W pierwszej szt. ogrodu znajdziesz również krótkie artykuły traktujące o żywiołach w nieoczywisty sposób napisane przez Annę Komorowską, Monikę Dudek, Jacka Gądka i Krzysztofa Hermana. Życzę przyjemnej lektury i skutecznego działania.

W czasach “kultury remiksu” (termin ten najlepiej rozjaśnia książka Lawrence’a Lessiga Remiks) tytuł wydarzenia Kino zremiksowane powinien być najlepszym magnesem, który przyciągnie dziś na g. 19 do Kinoteatru Wrzos w Podgórzu tłumy.

Kino zremiksowane, jak opisują wydarzenie organizatorzy, to totalny kolaż muzyki i filmu. Polega na wzajemnym przenikaniu się dźwięków emitowanych na żywo z obrazami samplowanymi ze światowej kinematografii, począwszy od filmu niemego i kina awangardowego lat 20, poprzez animacje i wszelkie formy przekazu wizualnego. W repertuarze znajdą się nawet amerykańskie klipy reklamowe z lat 50 i 60, będące świetnym przykładem propagandy, której treść w odróżnieniu od propagandy sowieckiej, ukierunkowana była na szerzenie postaw konsumpcjonistycznych.

Za stronę wizualną kina zremiksowanego odpowiedzialny jest Jacek Kabziński, a za muzykę, która w tym wydarzeniu jest czymś więcej niż tylko tłem, Piotr Krakowski – kompozytor i producent muzyczny, autor muzyki do 4 filmów dokumentalnych i 2 programów “Nakręcona Noc” i “Konfrontacja” dla TVP2. Moim zdaniem to bardzo dobra rekomendacja.

W uzasadnieniu decyzji RDOŚ we fragmencie opublikowanym na łamach Gazety Wyborczej czytamy:

Obszar Zakrzówka zasługuje na ochronę ze względów przyrodniczych i krajobrazowych. Na jego terenie zinwentaryzowano wiele zbiorowisk roślin i zwierząt. (…) Teren zespołu położony jest w granicach Bielańsko-Tynieckiego Parku Krajobrazowego oraz jego otuliny. Duże poparcie społeczne dla ochrony tego terenu, uwidocznione w ostatnich dwóch latach, potwierdza oczekiwania społeczne i ich nastawienie wobec dalszych działań, bezpośrednio rzutujących na kształt przestrzenny tego terenu.

Zadowolenia nie kryją zarówno krakowscy politycy, jak i obywatele, którzy przygotowali nawet społeczną strategię rozwoju Zakrzówka.

Zielona, bo ekologiczna, czyli odnawialna energia słonecza zasila w Krakowie na razie tylko jeden przystanek autobusowy. Nie zmieniłem poglądów i nadal spokojnie można mnie nazywać zielonym, ale kiedy przeczytałem ile kosztuje instalacja takiego panelu, pomyślałem, że lepiej by się stało dla miasta, jeśli ta mini-elektrownia była jak Dzień św. Patryka – jeden raz w roku – jedyna w Krakowie. Przez najbliższy miesiąc na pewno tak będzie, właśnie tyle trwać ma testowanie instalacji fotowoltaicznej, której walory estetyczne także pozostawiają wiele do życzenia. Solary na przystankach na pewno byłyby przyjaźniejsze dla środowiska, w tym środowiska ekologów, gdyby za ich instalację płaciły firmy reklamujące się w przystankowych citylightach i gdyby jeszcze pozyskiwana w ten sposób energia zasilała także reklamy.

Dziś zielona architektura znów ma szansę przebicia się do szerszego grona odbiorców, a to za sprawą wykładu w Międzynarodowym Centrum Kultury o g. 17. Prof. Anna Dyson (pdf) w j. angielskim opowie o architekturze jako zbudowanym systemie ekologicznym. Zapowiada się bardziej interesujące spotkanie niż to z ubiegłego tygodnia o nowej przestrzeni publicznej.

Wiele się nie pomylę głosząc tezę, że każde europejskie miasto posiada ławkę. Mało tego, siedzenie jest czynnością równie miejską, co chodzenie, czy jeżdżenie. A może nawet miejską bardziej, wszakże rzadko kiedy siedzimy bez celu, zwykle przysiadamy z kimś, bądź z czymś – książką, gazetą, jedzeniem czy przemyśleniem. Podróżujemy, czekamy na kogoś, na tramwaj. O ile się da – siedząc.

Zagadką pozostaje więc dla mnie tak daleko idące niedocenienie roli ławki w codzienności miasta. Bo ławka dla mieszkańca jest czymś zupełnie innym, niż dla urzędnika, czy właściciela kawiarni. My chcemy na niej usiąść, a oni nam nie pozwolą, bo albo mamy usiąść w ich lokalu, albo zakładają, że jesteśmy bezdomnym chcącym się przespać.

Tak jak tabloidy, czy tego chcemy czy nie, wpłynęły na poważne gazety, tak galerie handlowe i ich quasipubliczna przestrzeń wpłynęła na nasze dotąd miasto. Bo ławka w mieście staje się tym, czym w galerii – miejscem do przepakowania zakupów, czy wchłonięcia kebaba.

Jedna z polskich redaktorek zajmujących się przestrzenią opowiadała kiedyś w radiu o pierwszej wizycie we Francji, jeszcze za czasów głębokiej komuny. Podczas wizyty z francuskimi przyjaciółmi w jednej z galerii postanowiła, dla żartu, położyć się obok nich na takiej oto galeryjnej ławeczce. Ale Francuzki od razu ją zestrofowały, żeby przestała, bo przyjdzie ochroniarz i ją wyrzuci. Ta historia stanowi chyba definicję quasipublicznej przestrzeni.

Dzisiaj ławkologia dostrzega pewną ewolucję również w domenie publicznej. Od ławki wygodnej, ozdobnej, drewnianej, która zachowała się jeszcze w parkach przechodzimy do ławki zimnej, najlepiej kamiennej, koniecznie bez oparcia, która w dodatku ustawiona jest na samym środku ulicy, w widocznym miejscu, pozbawionym odrobiny intymności. Tak wyglądają ławki na Rynku, ławeczka przed księgarnią na Grodzkiej, czy w Rondzie Mogilskim. Nawet nowe ławki przystankowe w tunelu hołdują obawie, że jeszcze znajdzie się jakiś bezdomny chcący się oprzeć w cieplutkim tunelu i nie pomoże nawet stado ochroniarzy, jakie ten tunel zatrudnia. W końcu bezdomny nie pasuje do całej tej narracji o nowoczesnym tunelu; jak określiła to jedna z bezradnych, prametra.

Zacnym obszarem badań ławkologii jest Świętokrzyskie i Roztocze. Istnieje tam zwyczaj stawiania ławek przed wejściem do domów, gdzie pozbawiona wyspecjalizowanych w tym celu instytucji (galeria handlowa) ludność zwyczajnie spotyka się. Przejeżdżając choćby przez Szczebrzeszyn spotykamy domy z gawędzącymi mieszkańcami i ich sąsiadami.

Nauką pomocniczą ławkologii jest trawnikologia. Rozwinęła się ona w Wielkiej Brytanii, gdzie (wskutek braku dostatecznej liczby galerii?) uniwersytety wpuściły studentów na pielęgnowane od stuleci trawniki. Już za kilka tygodni zobaczymy też morze ludzi wygrzewających się na “trawnikach” krakowskich bulwarów, zadeptanych przez wiankowiczów i zasranych przez psy.

Widać, że temat jest wdzięczny, w dodatku jak powiedziałby Foucault, nieskolonizowany przez jednolite dyskursy. Możemy bowiem podążyć tropem trawników, możemy oprzeć się o tradycyjną ławkę, albo wspiąć się na wielkie krzesło z placu Bohaterów. Nie ma jasnych, jedynych odpowiedzi, są jedynie nierozwiązane problemy.

foto: _Teb, Darwin Bell

Tego rodzaju rozważania na niewątpliwie ważne tematy – problemy komunikacyjne krakowskich osiedli – Złocień – wraz z eksperckimi prezentacjami z dołączonym do nich dźwiękiem, można śmiało zamieszczać w internecie i tam prowadzić dyskusję z obywatelami. Wtedy też ma ona szansę zainteresować znacznie szersze grono krakowian i co chyba równie ważne konkurować, polemizować z pomysłami mieszkańców, którym nie pozostaje nic innego jak pisanie listów do Gazety Wyborczej lub prowadzenie blogów. Do zobaczenia na Forum Mobilności.

To było spotkanie i będzie jeszcze jedno. Nawet momenty były – krótkie problemy z wyświetlaniem prezentacji oraz gorący / zaangażowany głos pani, która pozwoliła sobie niezgodzić się ze stanowiskiem prelegenta Chrisa Sharplesa nt. łączenia starego z nowym. I najważniejsze – wypełniona po brzegi słuchaczami sala MCK – świadectwo wagi zagadnienia przestrzeni miejskiej i żywego zainteresowania krakowian. Wg słów amerykańskiego gościa, architekta SHoP, podobne zaangażowanie przestrzenią publiczną nowojorczycy zaczęli wykazywać po atakach 11 września 2001 roku. Niedługo później rozpoczęły się prawdziwe konsultajce społeczne na temat zagospodarowania tragicznie doświadczonego kwartału Wielkiego Jabłka. Raz rozpoczęte dyskusje, w zasadzie nieustały (strefa WTC wciąż nie jest zagospodarowana), ale także rozprzestrzeniły się na inne rejony Nowego Jorku. Mieszkańcy zaczęli domagać się lepszej, przyjaźniejszej człowiekowi, zielonej przestrzeni.

Demokratyczne narzędzia pomogły nowojorczykom nakłonić ratusz do rozpoczęcia prac nad poprawą przestrzeni. Odgrodzony od rzeki Manhattan powoli, acz systematycznie się na nią otwiera. Dla mnie najciekawszym, a w wykładzie Chrisa Sharplesa tylko wymienionym, przykładem wzorowego kształtowania wysokiej jakości przestrzeni publicznej jest High Line – 2 kilometrowy park uformowany na nieużywanej i porastającej zielenią od 1980 roku estakadzie kolejowej.

I w tym kontekście pytanie z sali zadane przez współautora koncepcji zabudowania Zakrzówka, jest pytaniem fundamentalnym. Stanisław Deńko zapytał kto finansuje budowę tych wszystkich parków w Nowym Jorku. Odpowiedź Chrisa Sharplesa była jednoznaczna – parki powstają za pieniądze publiczne.

foto: joevare

Niewinni kierowcy padli ofiarą słabej reorganizacji ruchu, a dokładniej braku ograniczeń, choćby tymczasowych, dla ruchu samochodowego. Bardzo dobrze podsumował to tramwajem:

Remont rozpoczęty w środku tygodnia (takie przedsięwzięcia podejmuje się zwykle w weekendy, by podróżujący mogli poznać nową organizację ruchu, a organizatorzy zdążyli wychwycić błędy), bez jakiejkolwiek, nawet symbolicznej próby zachęcenia do rezygnacji z samochodu musiał skończyć się zakorkowaniem bez mała połowy Krakowa.

A zapowiada się, że będzie tylko gorzej, bo pomimo rozpoczęcia opóźnionych inwestycji w komunikację miejską, nasi włodarze zakochani w indywidualnym transporcie samochodowym, największe pieniądze przeznaczają na tzw. poprawę konkurencyjności tego rodzaju komunikacji. A to przecież autostrada do całkowitego paraliżu miasta.

foto: savethedave

Z rozbawieniem przyjąłem dziś nowy komunikat głosowy pojawiający się w tramwajach. Brzmi on tak:

Dworzec Główny. Możliwość przesiadki na inne linie tramwajowe i autobusowe.

Pisała o tym Gazeta Wyborcza.

Sam pomysł jest chyba dobry, ale jego wykonanie mogłoby być lepsze. Otóż osobiście spotkałem się z takimi komunikatami w innych miastach i zwykle podają one przybliżone kierunki, w których można się przesiąść. Szczególnie, że jadąc np. dwójką prawie każdy przystanek jest węzłem przesiadkowym i sama informacja o przesiadce nie wzbogaci naszej wiedzy.

Jak jednak broni się rzecznik MPK Marek Garncarczyk:

Nie zdecydowaliśmy się na to, by wymieniać wszystkie dostępne na węźle linie, bo komunikat byłby za długi. Być może za jakiś czas lektor będzie wymieniał rejony miasta obsługiwane przez dany węzeł, ale to zależy tylko i wyłącznie od sugestii pasażerów.

Rzecznik ma oczywiście sporo racji, ale idąc tym tropem należy podważyć sens obecnego komunikatu, bo też jest on przesadnie długi. Mógłby on brzmieć po prostu “Przesiadka na autobus”, czy “Przesiadka na tramwaj”. Zresztą mniejsza o to.

Skoro pan rzecznik zachęcił mnie do wyrażenia sugestii, to podam własną propozycję. Przykładowo dla linii 4:

Rondo Czyżyńskie. Przesiadka do Bieńczyc, Dąbia i Płaszowa

Dworzec Główny. Przesiadka do Krowodrzy Górki, Kazimierza i dzielnic południowych

Innymi słowy nie ma sensu wymieniać linii, czy docelowych pętli, warto jednak posługiwać się nazwami, które turysta ma szansę znać. Dodatkowo powinny one obowiązkowo pojawiać się na planie komunikacji miejskiej i tzw. choinkach, czyli schematach umieszczanych w tramwajach. Nazwy dzielnic można ewentualnie zastąpić nazwami węzłów, np. dzielnice południowe -> Łagiewniki, Bieżanowska.

A co Wy zaproponujecie?

foto: magro_kr

Teraz już wiem dlaczego od 160 dni Cecylia Malik fotografuje się codziennie na krakowskich drzewach. Szuka takiego, na którym mogłaby zbudować nowy dom, a właściwie domek na drzewie. Kto wie, może w ten sposób uchroni je przed wycinką.

A teraz całkiem poważnie, bo powyższym mogę się bardzo narazić krakowskiemu środowisku artystycznemu. A szczególnie Paśtwu Malikom, którym współczuję, że są zmuszeni wyprowadzić się z mieszkania przy ulicy Smoleńsk 22/8, i którym jednocześnie gratuluję, że tak godnie i mam nadzieję spektakularnie będą się z nim żegnać.

Artystyczne pożegnanie ze Smoleńsk wymyśliła wspomniana Cecylia Malik i jej koleżanka Justyna Koeke. Ja miałem przyjemność poznać obie artystki podczas wydania 4 numeru tygodnika ściennego Walpapier.

Wciąż do nas nie dociera, że się wyprowadzamy. Gdy zdejmie się wszystko ze ścian, te pokoje będą wyglądać bardzo smutno. Projektem “Ulica Smoleńsk 22/8” chcemy też zwrócić uwagę na proces, w wyniku którego równoległa ul. Zwierzyniecka stała się już tylko ulicą banków i hoteli. Dawniej mieszkali tam nasi koledzy z podstawówki, były podwórka z trzepakami. Teraz w weekendy ulice stają się puste

- opowiada Cecylia Malik Gazecie Wyborczej.

Od 16 do 30 marca na pustkę po Malikach wypełnią zaproszeni artyści. Mateusz Torbus i Tomasz Wiech przygotowują cykle fotografii. Piotr Madej dźwięki mieszkania złoży w instalację. W tym czasie na Smoleńsk 22/8 będą także koncerty i performance.

Drzewa w al. 3 Maja, które ZIKiT wciąż planuje wyciąć, bo jak wykazała pierwsza ekspertyza są w katastrofalnej kondycji i stanowią zagrożenie, po raz kolejny wykazały się szczególną złośliwością. Przetrwały silny wiatr, który połamał inne drzewa w Krakowie, o czym skrupulatnie doniosły lokalne media. Teraz istnieje obawa, że już wyłącznie za tę złośliwość jesiony i lipy rosnące wzdłuż Błoń trafią pod topór. Innego powodu raczej urzędnicy nie znajdą, bo druga ekspertyza, o którą walczyliśmy, wykazała, iż

kategorycznie należy usunąć tylko jedną lipę i 14 jesionów

- pisał Dziennik Polski w połowie grudnia.

Ta sama gazeta miesiąc później cytuje słowa wicedyrektor ZIKiT-u, Anny Krzyżanowskiej, która radnym z Komisji Planowania Przestrzennego i Ochrony Środowiska przekazała, iż

według nowej ekspertyzy, pięćdziesiąt kilka nadaje się do usunięcia.

Sprawa, jak widać, nadal wymaga społecznej kontroli.

foto: gosia małochleb

Największy krakowski przewoźnik jest zdesperowany, o czym najlepiej świadczy kampania informacyjna Wystarczy 1 metr! skierowana do kierowców samochodów, którzy nękają MPK i jego pasażerów niemal codziennymi zatrzymaniami tramwajów. W ubiegłym roku było ich 200, w tym roku w dwa miesiące, kierowcy urządzili już ponad 50 blokad. Czy zatem na pewno wystarczy 1 metr?

Przez 1 miesiąc, kiedy prowadzona będzie kampania na najczęściej cierpiących na zatrzymanie przepustowości ulicach Krakowa, być może. Nawet jeśli tak się stanie, to będzie to raczej wyniki działań strażników miejskich, którzy jak zapewnia rzecznik MPK Marek Gancarczyk

w czasie trwania kampanii informacyjnej zwrócą szczególną uwagę na problem parkowania kierowców na tych ulicach, na których najczęściej dochodzi do blokowania tramwajów.

Ale to nie bezradność MPK (które powinno mieć własne pojazdy do odholowywania aut i podpisaną na to umowę z ZIKiT-em), straży miejskiej, czy wspomnianego ZIKiT-u rozśmieszyła mnie najbardziej, bo ta jest raczej żałosna, bo opłacana z naszych podatków. Zabawny wydał mi się następujący fragment oficjalnego komunikatu

Dodatkowo podczas trwania całej akcji każdy, kto zrobi zdjęcie nieprawidłowo zaparkowanego samochodu na ulicy, który blokuje lub utrudnia przejazd tramwajom, będzie go mógł zamieścić na portalu swietekrowy.pl

A wcześniej nie można było tego zrobić? I czy te zdjęcia mają być straszakiem na niefrasobliwych kierowców? A może będą dowodem w sprawie?

Ja pamiętam tzw. telefon grzecznościowy, który dziś wydaje się czymś nieprawdopodobnym. Mam jednak nieodparte wrażenie, że telefon grzecznościowy bardziej zbliżał do siebie ludzi, niż dostępne w każdej chwili, zniewalające nas komórki.

Za miesiąc, 25 marca, uczestnicy debatować będą o tym, czy potrzebujemy innej ordynacji do Rady Miasta? Tematy kolejnych debat to:
29 kwietnia – Kraków a Małopolska – czy jest im po drodze?
27 maja – Wisła w Krakowie – szansa czy bariera rozwoju?

Ciekawie się zapowiada, ale czy istnieje może możliwość nagrywania debat i zawieszenia ich gdzieś w internecie dla tych, którzy nie będą mogli być na miejscu?

- padło pytanie jeszcze przed pierwszą debatą na Facebooku. Na razie bez odpowiedzi.

“Widzę ciemność, ciemność widzę!” – ten kultowy zakrzyk Jerzego Stuhra był pierwszym skojarzeniem na tytuł otwartej wczoraj wystawy Dark Rooms Konrada Pustoły. To pierwsza indywidualna wystawa tego młodego artysty w Bunkrze Sztuki. Cykl wielkoformatowych fotografii składających się na projekt współtworzy

prace o szerokim spektrum czytelności, od tonących w ciemnościach abstrakcyjnych kompozycji po obrazy tajemniczych pustych wnętrz. Prace należące do pierwszej grupy operują subtelnymi światłocieniami, uwodzą swym malarskim charakterem, są ćwiczeniem wyostrzającym wzrok. Fotografie wnętrz są zróżnicowane, czasem przywodzą na myśl ekstrawagancki salon, czasem więzienie lub szkolną szatnię. Zawsze mają w sobie coś z opuszczonej przez aktorów scenografii. W tej drugiej grupie prac uwagę przykuwa brutalna realność detalu, widoczne ślady niedawnej obecności użytkowników miejsca, nie pozostawiające wątpliwości co do jego funkcji

- czytam w opisie wystawy, którą w Bunkrze Sztuki możesz zobaczyć do 11 kwietnia.

foto: Konrad Pustoła

A na koniec zostawiłem zwiastun Nędzy, która nadejdzie w kwietniu. Najnowszy film Filipa Rudnickiego jest adaptacją opowiadania “Zianie” Wojciecha Kuczoka. To historia podstarzałej nauczycielki języka polskiego – Krystyny Nędzy, która pod pozorem odstręczającego staropanieństwa skrywa namiętne uczucie do kolegi z pracy. Nędza co noc rozpamiętuje kilka upojnych chwil, które spędzili na studenckim wypadzie w góry. Ta wieloletnia romantyczno-erotyczna fascynacja Januszem doprowadza w końcu do tragicznego finału, który każe Nędzy przewartościować całe swoje dotychczasowe życie.

czy może rozpoczęta niedawno akcja internetowa – podziękuj za beton?

Pewne jest, że niektórym radnym należą się podziękowania za, jak się wydaje, szansę na ocalnie Zakrzówka. Podczas środowej sesji Rady Miasta Krakowa rajcy odrzucili wszystkie poprawki do uchwały wprowadzającej na Zakrzówku zespół przyrodniczo-krajobrazowy. Teraz dokument trafi do zaopiniowania przez Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska, a następnie powróci do Rady Miasta pod głosowanie.

Do tego czasu, by radni nie zmienili zdania na temat Zakrzówka, ale także by zdali sobie sprawę, że dla Krakowian ważne są również tereny zielone, “podziękowań” za betonowanie miasta powinno być znacznie więcej.

Popierających zakaz palenia jest na fejsbuku ponad 37 tysięcy osób. Po drugiej stronie jest tylko nieco ponad 600 awatarów. Łukasz Bursa ma na ten temat swoje zdanie.

W piątek 19 lutego w księgarni CUD na Małym Rynku o g. 18 odbędzie się spotkanie z Sir Julianem Rose autorem książki Zmieniając kurs na życie. Książki zaangażowanej społecznie i jakże aktualnej w kontekście toczącej się w Krakowie batalii obywateli z zagranicznym developerem, ale i z miastem. Książki – podręcznika pomagającego lokalnie rozwiązywać globalne problemy.

Sir Julian Rose brytyjski pisarz, rolnik i aktywista społeczny, mieszka w Małopolsce i jest dobrze znany tym wszystkim, którzy interesują się przyszłością polskiej wsi, żywności i rolnictwa. Jednak w swej najnowszej książce, autor idzie dalej i podejmuje wyzwanie zasadniczej zmiany kursu w szerokim spektrum dyscyplin takich jak: rolnictwo, nauka, sztuka, zdrowie, edukacja, duchowość i polityka. Jej celem jest nadanie nowego impulsu i wizji napędzanym przez konsumpcję, zuniformizowanym i coraz bardziej pozbawionym głosu społeczeństwom. Proponuje dające się zrealizować oddolne i lokalne rozwiązania, w odróżnieniu od oderwanych od rzeczywistości “odgórnych strategii”.

Zmieniając kurs na życie, jak zapewnia autor, jest uniwersalnym wezwaniem ludzkości do przebudzenia i śmiałego zmierzenia się z najbardziej zasadniczymi wyzwaniami naszych czasów.

Pięknie usytuowany Pałac Sztuki w moim odczuciu lata świetności ma już za sobą. Co prawda przy okazji ciągnącej się jeszcze, a rok temu planowanej, przebudowy Placu Szczepańskiego o Pałacu zrobiło się głośno za sprawą znakomitego pomysłu i projektu prof. Witolda Cęckiewicza otwarcia obiektu na rzeczony plac. Idea oczywiście została pogrzebana, a niewzruszony i nienaruszony Pałac powrócił do swojego spokojnego kulturalnego dryfu. Do czasu, kiedy wszechstrony artysta fotografik Tomek Sikora postanowił celebrować Rok Chopinowski. Wernisażowe uroczystości nostalgii Chopina w fotografii Tomka Sikory rozpoczną się w czwartek 18 lutego o g. 17.45.