pietergrdevilliers

Vrygemaak tot vreugde

2025-07-04T22:02:00.046+02:00

Bonhoeffer, het jy op 11 Maart 2011 aangeteken, skryf die volgende:

O God, vroeg in die oggend roep ek na U.

Help my om te bid en my gedagtes op U te rig; ek kan dit nie self doen nie.

Daar is duisternis in my, maar by U is daar lig;

ek is eensaam, maar U laat my nie alleen nie;

ek is swak, maar U kan my help;

ek is rusteloos, maar by U is daar vrede.

In my is daar bitterheid, maar by U kry ek geduld;

ek verstaan nie u weë nie, maar U ken die pad wat ek moet volg …

Maak my vry en laat my toe om nou so te lewe

dat ek voor U en voor mense kan staan.

Here, wat hierdie dag ook al mag bring, laat U Naam geprys word.

Amen.

Daar is 'n oorvloed van donkerte om 'n mens; Alleen-wees. lusteloosheid, verwyte, radeloosheid - soos in Bonhoeffer se eerste 8 bedes.

Op elkeen hiervan is daar egter 'n alternatief: Saam met God wees, krag van Bo kry, vrede ervaar, rigting vind.

Die besef van die alternatief op die donkerte kom nie sommer net uit niks op nie.

Dit kom tot hulle wat daarna verlang. As 'n gawe - van buite jouself.

Die diepe verlange is die beginpunt van die reis: om na God te roep, sommer vroeg reeds in die dag, nog voordat die donker dinge oor mens kom.

Die wete kom nie natuurlik nie. Dit word nie ontdek nie. Dit word geskenk.

Aan hulle wat roep daarna, aan hulle wat toelaat dat God met hulle praat ("ek kan dit nie self doen nie"). Hulle wat afhankelik is.

En dit word 'n daaglikse versugting van die geestelike reis wat mens lewenslank bybly - hierdie versugting na vryheid: dan is dit die tyd om te kan regop staan. Opstaan uit die verslaentheid. Ongebonde deur eie ingekeerdheid.

Vryheid is die pad wat vir 'n mens gegee word.

Dan raak mens vry van 'n self-ingekeerdheid, 'n donkerte, die onrus.

Die belangrikste: waar mens vry word, volg die vreugde: laat U Naam geprys word. Baie dinge wat oor mens se pad kom kan uiteindelik nie die helder lig wat op mens skyn verdoof nie.

Dit is: solank ons gedagtes op die Goedheid van ons lewe gerig is. Wie soek, sal vind. Wie smag, sal staande bly.

Ek-loos

2025-04-07T04:44:00.003+02:00

Die gelykenis van die verlore seun in Lukas 15 vertel hoe beide die oudste en jongste seuns van die vader graag oor hulleself praat wanneer hulle by die vader is.

Die oudste seun vertel: “ek dien u baie jare..” en “ek het nooit u gebod oortree nie…” Hy roem graag oor sy voorbeeldige lewe.

Selfs die jongste seun se berouvolle houding teenoor sy pa gaan oor wat hy verkeerd gedoen het. “Ek het gesondig” en “ek is nie werd nie…” Hy praat graag oor wat hy verkeerd gedoen het.

Elke keer moet die vader die twee dieper in ‘n lewe van vreugde inlei. Hulle begryp nog nie werklik wat dit beteken om by hulle pa te kan wees nie.

Die oudste seun moet leer watter vreugde daar kan wees in ‘n familie wat met mekaar na jare van verskeurdheid weer kan saamwees.

Die pa antwoord nie eers die jongste seun nie. Hy laat die werkers regmaak vir die vrolike feesviering oor die merkwaardige terugkeer.

‘n Mens word eers werklik vry wanneer jy verby jou ek-beheptheid kan kyk. In albei gevalle – die jongste se berou en die oudste se gehoorsaamheid is daar ‘n dieper verhouding wat hulle kan beleef.

Wat saak maak is die herstel van verhoudinge. Bymekaar-wees na al die ellende, bring egte vreugde.

Nie vashou aan alles wat mens fout gedoen het nie. Nie te veel vashou aan jou eie voortreflike geestelike lewe nie. Mens moet dit alles kan prysgee om eenvoudig net die volle vreugde van die vader se liefdesbetoning te ervaar.

Die “ek”, hoe sleg ook al of hoe vroom ook al, maak nie regtig saak nie – wat saak maak is om alleen maar vas te hou aan daardie liefde wat alle verstand te bowe gaan. Om teen alle slegte en goeie dinge, vas te hou aan dit wat bly.

Op ‘n nog dieper vlak: die groot verlies wat ons ervaar, die erge onreg wat ons aangedoen word, kan die Liefde wat aan mens gegee word, nie ongedaan maak nie. Hoe nietig lyk ons verliese, ons goeie lewe tog in die gloed van hierdie Liefdeslig.

Die vermindering van self-gerigtheid maak ruimte vir die oorvloedige liefde wat altyd daar is vir wie daarna verlang.

Dit is tog die Verborgene: die dieper waarheid van die bevrydende prysgawe van die Ek.

Wie sy lewe verloor… Dit inspireer tot ‘n reis van volharding en heiligmaking.

Hoe lyk omgee: om te laat gaan

2025-03-18T07:00:00.001+02:00

Die vertelling van die ryk jongman wat na Jesus kom met sy vraag oor die ewige lewe (Markus 10) is nogal lank.

Die gesprek tussen die man en Jesus (17-22) word gevolg deur Jesus se gesprek met die dissipels oor hoe rykdom 'n mens blind kan maak vir wat werklik saak maak (23-31). Mens sluk waar aan 'n lewe van diensbaarheid, van omgee.

Die gesprek oor die kosbare prysgawe volg nadat die ryk man intussen van die toneel verdwyn, bedroefd omdat Jesus se antwoord aan hom nie vir hom werk nie.

Dit is te veel gevra.

Die dissipels verstaan nie veel daarvan nie. Hulle is ook maar uit die veld geslaan. Die antwoord van Jesus aan die ryk man lyk vir hulle ook maar erg. Hulle staan verbysterd (vers 24).

Jesus onderstreep met hierdie lang antwoord dat wie in God se wil leef, om 'n lewe van omgee te jaag, 'n lewe van vervulling sal vind. Dit bring onvoorstelbare vervulling.

Mens sien dit dikwels: daar is niks wat 'n mens so inspireer as om te sien hoe mense mekaar in hul armoede en swaarkry bystaan nie. Dit is die opofferende liefde van 'n ouer, kind, vriend, vreemdeling wat mens telkens verwonderd laat.

Dis nie mooipraatjies nie. Die lewe kan veeleisend wees: by die omgee en in die liefdesgemeenskap met ander is daar ook vervolgings (vers 30).

Die lewe van omgee is duś nie sonder teleurstellings nie.

Die verhaal van die ryk man eindig met sy vertrek - hy verdwyn van die toeneel.

Die verborgene van die verhaal is die opmerking dat Jesus die man aangekyk en lief gekry het. Hy wil hom deel maak van sy volgelinge. Dit maak sy vertrek soveel treuriger.

Die verhaal eindig sonder dat daar iets oor die ryk man verder geskryf word.

Die vreemde is nou: Jesus laat hom gaan. Sonder verwyte of dwang.

Die liefde kan soms ook net laat gaan. Soos die pa van die verlore seun wat nie in die pad van sy kind staan nie.

En, die verbysterde dissipels wat trots vertel hoe hulle alles vir Hom opgeoffer het (vers 28), sonder begrip vir Jesus se liefdesaanbod en nog steeds self-gerigd, het Hy in sy binnekring gehou.

Ten minste het hulle nie van hom weggedraai nie. Hy het geweet hulle moet nog 'n lang, steil pad saam stap.

Liefdevol het hy in hierdie reis (sien die volgende gedeelte, (32-34), hulle vrese besweer deur met hulle te praat oor sy self-prysgawe. Nie patologies as 'n self-vernietigende opoffering nie. Maar wel in liefde as 'n gawe van diensbaarheid (vers 45). Hy loop 'n pad waarin hy homself gee as 'n omgee vir hulle, al is dit 'n lydenspad.

Om te dien, met al jou besittings, maar ook met jou lewe: dit bring 'n lewe van verwondering. Dit is die kenmerkend van die lewe tot in ewigheid.

Ongedwonge en totale omgee

2025-03-17T18:42:00.001+02:00

Die verhaal van die soekende ryk mens in Markus 10 het 'n ook einde.

Die man soek Jesus op met 'n vraag wat lank al aan hom knaag.

Hy weet al so baie van God, geleer in die Wet wat aan mense gegee is as die volmaakte wil van God: dit is 'n lewe van goedheid: om nie te moor, steel, te lieg, eg te breuk, korrup te wees en om eerbied te betoon.

Hy luister hoe Jesus vir hom die volle konsekwensies van goedheid uitspel. Om goed te wees, beteken om alles wat jou hart sluit vir hulle wat jou liefde nodig het, op te gee.

Die hoogste goed, die diepste waarheid, die kosbaarste besitting, die eenvoudigste van alle dinge is om om te gee, veral teenoor hulle wat jou liefde nodig het.

Dis so eenvoudig soos dit.

Moenie dat iets tussen jou en ander mense kom nie.

Gee jouself. Nie net vir God en God se wet nie, maar ook vir God se skepsels.

Wees, soos God, lief vir alle mense, ook die geringstes, die armes.

Ontferming is die hart van die evangelie. So het God liefgehad.

Dit is 'n peiler van spiritualiteit. Die sagte hart vir ander maak 'n ewige verskil.

Sonder hierdie omgee is 'n mens se lewe droewig, hol, leeg.

Droewige rykdom of die hemelse skat.

2025-03-02T20:51:00.212+02:00

Watts se skildery van die ryk jongman. (Tate galery).

Droewige rykdom,

Al drie evangelies vertel die verhaal van iemand wat na Jesus kom en vra hoe om die ewige lewe te beërwe (Lukas 18; Matteus 19 en Markus 10):

Net Markus vertel hoe Jesus gereageer het toe die man vir hom sê dat hy van kindsbeen af ‘n wetsgehoorsame lewe gehad het. Hy lei'n lewe van getrouheid aan God se wil van sy vroegste lewensjare

Markus skryf dan dat Jesus hom aangekyk het en hom liefgekry het. (Ὁ δὲ Ἰησοῦς ἐμβλέψας αὐτῷ ἠγάπησεν αὐτὸν). Jesus, sê Markus, bewonder ook die rykes wat tog God se wil gehoorsaam.

Die ontmoeting met die jongman begin op ‘n opvallende manier: die jongman "hardloop" na Jesus toe. Hy is gretig en haastig om by Jesus uit te kom. Hierdie eenvoudige opmerking wys op die man se dringende verlange om so gou as moontlik by Jesus uit te kom en om sy raad te kry oor hoe om 'n sinvolle lewe te kan vind. Hy het 'n openheid vir Jesus: hy vra die vraag wat alle mense een of ander tyd besig hou: hoe vind 'n mens 'n lewe van volkome rus. Hoe kan die ewigheid in 'n mens se hart inwoon?

Die jongman se positiewe houding word heel koekreet verder onderstreep as hy voor Jesus "kniel" (vers 17). Die gekniel is 'n besondere gelaaide gebaar: In Markus evangelie is kniel ‘n simbool vir verwondering en ontsag. Die ryk man weet hy is in die teenwoordigheid van Wysheid, van 'n mens wat die geheim van die lewe uitleef.

Sy vraag oor die vind van die “ewige lewe” word in vers 21 verduidelik: as ‘n mens Jesus volg deur selfs ook jou aardse skatte in sy diens te stel, het jy “’n skat in die hemel.” Want as jy ook jou skatte kan prysgee, “volg” jy Jesus en ontvang jy 'n skat groter as alle aardse dinge.

In vers 30 word die hemelse skat verder verduidelik: dit is nie 'n vreemde, onaardse belofte nie. Trouens, die hemels skat is merkwaardig "aards": dit is 'n skat van baie huise, broers en susters, ma’s en kinders, en grond.

Die diepste geheim van die lewe in om in die kring van mense opgeneem te word. - wat tot in ewigheid strek. :Volg My, sê Jesus: dit is 'n gemeenskap wat in Hom gewortel is. Wie leef soos Hy en met Hom, word deel van wat nooit vergaan nie.

Mens word deel van en opgeneem in ‘n familie, die huisgesin van God wat saamgebind is deur 'n band van omgee. As mens in jou aardse bestaan rus, vrede in die volmaakte veiligheid "in hierdie tyd" (vers 30) in die liefdeskring van jou geliefdes vind - hoeveel te meer, honderdvoudig meer, in die kring van geliefdes wat in God altyd bly "leef" (30).

As die lewe hier nog "vervolging" insluit, maar reeds 'n mens se lewe met goedheid vul, des te meer wanneer 'n mens verby vervolging kan kyk na die lewe wat net in liefdevolle self-prysgawe te vinde is.

Om by Jesus te wees, skryf Markus dus, is lewensvervullend - dit oortref enige iets wat jy mag weet of het. "Volg my", op die weg van "weg-gee", van om-gee.

Dit is genoeg. Dit is waarom die lewe gaan.

Daarsonder, as 'n mens kies vir wat "joune" is, vasgevang is in jou diepste vasklou aan verganklikheid, aan koue muntstukke en stomme aardse besittings, aan jouself en jou eie dinge, neem jy jouself op in droefheid. Jy word arm aan vreugde, 'n gevangene van dit wat nie liefde gee nie.

Die verhaal vertel tog die droewe verwerping van Jesus se liefdes-aanbod. Terwyl Jesus vir die jongman liefkry, is sy reaksie om bedroefd en treurig “weg” te gaan van Jesus. Hy sien nie kans om te volg nie.

Hy het met sy indrukwekkende verlede van uiterste wetgetrouheid nog steeds soekend na Jesus aangehardloop gekom. Sy lang lewe van getrouheid het aan die wet hom onvervuld gelaat het.

Iets, het hy besef, kort en iets skort.

Vol afwagting, selfs verwonderd en opgewonde - in die hoop dat die hongerte in sy hart uiteindelik gestil sal word.

Die droewige verhaal van die soekende man is ‘n verhaal van deformasie: die droewige uiteinde van ‘n vlak verhouding met God wat self-gerig is. Terwyl Jesus hom stip aankyk, draai hy weg.

Watts se skildery hierbo van die man, uitgedos in sy blink, indrukwekkende gewaad, vat die hart van die verhaal vas: Kop onderstebo, treurig, nog altyd in die donker, eenkant, op sy eie, met sy gesig weggedraai van die "Goeie Meester." Hy, die getroue wetsgehoorsame, die nuuskierige luisteraar na Jesus, is uiteindelik nog alleen, eensaam, eenkant, sonder die kring van liefde om hom.

Hier staan die Soeker, rug gekeer op die Een wat liefdevol verlang dat hy by Hom moet wees.

Maar daar is meer aan die verhaal.

Lewensviering

2024-10-23T23:03:00.002+02:00

Elke dag het genoeg aan sy eie, aan soveel wat kom en wat gaan.

As mens terugsit, stil word en oë toemaak, kom daar, te midde van alle wisselvallighede, die diepe besef van lewe.

Mens kan jou verwonder daaraan.

Ek bly die afgelope tye daaroor mymer.

En dan die besef, telkens weer, dat dit 'n genadegawe is.

En dan, het ek die afgelope maande ervaar, kom die besef by jou op van hoe dankbaar jy kan wees.

Dat jy die gawe van die lewe ontvang het.

'n Lewe so ryk, so vol, so onbegryplik kosbaar: jare lank jou deel. 53 jaar.

Selfs dankbaar vir die pyn. Want ook dit was goed. Net goed.

Die lewe laat jou val. Maar die lewe tel jou weer op.

Die hand wat dit so mildelik uitgedeel het, glo ek, is die hand wat my vashou.

Tot die ewige lewe.

Wanneer sy my na aan haar vashou.

2024-10-20T20:45:00.067+02:00

Hier is in die artikel (hier onder) veel om oor na te dink:

Mens laat nie die pyn van verlies ooit agter nie. Jy kan nie. En dit is wreed om vir hulle wat rou te vertel hulle moet aanbeweeg.

Die verlede bly in al sy pyn by ons.

Daar is inderdaad ook 'n tyd om te rou.

Die evangelie vertel immers dat pyn / lyding en opstanding deel bly van ons lewe.

Ons kan pyn nie ontkom nie.

Ons kan egter steeds in pyn probeer soek om die wonder van liefde raak te sien - hoe pynlik en moeilik dit mag lyk.

Ek leer om elke dag te onthou hoeveel liefde sy in my lewe ingedra het. So stilweg en geduldig dat ek dit nie altyd na waarde geskat het nie.

Elke keer weer, elke dag, onthou ek ander, nuwe dinge wat van haar liefde in my lewe vertel. Duisend keer.

Want die liefde is so wyd, so wyd. Dit sien 'n mens net as 'n mens oë oopmaak en fyn kyk.

Sy het 1 Korintiërs 13 beliggaam. Ek lees dit en besef: elkeen van die vrugte van die liefde in daardie hoofdstuk het in my lewe waar geword. In haar, in alle eenvoud en waarheid.

"Love’s imagination never tires of ways to keep its beloved close": Sy bly naby aan my, ook en veral in die routyd.

Die pyn vertel immers van die Nabyheid wat by ons in die liefde bly.

Hier is die artikel uit Ecstaticse nutste nuusbrief:

I have come to think of those who grieve as time-travelers. If one cannot be near the beloved in the present, then they will find a way, somehow. Looking to the past, love keeps every scrap and shred of memory close so that it might be preserved. Looking to the present, love enters the multiverse, keeping hold of a parallel world of what might have been—our 25th anniversary, her fifth birthday, getting to see the look on your grandmother’s face meeting her first grand. Love’s imagination never tires of ways to keep its beloved close.

I warmed to the wonder of my first pregnancy during Advent. Then, the week before Christmas, just as the world readied to celebrate the ultimate pregnancy and birth narrative, I miscarried. It was Advent’s week of joy. I soon became pregnant again, and my daughter was born one year nearly to the day later, so our December will forever hold two daughters, two very different birth stories. When she was one and a half, I lost another pregnancy—strangely, on what should have been the birthday of our first.

Crossing In A Moonlit Night by Albert Rieger (1900)

For those who love someone who is no longer here, time can be tricky. Days can hold the triple threat of memories past, ghost futures that should have been but aren’t, and the time-senseless present. The grief of what could have been settles into the crevices of the calendar like silt into river rock. I never wanted to be “over it.” I wanted to stay close—if not in the present or future, then in memory.

Whether you’ve lost a baby you’ve never met or a partner, parent, friend, or family member with whom you hoped to share a lifetime, in loss you confront the death of the future. This singular grief is to hold in your imagination what should have been, while reckoning with a reality you did not choose.

In the thick of grief after my first pregnancy loss, I re-read Madeleine L’Engle’s classic A Wrinkle in Time, following the impulse to return to old favorites. And here I found a new frame for the lengths love will travel through time.

A Wrinkle in Time follows teenage Meg, her little brother Charles Wallace, and friend Calvin in an interstellar search-and-rescue mission for their scientist father who has been captured by dark forces on another planet. The Library of America calls it “one of the most beloved and influential novels for young readers ever written.”

Perhaps because Meg Murry is all of us—feeling awkward in her skin, glasses and braces, full of faults and angsty in her self-awareness of them, yet fiercely protective of those she loves. And in the end, it is this love that has the last word, a hope that is held out to all of us.

The novel, first published in 1962, was an odd bird among young adult fiction, as it did not shy away from what might be considered more “adult” topics. L’Engle deliberately declined to dumb the narrative down for young readers, instead trusting their imagination and intelligence to grasp big ideas in physics, philosophy, and religion. Most of all, she did not shield young minds from very real forces of darkness.

It would seem L’Engle was suspect of linear thinking. “A straight line is not the shortest distance between two points,” says Mrs. Whatsit, an astral being who guides the children in their interstellar journey.

It is Mrs. Whatsit who introduces the children to tesseract time travel. In a pivotal passage, Mrs. Whatsit likens tessering to an ant crawling across a skirt. The ant can take “the long way,” marching straight across from point A to point B, or—she pinches the skirt to connect the two points—the ant could simply take a shortcut across the fabric fold. This “wrinkle” is the tesser: a shortcut.

To be alive is to move through time and space. Surely, we are constantly tessering—but not always tessering well. Mostly, we’d prefer to tesser out of unpleasant times and spaces, and tesser only into brighter, happier, more successful, more settled times. But that’s not how life works. Life holds a startlingly diverse array of experiences, and we do not get to choose the time we’re in.

Some define the conventional advice of “Time heals all wounds,” or “This, too, shall pass,” as spiritual bypassing, overcomer culture, or toxic positivity, but by whatever name, we’ve all heard the scripts. The language of bright-siding and brave-facing all presumes a linear mindset; the assumption that personal progress is the reward for those who just push through, that we can make a clean getaway from past pain by simply hopping “over” it like a track hurdle. That the ideal life traces the pattern of the hero’s journey—sure, you might face some setbacks, but from there, the only way forward is up. And maybe worst of all, this mindset ratifies the expectation that if your life is not a bright line rising steady to the right, you’re doing it wrong.

Within this straight-line mindset so favored in the modern Western world, resilience is often presented as putting as much A-to-B distance between oneself and past pain as possible. But no one should have to hustle for their own healing. A straight-line-to-the-top is too simplistic for the complex creatures that we are, and I dare not believe that our healing is so cleanly predictable that it can be charted on graph paper.

The cycle of the seasons, of both the earth and the sacred year, shows us there is no clean, straight line. There is only the slow-gathered accumulation of wisdom through the circle as we move through the seasons high and low, dignifying each through honest witness. If time is not linear but cyclical, authentic resilience is cultivated through braving the bend again and again, deepening with every new orbit. The strength we need most is sourced not in bouncing back or powering through or even fighting forward, but in holding in tension the highs and lows of the human experience. True resilience will never be a project of denial, but rather one of open witness. We become more human when we choose not to make less of our pain. This is precisely the way God became human: never to minimize our pain as overcomer hustlers are quick to prescribe, but rather to take on human skin and scars himself with us.

“Over it”—what an empty place to be, where nothing can touch you. I hope I’m never over the realness of loving another, even if this means enduring loss. I hope I’m never over the depths and empathy that love through loss has awakened in me. I hope I’m never over it because if you dim one set of colors in the color wheel of human experience, you will desaturate them all.

Contrary to the hero’s journey, which suggests time is only well spent toward rising success, the Scriptures say otherwise. There is a time for everything, we are told, a season for everything under the sun: “a time to be born and a time to die, a time to plant and a time to uproot” (Ecclesiastes 3:2). A time to weep, laugh, mourn, and dance. “A time to scatter stones and a time to gather them” (Ecclesiastes 3:5).

And so the circle turns, again and again and again. It seems to me that tessering might be simply the way we move around the circle of time, as it is expressed in the Christian liturgical year. Maybe this is the essence of taking on the risks of life and love: accepting that there is a time for everything, and trusting that God is with us, around the circle, in every time. God with us in the birthing, the dying, the weeping, the gathering. God with us in mothers wailing and prophets rejoicing. God who is never “over it”—far-removed and distant from human pain, but profoundly with us in every experience of love, loss, and liminality.

Maybe the invitation is not to get over our loss, but to go around the circle ever deepening and drawing closer to the beating heart of love Itself. Maybe this is what it means to tesser well: braving the multiverse, trusting that God is with us in every time.

Sacred time is the tesseract by which divine love breaks into our here and now, wrinkling the hem of eternity to be with us, traveling through space and time to be with the beloved. The liturgical year is not about memorializing the past; it’s a living remembrance that reaches into our present, as if to take our hand and say: Here, trace the pattern. Feel the deep grooves of motion across time, the center that will hold, the pattern that will not break.

L’Engle describes tessering as traveling at faster than the speed of light. One might say that tessering is traveling at the speed of love—a love that never lets go, no matter what dimension we find ourselves in.

Adapted from Even After Everything by Stephanie Duncan Smith. Copyright © 2024 by Stephanie Duncan Smith. All rights reserved. No part of this excerpt may be reproduced or reprinted without permission in writing from the publisher.

Stephanie Duncan Smith
Author & Editor

Stephanie Duncan Smith is a senior editor at HarperOne, the creator of the Substack newsletter Slant Letter for writers, and the author of the October 2024 release Even After Everything: The Spiritual Practice of Knowing the Risks and Loving Anyway.

Veilig

2024-10-20T10:18:00.021+02:00

Die nuwe vertaling van Deuteronomium 1:31.

In die woestyn het julle gesien dat die Here julle God julle die hele pad wat julle gekom het tot op hierdie plek dra, soos 'n man sy seuntje dra.

Maar die vertaling wat jy neergeskryf het, destyds al, op 22 Oktober 2000 is: Julle het in die woestyn "ondervind" dat die Here julle die hele pad dra.

Van sien tot ondervind. Deurtrekte belewenis. En tog - sien is glo. Albei vertel die verhaal van geborgenheid.

Dit is immers waarom die liefde gaan: om veilig te wees en te voel. Soos 'n seuntjie by sy pa.

Vanoggend op hierdie lente-Sondag, is dit sekerlik my hartservaring. Die Here dra 'n mens die hele pad.

22 Oktober 2000 was ook 'n Sondag...

Dis net: die wete dat jy dit op daardie dag net so as een versie kon skryf, jou gedagtes en hart vol van 'n enkele Skrifwoord wat jou veilig laat voel het, maak tog terselfdertyd ook die gemis net skreiender.

Die hart is aan skerwe.

Om eenvoudig net uit God se liefde te leef. Oor egte nederigheid.

2024-10-12T11:30:00.003+02:00

Ad Montem se nuusbrief het 'n diepzinnige uitleg van 'n verhaal van die Woestynvaders.

De spreuk: Abba Macarius was eens op de terugweg naar zijn kluis; hij kwam uit de moerassen en droeg een bos riet. Op zijn pad kwam hem de duivel tegemoet met een sikkel in de hand. De duivel probeerde hem met de sikkel te raken, maar het lukte hem niet. En de duivel zei: Ik heb zwaar van jou te lijden, Macarius, want ik kan het niet van je winnen. Want, zie maar, ik doe alles wat jij doet. Jij vast en ik eet helemaal niets. Jij houdt nachtwake en ik slaap nooit. Er is maar één ding waarin je het van mij wint. Abba Macarius vroeg hem: Wat is dat dan? Je nederigheid, antwoordde de duivel, daarom kan ik het niet van jou winnen.

Hier is Ad Montem se kommentaar op die gesprek:

De duivel komt Abba Macarius in deze spreuk heel menselijk tegemoet, en hij deinst er niet voor terug rustig een gesprek met hem aan te knopen. De duivel is hier als het ware zijn eigen spiegelbeeld, zijn schaduwzijde die precies dezelfde dingen doet.

Als we in alle rust het gesprek met hem aangaan, merken we hoe herkenbaar hij is: hij dwaalt rond en kan geen rust vinden, omdat hij voortdurend bezig is zichzelf met anderen te vergelijken. Hij wil alles beter doen dan anderen en voelt zich toch steeds tekortschieten. Met zijn vergelijken houdt hij zichzelf gevangen in een spinnenweb waar alles draait om ‘hoe anderen mij zien’. Verstrikt als hij is in deze laag van het bestaan, haalt hij uit naar Abba Macarius, die op de terugweg is naar zijn kluis nadat hij riet heeft gesneden in het moeras. Maar Macarius blijkt voor hem onaanraakbaar, omdat hij leeft op een ander niveau van bestaan, waarin hij er simpelweg mag zijn zoals hij in Gods ogen is.

Dat is de nederigheid waar deze spreuk uiteindelijk over handelt: leven vanuit de diepte van het door God gezien en bemind zijn, en vanuit die verworteling – zoals de krachtige wortels van het riet die tot in het water staan – jezelf en de situatie aanvaarden zoals die is. Daarmee ben je wezenlijk onaanraakbaar voor zowel de kritiek als de bewondering van anderen.

Het venijnige hierbij is wel, dat zodra je het zelf als nederigheid gaat zien en dus als het ware een verdienste van jezelf, de nederigheid meteen weer vervlogen is. Zo blijkt de duivel in deze spreuk uiteindelijk niet alleen de vergelijker maar toch ook de verleider, want hij weet Abba Macarius er toch toe te verleiden de vraag te stellen naar wat het is waarin hij het van de duivel wint. Daarmee begeeft hij zich in de nieuwsgierigheid, wat bij Bernardus de eerste trede is van de trap van de hoogmoed.

Uiteindelijk blijkt niemand – ook Abba Macarius niet – een toonbeeld van nederigheid te zijn. Pas in het vergeten van onszelf in Gods blik van onvoorwaardelijke liefde komen we op die laag van het bestaan terecht waar we er simpelweg mogen zijn en waar wij dan ook werkelijk thuis zijn.

Nagtelike vrede

2024-09-21T00:00:00.004+02:00

https://www.afrikaans.us/afrikaans/culture/op-afrikaans/musiek/choirs/oos-kaapse-kinderkoor/somerkersfees/ Gesing deur die Oos-Kaapse kinderkoor.

Die onlangse Kyknet program oor Koos du Plessis was boeiend, ryk aan insig en by tye diep ontroerend.

Koos, het meer as een van die sprekers beklemtoon, se werk is tydloos in die manier waarop dit verby alle oppervlakkighede die diepere uitbeeld en vier. Hy dring deur tot wat werklik saak maak. om op die manier te skryf oor dit wat spreek tot die mens van alle tye.

Ek onthou die verwondering in my toe ek vir die eerste keer die magiese "Kinders van die Wind" gehoor het. En telkens weer bly dit ‘n lied wat iets in mens raak en jou verwonderd laat.

Reeds daarom het sy digkuns ‘n mistieke trek en krag.

Die besondere program het in detail ingegaan op sy besondere digterskap en musikaliteit.

Maar dit is veral ook die inhoud van sy werk wat diepte het.

Soos byvoorbeeld die boeiende eerste twee verse van sy Somerkersfees wat in die Liedboek opgeneem is. (Die derde vers is later bygevoeg en wyk af van die vorige twee verse met sy invoeging van 'n nuwe tema).

Mens resoneer met die lied. Dit sing immers van ‘n Afrika kersfees. Dit is ‘n gebed vir die Suiderkruis-land, in die somertyd. Dit leef in ons tyd en onder ons.

Dis nie net die Afrika-somer wat tref nie. Die lied is veral deurtrek met ‘n diep verlange na vrede.

Kerstyd is die tyd van vrede. Só was dit in bybelse tye. So word dit in Koos se kerslied uitgebeeld.

Die lied praat oor iets wat diep in ons leef, van ons smagtinge na 'n einde van die geweld van elke dag en alle tye.

Veel word deur sommige mense gemaak van Koos se melankolie, selfs by tye beskryf as depressie. Miskien is dit wel daar. Maar sy “melankolie” het in hierdie lied 'n dieper betekenis. Dit is eerder 'n biddende verlange wat diep in ons menslike psige ingebed is en wat smag na dit wat ons tot rus kan bring.

Dit is 'n vreugdevolle, blye lied. Tog gaan dit in die lied oor ‘n anderse vrede as bloot net die afwesigheid van geweld en geraas. Vrede gaan nie oor kerspresente, jolighede en partytjie-hou nie.

Heel vooraan in die lied word die toon uitdruklik uitgewerk: dit is 'n "stille nag van vrede." Dit kom in die donkerste nag, as alles stil geword het. Dit is vrede in die "nagtelike swye."

Mens kan maklik die eintlike diepte van die kerstyd verslaap...

En nou kom die lied in die kerstyd terug, as 'n ou, ou verhaal. Lank verwag, vertroetel in menseharte oor eeue heen as die terugkeer van die verlore paradys, wanneer die skepping in volle harmonie en skoonheid weer sal sing van die goedheid van alles.

Hemel op aarde en aarde verbind met die hemel. Vrede op aarde. Lof in die hoogste hemele.

Dis die “ou verhaal”, die “stemme uit die ver verlede” wat die diepere betekenis onderstreep. Selfs in die afgeleë plekke, selfs in die sterrevelde, weg van woelige stede, word die verlore vrede weer sigbaar, weer hoorbaar.

Nietemin is die toon ook ingehoue, sag, want byna geruisloos, stilweg is die boodskap te hore, "ruis" dit oor die aarde heen. Dit is aards, mens sien en hoor daarvan, maar terselfdertyd ook stil, broos, breekbaar.

Tog is dit terselfdertyd ook bo-aards, ongewoon. Engele praat daaroor. Vanuit die hoogste perspektief gesien, is dit ‘n tyd van welbehae. Eer aan God in die hoogste hemel, en vrede op aarde vir almal in wie Hy 'n welbehae het. (Lukas 2:14)

Hierdie keer, op kersdag, is dinge anders as in die ou verlede. Die somerlied sing bly van 'n “welkom” tyd. Wat mens afbreek, word as 'n geskenk teruggegee, ‘n gawe wat die tye van geweld afbreek. Wat mense lank verwag het – in die ou, ou tye het uiteindelik begin deurbreek - die vrede, in verre tye aangekondig en verwag, is hier: dit is tyd vir die blye groet aan die goue, nuwe daeraad. Mens sien iets van die ánder aarde, die paradysplek wat in die Liefdestyd vir die mens terug gegee is.

Maar nog het al hierdie gedagtes nie die laatste sê nie. Die lied soos Koos dit geskryf het, eindig op 'n hoogtepunt met die lofsang: gee aan God die eer. Van buite af, word mense herinner aan die mistieke gawe van ‘n vrede wat in die donkerste nag, in dorre onherbergsaamheid in harte verseël word.

Die hart word dankbaar, bly omhoog opgetel om oop te wees vir die groot gawe van goedheid. En die raaiselagtige skoonheid van die gawe bring ontsag, maak mens tot verwondering voor die Gewer van die goeie, voor dit wat die mens sal wees - elke keer as die welkom gawe as 'n werklikheid ervaar en omhels word. Welkom, o vredestyd, hier by ons.

Dit is dáár, te sien en te hoor: in die stille nag. In die eenvoud van die sterrevelde.

Daarom die fyn luister, die aandagtige oorgawe, na die ou ou tyding wat in die helder somertyd by ons kom woon het.

Op dié manier gesien, word elke dag 'n kerstyd. In die onrustigheid van ons daaglikse bestaan, in die worsteling om sin in die donker nag van ons lydensweg, kom daar wel 'n oomblik wat ons vrede verwelkom: Wanneer ons verlang na 'n helder somertyd is dit immers omdat ons vashou daaraan dat God by ons in ons verlange is.

In dié tyd van alleenheid, in die donker nag van die gees, word ons van alles gestroop, van alle oppervlakkighede bevry om alleen maar rus te vind in die onverwoesbare rus wat alleen Hy kan gee.

Te midde van ons smagtinge, kom daar 'n stil, bros welkomsgroet.

Dis 'n wankelrige vashou aan die ou, ou tyding uit die ou verlede.

Hier is die woorde:

Welkom, o stille nag van vrede onder die Suiderkruis

Wyl stemme uit die ou verlede oor sterrevelde ruis

Kersfees kom, Kersfees kom, gee aan God die eer
Skenk ‘n helder somerkersfees aan hierdie land, o Heer

Hoor jy hoe sag die klokke beier in eeue-oue taal
Kyk, selfs die nagtelike swye, vertel die ou verhaal

Kersfees kom, Kersfees kom, gee aan God die eer
Skenk ‘n helder somerkersfees aan hierdie land, o Heer

Elders skryf Koos ‘n lied wat die mistieke, brose aanbreek van die vredestyd vier:

Wanneer die wêreld stil en kalm is,
Wanneer die maan oor die heuwels wag,
En die sterre blink met ’n rustige glans,

In die stilte van die nag,
Wanneer die wind oor die veld gaan,
Wanneer die skaduwees lank en magtig raak,
En die aarde haar geheimenisse onthul,

In die stilte van die nag
Leker die maanlig oor die bos,
Wanneer die stilte sag en sag
Die rustige ritme van die donker omarm.

In die stilte van die nag
Voel jy die warmte van die aarde,
Die kalmte wat die siel verlig,
En die gevoel van vrede en rus.

In die stilte van die nag
Is daar geen angs, geen vrees,
Net die fluistering van die natuur,
En die belofte van die dag wat sal kom.

Doringkroon

2024-08-20T22:17:00.001+02:00

Op 'n keer, net na haar derde groot operasie, en nie lank voor haar dood, was ek by Susan in die siekeboeg.

Sy was baie siek. Haar liggaam was verteer, haar lyf was gedaan.

Tog het sy nog hard probeer om na my te kyk toe ek met haar praat.

So asof sy my wou gerusstel. Asof sy wou laat weet sy is tog daar vir my, selfs as sy eintlik nie meer kon nie.

Sy kon eintlik regtig nie.

Ek was besig, het dit dieper en wreder in my binnenste ingedring, om haar te verloor.

Juis, toe nog, is daar haar sagte, weerlose uitreik na my,...

Ek loop in die gang af, oorweldig deur hierdie donker oomblik. Ek kan byna nie sien waar ek is of gaan nie.

Voor my kom iemand aan wat my een kyk gee en stil gaan staan. Sy het besef, dadelik.

Want sy het kort tevore self haar man na 'n lang lyding verloor. "Ek praat nog elke aand met hom", het sy my een kaar vertel toe ons oor haar verlies gesels het.

En boonop dra sy die las van haar kind se lewe wat heeltemal uitmekaar val. Dit moet erger as haar man se dood wees, het ek soms gedink, want sy staan hulpeloos voor die las wat sy moet dra oor wat met die kind gebeur.

Dis 'n doringkroon wat sy dra. Elke dag se rou wonde.

Sy trek my woordeloos nader en slaan haar arms om my. Sy hou my vas. Niks getroos nie. Nie maklike woorde nie.

Sy sê niks nie. Sy weet. En sy wil net probeer troos.

Sy help ander om orent te bly onder die aanslag. Want sy weet.

In die gang in daardie helder, sonnige winteroggend omhels sy my. 'n Eenvoudige daad van ontferming.

Dit was, besef ek vandag, 'n aanraking wat eintlik gekom het van die Een wat ook so 'n kroon gedra het. En Hy het dit uit pure liefde gedoen. Met min woorde, die allerminste gepraat, het Hy die mens in hul lydingstog omhels, en saamgeneem paradys toe.

Daar in die gang het sy my vertel van die Groter Liefde wat by ons bly - selfs op die mees onverwagte oomblik.

Daar is soveel ontsagwekkendheid aan die belangrikste boodskap van die evangelie - dat God liefde is. En dat ons in die liefde inwoon. En dat ons vertrou word om instrumente van daardie liefde in ander se lewens te word.

Van "God wat leef in ons" tot "Ons in God se lewe".

2024-05-28T00:15:00.000+02:00

Dit is eintlik te verwagte as mense sê dat God deel is van hulle lewe. Die binnekoms van God in 'n mens se lewe verander en vernuwe immers mense wanneer hulle tot geloof kom. En die lewe word dan 'n immer groeiende en selfs gloeiender verhouding met God wat in die diepste kern van ons bestaan inkom. Dis dus goed om te kan sê God is in ons.

Maar daar is 'n ander proses wat mettertyd op gang kom as mense so saam met God reis: Dit is 'n proses wat uitloop op 'n verdere diepgaande oomblik wanneer mense uiteindelik begin besef dat hulle deel in God se lewe.

Dit skryf jy op 20 April: op 'n dag in 'n kort opmerking: Daar verskuif iets in mens - dan groei die besef dat ons deel is van God se lewe. Dit is 'n volwassener begrip van 'n God wat genadiglik mense inlyf in oneindigheid.

'n Mens kyk dan met nuwe oë na die wêreld om jou en na die lewe buite jouself. Dit word in jou oë God se wêreld waarin God woon en wat God as lewensruimte geskep het. Wat voorheen skaars raakgesien is, skuif nou in die sentrum van 'n mens se geloofservaring.

Hoe lyk God se lewe? Alles wat altyd rondom ons was, kry skielik nuwe sin: God se lewe is om ons, veel groter as ons, maar dan (!) heel gewoon neem God ons op in die mees gewone van dinge.

Mens sien dit eers wanneer jy 'n oop gemoed het vir God se lewe wat oneindig groter as mens se eie lewe is.

Hierdie nuwe kyk na die wêreld, omtower die gewoonheid. Dis God s'n, besef 'n mens. En ek deel daarin. In al sy gewoonheid, maar ook in sy rykheid. Wat is die mens! wonder die Psalmdigter.

Dit dring 'n mens tot verrukking. En tot dankbaarheid - om te kan en te kon deel in die Lewe. Pure genade.

In die Psalms is daar ekstatiese lofprysinge op die wonder van die skepping as God se woning en lewe. In die woord van Psalm 139:14, bv. "Ek wil U loof, want U het my op 'n wonderbaarlike wyse geskep. Wat U gedoen het, vervul my met verwondering." (Ook bv. Psalm 19).

Dis taal waaraan 'n mens dalk te gewoond geraak het. Sheila Cussons se boeiende gedig met die titel "Orrel"(!) vul Psalm 139 aan en help 'n mens om nuut na God se lewe te kyk. Die gedig is 'n diepe mistieke teks wat die aarde vier in al sy skoonheid. Dit is mistiek omdat dit dieper kyk na dit wat ons in verrukking voor God bring. Dit vertel hoe dit kom dat 'n mens verwonderd oor God se lewe kan wees.

Orrel (uit die Woedende Brood).

My sintuie is verwisselbaar,

hoor kleure, beluister geure:

skarlaken trompetter, peper is

'n pizzicato en bruin roffel -

En somer, somer veral, trek

deur die neus: son is seepkook.

Wololie van warm lug verras my,

soos die sweet van krygers wanneer

uie stoom in 'n pot - En iemand

is daar, so fyn-sensueel-gesond

dat hy in slaap neute en lou melk is,

en wakker, gloeiende Augustus

in 'n sonbesie-dennebos. En elke

jaargety kies sy sintuie uit -

winter is pure oor - en meng hulle

weer tot elk in elk die ander herken,

en popelend van kreature,

verwikkeld kontrapuntaal, om

die ronde jaar die groot Te Deum

galm, met al die registers oop.

Wie hulle so in die aarde inleef, kom onwillekeurig tot luide lof. Maar op die diepste punt is dit nie lof van die aardse nie. Eerder van God. En dan is dit ook nie lof oor God nie. Dit is heel mistiek, 'n intieme toekeer tot God, eerder om "U" te loof - Te Deum. U, o God, wil ek loof met alles in ons, ook op 'n aardse manier deur al ons sintuie.

Nag Pa:

2024-05-25T01:23:00.000+02:00

Ek begin vir haar nagsê na die tydjie van ons saamwees. Dit is aand, dit word tyd vir haar om te gaan slaap. Ek moet groet, die versorgers maak almal reg vir die nag.

Sy kan nie eintlik meer praat nie. Daarom het ek ook daardie aand die lang pad van ons saamwees in stories vir haar vertel.

Ek vertel al van lank af elke keer van ons saamwees van die begin af, van ons skooldae, van haar grootwordhuis, haar pa, ma en broers, en van ons lewe saam met ons kinders: die stories wat ek bly vertel, is ons gedeelde geheue. Sodat sy weet, sodat sy onthou, sodat sy ons lewe kan bly bedink. Sodat ons ons saamreis verder kan deel.

Wat sy nie meer kan onthou nie, onthou ek op die manier vir haar. Dit is ons saam-praat.

Dit is meer as net blote pratery. Ek hou haar hand vas in die saam-tyd, soos altyd maar as ek by haar is. En sy bly elke keer, soos vanaand weer, stip na my kyk terwyl ek gesels. Met onverdeelde, selfs gretige aandagtigheid wat vir my vra om met haar te bly praat, om weer ons lewe saam te onthou en te vier.

Ook in die skemeraand van ons saamwees, in die donker van ‘n afgebreekte geheue, is nie net ons lewensverhaal nie, maar ook ons handevat, haar konsentrasie, ‘n teken van ‘n band wat ons nog steeds bly bind aan mekaar.

As ek begin regmaak om te gaan, wil sy nie my hand los nie.

Ek wil daarom die swaar van afskeid besweer met my woorde: “Jy moet lekker slaap. Hulle is goed vir jou hier, die versorgers is dan so lief vir jou. Sorg nou dat jy rus. Môre kom ek jou weer haal, dan gaan ons ‘n bietjie rondry en kuier.”

Sy glimlag, en, vanaand, skielik en onverwags sê sy, skaars hoorbaar, vir my: “Ja pa.”

Sy was haar pa Koos se oogappel, dink ek verwonderd op pad huis toe. Die enigste meisie-dogter, die absolute teenpool van haar drie woelige broers. Die dogter was die oudste, die meisie in die huis, op ‘n troontjie gesit. ‘n Josef-figuur vir die familie.

Te meer, want sy was ‘n liefdevolle kind.

En sy, sy het daarvan geleef: sy was naby aan haar pa.

Ek onthou hoe stil sy vir dae en tye lank was nadat haar pa so onverwags en so onmiddelik, sonder ‘n groet, gesterf het. Sy kon nie daaroor praat nie, dit was te pynlik.

In en deur hierdie enkele, kort sinnetjie waarin sy vir haar “Pa” nagsê, besef ek: hier, selfs in haar wegwees van ons twee se huis met sy geborgenheid, hier, alleen in die kamer, gaan sy vanaand slaap met ‘n herinnering aan die veiligheid van ‘n ouerhuis.

Sy beleef, aan die einde, weer haar pa-liefde van soveel jare terug.

Sy is weer kleintyd-tevrede, gevul met die vrede soos wat net die nabyheid van ‘n omgee-pa mens kan gee. Sy is geborge, veilig, in die vaderhuis.

Ek talm ‘n oomblik. Traag om weg te gaan na die wonder van haar onverwagte nagsê.

Toe ek opstaan, oomblikke later, sien ek, opnuut verras, het sy eenvoudig net daar vas aan die slaap geraak.

Summier aan die slaap na die “Ja, pa”.

Woorde, weet ek, kan lewe skep, ver bo wat ‘n mens kan bedink. Maar die krag in woorde word bepaal deur waaroor die woorde gaan. En sulke eenvoudige stories oor ‘n pa kan lewenslank ‘n mens se lewe ryk maak.

Nog meer: lank na die aand, besef ek hoe spesiaal dit vir iemand moet wees wat so ‘n pa gehad het, om oor God as ‘n pa te dink.

Ook in die skemeraand van die lewe, te midde van die donker verwarring van ‘n verwelkende geheue, kan selfs ‘n mens se kleinste wete van ‘n Pa wat nagtyd kom groet, jou tot rus bring.

Tuis by God

2024-05-22T23:55:00.000+02:00

Jy skryf, op 20 April 2014, ‘n beroemde aanhaling neer uit Richard Foster se boek oor God en gebed.

"He invites us to home, to serenity and peace and joy, home to friendship and openness, intimacy and to acceptance and affirmation."

Die woorde vertel wat gebed is - om in nabyheid met God in te tree.

God nooi ons uit om huis toe te kom – na rus, vrede en vreugde. Om huis toe te kom na vriendskap, openheid, intimiteit, na aanvaarding en bevestiging / waardering.

Dit gebeur wanneer ons in stilte ons onttrek om oop te wees vir God.

Daardie dag het hierdie woorde jou so geraak dat jy dit spesiaal neergeskryf het in die paasnaweek van 2014: dat God ons nader wink na 'n plek waar ‘n mens geborge, veilig voel, geliefd en gewaardeerd.

Dit is hoe ‘n mens oor God dink: om net by volkome goedheid te wees. En dan na God kyk, verwonderd oor die kans om in die goedheid te kan wees.

Dis genoeg. Nie nodig om allerhande dinge te vra, af te smeek, daaroor te wil onderhandel, selfs nie om onderdanig of kruiperig te wees om aldus beloon te word nie. Nie nodig om te vrees nie, te twyfel nie. Net daar wees.

Want ‘n mens is in die Teenwoordigheid van die Een wat uitnooi, aanvaar, omhels. Waar jy Jouself kan wees. Dit is genoeg, die tyd sal stilstaan, die alledaagse dinge verwelk in die helder lig van hierdie Gawe.

Foster se woorde word dikwels aangehaal, want mens herken daarin die hart van spiritualiteit. Dit is die blye evangelie. Die goeie woord. Ons ontdek met 'n stuk ontnugtering hoe sy stil woorde ons bewus maak van ons gebedsgebrabbel, wanneer ons die diepste sin van ons lewe - die oorgawe aan ons eintlike bestemming mislees - en mispraat. En met gebed wil presteer.

Jy skryf dit in die tyd toe die eerste tekens van jou siekte jou verward en onseker begin maak het. En in jou skrywe is ingebed ons almal se verlange na die Huis wanneer ons lewe wankel, waar ons kan skuil. As koue winde om ons huis begin waai.

Die bladsy het jy met 'n potlood 'n lysie volgeskryf van wat jy vir 'n reis wat voorlê wou inpak: jou pajamas, vests, sokkies, toenek trui, blou toerits onderbaadje, jas (?), Gap trui met groot kraag, blommetjies hemp. En toe, aan die einde, weer "jas" herhaal, weer met 'n vraagteken daaragter - die klein teken van minder onthou, tóé al. Jou alledaagse dinge, beleef van naderby, beskryf in detail.

Maar dan, langs die kant, dwars, aan die sykant van die volgeskryfde bladsy het jy in swart pen hierdie aanhaling van Foster geskryf. So asof jy wou dat die lysie omraam word deur 'n woord oor God wat in ons lewe, in ons reise en in ons onsekerhede, vir ons nader wink en naby hou. Dit is wat die alledaagse invul.

En die mooiste: heel bo aan die bladsy skryf jy: "Appeltert bak" En jy trek 'n vierkant daarom. Tuis is met die opskrif ook daar waar die soetigheid eerste kom!

Jy het nooit jou sin in die lewe verloor nie. En jou op die dag, soos deur jou hele lewe, ook van jou huis 'n tuiste met klein heerlikhede gemaak.

Op die manier bring jy gebed in die lewe in en doen jy wat God ook so mildadig uitdeel. Byna sakramenteel - soos die grootste offer wat met eenvoudige brood en wyn versinnebeeld is.

Wanneer woorde rou verder verniel...

2024-05-20T22:43:00.000+02:00

Jacob Steinhardt het dikwels vir Joh uitgebeeld: Hier teken hy vir Job, in rou, roepende om te kan verstaan.

Stanley Hauerwas (sien https://cct.biola.edu/presence-silence-lessons-grief-suffering/) skryf oor rou:

... Were there words, there’s this Thomas Merton reference, in a letter to someone where he just points out, “Sometimes, there just are no words for suffering, “or grief.” But then, if that’s the case, what is Lamente? And what is it to Lamente and what is, how did you, how did you deal with that?

Well, I wrote a book some years ago, called “Naming the Silences”, and [mumbles] thought that the title, after its first publication was too obscure, so they renamed it “God, Medicine, and the Problem of Suffering”, but it’s “Naming the Silences”. Silences drip off the edges of words I think that often times, what we were too noisy around people who are suffering, by trying to make things okay, that what they absolutely need is presence. They need us to be there. Job, friends, have such a bad wrap, generally–

But originally, they saw Job from afar and they went and sat silently with him for days. I think that is a sign of goodness.

Evan: It’s when they start talking that they–

It’s when they start talking when thing go bad. So there is a sense that to be with the suffering is first and foremost to be, to be with them, just to be present. Because there’s, I mean, you think about how often times we mislead people when for example, when you’ve gone into a home where a young person has died, and you try to provide comfort, and you come up with locutions like, “I guess they’ve gone to a better place.”

That’s just terrible. First of all, heaven is not a place, I mean, God is not a place, but it’s to try to say something, when what you ought to say is, “You and the person you love will be in my prayers.” And then, you don’t need to say more than that.

Evan (die journals wat die onderhoud voer): Yeah. Have you been comforted by particular words, that is to say, is there wisdom for the sufferer? Can the sufferer follow a path or a way, that can offer them hope, clarity, a way forward to–

Stanley: I’m sure there is, but it’s not just the words, it’s who says them. It’s very important that, that the designated person of a community called the priest or the minister, know what to say. And it’s very important that friends know how to be there, as well as not to say too much.

Om die minste te sê, en die minste te doen. Net daar wees...

Op reis met stilte

2024-01-01T23:48:00.002+02:00

Jy het geskryf:

Wanneer God jou roep tot en in stilte, neem alles wat jou aanraak jou verder dieper tot en in die stilte.

Die aanraking tot stilte is die begin van die reis in ewigheid

Waansin

2023-05-13T10:11:00.001+02:00

Dit is vir my intens pynlik om te lees hoe mense argeloos op die oorlog in Oekraïene reageer. Die verskriklike beelde van verwoesting, van geboue, huise wat gebombardeer word, van lyke in die strate, van kinders wat ontvoer word, van die ontruiming van stede se inwoners, van hongersnood, lang toue van vlugtelinge roep by sommige, soos by my, verontwaardiging op: uit die bloute is 'n land deur die gierige politiekery van 'n demagoog soos Putin aangeval. Pynliker is die feit dat sommige, ook hier te lande, en nogal kerklikes, die inval goedpraat omdat Rusland deur die Weste geprovokeer is. Dit is vir my die verpersoonliking van boosheid: dat mense, goeie mense, so 'n grootskaase lyding op enige manier kan rasionaliseer. Niks, geen argument, geen goedpratery kan daardie wrede oorlog regverdig nie.

Ma se wysheid

2023-05-12T10:06:00.002+02:00

Vanoggend se nuusbrief van die New York Times (12 Mei) vier moedersdag van Sondag met reaksies van lesers oor die wysheid wat hulle van hul ma's onthou het.

“When I wanted to get my first tattoo at 21, she subtly suggested I get it someplace where I did not have to see it every day. I followed her suggestion and now have a slightly embarrassing, poor-quality tattoo on my back instead of my forearm.” — Amanda Olson, Seattle

⬥

“My mother, a nurse, asserted that everyone should learn first aid. I followed her advice and ended up using the Heimlich maneuver on my then little boy.” — Karen Russ, Rockford, Ill.

⬥

“When I was in my 20s, I was absolutely miserable at a job and was looking to get out as fast as I could. My mom gently reminded me that I should always be running toward something, not away from something.” — Sheryl Magzamen, Fort Collins, Colo.

⬥

“Select friends with traits of the kind of person you want to be.” — Seun Sowemimo, Manalapan, N.J.

⬥

“Just after my first child was born, my mother put her hand on my arm and said, ‘Honey, you have breathed your last free breath.’ And she laughed — in a kind, not a bitter, way. Her words meant that I was now to know love so consuming that every second of the rest of my life would be spent in fear of loss. I feel connected to her knowing that we have shared this deep and meaningful terror.” — Shannon Kilgore, Santa Fe, N.M.

⬥

“Mejor estar solo que mal acompañado. Translation: Better to be alone than in bad company.” — Maria Espinosa, New York City

⬥

“You wouldn’t worry so much about what other people think about you if you knew how little they do.” — Lisa Horan, Somers, Conn.

⬥

“When I was 3 years old, I asked my mother whether or not a lady had to be a mommy. She said, ‘No, she does not have to.’ I clung to her response as to a life raft and remained child-free my entire life.” — Gretchen Williams, Santa Rosa, Calif.

⬥

“When faced with risky decisions or chance opportunities, my mother has always told me, ‘Just ask. The worst thing they can say is no.’ It didn’t mean the no would be painless, but only that I’d be in the same place I was before. It’s advice that empowered me to ask for dates, discounts and jobs.” — Leah Cheshier, Houston

⬥

“My mom suggested I was gay when I was 16, and I snapped at her. She saw through my repression, was brave enough to broach the subject and was right about my sexual orientation.” — Oren Livne, Tel Aviv

⬥

“I once asked my mom, ‘What am I ever going to do when you are gone?’ She said, ‘Exactly what you’re doing now.’ I was startled by the simplicity. In a few words, she let me know that life would go on and I would be fine. And while I miss her still after 20 years, I have told my own daughters the same thing.” — Mary Ellen Collins, Toronto

Continue read

Vas hou

2023-04-22T23:18:00.003+02:00

Jy het dit 'n lang ruk terug geskryf.

In jou netjiese, noukeurige, geduldige drukskrif. Die aanhaling:

"The nameless and unsearchable one, silent and yet near... God, who when he comes to us out of his own self in grace, just cannot be mistaken for anything else."

Op die eerste bladsy van jou nuwe aantekeningboek. So wou jy begin...

Net die aanhaling. Nie wie dit waar geskryf het nie. Die gedagte was belangrik.

Dit is die enigste inskrywing in die boek. Die gedagte oor die onmiskenbare koms van God in ondeurgrondbare, maar intieme nabyheid.

Jy wou die gedagte vashou.

As ons maar toe en nou daaroor kon praat...

Geestelike oefeninge:

2023-04-03T06:35:00.094+02:00

Ons kort geestelike oefeninge om te groei as mense: die chaotiese en afbrekende aanbod van buite, van ons vernielsugtige wêreld is oorweldigend en die negatiewe soms te veel. Mens se gees word afgebreek, word dan vermoeid.

Vandaar die drang om weg te kom en dan die vreugde om tog dan wel iewers in aanraking te kom met dit wat mooi en sielsverheffend is.

Dit word vir sommige 'n hele bedryf: die groeiende publikasies woel en werskaf oor hoe om geestelike uitkoms te kry. Allerhande geestelike "oefeninge" word bekyk en beleef.

Dus sonder mense hulle af. Weg van die geraas. Eenkant, alleen, waar mens nadenkend, mymerend kan vra na wat jou weer op jou voete kan bring of jou net weer moed kan gee.

Luister en lees, fokus op gidse, geestelike vriende wat mens weer goed kan laat voel.

Pelgrimstoere word byvoorbeel 'n gewilde, selfs top spirituele oefening. Mens stap deur die natuur en ontdek die klein dingetjies wat verligting gee.

Dit is, egter, nie altyd 'n kwessie van kilometers en kilometers sweet en worstel deur vaal en verlate landskappe nie. Iemand skryf dat 'n mens sulke reise byvoorbeeld stil, sonder skoene stap sodat jy die aarde onder jou voete kan voel. In daardie gevoel kom 'n nuwe gewaarwording na vore. Mens kom in aanraking, so eenvoudig soos deur die klippe en grond met die wereld, met wat groter en anders is. Mens word een met die wonder van die mooi wêreld om ons.

Jy oefen om op 'n "natuurlike" manier op 'n nuwe, geestelike manier te leef. Vernuwing kom sonder grootse inspanning op 'n gewone manier na jou.

Op klein skaal is daar dan ook die labirint: 'n gerigte, doelbewuste wandeling, hulpmiddel om in verwondering op 'n mens se eie te wees, al wandelende in 'n stil voetpad met 'n vaste rigting.

Nog vele ander oefeninge is daar: Stilte in 'n retraite sentrum, selfs met 'n geestelike leier, is meer direk geestelik. Gebede, meditatiewe lees en luister, sang, musiek, liturgiese viering.

Gesprekke met 'n ervare vriend wat kan help rigting gee vir die pad vorentoe - juis wanneer 'n mens se gemoed troebel is oor wat op jou moontlik kan weg.

Eredienste met mooi, kleurryke dinge, orkeste wat meevoer, sangers wat biddend en smekend sing oor geestelike nood en verlange na uitkoms.

Alles belangrik, verheffend en mooi.

Ons tyd maak erns met ons verlange na die diepere.

Daar is 'n intense soektog na goedvoel.

Dit is goed so. 'n Mens moet immers na jouself kyk. En tyd maak vir jou eie dinge.

Net dat 'n mens goed kan voel, jou egte self kan ontdek sonder om te voel en te weet dat 'n mens in die teenwoordigheid van God is. Goedvoel kan skraal wees, kan 'n mens tog ook weer onvervuld laat.

Want dit is 'n onvermydelike aspek van die geestelike lewe hoe goedvoel oorweldig kan word. Soms, dikwels, miskien selfs altyd word hierdie goedvoel dan weer maklik deur ons kwytgeraak.

Dit is hier waar 'n mens onderskei wat eintlik gebeur. Die reis bring goeie en slegte tye, sodat 'n mens iets groters as jou goeie gevoelens kan weet. Iets, 'n wete, 'n gevoel wat nie môre as jy terug is tussen die ou dinge, vinnig sal verdamp nie.

Tog: dit gaan oor Iemand. Die enigste vaste wete, die enigste egte gevoel, is dat ons tye in God se hande is. Wat ook al oor ons pad kom. Die eenvoudige besef, 'n mens leef in 'n Teenwoordigheid wat geborgenheid skenk.

Die geestelike oefeninge lei mens dus uiteindelik veral om te wag op God. Om oop te wees vir 'n aanraking wat al ons begeertes stil en vervul.

En, stil, sober, kom God in ons afwagting na ons. Die Geliefde bly by ons, juis in die donkerste nag, Mens wag met aandag, met verlange, met 'n brandende liggie in die donker nag - omdat 'n mens weet - wat werklik saak maak is dat Iemand op pad is na ons.

Daarom is selfs en veral die nag mooi.

Veral die donkerste nag, want, weet ons, die nag is die tyd van liefde, van minnende intiemheid.

Dankbaar vir elke oomblik. Oor totale verdriet.

2021-03-05T22:05:00.003+02:00

Die radio omroepers parkeer voor 'n hospitaal in België. Hulle gesels met die werkers in die hospitaal. Die een na die ander kom vertel wat hulle in die tyd vir Covid-pasiënte doen. En hoe hulle dit beleef.

Die Persiese vrou is 19 jaar gelede weg uit haar land. Sy is met 'n Belg getroud. Haar familie bly nog steeds daar.

Sy het verpleging gestudeer en werk nou in die hospitaal. Om haar man nie aan te steek nie, bly sy in haar Persiese kamer: 'n matras en Persiese matte wat die kamer versier. Sy en haar man praat oor die foon met mekaar.

Sy wil hom nie aansteek nie. En intussen werk sy lang ure onder pasiënte. Die virus saai verwoesting - ook onder haar familie. Haar ouers en susters/broers het almal in haar land siek geraak. Sy praat darem met haar ouers oor die foon.

Wat hou haar aan die gang, vra die omroepers, as sy vertel van die uiterste vorme van lyding?

Mens bly aan die gang, oorleef, omdat jy weet dit sal ook verbygaan. Maar wat haar eintlik orent hou, is dankbaarheid. Dankbaarheid vir elke dag wat sy nog kan leef en beleef - en vir ander kan help. Maar sê sy, die dankbaarheid herinner haar telkens daaraan om elke oomblik voluit te waardeer. Want, het sy besef, die lewe is kosbaar. Terwyl jy dit het, moet jy bewustelik weet elke oomblik is goed en goud. En dit maak 'n mens dankbaar.

Ek kyk verwonderd na die program, na die vrou en die baie ander mense wat elk op hul manier lyding bestry. Dit roer 'n mens diep om te sien hoe, selfs in hoogs sekulêre België, die enorme goedheid van mense deur lyding uitdy. En hoe mense omgee vir ander.

Te maklik? Is die goedheid sommer so uit die mou geklits, asof maklik, asof vanselfsprekend?

Die Persiese vrou sit later in haar "persiese" kamer met die matras en die tapyte - daar waar sy in afsondering van haar man in dieselfde huis woon - om hom nie aan te steek nie. Die radiomanne neem haar af waar sy sit, 'n stil, rustige, maar tog deurdronge mens.

Sy praat oor haar ouers en haar familie wat tuis in haar land in haglike omstandighede woon. Sy is dankbaar, dankbaar dat sy nog met hulle kan gesels.

Maar as die gesprek einde se kant toe staan, begin sy vir die eerste keer oor haar self praat. En sy sê hoe sy verlang om net weer 'n slag haar geboortestad te besoek. "Ek verlang so..." begin sy.

Sy bly lank stil. Die kameraman hou die kamera vas op haar gesig gefokus - die minute snel verby. Maar sy kan nie verder praat nie. Dit is totale verdriet, so skrynend onder haar ingehoude pyn. Intenser gemaak deur die dankbaarheid. So bly oor al die seëninge, maar so stukkend, tog, van die pyn.

Dis (byna) soos daardie kruiswoorde - die een wat praat van die liefdevolle oorgawe aan die Vader, veral van sy sterk hande.

Maar wat tog, in 'n volgende oomblik, in 'n ander woord vertel van totale verlatenheid.

Dit is ons lewensverhaal - die weg van tydelikheid, maar waarin die laaste woord tog die oorgawe-woord is.

Elsa Joubert — gedenkgeleentheid

2020-07-05T21:23:00.001+02:00

Die afgelope week het ek my verdiep in Elsa Joubert vir my bydrae tot haar gedenkdiens. Wat 'n merkwaardige vrou en skrywer. Haar Spertyd vertel van haar laaste jare: sy was dikwels siek en boonop al hoe meer afhanklik van ander om haar te ondersteun. Maar die lydensjare is lig: wanneer sy daaroor praat is dit steeds weer om te vertel van die goeie, die boeiende, van haar naaste mense se sorg.

En dan, as slot skryf sy 'n merkwaardige verhaal oor die krag wat haar aan die gang hou en wat vir jare al in haar lewe soos 'n vuur gebrand het. Stilte - daar het sy die sin van die bestaan ontdek.

As 'n mens só gewortel word in die Onsienbare, en dit met soveel vreugde, is die noodwendige gevolg dat jy beleef hoe jy geborge is in 'n wye wêreld wat steeds weer mooi en goed is en sal bly. Wat saak maak is hierdie Skoonheid: en wat dit nog meer oorrompelend maak is dat daar soveel daarvan is. Oneindig is die mooi, die goeie. Jy is maar net 'n baie, baie klein deel daarvan. Jy is maar net 'n stofdeeltjie. Die bewussyn dat jy so klein is anker jou in 'n verrukking oor wat so eindeloos groot is. Vandaar die vreugde: uiteindelik die oorgang, die afgooi van alles wat die skoonheid steeds verduister het en nou - die total deel word van hierdie ewige krag.

Eenvoudig

2019-01-16T22:26:00.000+02:00

In 'n klein, eintlik obskure visdammetjie by ons stilhouplek op pad na ons stranddorpie, lê hierdie waterlelie. Die dammetjie sukkel gewoonlik om aandag te kry van die reisigers in hul ywerige haas vir die uitspanplek se befaamde eetgoed.

Maar nou, in die volsomer, is die lelie in volle bloei - genoeg om mens in jou spore te stuit. Rede vir stil gaan staan voor 'n klein kleurspel van groen, blou-pers en songeel. En ook om 'n foto te neem om te kan bly herinner.

Dit sou net nog 'n soet, sentimentele foto van 'n mooi blom wees - behalwe as 'n mens, meditatief, van nader kyk: Die blou van die lelie se blare op die rand, trek 'n ring om die binneste hart van geel. Maar, nog fyner bekyk, heel binne, in sy middelste middel,op die fynste punt, is die kroon van die lelie, blou-getint, 'n magiese eenheid van blou en geel. Blou om geel om blou. En alles, lig, drywend, omring deur die groen van die natuur en die voedende waters. Dit alles vorm 'n ring-komposisie wat vertel van harmonie, afronding, van volheid. Dit vertel van skoonheid, die sleutel van die estetiese.

Ek dink onwillekeuring aan Hooglied, die lieflingteks van die liefdesmistici, met sy viering van die lelie as simbool van intieme, vurige liefde gelaai met hartstog.

Die mistieke skrywers het oor eeue heen telkens met Hooglied se passievolle, gloeiende lelie-taal ook oor hul liefdesband met die Beminde gepraat. Taal wat wys op die sin van lewe, van bestaan, van wat sorge transendeer, wat vervulling gee en wat lewe bring.

Later sou ander, die slawe op die plantasies, verlangend, maar met vaste vertroue op 'n alternatiewe bestaan, ook met die Hooglied-taal resoneer en hul vashou aan die liefde in hul tyd van trauma en ontbering uitspel in die klassieke spiritual: "He's the lily in the valley." Liefde dra 'n mens - ten spyte van....

En dan is daar, heel anders, die enigmatiese, maar tog ook weer meesleurende, liriese "Lily of the Valley" van Queen. (Rede om Bohemian Rhapsody te gaan kyk...). Vreemd anders. Met so bietjie van alles, van Shakespeare en veral Balzac, maar onmiskenbaar die Hoogliedtaal oor die liefde. (Te luister en te kyk by: https://www.youtube.com/watch?v=o7K1_g31H0s). Intuïtef wéét 'n mens wat eg is, en wat nie liefde is nie.

En mens sou nog vele ander sulke hoogs verskillende resepsies van die lelie as liefde kon lys.

Te maklik dan sou 'n mens daardie weggesteekte opmerking oorslaan van die Prediker op die berg toe hy in sy intree-spreke die gewone volk oor die gewone, aardse, alledaagse lelie herinner het: "Selfs Salomo in al sy prag was nie geklee soos een van hulle nie." (Matteus 6:29). Hulle prag, sê hy toe, lê in hulle onthulling van wat die Lewe is (25!) - nie in angstighede oor wat van mens sal word nie. Wie die koninkryk, die liefde najaag, sal niks ontbeer of begeer nie. Om in die liefde te wees, bring harmonie, volheid en vervulling. Die liefde is eenvoudig genoeg.

Gul en goedhartig soos God

2018-11-06T00:49:00.002+02:00

Henry Nouwen skryf in sy Die Terugkeer van die Verlore Seun hoe die gelykenis ons leer om God te word.

Hy raak daarmee die diepste deel van ons hart en praat oor dit wat die eintlike sin van die lewe uitmaak.

Die Vader ontvang die seun terug in die huis, met oop arms, met 'n gulhartige goedheid, met onvoorwaardelike vergifnis en met blydskap wat geen perke ken nie. Almal, die hele huis, moet die oomblik vier.

So kom die seun veilig tuis. Hy is, na al sy omswerwinge, sy sinlose, vermorste lewe, terug waar 'n mens altyd geborge is. Daar waar liefde, vaderlik, moederlik, die ruimte is waarin mens na die lang, moeilike reis tot rus kom.

Die lewensreis het sy harde kante: ons begin die reis, vol verwagting. Opgewonde. Ons leef voluit.

Dit is soos om op 'n gul somersoggend wakker te word. Die dag begin lomerig, so vol skoonheid.

Soms hoor 'n mens onverwags nuus wat op 'n vreemde manier jou hart deurpriem. Letterlik, voel jy hoe ruk dit hier in jou.

Jy weet: hier is dinge sleg. Niks is oor van die lou, lomerige, someroggend nie. Daar is 'n onmiddellike begrip van onomkeerbaarheid, van die einde. Dinge het vasgeloop.

Dikwels is dit iets wat aan die gebeur is met iemand anders. Omdat dit iemand anders is, is die nuus juis soveel slegter. Want eintlik is jy nie in beheer nie, jy kan nie die situasie stuur nie.

Nouwen se aweregse uitleg van die Gelykenis van die Verlore Seun kom op 'n vreemde manier in sulke tye ter sprake.

As alles vasgeloop het, die onrus aan ons hart ruk, die toekoms uitsigloos lyk, is daar net een uitweg: om soos God te word.

Ons angs, onsekerheid, vrees, magteloosheid hoef nie die finale antwoord te wees in die aanskyn van lyding nie. Juis in so 'n situasie word dit die groot antwoord: om vir die een vir wie mens soveel omgee, 'n liefdesruimte te skep waar hulle veilig kan wees. Om 'n Vader te wees. 'n Moeder. Die mens wat ten spyte van alles, daar wil wees. Om op 'n heel eenvoudige manier die ander een aan te trek, te voed, te versorg, te omhels, die huis in te lei, met goedheid en guns te omring.

Daar is wel onmeetbare genade in hierdie besef van soos-God-Wees. Want wat is beter as om te gee en te gee, soos wat God doen. Gul en goedhartig te wees, soos wat God is. Sodat die ander een, die een in nood, die sieke, die lydende, aan een ding geen oomblik twyfel nie: ek is veilig, ek is geborge in 'n ruimte van liefde.

Dit is goed om by God te kan wees. Die hart kom tot rus, tot volkome rus, daar waar die liefde woon.

Kris Kristofferson - Why me Lord

2018-09-02T12:22:00.001+02:00

Dit is boeiend om hierdie populêre lied vanuit die hoek van spiritualiteit te verstaan. 'n Dialogiese verhouding, gedryf deur biddende verlange, maar ook bewus van passiwiteit, van wete van, maar ook afwagting op die ingryping. Daarom is dit ook aktief, 'n oop hande staan voor die Grotere, buite 'n mens self, vanwaar al die vreugdes (pleasures) kom. En, dan ook die nietiging: die besef dat, in die lig van die Grotere, die Goeie, is die eie nietig. En uiteindelik die uitkoms - om saam met ander 'n pad te loop (show someone else).

'n Konkrete voorbeeld van die geestelike weg.

Why me Lord, what have I ever done

To deserve even one
Of the pleasures I've known
Tell me Lord, what did I ever do
That was worth loving you
Or the kindness you've shown.

Lord help me Jesus, I've wasted it so
Help me Jesus I know what I am
Now that I know that I've needed you so
Help me Jesus, my soul's in your hand.

Tell me Lord, if you think there's a way
I can try to repay
All I've taken from you
Maybe Lord, I can show someone else
What I've been through myself
On my way back to you.

Lord help me Jesus, I've wasted it so
Help me Jesus I know what I am
Now that I know that I've needed you so
Help me Jesus, my soul's in your hand.