-มิถุนายนทั้งรายการรับ-จ่าย ตั้งแต่ 2,500 บาทขึ้นไป ค่าสมัคร สว.-ค่าถ่ายรูป-ค่าเดินทาง
จากนั้นปรากฏข่าว กุสุมาลวตี ศิริโกมุท อดีตผู้สมัคร สว.เข้าร้องเรียนต่อดีเอสไอให้ช่วยคุ้มครอง หลังถูกข่มขู่ไม่ให้เข้าร่วมเป็นพยานในคดีฮั้วเลือก สว.โดยระบุว่า เกิดการข่มขู่พยานหลายคนให้ไปแจ้งความว่าดีเอสไอมีการบังคับพยานให้ซัดทอดบางพรรคการเมือง การข่มขู่ทำผ่านเครือข่ายนายอำเภอ กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน
จากนั้นไม่นาน รัฐบาลอนุทิน1 ถือกำเนิดอย่าง ‘ส้มหล่น’ ในเดือนกันยายน 2568 ต่อมาในเดือนพฤศจิกายน มีพยานรายหนึ่งจาก จ.ขอนแก่น ได้ยื่นหนังสือถึงดีเอสไอโดย ‘ขอกลับคำให้การ’ ที่เคยให้กับดีเอสไอ ยืนยันว่าไม่มีโพยฮั้ว สว. ตามที่ตนเคยให้การไว้ แต่ในขณะนั้นตนถูกบังคับข่มขู่ให้ให้การเท็จเพื่อให้ร้ายต่อพรรคภูมิใจไทย ด้านกลุ่ม สว.สำรองที่ออกมาเปิดโปงเรื่องการฮั้วระบุว่า การที่พยานกลับคำให้การกันรัวๆ ไม่ใช่เรื่องเหนือความคาดหมายเมื่อเปลี่ยนรัฐบาล
เดือน ธ.ค. 2568 ผู้ต้องหาที่ดีเอสไอส่งฟ้องต่ออัยการพิเศษข้อหาฟอกเงินเหลืออยู่เพียง 8 คน จากเดิมที่อนุกรรมการชุดที่ 26 ของ กกต.เองจะเคยมีความเห็นสั่งฟ้องทั้งหมด 229 คน
ต้องยอมรับว่าเป็นเรื่องน่าเสียดายที่ดีเอสไอในยุครัฐบาลแพทองธารไม่ได้ทำงานจนสุดทาง แน่นอนเมื่อเปลี่ยนรัฐบาล ทิศทางก็เปลี่ยนไปโดยสิ้นเชิง มีการไล่เช็คบิลอดีตรัฐมนตรี 2 คน คือ ภูมิธรรม เวชยชัย ที่เคยนั่งรองนายกฯ ในฐานะประธานบอร์ดดีเอสไอ และ ทวี สอดส่อง ที่เคยคุมกระทรวงยุติธรรม และเป็นรองประธานบอร์ดดีเอสไอ โดยกลุ่ม สว.เสียงข้างมาก (ซึ่งตกเป็นผู้ถูกกล่าวหาในคดีฮั้วเลือก สว.) ยื่นศาลรัฐธรรมนูญว่าทั้งสองใช้อำนาจในการแทรกแซงดีเอสไอเพื่อทำคดีฮั้วเลือก สว. เข้าข่ายไม่ซื่อสัตย์สุจริตเป็นที่ประจักษ์

ต่อมา 21 ม.ค. 2569 ศาลรัฐธรรมนูญมีมติ 6:2 วินิจฉัยว่า ภูมิธรรมและทวี ไม่พ้นจากความเป็นรัฐมนตรี โดยชี้ว่าทั้งสองไม่มีพฤติการณ์ฝ่าฝืนจริยธรรมร้ายแรง ทั้งนี้ การวินิจฉัยของศาล รธน.เกิดขึ้นในขณะที่ทั้งสองได้พ้นจากตำแหน่งไปแล้วจากการเปลี่ยนรัฐบาล แต่คดียังไม่จบเพราะ สว.ร้องไปยัง ป.ป.ช.อีกทางหนึ่งด้วยให้ตรวจสอบ ภูมิธรรม-บอร์ดดีเอสไอ รวม 11 คน ในความผิดมาตรา 157 (ปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบ) เพราะการรับคดีฮั้วสว.เป็นการแทรกแซงอำนาจวุฒิสภาอย่างร้ายแรง ขณะที่ทวี และพ.ต.ต. ยุทธนา เจอข้อหาไม่ปฏิบัติตามมาตรฐานจริยธรรมอย่างร้ายแรง ปัจจุบันคดียังอยู่ในมือ ป.ป.ช.
ถึงที่สุดที่มาของคำว่า ‘สว.สีน้ำเงิน’ ที่พูดกันทั่วบ้านทั่วเมือง ไม่ได้เป็นแค่ความรู้สึก มีการรายงานความผิดปกติต่างๆ ในกระบวนการมากมาย ตามข้อมูลจากไอลอว์ ระบุถึงปรากฎการณ์ผิดปกติหลายอย่าง เช่น สว. หลายคนได้คะแนนมากเป็นพิเศษจนล้นกระดาน, ในวันเลือก สว.ระดับประเทศพบผู้สมัครใส่เสื้อสีเหลืองเดินทางด้วยรถตู้พร้อมคนขับป้ายทะเบียนบุรีรัมย์ ผลลัพธ์ของการเลือกไขว้ปรากฏว่าจังหวัดฐานเสียงของพรรคภูมิใจไทยล้วนเป็นจังหวัดที่มี สว.หลายคน เช่น จังหวัดบุรีรัมย์ ได้สว.ถึง 14 คน จังหวัดเล็กจิ๋วอย่างอ่างทองได้ สว. 6 คน สตูลได้ สว. 6 คน, อยุธยาได้สว.7 คน เป็นต้น
การรัฐประหาร 2557 และการยกร่างรัฐธรรมนูญ 2560 ตั้งอยู่บนฐานของการเกลียดกลัวและกีดกันนักการเมืองโดยไม่คำนึงว่าพวกเขามาจากการเลือกตั้งของประชาชน หากไปไล่อ่านชวเลขการประชุมของคณะกรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญ 2560 ที่นำโดยมีชัย ฤชุพันธ์ จะพบทัศนคตินี้ชัดเจน พวกเขาพยายามออกแบบระบบการเลือกอะไรก็ได้ที่จะหนีภาพหลอนของ ‘สภาผัวเมีย’ ในอดีตที่ สว.มาจากการเลือกตั้งโดยตรงจากประชาชนทั้งสภา พวกเขาออกแบบการเลือกให้ซับซ้อน แต่ผลลัพธ์ในวันนี้พิสูจน์แล้วว่า มันหนักยิ่งกว่าสภาผัวเมียหลายเท่า และทุกคนต้องร่วมจ่ายความถดถอยเชิงระบบของประชาธิปไตยไทย
คำถามคือ หลังจาก ‘แจ็ค’ หรือยิ่งชีพ ได้ทำลายความเงียบลงแล้ว พร้อมต้นทุนคดีหมิ่นประมาทที่น่าจะรุนแรงจากพรรคผู้กุมอำนาจบริหารและนิติบัญญัติ แรงสนับสนุนของสังคมโดยรวมจะพาเรื่องนี้ไปสู่จุดไหน

ข่าว

การเมือง

ปัญหาสุขภาพ 'เอกชัย' ท่ามกลางปัญหาสิทธิประกันตัวผู้ต้องขังที่ยังต่อสู้คดี

admin666 — Fri, 24 Jul 2026 01:40:58 +0000

ปัญหาสุขภาพ 'เอกชัย' ท่ามกลางปัญหาสิทธิประกันตัวผู้ต้องขังที่ยังต่อสู้คดี

ทีมข่าวกระบวนการยุติธรรม

admin666 Fri, 2026-07-24 - 08:40

เมื่อวันอังคารที่ผ่านมา (21 ก.ค.2569) คณะกรรมาธิการการพัฒนาการเมืองการมีส่วนร่วมของประชาชน สิทธิมนุษยชน สิทธิเสรีภาพ และการคุ้มครองผู้บริโภค ของวุฒิสภามีประชุมประเด็นของเอกชัย หงส์กังวาน ผู้ต้องขังคดีขบวนเสด็จ ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 110 ที่ขณะนี้ถูกคุมขังระหว่างคดียังไม่สิ้นสุดอยู่ในเรือนจำกลางคลองเปรมโดยไม่ได้รับการประกันตัว และขณะนี้เอกชัยมีอาการปวดท้องเรื้อรังและอยู่ระหว่างรักษาของทางโรงพยาบาลราชทัณฑ์

การประชุมพิจารณาครั้งนี้เกิดขึ้นจากข้อร้องเรียนจากองค์กรภาคประชาสังคมทั้งแอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนลประเทศไทย เครือข่ายประชาชนเพื่อสิทธิทางการเมือง (Thumb rights) และณัฏฐธิดา มีวังปลา อาสาพยาบาลที่มาชี้แจงต่อที่ประชุมในฐานะญาติของเอกชัย รวมถึงนพ.สุภัทร ฮาสุวรรณกิจ อดีตผู้อำนวยการโรงพยาบาลสะบ้าย้อยในฐานะแพทย์ที่ให้ความเห็นทางการแพทย์ประกอบการขอประกันตัวเอกชัย

ส่วนทางฝ่ายกรมราชทัณฑ์ได้ให้ เจ้าหน้าที่สถานพยาบาลจากทางเรือนจำกลางคลองเปรม และ นพ.พงศ์ภัค อารียาภินันท์ ผู้อำนวยการทัณฑสถานโรงพยาบาลราชทัณฑ์ มาเป็นผู้ชี้แจงประเด็นการรักษาเอกชัยระหว่างอยู่ในการคุมขัง

นัสรี พุ่มเกื้อ จาก Thumb rights เริ่มจากเล่าถึงอาการป่วยของเอกชัยในขณะนี้โดยอ้างอิงถึงรายงานการตรวจร่างกายจากทาง รพ.ราชทัณฑ์เองว่า เอกชัยมีอาการปวดท้องเรื้อรัง แม้ว่าจะเคยได้รับการรักษาฝีที่ตับจนหายแล้วแต่อาการปวดก็เกิดขึ้นในตำแหน่งใกล้เคียงจุดเดิม อีกทั้งยังพบว่ามีอาการตับและม้ามโต น้ำหนักลดจาก 72 เหลือ 65 กก.หรือลดไป 7 กก. ใน 6 เดือน ซึ่งที่ผ่านมาการตรวจของทาง รพ.ราชทัณฑ์ยังไม่พบสาเหตุ แม้ว่าขณะนี้เอกชัยจะไม่ได้รับสิทธิประกันตัว แต่เขาเห็นว่าเอกชัยควรได้รับการตรวจรักษาอย่างละเอียดจากโรงพยาบาลภายนอกเพื่อหาสาเหตุอาการป่วย

ทั้งนี้ตัวแทนจากทางเรือนจำฯ ได้สรุป ถึงกระบวนการติดตามอาการและรักษา โดยมีการตรวจเลือด เก็บตัวอย่างปัสสาวะ อัลตร้าซาวด์เพื่อตรวจเกี่ยวกับการอาการปวดท้องข้างขวาใต้ชายโครงและอาการปัสสาวะบ่อยซึ่งไม่พบความผิดปกติอะไร แต่ได้จ่ายยาลดการปวดเกร็งทำให้การปัสสาวะบ่อยน้อยลงไป โดยทางสถานพยาบาลภายในเรือนจำได้ติดตามอาการด้วย

นพ.พงศ์ภัค กล่าวถึงกระบวนการติดตามอาการของทางฝั่ง รพ.ราชทัณฑ์ว่าเอกชัยมาพบแพทย์ในช่วงเดือนมีนาคม 2569 ด้วยอาการปวดท้องแต่ไม่ได้เป็นการปวดที่จำเพาะว่าเกี่ยวกับโรคตับ โดยอาการที่ตรวจพบคือ

ปวดแบบเป็นๆ หายๆ ปวดเสียวๆ บริเวณตำแหน่งที่เคยผ่าตัดถุงน้ำดี และการเจาะระบายหนอง ลักษณะการปวดเป็นการปวดภายนอกไม่ได้ปวดภายใน แพทย์เลยไมไ่ด้สงสัยว่าอวัยวะภายในมีปัญหาอะไร
การทานอาหารยังทานได้ปกติ แต่อาหารการกินข้างในเรือนจำก็อาจจะไม่ได้ถูกปากและเอกชัยก็เคยบอกกับทางเจ้าหน้าที่ว่าที่น้ำหนักลดลงเป็นเพราะทานอาหารไม่ได้เหมือนที่เคยทานก่อนเข้าเรือนจำ และไม่ได้ทานอาหารเย็น ทำให้น้ำหนักค่อยๆ ลดไป
ไม่ได้มีอาการปวดที่เป็นอันตราย เช่น ปวดทานอาหารไม่ได้ ปวดอาเจียน ปวดเพราะมีอาการท้องอืดแน่น หรืออาการน่าสงสัยว่าจะเป็นโรคร้ายแรงซ่อนอยู่ และได้ตรวจภายในแล้วก็ไม่พบอะไรผิดปกติ
มีการพบว่าตับม้ามโตเล็กน้อยแต่ไม่ได้บ่งชี้ว่าเป็นโรค แต่ต้องหาสาเหตุว่าเกิดจากสาเหตุใดแต่ไม่พบรอยโรคในตับ หรืออวัยวะอื่นๆ ในช่องท้อง และในช่วงเดือนมีนาคมที่ผ่านมายังไม่ได้ CT scan เพราะจะเป็นการเพิ่มความเสี่ยงให้กับเอกชัย
แต่เมื่อตนได้เข้าไปช่วยดูแลและรับทราบข้อห่วงกังวลว่ามีโรคร้ายแรงหรือไม่ จึงได้มีการตรวจเลือดและหาสารมะเร็งในตับ และตรวจหาเหตุให้น้ำหนักลดเช่นไทรอยด์และเบาหวานก็ไม่พบ รวมถึงทำ CT scan ช่องท้องก็พบว่าปกติ
นอกจากนั้นจะทำการตรวจโดยวิธีส่องกล้องทั้งท้องส่วนบนและส่วนล่างเพิ่มเติมเมื่อวันจันทร์ที่ผ่านมาและได้นัดเอกชัยแล้ว แต่เนื่องจากเอกชัยได้ขอเลื่อนเป็นวันจันทร์ที่ 27 ก.ค.แทน

ผอ.โรงพยาบาลราชทัณฑ์ อธิบายถึงเกณฑ์การพิจารณาส่งตัวผู้ต้องขังไปรับการรักษาในโรงพยาบาลภายนอกว่า เรื่องนี้ไม่ได้มีเกณฑ์ชัดเจนแต่ขึ้นกับข้อบ่งชี้ของผู้ป่วยแต่ละรายหากค้นหาตรวจสอบเองได้ก็จะทำเอง แต่ถ้าเกินศักยภาพของทาง รพ.ราชทัณฑ์ก็ส่งรักษาข้างนอกแน่นอนไม่ว่าจะเป็นผู้ต้องหากลุ่มใด แต่กรณีของเอกชัยยังไม่พบหลักฐานว่าเป็นโรคร้ายแรงอะไร

อย่างไรก็ตาม นพ.สุภัทร ฮาสุวรรณกิจ มองว่าข้อมูลอาการของเอกชัยตามเวชระเบียนจากทางเรือนจำและประวัติการรักษาฝีในตับของเอกชัย อาการที่ปรากฏมาทั้งหมด ตับม้ามโต ปวดท้องน้อยเรื้อรัง น้ำหนักลดเรื้อรัง ประวัติมีฝีในตับนั้นมีประเด็นอยู่ว่าเป็นเรื่องเดียวกันหรือไม่ ซึ่งเขาเห็นว่ามีโอกาสที่จะเป็นอาการที่มาจากพยาธิสภาพเดียวกันได้ เช่น มะเร็งหรือโรคจากภูมิคุ้มกันหรืออาจจะเกี่ยวกับโรคเดิมอย่างฝีในตับหรือไม่

“อีกประเด็นที่สำคัญก็คือเรื่องของความเชื่อมั่นต่อกระบวนการรักษาของโรงพยาบาลราชทัณฑ์ ผมอยู่ในโรงพยาบาลของกระทรวงสาธารณสุขปกติถ้ามีกรณีที่มีปัญหาเชื่อมั่นต่อการรักษา สิ่งที่เราทำคือเราต้องเปิดโอกาสให้ญาติแสวงหาความเห็นที่สองจากแพทย์คนอื่นหรือแพทย์โรงพยาบาลอื่นได้ เพราะเป็นวิธีเดียวที่จะแก้ปัญหาทั้งปวงและปัญหาความเชื่อมั่น”

นพ.สุภัทรเสนอให้เอกชัยได้รับการตรวจรักษาจากแพทย์ภายนอก ซึ่งทาง รพ.ราชทัณฑ์ทำได้ทั้งแบบให้มีแพทย์ภายนอกมาร่วมทีมกับแพทย์ภายใน รพ.ราชทัณฑ์หรือส่งตัวเอกชัยให้โรงพยาบาลภายนอกเช่น โรงพยาบาลธรรมศาสตร์ เป็นต้น เพราะเขามองว่าตอนนี้ปัญหาไม่ได้มีอยู่แค่ว่าเอกชัยเป็นโรคอะไรเท่านั้นแต่ยังรวมถึงปัญหาความเชื่อมั่นของ รพ.ราชทัณฑ์เองด้วย หากตรวจแล้วไม่พบโรคอะไรก็ส่งกลับมาที่เรือนจำ

ทั้งนี้ นพ.สุภัทรยังได้กล่าวถึงปัญหาความไม่พร้อมของโรงพยาบาลราชทัณฑ์ด้วยว่า ทั้งจำนวนแพทย์ที่มีอยู่ราว 20 กว่าคนไม่ได้มีแพทย์เฉพาะทางเหมือนโรงพยาบาลศูนย์ภายใต้กระทรวงสาธารณสุข และด้วยสภาพที่ขนาดของ รพ.ราชทัณฑ์เป็นเทียบได้เพียงโรงพยาบาลชุมชนแต่กลับต้องทำงานที่กว้างกว่ามากเพราะต้องไปตรวจรักษาตามเรือนจำอื่นๆ

“การที่ รพ.ราชทัณฑ์ยังยืนดูแลเองไม่ส่งต่อด้วยความเชื่อมั่นสูงเช่นนี้ ในขณะที่ยังมีความกังขาของผู้คน เป็นสิ่งที่น่ากลัวมากเพราะถ้าพลาดจะลำบากมาก”

นพ.สุภัทรกล่าวถึงกรณีที่เกิดกับเนติพร เสน่ห์สังคม หรือบุ้ง ผู้ต้องขังคดีมาตรา 112 ที่เสียชีวิตระหว่างอดอาหารประท้วงในเรือนจำว่า อยากให้ กมธ.เรียกเวชระเบียนและเอกสารในคดีไต่สวนการตายของเนติพรมา เพราะเขามองว่าสิ่งเหล่านี้พิสูจน์ว่ากรณีของเนติพรนั้นเกิดจากความผิดพลาดในการดูแลและช่วยเหลือชีวิตเนติพรของ รพ.ราชทัณฑ์ และทำให้เห็นว่า รพ.ราชทัณฑ์ไม่ใช่โรงพยาบาลที่สามารถดูแลผู้ป่วยที่มีความซับซ้อนได้

อดีต ผอ.โรงพยาบาลสะบ้าย้อยจึงย้ำว่า ควรส่งต่อเอกชัยซึ่งเป็นผู้ป่วยไปยังโรงพยาบาลที่มีศักยภาพว่าอาการต่างๆ ของเอกชัยนั้นเกิดขึ้นจากอะไรให้ชัด และถ้าโรงพยาบาลภายนอกยังตรวจไม่พบก็จะมีการติดตามอาการต่อไป ซึ่งเป็นแนวปฏิบัติทางการแพทย์ที่ดี

นอกจากนพ.สุภัทรแล้ว ประเด็นการส่งตัวเอกชัยออกไปตรวจรักษานอกเรือนจำนี้มี สว.ที่ร่วมแรกเปลี่ยนและสนับสนุนข้อเสนอนี้รวมถึง นรเศรษฐ์ ปรัชญากร ที่ทำหน้าที่เป็นประธานการประชุมครั้งนี้และมองว่าการให้เอกชัยได้รับการตรวจรักษาภายนอกเรือนจำก็จะช่วยทำให้ทาง รพ.ราชทัณฑ์ลดความเสี่ยงและการต้องรับผิดรับชอบจากเหตุการณ์ที่ไม่ต้องการให้เกิดกับเอกชัย

ข้อสรุปการประชุมครั้งนี้ แม้ว่าตอนแรก นพ.พงศ์ภัค จะยืนยันว่าทาง จากข้อบ่งชี้ที่พบจากการตรวจร่างกายเอกชัย ทาง รพ.ราชทัณฑ์ยังมีความพร้อมเพียงพอ แต่สุดท้ายแล้วเขาก็ยอมรับข้อเสนอให้ส่งตัวเอกชัยออกไปตรวจรักษาจากโรงพยาบาลภายนอก แต่จะเป็นหลังจากทาง รพ.ราชทัณฑ์ทำการส่องกล้องตรวจในวันจันทร์ของสัปดาห์หน้า

ปัญหาการรักษาผู้ป่วยภายในเรือนจำ

ทั้งนี้หลังจากได้ข้อสรุปของกรณีเอกชัยแล้วตัวแทนจาก Thumb rights ได้สะท้อนปัญหาการตรวจรักษาผู้ป่วยที่ถูกคุมขังอยู่ด้วย ทั้งปัญหาด้านสุขอนามัยภายในเรือนจำที่ส่งผลต่อโรคผิวหนัง การไม่ได้ทานยาตามเวลาโดยเฉพาะมื้อเย็นที่เกิดจากปัญหาที่ทางเรือนจำจัดเวลาทานอาหารมื้อสุดท้ายของแต่ละวันอยู่ที่ประมาณบ่าย 2 โมงและปิดเรือนนอนตอนบ่าย 3 โมง

นัสรีได้เน้นถึง การรักษาผู้ป่วยที่มีอาการทางจิตเวชที่เมื่อต้องเข้าเรือนจำแล้วขาดความต่อเนื่องในการรักษาทั้งปัญหามีการใช้ยาคนละตัวกับที่เคยใช้ก่อนเข้าเรือนจำ หรือความล่าช้าจากขั้นตอนที่ครอบครัวต้องฝากยาผ่านเรือนจำ ไปจนถึงยาถูกบดก่อนจ่ายให้ผู้ป่วยทำให้ประสิทธิภาพยาเปลี่ยนแปลงไปจนกระทบการรักษาทั้งการทำให้ยาออกฤทธิ์เร็วขึ้นจากการถูกดูดซึมไปอย่างรวดเร็วหรือทำให้ผลออกฤทธิ์น้อยลง

ทั้งนี้ตัวแทนจากทางเรือนจำและ รพ.ราชทัณฑ์ ไม่ได้ตอบชี้แจงหรือมีข้อเสนอการปรับเปลี่ยนแนวทางเพื่อแก้ไขปัญหาในปัญหานี้

ไม่ได้สิทธิประกันตัวทั้งที่คดียังไม่สิ้นสุด

สำหรับเอกชัยก่อนที่จะเกิดปัญหายืดเยื้อเรื่องปัญหาสุขภาพนี้ ที่ผ่านมาทั้งเขาและเพื่อนร่วมคดีต่างก็เคยยื่นขอประกันตัวระหว่างพิจารณาคดีกันมาก่อนแล้ว โดยเฉพาะของเอกชัยยื่นไปถึง 4 ครั้งแล้วในคดีขบวนเสด็จนี้นับจั้งแต่ศาลอุทธรณ์มีคำพิพากษาเมื่อ 5 ก.ย.2568 มากลับคำพิพากษาของศาลชั้นต้นให้ลงโทษจำคุกจำเลยทั้งหมด 5 คนในคดีนี้ แม้ว่าก่อนหน้านี้ศาลชั้นต้นจะเคยพิพากษายกฟ้องพวกเขาไปก่อนแล้ว

แต่ในขณะที่พวกเขาทั้ง 5 คนยังยืนยันสู้คดีต่อในชั้นฎีกา แต่กลับต้องประสบปัญหาไม่ได้รับสิทธิประกันตัว นอกจากเอกชัยแล้วจำเลยคนอื่นๆ แต่ละคนก็ยื่นกันไปหลายครั้งในช่วงเกือบปีที่ผ่านมา ดังนี้

เอกชัย 4 ครั้ง
บุญเกื้อหนุน เป้าทอง “ฟรานซิส” 6 ครั้ง
สุรนาถ แป้นประเสริฐ “ตัน” 5 ครั้ง
ประชาชน(ไม่เปิดเผยชื่อ-นามสกุล) อีก 2 คน คนละ 3 ครั้ง

เดิมทีคดีนี้ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องเพราะเห็นว่าพยานหลักฐานของฝ่ายโจทย์เองก็ชี้ให้เห็นว่าพวกเขาไม่ได้มีเจตนาจะขัดขวางขบวนที่ผ่านเข้ามาในพื้นที่ชุมนุมบริเวณสะพานชมัยมรุเชษฐ์ ข้างทำเนียบรัฐบาล เนื่องจากแม้กระทั่งพยานเจ้าหน้าที่ตำรวจในพื้นที่เองก็ไม่ได้รู้ล่วงหน้าว่าจะมีขบวนเสด็จผ่านเข้ามาในเส้นทางดังกล่าว รวมถึงไม่มีพยานหลักฐานว่ามีการขว้างปาสิ่งของใส่ขบวนเสด็จเช่นที่เป็นข่าว และเมื่อผู้ชุมนุมทราบว่าเป็นขบวนเสด็จก็ล่าถอยให้ขบวนผ่านพื้นที่ชุมนุมไปได้

จนกระทั่งพอมาถึงศาลอุทธรณ์ ศาลกลับคำพิพากษาเพราะมองว่าการกระทำของพวกเขานั้นถือว่าได้ก่อความผิดสำเร็จแล้ว แต่ไม่บรรลุผล เพราะเห็นว่าเอกชัยกับจำเลยที่ 2 และ 5 ที่อยู่ประชิดแนวตำรวจได้มีตะโกนแจ้งกับผู้ชุมนุมว่า “ขบวนเสด็จ”

อย่างไรก็ตาม เอกชัยยืนยันว่าวันนั้นไม่ทราบว่ามีขบวนเสด็จฯ และเคลื่อนไปตามประกาศของแกนนำและได้ยื่นคล้องแขนกับจำเลยอื่นและผู้ชุมนุมเนื่องจากคิดว่าเจ้าหน้าที่ควบคุมฝูงชนจะผลักดันพื้นที่เพื่อสลายการชุมนุม แต่เมื่อเห็นว่าเป็นขบวนเสด็จฯ ผู้ชุมนุมก็ได้ถอยร่นและตนก็ได้ตะโกนบอกให้ผู้ชุมนุมทราบว่ามีขบวนเสด็จฯ เท่านั้น

หรือในกรณีของสุรนาถที่ต่อสู้ว่าหลังจากทราบว่ามีขบวนเสด็จแล้วได้แจ้งให้ผู้ชุมนุมในบริเวณดังกล่าวนั่งลงเพื่อให้สถานการณ์สงบลง แต่ศาลก็มองว่าการกระทำดังกล่าวไปขัดขวางการเคลื่อนขบวนแม้ว่าในสถานการณ์นั้นขบวนเสด็จจะผ่านไปได้ภายในเวลาเพียง 4 นาทีเท่านั้น

อย่างไรก็ตาม ล่าสุดของเอกชัยได้ยื่นขอประกันตัวไปด้วยเหตุผลด้านสุขภาพดังที่กล่าวไปข้างต้น แต่เมื่อวันที่ 15 ก.ค.ที่ผ่านมา ศาลฎีกามีคำสั่งไม่ให้ประกันตัวออกมาโดยให้เหตุผลว่า “ไม่มีเหตุที่จะเปลี่ยนแปลงคำสั่งเดิม” และ “จำเลยมีสิทธิได้รับการรักษาตามระเบียบของกรมราชทัณฑ์อยู่แล้ว” ทำให้การขอประกันตัวเอกชัยออกมาเพื่อส่งตัวไปรับการตรวจหาสาเหตุอาการปวดท้องของเอกชัยต้องยกเลิกไป จนกลายเป็นประเด็นที่ถูกร้องเรียนไปถึง กมธ.ของทั้ง สส. และ สว.

ข่าว

สิทธิมนุษยชน

ภาคประชาชนค้านแก้กฎหมายเปิดทาง “ร่วมจ่าย” หวั่นล้มหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า

user8 — Thu, 23 Jul 2026 08:57:31 +0000

ภาคประชาชนค้านแก้กฎหมายเปิดทาง “ร่วมจ่าย” หวั่นล้มหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า user8 Thu, 2026-07-23 - 15:57

กลุ่มคนรักหลักประกันสุขภาพออกโรงคัดค้านข้อเสนอของ กมธ.วุฒิสภาแก้ไขกฎหมายหลักประกันสุขภาพ เปิดทางให้ผู้ใช้สิทธิบัตรทองต้อง “ร่วมจ่าย” ค่ารักษาพยาบาล ชี้อาจทำลายหลักการสำคัญของระบบสุขภาพถ้วนหน้า และผลักภาระค่าใช้จ่ายกลับไปยังประชาชน

วิดีโอการแถลงข่าวกลุ่มคนรักหลักประกันสุขภาพ

กลุ่มคนรักหลักประกันสุขภาพแถลงค้านวุฒิสภาดันแก้ไข กม.บัตรทอง เปิดทางร่วมจ่าย ที่มา: เว็บไซต์ iLaw

วันนี้ (23 ก.ค.) ที่อาคาร ALL RISE ถ.ลาดพร้าว กลุ่มคนรักหลักประกันสุขภาพแถลงข่าวหลังมีความเคลื่อนไหวของคณะกรรมาธิการการสาธารณสุข วุฒิสภา ซึ่งเสนอแก้ไข พ.ร.บ.หลักประกันสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ. 2545 โดยเปิดทางให้ผู้ใช้สิทธิต้องร่วมจ่ายค่าบริการบางส่วน ภาคประชาชนกังวลว่า ข้อเสนอดังกล่าวอาจกระทบต่อสิทธิด้านสุขภาพและหลักการของระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า

ภาคประชาชนค้านระบบ “ร่วมจ่าย”

จินตนา ศรีนุเดช หัวหน้าหน่วยงานประจำจังหวัดขอนแก่น สภาองค์กรของผู้บริโภค แสดงความกังวลต่อข้อเสนอแก้ไขกฎหมายหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ โดยมองว่า การเปิดทางให้ประชาชนต้อง “ร่วมจ่าย” อาจเป็นการทำลายหลักการสำคัญของระบบบัตรทอง

จินตนากล่าวว่า ระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติเกิดขึ้นจากการผลักดันให้รัฐนำรายได้จากภาษีมาจัดบริการสุขภาพ โดยไม่ให้ผู้ป่วยต้องแบกรับค่าใช้จ่ายเมื่อเข้ารับการรักษา หากประชาชนต้องกลับมาร่วมจ่าย ก็อาจทำให้ระบบดังกล่าวไม่ใช่หลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าอย่างแท้จริง

เธอยังตั้งข้อสังเกตว่า ผู้ผลักดันการแก้ไขกฎหมายจำนวนมากมาจากกลุ่มวิชาชีพและผู้ให้บริการทางการแพทย์ ซึ่งมองว่าระบบการจัดสรรงบประมาณในปัจจุบันทำให้โรงพยาบาลประสบปัญหาขาดทุน ขณะที่ภาคประชาชนเห็นว่า รัฐควรจัดสรรงบประมาณจากภาษีให้เพียงพอต่อการคุ้มครองสิทธิด้านสุขภาพ โดยไม่ผลักภาระกลับไปยังผู้ป่วย

จินตนายังกังวลต่อข้อเสนอปรับองค์ประกอบคณะกรรมการหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ หรือบอร์ด สปสช. ให้มีสัดส่วนข้าราชการและผู้ให้บริการเพิ่มขึ้น ขณะที่สัดส่วนตัวแทนภาคประชาชนอาจลดลง เธอเห็นว่า การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวอาจทำให้กระบวนการบริหารและจัดสรรงบประมาณขาดการตรวจสอบและถ่วงดุลจากประชาชน

จินตนากล่าวว่า หากแก้กฎหมายจนสามารถกำหนดให้ผู้ใช้สิทธิต้องร่วมจ่ายได้ ประเทศไทยอาจสูญเสียหลักการสำคัญของระบบบัตรทอง และทำให้ระบบสาธารณสุขถอยหลัง พร้อมตั้งข้อสังเกตว่า ข้อเสนอนี้อาจเกี่ยวข้องกับความพยายามลดภาระงบประมาณด้านสวัสดิการสุขภาพของรัฐ

จาก 30 บาทรักษาทุกโรคถึงข้อเสนอร่วมจ่าย

นิมิตร์ เทียนอุดม กรรมการหลักประกันสุขภาพแห่งชาติในสัดส่วนภาคประชาสังคม กล่าวว่า ในช่วงเริ่มต้นของระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ มีการกำหนดให้ผู้รับบริการร่วมจ่ายครั้งละ 30 บาท

ต่อมา ในช่วงที่ นพ.มงคล ณ สงขลา ดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข มีการประเมินว่า เงินที่จัดเก็บจากผู้ป่วยไม่ได้เพิ่มรายได้ให้โรงพยาบาลมากพอเมื่อเทียบกับกระบวนการและต้นทุนในการจัดเก็บ ขณะเดียวกัน การจ่าย 30 บาทยังเพิ่มภาระให้ประชาชนที่มีรายได้น้อย ซึ่งต้องรับผิดชอบค่าเดินทางและสูญเสียรายได้จากการหยุดงานอยู่แล้ว จึงมีการยกเลิกการจัดเก็บดังกล่าว

อย่างไรก็ตาม รัฐบาลในเวลาต่อมาได้นำการจ่าย 30 บาทกลับมาใช้อีกครั้งในรูปแบบ “ค่าธรรมเนียม” โดยให้เหตุผลว่าเป็นมาตรการป้องกันการเข้ารับบริการเกินความจำเป็น

กังวลแก้ถ้อยคำในมาตรา 5

นิมิตร์ระบุว่า ประเด็นที่น่ากังวลที่สุดคือข้อเสนอแก้ไขมาตรา 5 ของ พ.ร.บ.หลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ปัจจุบันกฎหมายรับรองสิทธิในการรับบริการสาธารณสุขที่ “จำเป็นต่อสุขภาพและการดำรงชีวิต” แต่ข้อเสนอของคณะกรรมาธิการการสาธารณสุข วุฒิสภา ต้องการเปลี่ยนเป็นคำว่า “สิทธิประโยชน์พื้นฐาน” พร้อมกำหนดว่า หากประชาชนรับบริการนอกเหนือจากสิทธิประโยชน์พื้นฐาน อาจต้องร่วมจ่าย

ภาคประชาชนกังวลว่า กฎหมายไม่ได้ระบุอย่างชัดเจนว่า “สิทธิประโยชน์พื้นฐาน” ครอบคลุมบริการใดบ้าง จึงอาจเปิดช่องให้มีการจำกัดสิทธิประโยชน์ หรือกำหนดให้ประชาชนต้องจ่ายเงินเพิ่มสำหรับบริการบางประเภท

นิมิตร์กล่าวว่า สิทธิประโยชน์ในระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติผ่านกระบวนการพิจารณาด้านความจำเป็น ประสิทธิผล และความคุ้มค่าโดยคณะอนุกรรมการ นักวิจัย และสถาบันวิชาการที่เกี่ยวข้องอยู่แล้ว หากบริการใดไม่มีความสำคัญหรือจำเป็น ก็จะไม่ได้รับการบรรจุเป็นสิทธิประโยชน์ตั้งแต่ต้น

ระบบบัตรทองจึงถูกออกแบบให้ผู้มีสิทธิทุกคนได้รับบริการที่สำคัญและจำเป็นอย่างเท่าเทียมกัน โดยไม่จำเป็นต้องสร้างคำจำกัดความใหม่ที่อาจนำไปสู่การแบ่งระดับสิทธิหรือการเรียกเก็บเงินเพิ่มเติมจากประชาชน

ปัญหาที่แท้จริงคือความเหลื่อมล้ำระหว่าง 3 กองทุน

นิมิตร์กล่าวว่า หากต้องการปฏิรูประบบสุขภาพ ควรแก้ไขความเหลื่อมล้ำระหว่าง 3 กองทุนหลัก ได้แก่ ระบบสวัสดิการรักษาพยาบาลข้าราชการ ระบบประกันสังคม และระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติหรือบัตรทอง เนื่องจากปัจจุบัน แม้ผู้ป่วยจะรักษาโรคเดียวกันในโรงพยาบาลเดียวกัน และมีความซับซ้อนของอาการใกล้เคียงกัน แต่รัฐกลับจ่ายค่ารักษาให้โรงพยาบาลในอัตราที่แตกต่างกัน

เขาอธิบายว่า ระบบสวัสดิการรักษาพยาบาลข้าราชการซึ่งบริหารโดยกรมบัญชีกลางใช้การจ่ายเงินแบบปลายเปิด โดยโรงพยาบาลสามารถเบิกค่าใช้จ่ายตามบริการที่ให้แก่ผู้ป่วย ขณะที่ระบบประกันสังคมมีงบประมาณและอัตราการจ่ายสูงกว่า โดยนิมิตร์ยกตัวอย่างอัตราจ่ายประมาณ 13,000 บาทต่อเคส

ส่วนระบบบัตรทองต้องดูแลประชาชนประมาณ 48 ล้านคน และบริหารงบประมาณผู้ป่วยในด้วยระบบการเงินแบบปลายปิด โดยมีอัตราจ่ายชดเชยค่ารักษาพยาบาลผู้ป่วยในประมาณ 8,350 บาทต่อเคส

นิมิตร์เสนอว่า หากวุฒิสภาหรือฝ่ายการเมืองต้องการปฏิรูประบบสุขภาพอย่างแท้จริง ควรสร้างมาตรฐานการจ่ายเงินแบบเดียวกัน กล่าวคือ เมื่อรักษาโรคเดียวกันในโรงพยาบาลเดียวกัน รัฐควรจ่ายค่ารักษาในอัตราเดียวกัน ไม่ว่าผู้ป่วยจะอยู่ในกองทุนใด

เขายังเสนอให้นำงบประมาณด้านสาธารณสุขที่กระจายอยู่ในหน่วยงานและกองทุนต่างๆ มาบริหารจัดการภายใต้มาตรฐานเดียวกัน โดยระบุว่า งบประมาณดังกล่าวมีมูลค่าราวร้อยละ 10 ของงบประมาณแผ่นดิน หรือประมาณร้อยละ 4 ของผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (GDP)

กังวลข้อเสนอเปลี่ยนที่มาตัวแทนในบอร์ด สปสช.

กรรณิการ์ กิจติเวชกุล อธิบายว่า คณะกรรมการหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ หรือ “บอร์ด สปสช.” มีกรรมการทั้งหมด 30 คน มาจากตัวแทน 5 กลุ่มหลัก

กลุ่มแรกคือกรรมการโดยตำแหน่งจำนวน 9 คน มีรัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุขเป็นประธาน พร้อมด้วยปลัดกระทรวงกลาโหม กระทรวงการคลัง กระทรวงพาณิชย์ กระทรวงมหาดไทย กระทรวงแรงงาน กระทรวงสาธารณสุข และกระทรวงศึกษาธิการ รวมถึงผู้อำนวยการสำนักงบประมาณ

กลุ่มอื่นๆ ประกอบด้วยผู้แทนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เช่น เทศบาล องค์การบริหารส่วนจังหวัด องค์การบริหารส่วนตำบล กรุงเทพมหานคร และเมืองพัทยา ผู้ทรงคุณวุฒิ 7 คนจากสาขาต่างๆ เช่น การแพทย์ การแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก การเงินการคลัง กฎหมาย และสังคมศาสตร์ ตลอดจนผู้แทนสภาวิชาชีพด้านสุขภาพและสมาคมโรงพยาบาลเอกชน

กรรณิการ์ตั้งข้อสังเกตว่า ในสัดส่วนผู้ทรงคุณวุฒิ 7 คน มีเพียง 2 คนที่ไม่ได้มาจากวิชาชีพแพทย์ ทำให้องค์ประกอบโดยรวมของบอร์ดมีตัวแทนจากวิชาชีพและผู้ให้บริการทางการแพทย์อยู่แล้วเป็นจำนวนมาก

อีกสัดส่วนหนึ่งคือผู้แทนองค์กรเอกชนที่ไม่แสวงหากำไรจำนวน 5 คน ปัจจุบันเปิดให้องค์กรภาคประชาชนที่ขึ้นทะเบียนใน 9 กลุ่ม เช่น กลุ่มคนพิการ สตรี กลุ่มชาติพันธุ์ เกษตรกร เยาวชน แรงงาน ชุมชนแออัด และผู้สูงอายุ คัดเลือกตัวแทนกันเองให้เหลือ 5 คน เพื่อเข้าไปทำหน้าที่ในบอร์ด สปสช.

อย่างไรก็ตาม คณะกรรมาธิการการสาธารณสุข วุฒิสภา มีข้อเสนอให้เปลี่ยนที่มาของกรรมการในสัดส่วนนี้ โดยยกเลิกการให้กลุ่มองค์กรเอกชนคัดเลือกกันเอง และเปลี่ยนเป็นให้ผู้แทนเขตสุขภาพเพื่อประชาชนทั้ง 13 เขตคัดเลือกกันเองให้เหลือ 5 คน

กรรณิการ์กังวลว่า ผู้แทนเขตสุขภาพเพื่อประชาชนจำนวนมากมีความเชื่อมโยงกับระบบราชการ เช่น บุคลากรจากสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด อดีตข้าราชการ หรืออาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน หากเปลี่ยนที่มาของกรรมการตามข้อเสนอนี้ ตัวแทนในสัดส่วนดังกล่าวอาจถูกแทรกแซงหรือควบคุมโดยกระทรวงสาธารณสุขได้ง่ายขึ้น และอาจทำให้พื้นที่ของตัวแทนภาคประชาชนที่เป็นอิสระลดลง

ข่าว

ชาวบ้านปางช้างแม่แตงเรียกร้องความเป็นธรรม กรณี ตชด.ทำร้ายควาญช้าง

auser15 — Mon, 20 Jul 2026 09:18:12 +0000

ชาวบ้านปางช้างแม่แตงเรียกร้องความเป็นธรรม กรณี ตชด.ทำร้ายควาญช้าง auser15 Mon, 2026-07-20 - 16:18

ชาวบ้านปางช้างแม่แตงและกลุ่มชาติพันธุ์ ยื่นหนังสือต่อตำรวจภูธรเชียงใหม่ เรียกร้องความเป็นธรรมกรณีทำร้ายควาญช้างจนสาหัส โดยตำรวจสืบสวนพบว่าผู้ก่อเหตุเป็นชุดปฏิบัติการยาเสพติดของ ตชด.กองกำกับการที่ 33 จำนวน 5 นาย ซึ่งเข้ามอบตัวแล้วและถูกแจ้งข้อหาเบื้องต้นฐานปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบ ด้านผู้ก่อตั้งศูนย์ภิบาลช้างภาคเหนือเผยครอบครัวผู้บาดเจ็บไม่ได้รับโอกาสเข้าพบรองผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติ

20 กรกฎาคม 2569 ที่กองบังคับการตำรวจภูธรจังหวัดเชียงใหม่ ชาวบ้านปางช้างในอำเภอแม่แตง รวมถึงกลุ่มชาติพันธุ์กะเหรี่ยงกว่า 100 คน พร้อมภรรยาผู้ถูกกลุ่มชายฉกรรจ์ทำร้ายปางตาย เดินทางมายื่นหนังสือร้องขอความเป็นธรรมต่อตำรวจภูธรจังหวัดเชียงใหม่ เรียกร้องให้ดำเนินคดีกับกลุ่มผู้ก่อเหตุอย่างเด็ดขาด โดย พล.ต.ต.ยุทธนา แก่นจันทร์ ผู้บังคับการตำรวจภูธรจังหวัดเชียงใหม่ ลงมารับหนังสือร้องเรียนจากภรรยาของผู้ถูกทำร้ายด้วยตนเอง

พล.ต.ต.ยุทธนา เปิดเผยว่า ผู้ถูกทำร้ายซึ่งได้รับบาดเจ็บสาหัสยังคงรักษาตัวอยู่ที่โรงพยาบาลและไม่สามารถให้ปากคำได้ โดยจากการสืบสวนสอบสวนพบว่ากลุ่มผู้ก่อเหตุเป็นชุดปฏิบัติการด้านยาเสพติดของตำรวจตระเวนชายแดน (ตชด.) กองกำกับการที่ 33 จำนวน 5 นาย มีนายตำรวจยศร้อยเอกเป็นหัวหน้าชุด โดยล่าสุดผู้ต้องหาได้เข้ามอบตัวกับพนักงานสอบสวนครบทั้ง 5 นายแล้ว

พนักงานสอบสวนได้แจ้งข้อกล่าวหาเบื้องต้นในความผิดฐาน "เป็นเจ้าหน้าที่ปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบ" ส่วนข้อหาอื่นยังต้องรอผลการสืบสวนสอบสวนและการสอบปากคำผู้เสียหายเพิ่มเติม โดยจะมีการส่งเรื่องต่อไปยังคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) ด้วย ทั้งนี้ ผู้ต้องหาทั้งหมดให้การปฏิเสธข้อกล่าวหา โดยอ้างว่าได้ปฏิบัติหน้าที่จริงและนำผู้บาดเจ็บขึ้นท้ายรถ แต่ผู้บาดเจ็บพลัดตกลงมาโดยไม่ได้บาดเจ็บมากในขณะนั้น จึงนำร่างไปวางไว้ยังจุดที่พบ

ด้านนางแสงเดือน ชัยเลิศ ประธานศูนย์ภิบาลช้างภาคเหนือ ผู้ก่อตั้ง Elephant Nature Park โพสต์ผ่านเฟซบุ๊กเรียกร้องความเป็นธรรมให้นายทุน อายุ 36 ปี แรงงานสัญชาติเมียนมา คนงานเลี้ยงช้างของปาง ระบุว่าตั้งแต่เกิดเหตุ ครอบครัวของทุนอิต้องเผชิญความทุกข์อย่างหนัก โดยลูกสาวถึงกับช็อกหมดสติเมื่อเห็นสภาพใบหน้าและศีรษะที่บวมของบิดาจนแทบจำไม่ได้ ครอบครัวยังไม่มีศักยภาพในการเดินทางไปร้องขอความเป็นธรรมที่ส่วนกลาง จึงตั้งความหวังไว้กับโอกาสเข้าพบรองผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติที่เดินทางมาแถลงผลงานในวันเดียวกัน แต่สุดท้ายไม่ได้รับโอกาสดังกล่าว

นางแสงเดือนขอบคุณผู้บังคับการตำรวจภูธรจังหวัดเชียงใหม่ที่ออกมารับหนังสือแทน และขอบคุณนายสมชิด กันธะยา สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรเขต 5 พรรคประชาชน ที่ลงพื้นที่ไปพบครอบครัวผู้บาดเจ็บตั้งแต่วันแรกเกิดเหตุ พร้อมรับหนังสือจากครอบครัวเพื่อนำไปยื่นต่อคณะกรรมาธิการการตำรวจและคณะกรรมาธิการการกฎหมาย การยุติธรรมและสิทธิมนุษยชน สภาผู้แทนราษฎร

ภรรยาของผู้บาดเจ็บกล่าวทั้งน้ำตาว่า สามีเป็นเสาหลักของครอบครัว ขณะนี้ไม่มีรายได้และไม่รู้จะหาเงินมาเลี้ยงลูกอย่างไร พร้อมฝากผ่านสื่อถึงนายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี ขอให้ช่วยให้ความเป็นธรรมกับครอบครัว โดยได้ยื่นหนังสือขอความช่วยเหลือผ่านสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรพรรคประชาชนจังหวัดเชียงใหม่อีกช่องทางหนึ่งด้วย

ข่าว