Οσον αφορά την ηλεκτρονική παρακολούθηση της ζωής εγγράφων και την ενσωμάτωσή τους σε λειτουργίες της δημόσοας διοίκησης, θα πρέπει να σταματήσει η επί σειρά ετών προσπαθειών υλοποίησης “στενών” συστημάτων τα οποία δεν έχουν φέρει αποτελέσματα μέχρι σήμερα. Η ύπαρξη τέτοιων συστημάτων είναι περισσότερο απο αναγκαία (υπάρχουν κι’άλλα συστηματα πέραν των παραπάνω αναφερθέντων, αλλά θεωρώ ότι αυτός δεν είναι χώρος διαφήμισης προϊόντων). Ευτυχώς στην Ελληνική αγορά υπάρχει η εμπειρία απο την υλοποίηση τέτοιων έργων μεγάλης κλίμακας. Το πρόβλημα είναι η πολιτική απόφαση για την υλοποίηση και -κυρίως- την αξιοποίησή τους.

Το πρόβλημα εισέρχεται στην επικοινωνία της διοικητικής μονάδας με τον εξωτερικό -ως προς αυτήν- κόσμο και την ..υπέρβαση των διοικητικών ορίων. Διαφορετικοί "προορισμοί" έχουν διαφορετικές απαιτήσεις ενώ η απαίτηση για νομική ισχύ του οποιουδήποτε εγγράφου επιβάλλει είτε σφραγίδες/πιστά αντίγραφα κλπ είτε υποδομή “ηλεκτρονικών υπογραφών”, χωρίς να διαφαίνεται άλλη ενδιάμεση λύση με παράλληλη την ανάγκη για εξεύρεση λύσεων για το μεταβατικό στάδιο από τη μια κατάσταση στην άλλη…Μια καλή λύση (βασισμένη σε ανοιχτό λογισμικό) προτείνεται ως καλή στρατηγική από την ΕΕ όπως εφαρμόστηκε στο Πανεπιστήμιο της Μούρθια …

Ωστόσο, ο ανασχεδιασμός των διαδικασιών στο Δημόσιο ώστε να αξιοποιούνται στο έπακρο
οι νέες τεχνολογίες είναι ακόμη άγνωστη λέξη. Επίσης, οι (παλιοί) υπάλληλοι δεν είναι
εξοικειωμένοι με τους υπολογιστές και έχουν μάθει να δουλέυουν μόνο με χαρτιά.

Όχι ότι τα χαρτιά δεν έχουν θέση στην ψηφιακή εποχή. Ακόμη και οι Τράπεζες που έχουν μηχανογραφήσει τη λειτουργία τους εδώ και χρόνια δουλεύουν και με χαρτιά. Αλλά η
δουλειά γίνεται πιο γρήγορα χωρίς χαρτιά, αρκεί ο χρήστης να γνωρίζει πώς να κάνει
τη δουλειά του με τον υπολογιστή. Δυστυχώς, οι υπάλληλοι του Δημοσίου δεν γνωρίζουν
πώς να κάνουν τη δουλειά τους μόνο με υπολογιστή και δεν εμπιστεύονται (ακόμη) τον
υπολογιστή για το σκοπό αυτό.

Το Ελεγκτικό Συνέδριο δεν κάνει έλεγχο σκοπιμότητας, όχι γιατί υστερεί μηχανογραφικά,
ούτε γιατί οι φορείς του Δημοσίου που ελέγχει υστερούν, αλλά γιατί δεν είναι στις
αρμοδιότητες του Ελεγκτικού Συνεδρίου ο έλεγχος σκοπιμότητας. Ούτε και πρόκειται να
κάνει ποτέ έλεγχο σκοπιμότητας, γιατί δεν διαθέτει επιστημονικό προσωπικό και χρήματα
γι’ αυτή τη δουλειά.

Για να φτάσουμε στο ηλεκτρονικό ένταλμα δεν αρκεί μόνο η πολιτική βούληση σε επίπεδο
κυβέρνησης. Χρειάζεται και συνεννόηση μεταξύ των φορέων του Δημοσίου (υπουργείων, ΟΤΑ,
νοσοκομείων κλπ.) για κάτι τέτοιο. Και η διάθεση συνεργασίας και συνεννόησης δεν είναι
πάντοτε δεδομένη. Υπάρχουν σθεναρές αντιστάσεις.

Απέχουμε πολύ ακόμη από το ηλεκτρονικό ένταλμα πληρωμής και θα συνεχίσουμε να απέχουμε
όσο το Δημόσιο κουβαλά τα βαρίδια του παρελθόντος.

Σχετικά με “το παράδοξο για τη διαθεσιμότητα ανθρώπινων πόρων κλπ”

Η άποψή σου νομίζω πως είναι στην ίδια λογική/τάση που εκφράζει κι ο κ. Ασημακόπουλος, ο οποίος στην τελευταία (2η) Επιτροπή Παρακολούθησης των ΕΠ Ψηφιακή Σύγκλιση και του “αδελφού” Διοικητική Μεταρρύθμιση (πρακτικά εδώ) προτείνει:

“(…) Να αξιοποιηθεί πλήρως η εμπειρία της Κοινωνίας της Πληροφορίας ΑΕ. Η Κοινωνία της Πληροφορίας ΑΕ θα πρέπει να γίνει ελκυστική, θα πρέπει να προσελκύσει πάρα πολλούς φορείς, να κάνει συμφωνίες και να υποβάλλει έργα για λογαριασμό τους.
Έτσι κερδίζουμε πάρα πολλά. Γλιτώνουμε από επάρκειες και αξιοποιούμε την τεχνογνωσία τους. Την τεχνογνωσία της Κοινωνίας της Πληροφορίας ΑΕ. (…)”
Δηλαδή όντως η σύσταση είναι προς την κατεύθυνση “απογύμνωσης” των φορέων ακόμη κι από αυτή τη διαχείριση των εργών και τις σχετικές διαδικασίες οργάνωσης (πόσο μάλλον από την υλοποίηση!). Και πράγματι στην πράξη, η πολλή δουλειά (σύνταξης διακήρυξης κλπ), από όσο είμαι σε θέση να αντιλαμβάνομαι, γίνεται από την ΚτΠ Α.Ε. (είναι ο μεγαλύτερος δικαιούχος…) και τους άλλους “πυλώνες” (βλ. ΨηφΕν ΑΕ) …

Αυτό φαίνεται να βοηθά πράγματι στην -όποια- αποδοτικότητα στην απορρόφηση κονδυλίων αλλά το ουσιαστικό θέμα (της μη αξιοποίησης των παραδοτέων των έργων από τους φορείς) δείχνει να παραμένει και να απέχει πολύ από τον στόχο παρά τις “ανορθόδοξες” θυσίες που προτείνει ο κ. Ασημακόπουλος:

“(…) Με ακούσατε να επιμένω στις ψηφιακές υπηρεσίες. Στις άμεσες ψηφιακές υπηρεσίες προς τον πολίτη. Ο κύριος Πυροβολάκης (σ.σ. εκπρόσωπος της ΕΜηΠΕΕ), λέει, «Για να υπάρχουν ηλεκτρονικές υπηρεσίες, πρέπει να υπάρχουν υποδομές, πρέπει να υπάρχει περιεχόμενο και πρέπει να υπάρχουν και άνθρωποι (σ.σ. κατάλληλη στελέχωση)».
Αυτός είναι ο ορθόδοξος τρόπος σκέψης. Αυτό είναι που προσπαθούσαμε να κάνουμε μέχρι τώρα και κάποιοι είπαν προηγουμένως ότι τα έργα δεν χρησιμοποιούνται.
Θεωρώ λοιπόν ότι πρέπει να σκεφτόμαστε λίγο ή περισσότερο ανορθόδοξα. Και επειδή είναι και στη φύση μας, αλλά και επειδή τώρα πια η συγκυρία το επιβάλλει. Πρέπει να είμαστε ανορθόδοξοι.
Ψηφιακές υπηρεσίες άμεσες προς τον πολίτη, πάση θυσία. Πάση θυσία. Τι θα πει πάση θυσία; Θα πει, αν χρειαστεί ανθρώπινο δυναμικό θα επιβάλλουμε την κατάρτισή του. Αν χρειαστεί υποδομή, που σίγουρα υπάρχει γιατί έχουμε, θα το κάνουμε κι αυτό. Αν χρειαστεί περιεχόμενο, που σίγουρα υπάρχει, θα το χρησιμοποιήσουμε και αυτό. Αλλά το κύριο είναι το κεφάλι πάνω και τα πόδια κάτω. Το κύριο είναι η ψηφιακή υπηρεσία προς τον πολίτη.
Άρα, όλα τα υπάρχοντα έργα αυτή τη στιγμή πρέπει να προσανατολιστούν προς τον έξω κόσμο, προς αυτή την εξωστρέφεια, επιπέδου (…) πόδια, μέση, κεφάλι. Όχι ανάποδα (…)

(σ.σ. Η παραπάνω πρόταση για “ανορθόδοξη” προσέγγιση του κ. Ασημακόπουλου φαίνεται να συμβαδίζει με τη ..χαλάρωση των απαιτήσεων για χορήγηση διαχειριστικής επάρκειας ακόμη και στους φορείς όπου η Τεχνική Υπηρεσία είναι μέρος του Οργανογράμματος. Θα επανέλθω μετά τη μελέτη της ΚΥΑ για το τελικό σχετικό πρότυπο του ΕΛΟΤ για το αν οι προηγούμενες ..απλοποιήσεις έχουν αρθεί ή όχι… Για την ώρα σημειώνω τους πολλαπλούς οδηγούς εφαρμογής που τη συνοδεύουν – ανάμεσά τους κι ένας για εκτέλεση με “ίδια μέσα” – χωρίς όμως κάποιος από αυτούς να αναφέρεται σε έργα πληροφορικής …)

Δεν μπορώ να “ελέγξω” κατά πόσο η εικόνα που δίνεις για την εσωτερική λειτουργία των δημοσίων φορέων είναι πραγματική ή αντιπροσωπευτική, γιατί εσύ έχεις πολύ μεγαλύτερη εμπειρία σε αυτόν τον τομέα από εμένα. Μπορώ όμως να σχολιάσω τις συνέπειες των συλλογισμών σου…

Κατ’ αρχήν συμφωνώ απόλυτα ότι ο ανταγωνισμός μεταξύ δημοσίων και ιδιωτικών φορέων σε διαγωνισμούς μπορεί να είναι θετικός και για τις δύο πλευρές. Αυτό που μου κίνησε πολύ την περιέργεια ήταν το σχόλιο σου ότι είναι απίθανο τα έξοδα που θα δαπανηθούν για να αναπτυχθεί ένα έργο λογισμικού εσωτερικά να πιστωθούν/διεκδικηθούν στον προϋπολογισμό του δημόσιου φορέα.

Έστω ότι ο ΟΕΕΚ χρειάζεται ένα έργο λογισμικού για το οποίο προκηρύσσεται διαγωνισμός και το εκτιμώμενο (πραγματικό) κόστος είναι 10. Εαν ο ΟΕΕΚ προτιμήσει μετά τον διαγωνισμό να αναλάβει ο ίδιος να φέρει σε πέρας το έργο, πρέπει να επωμιστεί ο ίδιος το κόστος.

Για να δεχθεί να αναλάβει το έργο, ένα από δύο τινά συμβαίνει: είτε έχει ήδη το απαραίτητο ανθρώπινο δυναμικό και είναι σίγουρος ότι μπορεί να φέρει το έργο εις πέρας, είτε πιστεύει ότι μπορεί να προσελκύσει το απαραίτητο ανθρώπινο δυναμικό. (Εστιάζομαι κυρίως στο κόστος των ανθρώπων και αγνοώ τα υπόλοιπα έξοδα, γιατί στα έργα λογισμικού πιστεύω ότι είναι μακράν μεγαλύτερο.)

Στην πρώτη περίπτωση έχουμε ένα ενδιαφέρον παράδοξο. Ο ΟΕΕΚ έχει ανθρώπους οι οποίοι μπορούν να φέρουν εις πέρας ένα σημαντικό έργο, πράγμα που σημαίνει ότι έχουν πολύ διαθέσιμο χρόνο! Κοινώς ο υπηρεσία δεν ξέρει/μπορεί να χρησιμοποιήσει τους πόρους της. Τι τους χρειάζεται λοιπόν? Και γιατί το “κόστος” του έργου να πιστωθεί στον προϋπολογισμό του φορέα, αφού έχει ήδη όλους τους πόρους που χρειάζονται?

Στην δεύτερη περίπτωση απλά εσωτερικεύουμε ένα εξωτερικό πρόβλημα. Αντί να “αγοράσουμε” ένα έργο από εξωτερικούς προμηθευτές, φτιάχνουμε μια νέα εσωτερική ομάδα εργασίας, η οποία θα φέρει το έργο εις πέρας. Δεν βλέπω πως αυτό μπορεί να βελτιώσει την κατάσταση… Η διαφθορά και η αισχροκέρδια που κυριαρχεί στην ελληνική “ελεύθερη αγορά”, είναι χαρακτηριστικό και του δημόσιου τομέα.

Η γενικότερη εντύπωση μου είναι ότι παλεύουμε να βρούμε μεσοβέζικες και εστιασμένες λύσεις σε ένα τεράστιο πρόβλημα που αφορά την συνολική λειτουργία της οικονομίας και της “ελεύθερης” αγοράς στην Ελλάδα.

Η λύση είναι απλή στην θεωρία και πολύπλοκη στην πράξη, να λειτουργήσει ο ανταγωνισμός σωστά! Και μπορούν να ανταγωνίζονται και δημόσιοι με ιδιωτικούς φορείς ευθέως. Αρκεί να μην χρησιμοποιούνται λεφτά των φορολογούμενων για να αποκτούν πλεονέκτημα οι δημόσιοι φορείς. Και οι ιδιωτικοί φορείς πρέπει να λειτουργούν ευθέως ανταγωνιστικά μεταξύ τους, και όχι μέσω μιζών προς δημόσιους λειτουργούς και μέσω καρτέλ…