Sự xuất hiện của Internet đã và đang thay đổi mạnh mẽ cách thức phân phối hàng hóa trên thế giới. Hãy thử nhìn xung quanh bạn, từ những thứ nhỏ nhặt như cái bấm móng tay, bàn chải đánh răng, quần áo…  đến những thứ có giá trị lớn như đồ trang sức, hàng hiệu, ô tô, nhà cửa…hầu hết những gì chúng ta cần cho cuộc sống hàng ngày đều có thể tìm thấy trên Internet. Chưa bao giờ một cú click chuột lại có sức mạnh lớn như vậy. Sau khi thỏa mãn các nhu cầu giải trí, kết nối, mua sắm…Internet tiếp tục thỏa mãn nhu cầu ăn uống của chúng ta. Đó là sự xuất hiện của dịch vụ gọi món trực tuyến – chưa bao giờ việc ăn uống lại trở nên dễ dàng và thuận tiện như vậy.

Trước khi đi vào chi tiết, có một số khái niệm mình muốn lưu ý để tránh nhầm lẫn, đó là sự khác nhau giữa electronic ordering  và online ordering (gọi món trực tuyến). Electronic Ordering là khái niệm rộng hơn, bao gồm các hình thức đặt chỗ/gọi món thông qua các phương tiện điện tử:

• Điện thoại
• Các ứng dụng mobile
• Facebook (tin không?) năm 2008, PizzaHut đã từng phát triển một ứng dụng cho phép người dùng Like và gọi món ngay trên trang Facebook Fanpage của mình, tuy nhiên, hiện tại hãng đã dừng sử dụng ứng dụng này. Theo một thống kê của  Cornell University’s School of Hotel Administration, có tới 96% số nhà hàng có sự hiện diện trên Facebook nhưng chỉ có 3% trong số này có ứng dụng cho phép đặt món trực tiếp trên Facebook mà thôi. Có vẻ như Facebook không phải là một kênh hiệu quả cho dịch vụ này.
• Trực tiếp trên Website của cửa hàng: Một số hãng lớn như PizzaHut, Subway đã xây dựng hệ thống cho phép khách hàng đặt món và thanh toán trực tiếp ngay trên website của mình.
• Tin nhắn điện thoại – Text ordering: Các hãng lớn như Papa John’s, Subway, và McDonald đều đã áp dụng hình thức này. Cách  thức hoạt động sẽ như sau: khách hàng truy cập website của hãng, tạo và lưu các món ăn (hoặc set món ăn) mà mình yêu thích, mỗi món này sẽ được  assign một con số (ký hiệu). Từ đó về sau, nếu muốn gọi món, khách hàng chỉ cần gửi tin nhắn theo cú pháp quy định và  con số tương ứng với món ăn mà mình đã tạo trước đó. Nhà hàng gửi tin nhắn lại để confirm và thông báo thời gian giao hàng.
• Multi-Restaurant website: Một website cho phép người dùng đặt món ăn trực tuyến. Điểm mấu chốt là số lượng nhà hàng và các món ăn cực kỳ phong phú.

Đây sẽ là mô hình mình muốn phân tích ngày hôm nay.

Mô hình kinh doanh

Hai trong số những ưu điểm lớn nhất của Thương mại điện tử đó là giá rẻ và sự thuận tiện. Giá rẻ do người bán (DN hoặc cá nhân) không phải bỏ ra những chi phí như thuê mặt bằng, setup cửa hàng, lưu kho (trong trường hợp bán hàng order)…Mô hình Groupon đã nâng ưu điểm này lên một level mới và đạt được thành công trên cơ sở cung cấp sản phẩm, dịch vụ cho người dùng với mức giá cực kỳ ưu đãi khi mua theo nhóm. Sự thuận tiện ở chỗ bạn có thể ung dung ngồi điều hòa, nhâm nhi cafe, online shopping, lựa chọn những món đồ mình ưa thích và chờ người mang hàng đến tận cửa nhà mà không phải phơi mặt ngoài đường dưới cái nắng 35 độ C.

Mô hình gọi món trực tuyến lấy “sự tiện lợi” làm giá trị cốt lõi và là mục tiêu để phục vụ khách hàng, chứ không phải là “giá rẻ” – bởi có khi bạn còn phải chịu giá cao hơn vì có thêm phí vận chuyển. Nói chung muốn được phục vụ tốt thì phải có tiền boa là đúng rồi

Một mô hình chuẩn  (hiện đang vận hành trên thế giới) có thể mô tả sơ bộ như dưới đây:

• Khách hàng lựa chọn nhà hàng – món ăn trên website  và đặt món trực tiếp.
• Website gửi thông tin đến nhà hàng (fax, email, điện thoại…)
• Nhà hàng nhận thông tin, chế biến món ăn, giao hàng và thu tiền từ khách hàng. (Hoặc có thể Website sẽ có đội ngũ thu tiền và giao hàng)
• Nhà hàng trả hoa hồng trên mỗi order cho website.

Có ba chủ thể chính tham gia trong mô hình này, bao gồm khách hàng, nhà hàng và website trong đó Multi-restaurant website đóng vai trò trung gian. Trong kinh doanh hay trong bất kỳ sự hợp tác nào, muốn thành công đều phải dựa trên nguyên tắc win-win, tức là ai cũng phải có phần. Ở đây cũng thế, cả 3 bên đều thu được lợi ích từ mô hình này:

• Với khách hàng là sự tiện lợi khi chỉ cần với một vài click chuột là đã có người mang đồ ăn đến tận cửa nhà.
• Với nhà hàng là cơ hội tăng doanh thu, tăng database khách hàng.
• Với Multi-restaurant website: nhận được hoa hồng trên mỗi order thành công.

Mô hình kinh doanh và phương thức monetize đã quá rõ ràng.

Bên cạnh những lợi ích đó, cũng có một số vấn đề cần lưu ý với mỗi các bên khi tham gia vào mô hình này.

Với nhà hàng, vấn đề đầu tiên bạn sẽ phải chuẩn bị kế hoạch thật cụ thể để ứng phó với trường hợp quá tải, số lượng order có thể tăng đột biến khi bắt đầu tham gia trên các trang Multi-restaurant website (cũng tương tự vấn đề mà các đơn vị cung cấp dịch vụ tham gia trên các trang mua chung đang gặp phải). Hãy thử đặt câu hỏi xem liệu nhà hàng của bạn có thể đáp ứng một số lượng lớn các order mà vẫn đảm bảo chất lượng món ăn khi giao đến tay khách hàng hay không? Dịch vụ ăn uống vốn rất nhạy cảm, khách hàng đã không hài lòng một lần thì họ khó có thể đến với bạn lần thứ 2.

Vấn đề tiếp theo là vấn đề liên quan đến thương hiệu. Hãy cân nhắc kỹ trước khi quyết định tham gia vào mô hình này, bởi lẽ khi đã list trên website thì nhà hàng của bạn cũng sẽ giống như tất cả các nhà hàng khác, có thể coi như một hàng hóa để khách hàng lựa chọn. Nếu bạn đã có danh tiếng, đã tạo được thương hiệu, đẳng cấp riêng, sẽ thế nào nếu khách hàng thấy tên bạn xuất hiện giữa hàng loạt các nhà hàng thông thường khác? Hãy cân nhắc kỹ, đừng để công sức bao năm gây dựng thương hiệu phải đổ sông đổ biển.

Với Multi-restaurant website, bài toán lớn mà bạn sẽ phải tìm lời giải đó là:

• Control được đầu vào. Vấn đề không chỉ đơn giản là mở rộng danh sách nhà hàng mà phải  đảm bảo được chất lượng các món ăn. Dịch vụ ăn uống vốn rất nhạy cảm đấy (again) Đây cũng là bài toán khó mà các trang Groupon Việt Nam đang gặp phải.
• Bài toán vận chuyển (nếu bạn chịu trách nhiệm cả khâu vận chuyển): Món ăn sẽ được bảo quản khi vận chuyển như thế nào? khi đến tay khách hàng có còn giữ được chất lượng không? Xây dựng và phân bổ đội ngũ giao hàng như thế nào để đảm bảo vận hành hiệu quả nhất? Với các tay chơi trong thị trường TMĐT Việt Nam như MJGroup, Rocket Internet hay VCC, bài toán giao hàng có thể  đơn giản hơn khi họ đã xây dựng được đội ngũ giao vận cho các sản phẩm TMĐT trước đó của mình.
• Bài toán cạnh tranh với các thương hiệu đã có dịch vụ giao hàng tận nơi như Pizza Hut, Alfresco, Pepperoni, KFC…
• Thay đổi thói quen người dùng (thường gọi điện đặt món trực tiếp cho nhà hàng)

Những ông lớn trên thế giới

Sau Groupon, gọi món trực tuyến đang được kỳ vọng sẽ là làn sóng tiếp theo trên thị trường TMĐT trên thế giới. Hàng loạt các vụ đầu tư vốn hay mua lại trong lĩnh vực này được tiến hành trong thời gian vừa qua. Có thể điểm mặt chỉ tên một số ông lớn như dưới đây.

Just-Eat: Website cung cấp dịch vụ gọi món trưc tuyến có trụ sở tại Anh; phạm vi phục vụ khu vực Châu Âu và các quốc gia như Argentina, Canada, Brazil, Ấn Độ. Hiện tại, Just-Eat đang chiếm thị phần lớn nhất tại Anh với  danh sách khoảng 25,000 nhà hàng thành viên tại 13 quốc gia, phục vụ khoảng 100,000 bữa ăn mỗi ngày. Hãng vừa được đầu tư thêm 64 triệu USD trong tháng 4 vừa qua, nâng tổng mức vốn đầu tư lên 129.4 triệu USD trong vòng 3 năm.

Delivery Hero: Có trụ sở tại Đức, đã vươn mình trở thành một trong những website gọi món trực tuyến hàng đầu trên thế giới chỉ sau 18 tháng hoạt động. Hãng đã tiến hành hàng loạt các vụ mua lại – sát nhập, tiêu biểu là việc mua lại Lieferheld - website chiếm thị phần lớn tại Đức trong mảng đặt món trực tuyến, với hơn 5,200 nhà hàng thành viên trên khắp 700 thành phố của Đức. Ngay sau đó, hãng tiến hành mua lại tập đoàn OnlinePizza Norden Group – thương vụ này bao gồm một loạt các website gọi món tại các quốc gia Châu Âu: OnlinePizza, Mat24 tại Thụy Điển, PizzaOnline tại Phần Lan, PizzaPortal tại Ba Lan, Mjam & WillEssen tại Áo.

Delivery hiện tại đang có 4 triệu khách hàng và tổng số 19,000 nhà hàng thành viên trên khắp 4 châu lục. Doanh thu của hãng dự kiến sẽ đạt 250 triệu Euro trong năm nay.

GrubHub: có trụ sở tại Chicago, là một trong hai website gọi món trực tuyến dẫn đầu tại Mỹ với danh sách hơn 13,000 nhà hàng thành viên. Ngay từ năm 2004, Grubhub đã cung cấp dịch vụ gọi món – giao hàng miễn phí cho khách hàng. Tháng 11 năm ngoái, hãng nhận được 50 triệu USD đầu tư và tiến hành mua lại DotMenu – công ty sở hữu 2 trang gọi món khá nổi tiếng Allmenus và Campusfood.

Đầu tháng 5 vừa qua, hãng vừa giới thiệu và đưa vào sử dụng một ứng dụng trên Android - OrderHub cho phép các nhà hàng thành viên quản lý các order trực tiếp từ GrubHub. Trước kia, GrubHub thường chuyển các order của khách hàng qua fax cho các nhà hàng, sau đó, các nhà hàng confirm lại bằng hệ thống trả lời điện thoại tự động. Ứng dụng mới này được cung cấp kèm theo một máy tính bảng Kindlefire miễn phí cho các nhà hàng.

Seamless: Thành lập vào năm 1999 và là đối thủ cạnh tranh trực tiếp của GrubHub tại thị trường Mỹ. Ngay sau động thái mua lại DotMenu của GrubHub, Seamless cũng ngay lập tức đáp trả bằng việc mua lại MenuPages. Hiện tại hãng đang có 8,000 nhà hàng thành viên trên khắp 27 thành phố lớn của Mỹ.

Và tại Việt Nam

Câu chuyện gọi món trực tuyến mới được nhen nhóm và đang có chiều hướng bùng nổ tại Việt Nam trong thời gian sắp tới đây. Người góp phần thổi lửa không ai khác là đại gia Rocket Internet với sản phẩm HungryPanda. Đây không phải là sản phẩm internet đầu tiên của RI tại Việt Nam và cũng không phải website gọi món trực tuyến đầu tiên của RI trên thế giới. Trước đó, RI đã tiến quân rầm rộ vào thị trường Internet khu vực Đông Nam Á với 4 sản phẩm đặc trưng tại mỗi quốc gia: 1 trang bán hàng trực tuyến B2C (Lazada.vn), 1 trang bán lẻ thời trang (Zalora.vn), 1 trang clone mạng xã hội Pinterest (Pinspire.vn), và trang gọi món trực tuyến Hungrypanda. Lẽ ra domain của trang này sẽ phải là Foodpanda.vn để đồng nhất thương hiệu sản phẩm trên khắp thế giới của RI, tuy nhiên domain đã bị một cá nhân nẫng tay trên, một sai lầm khó có thể chấp nhận được với một công ty Internet có tên tuổi.

Trước khi launch tại Việt Nam, FoodPanda đã có mặt tại 5 quốc gia trong khu vực Đông Nam Á là Thái Lan, Malaysia, Singapore, Indonesia, Philippines. Với kinh nghiệm dày dặn trong việc phát triển sản phẩm, kết hợp với việc quản lý, điều phối đội ngũ giao nhận sẵn có (phục vụ cho Lazada & Zalora) và điều kiện tài chính (thường chi rất bạo tay cho quảng cáo), HungryPanda chắc chắn sẽ là đối thủ đáng gờm trong lĩnh vực này.

Hạt giống số 2 của giải dự kiến sẽ là MJGroup – chủ sở hữu của 2 thương hiệu Nhommua và Zap.vn. Sau khi nhận khoản đầu tư 60 triệu USD từ đầu năm, MJGroup đã tiến hành những bước đi thần tốc với việc mua lại Yume, launch trang bán đồ công nghệ Zap.vn, và sắp tới sẽ là Kay.vn – chuyên phân phối thời trang hàng hiệu. Tháng 6 vừa qua, MJGroup chính thức bước chân vào lĩnh vực gọi món trực tuyến bằng thương vụ mua lại startup Orderfood.vn và đổi tên thành Hungry.vn. Hiện tại phạm vi hoạt động của Hungry.vn mới chỉ gói gọn trong khu vực TP.HCM Cũng giống như RI, MJGroup đã từng có kinh nghiệm trong việc phát triển & quản lý đội ngũ giao hàng phục vụ cho Nhommua trước đó, cộng thêm nguồn tiền được đầu tư và đặc biệt sở hữu được đội ngũ Orderfood được đánh giá là có đam mê, tâm huyết. Thêm nữa, sau một thời gian hoạt động, Orderfood đã  hợp tác với một lượng lớn nhà cung cấp nổi tiếng, được nhiều người biết đến và đã có sẵn một lượng khách hàng ổn định, chắc chắn tham vọng của MJ Group là rất lớn trong cuộc chiến này.

Hai năm trước, nếu nhắc tới TMĐT Việt Nam, người ta sẽ nghĩ ngay đến Peacesoft và Vật giá, tuy nhiên ngày hôm nay, thời cuộc đã khác. Theo đánh giá chủ quan của mình, dường như 2 ông lớn này đang quá mải xoay sở với 2 hệ thống khổng lồ của mình là Chodientu và Vatgia.com mà chậm phản ứng với các xu hướng thị trường mới. Hoặc cũng có thể có lý do khác khiến họ chưa (không) muốn nhảy ngay vào các lĩnh vực mới này? Mình không rõ, chỉ biết là trong thời gian gần đây, thị trường TMĐT (với các mảng dịch vụ mới) đang chỉ còn là sân chơi của ba ông trẻ (và rất khỏe ) là Rocket Internet, MJGroup & VCCorp với cách làm TMĐT rất bài bản, chuyên nghiệp và tinh tế. Cả ba đang tạo ra thế kiềng 3 chân, mỗi cty đều có sản phẩm cạnh tranh trực tiếp với nhau. Và dĩ nhiên, trong lĩnh vực gọi món trực tuyến này, VCC chắc chắn sẽ không thể ung dung đứng ngoài. Anh TanNG – Phó Tổng của VCC đã tuyên bố sẽ đẩy mạnh phát triển sản phẩm này và đi chợ online trong thời gian tới.

Cũng trong tuyên bố này, anh Tân cho rằng: “Gọi món online thuộc mảng địa phương. Quan trọng nhất là nền tảng thanh toán và hỗ trợ giao nhận. ” Giao nhận thì rõ ràng là khâu tối quan trọng trong hầu hết các bài toán TMĐT, tuy nhiên  vấn đề thanh toán thì mình lại không đồng tình. Với các mô hình khác của TMĐT, thanh toán có thể là vấn đề, tuy nhiên trong mô hình gọi món trực tuyến này, thanh toán không phải là vấn đề quá cấp thiết.  Trong hoạt động này, người giao hàng bắt buộc phải gặp trực tiếp khách hàng, nên COD (Cash on Delivery – Thanh toán khi nhận hàng) sẽ là hình thức thanh toán phù hợp nhất. Hơn nữa, đây cũng đang là thói quen phổ biến của người dùng TMĐT Việt Nam. Thực tế hiện tại tất cả các trang gọi món tại Việt Nam đều đang áp ụng hình thức thanh toán này. Tại Mỹ, nơi có thị trường TMĐT và thanh toán trực tuyến phát triển gần như hoàn hảo, thì trong lĩnh vực  này (xét trên phạm vi electronic ordering chứ không chỉ là Multi-restaurant website), tỷ lệ thanh toán trực tuyến khi đặt món cũng không quá cao.  Theo nghiên cứu của Cornell University’s School of Hotel Administration, 32% các nhà hàng chỉ chấp nhận thanh toán online khi gọi món trực tuyến, 21% chỉ chấp nhận thanh toán trực tiếp, và 47% còn lại chấp nhận cả hai hình thức. Như thế có thể thấy, vấn đề thanh toán không phải là bài toán khó trong câu chuyện gọi món trực tuyến.

Vậy hãy cùng chờ xem sản phẩm của VCC sẽ có gì khác với các sản phẩm trước đó, liệu thanh toán có phải là một lợi thế của VCC trong trận chiến này?

Ngoài 3 big players trên, thị trường còn có một số players khác cũng không thể không nhắc đến như Eat.vn, Vietnamm.com hay Goimon.vn. Ngoài Goimon.vn là một startup mới tham gia thị trường và đang tìm kiếm đầu tư, thì 2 bạn còn lại đều đã tham gia từ lâu, với  phạm vi phục vụ tại cả hai thành phố lớn là Hà Nội và HCM; đối tượng khách hàng chính chủ yếu là người nước ngoài sống tại Việt Nam, vốn đã rất quen với hình thức này. Dù đã phần nào có được thị phần riêng cho mình, tuy nhiên, với sự tham chiến của 3 ông trẻ trên với cách làm bài bản, kinh nghiệm và nguồn lực tài chính dồi dào, thì rõ ràng các bạn này có lý do (lớn là khác) để lo lắng.

Một số thống kê

Trong khi nghiên cứu về thị trường này, mình có tìm được một số các số liệu thống kê về thị trường tại Mỹ, chắc chắn Mỹ sẽ rất khác so với Việt Nam, tuy nhiên có một số thống kê về hành vi người dùng rất chi tiết và thú vị, mình nghĩ sẽ có ích cho bạn nào đang trực tiếp làm (hoặc muốn tìm hiểu) về dịch vụ này. Đây là series gồm 4 nghiên cứu của Cornell University’s School of Hotel Administration:

•  Online, Mobile, and Text Food Ordering in the U.S. Restaurant Industry – 03/2011
• Customer Perceptions of Electronic Food Ordering – 05/2011
• The Current State of Online Food Ordering in the U.S. Restaurant Industry – 09/2011
• The Role of Multi-Restaurant Reservation Sites in Restaurant Distribution Management – 01/2012

Bài viết trên đây chủ yếu dựa trên tìm hiểu và đánh giá chủ quan của cá nhân, mình cũng không có đủ kinh nghiệm thực tế để trả lời câu hỏi đã đặt ra “Liệu Gọi món trực tuyến có trở thành làn sóng thương mại điện tử mới tại Việt Nam?”, thế nên rất hi vọng bạn nào đang hoạt động trực tiếp (hoặc đã tìm hiểu) về dịch vụ này chia sẻ thêm. Rất sẵn sàng lắng nghe và thảo luận

Update: Vừa có một trải nghiệm với dịch vụ của bạn Eat.vn. Chỉ định đăng ký tài khoản và đặt vu vơ một đơn hàng để tìm hiểu về chế độ thanh toán thì 30 phút sau đã có người gọi ra nhận đồ ăn. Thời gian chấp nhận được với khoảng cách từ Lò Sũ – Cầu Giấy. Tuy nhiên, có một điểm rất dở  đấy là sau khi khách hàng đặt món, các bạn chỉ confirm lại bằng email mà không phải là điện thoại. Rất bất tiện bởi điện thoại là vật bất ly thân của khách hàng chứ không phải là email, nhất là lại vào ngày nghỉ như thế này.

Lê Hưng

Theo kết quả nghiên cứu của Wordstream đưa ra, trong năm 2011, 10 ngành chi tiêu nhiều nhất vào quảng cáo Google là:

1. Tài chính & Bảo hiểm – $4.0 tỷ
2. Bán lẻ & Các mặt hàng tạp hóa – $2.8 tỷ 
3. Du lịch – $2.4 tỷ 
4. Giáo dục & Tuyển dụng/nghề nghiệp – $2.2 tỷ  
5. Làm vườn & Các dịch vụ cho gia đình — $2.1 tỷ  
6. Máy tính & Thiết bị điện tử tiêu dùng – $2.0 tỷ  
7. Phương tiện (xe cộ) – $2.0 tỷ  
8. Internet & Các dịch vụ viễn thông – $1.7 tỷ  
9. Các dịch vụ liên quan đến kinh doanh và Công nghiệp– $1.6 tỷ  
10. Quà tặng – $1.2 tỷ 

Doanh thu từ 10 ngành này chiếm tới 60% tổng doanh thu của Google trong năm 2011. Đây cũng là điều dễ hiểu bởi đây đều là những ngành có mức độ cạnh tranh rất lớn, giá của một click thường khá cao. Các nhà quảng cáo ở Việt Nam cũng có thể dựa một phần vào thống kê này để xác định xem liệu ngành kinh doanh của mình có thích hợp với quảng cáo của Google hay không.

Bảng so sánh được đưa ra dựa trên 5 tiêu chí:

• Độ bao phủ của quảng cáo
• Doanh thu/Mức độ tăng trưởng
• Hiệu quả quảng cáo
• Mức độ “Targeting” của quảng cáo
• Các định dạng quảng cáo

Update: Cũng theo kết quả của một survey được thực hiện bởi Reuters gần đây, 80% người dùng Facebook cho biết họ không mua bất kỳ sản phẩm hay dịch vụ nào được quảng cáo hoặc bình luận trên mạng xã hội.

Nhật báo Phố Wall vừa tiết lộ hôm 15/5 rằng nhà sản xuất xe hơi lớn nhất thế giớiGeneral Motors đang lên kế hoạch để dừng quảng cáo trên Facebook. Đây chắc chắn là một tín hiệu không vui dành cho mạng xã hội lớn nhất thế giới Facebook, bởi hiện General Motors đang là doanh nghiệp tích cực quảng cáo thứ 3 tại Mỹ.

Nguồn tin trên cho hay sau cuộc gặp gỡ với các giám đốc Facebook để giải quyết những băn khoăn xung quanh chương trình quảng cáo của mình, những giám đốc marketing của General Motors đã không thấy được hiệu quả các các phương pháp quảng cáo mà mạng xã hội lớn nhất thế giới đưa ra.

Từ đó, General Motors đi tới kết luận là những quảng cáo trả phí của họ trên mạng xã hội Facebook hầu như không có nhiều ảnh hưởng tới người tiêu dùng.

Quảng cáo trên Facebook thực sự không đem lại nhiều hiệu quả?

Với quyết định nói trên, hãng sản xuất ôtô số 1 toàn cầu này sẽ rút khoản tiền 10 triệu USD mà họ định đầu tư cho quảng cáo trên Facebook, thay vào đó General Motors vẫn sẽ duy trì việc hiển thị nội dung marketing miễn phí trên trang Facebook của họ.

General Motors chưa bao giờ tiếc tiền để “đổ” vào các khoản quảng cáo trực tuyến, bởi mỗi năm tập đoàn này chi ra tới 300 triệu USD để phục vụ marketing số. Việc “cắt cầu” với Facebook chỉ là do General Motors hoài nghi về mức độ hiệu quả trong quảng bá mà trang mạng xã hội lớn nhất thế giới có thể làm được.

Thông tin nói trên trở nên càng đáng chú ý hơn vì nó được đưa ra vào đúng thời điểm nhạy cảm, khi Mark Zuckerberg và công ty của anh đang chuẩn bị phát hành cổ phiểu lần đầu ra công chúng với rất nhiều kỳ vọng.

Theo Vietnam+

Bảy năm – một khoảng thời gian khá dài, đặc biệt trong lĩnh vực liên quan đến Internet, đủ dài để biến một startup như Facebook thành một đế chế trị giá tỷ đôla. Cũng trong khoảng thời gian ấy, ơn trời, nhờ  sự phát triển của công nghệ, sự nỗ lực của các đơn vị trong ngành và sự cố gắng của Chính phủ (trong việc hoàn thiện một số văn bản pháp lý về TMĐT) TMĐT Việt Nam đã có những bước tiến rõ rệt, có thể kể đến:

• Sự hoàn thiện của các hình thức thanh toán hỗ trợ TMĐT: xuất hiện các cổng thanh toán chuyên nghiệp như Ngân lượng của Peacesoft, Bảo Kim của Vật Giá, Sohapay của VCC…đặc biệt là sự phát triển và mở rộng của hệ thống thẻ thanh toán (ATM) của các ngân hàng.
• Đa dạng hóa các hình thức TMĐT với sự xuất hiện và nở rộ của các trang theo mô hình nhóm mua (Muachung.vn, Cungmua.vn, Hotdeal.vn…) hay một số hình thức mới như đặt món ăn và giao tận nơi (OrderFood.vn)
• Sự tham gia của các công ty nước ngoài dưới hình thức đầu tư vốn, hợp tác (Ebay-Chợ điện tử) hoặc tham gia hoạt động trực tiếp (Rocket Internet)
• Thói quen mua  bán trực tuyến của người dân đang dần được hình thành
• …

Các rào cản lớn nhất đối với TMĐT Việt Nam như vấn đề thanh toán hay tâm lý tiêu dùng đang dần dần được dỡ bỏ, vậy liệu rằng TMĐT Việt Nam có đang đi đúng hướng và sẽ sớm bắt kịp với các nước trong khu vực như Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc…? Còn quá sớm để có thể kết luận bởi lẽ vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề cần tiếp tục được giải quyết, một trong số đó là “chữ tín” hay niềm tin của người tiêu dùng với TMĐT.

Chữ tín luôn đóng vai trò quyết định tới sự thành bại của bất kỳ hoạt động kinh doanh nào. TMĐT, với các đặc thù riêng như giao dịch mua bán được tiến hành gián tiếp, sự tham gia của nhiều bên trong một hoạt động (người mua, nhà cung cấp sản phẩm, đơn vị sở hữu sàn giao dịch,  trung gian thanh toán, trung gian vận chuyển…) thì chữ tín lại càng trở nên cần thiết. Trên thế giới, một trong những yếu tố mang đến thành công cho Amazon hay Ebay cũng là nhờ họ biết tạo dựng được niềm tin nơi khách hàng với các chính sách chặt chẽ bảo vệ cả người bán và người mua khi tham gia các giao dịch điện tử. Còn tại Việt Nam, mặc dù số lượng các đơn vị, cá nhân tham gia kinh doanh trực tuyến đang tăng lên theo từng ngày tuy nhiên không nhiều trong số đó có thể đảm bảo được an toàn cho người tiêu dùng. Hiện tại, theo tìm hiểu của mình, mới chỉ có Vật Giá có chế độ bảo hiểm cho người mua hàng tại gian hàng được đảm bảo. Khách hàng mua hàng từ các gian hàng này nếu xảy ra gian lận như sản phẩm không đúng mô tả, hay đã thanh toán tiền mà người bán không chuyển hàng… thì Vật Giá sẽ đứng ra hoàn tiền lại cho khách hàng. Nhưng thật tiếc, cả thị trường mới chỉ có một Vật Giá mà thôi.

Nếu dạo qua các trang C2C phổ biến hiện nay như 5giay.vn, muare.vn…không quá khó để thấy các topic khiếu nại, tố cáo các gian lận trong mua bán trực tuyến. Bản chất của các sàn C2C này chỉ có tính chất làm cầu nối giữa người mua và người bán, thế nên các giao dịch chỉ mang tính cá nhân, không đủ ràng buộc về mặt pháp lý và tạo nhiều kẽ hở cho nạn gian lận tung hoành.

Ngay cả với các sàn B2C, đặc biệt là trang bán hàng theo mô hình nhóm mua đang thu hút được rất nhiều sự quan tâm hiện nay, cũng không tránh khỏi các vấn đề khúc mắc, dù rằng chủ thể cung cấp sản phẩm, dịch vụ ở đây không chỉ là các cá nhân mà còn là các tổ chức, công ty.
Các vấn đề mà người tiêu dùng đang gặp phải với các trang mua chung hiện nay thường là:

Những con số biết nói

Sức mạnh của Internet nói chung và TMĐT nói riêng thì chắc chẳng phải bàn thêm nữa rồi. Chỉ cần nhìn lại cách mà các cửa hàng băng đĩa, các nhà sách truyền thống hay các đại lý du lịch… đã bị Internet “xóa sổ” như thế nào là chúng ta đủ hiểu. Và liệu rằng nạn nhân kế tiếp sẽ là các cửa hàng bán lẻ thời trang truyền thống? Rất khó để trả lời, bởi ngành bán lẻ thời trang luôn có những bài toán đặc thù riêng mà các trang TMĐT chưa thể giải quyết triệt để được. Không giống như các hàng hóa khác có độ tiêu chuẩn hóa cao như điện thoại, máy tính, sách báo hay các sản phẩm số hóa…quần áo là các sản phẩm khá đặc thù khi bán trên Internet. Dù rằng cũng đều có  các thông số như màu sắc, kích cỡ, chất liệu…tuy nhiên việc nhìn trên catalogue của website là một chuyện còn việc sau khi nhận hàng, chúng ta có mặc vừa và cảm thấy hài lòng hay không lại là chuyện khác. Chính bởi thế, hiện nay có khoảng 20 – 40% số quần áo mua trực tuyến đã bị trả lại do không phù hợp với số đo của khách hàng.  Hoặc  đơn giản chỉ là vấn đề cảm giác, so với việc ngồi trước màn hình máy tính thì được lê la khắp các shop với bạn bè; cầm, nắm, sờ mó chất vải hay thử và ngắm nhìn mình trong gương rõ ràng là thú vị và xả stress hơn nhiều.

Tuy nhiên, sức hấp dẫn của thị trường này là không thể bàn cãi. Hãy cùng tham khảo một vài số liệu dưới đây:

Tại Mỹ, doanh số của thị trường bán lẻ thời trang trực tuyến ước tính đạt 41 tỷ USD trong năm 2012 và tăng lên 73 tỷ USD vào năm 2016,  trung bình chiếm khoảng 20% tổng doanh số của  thị trường bán lẻ trực tuyến (nguồn: Emarketer).

Tại Anh, tính riêng trong năm 2010, doanh số thị trường đạt 4.3 tỷ Bảng, tăng trưởng 152% trong vòng 5 năm; trung bình có khoảng 1/3 dân số Anh có giao dịch mua quần áo trực tuyến, tăng 26% so với năm trước. Ước tính tới năm 2015, doanh số sẽ đạt mức 6,9 tỷ Bảng. Trong bản báo cáo này cũng đưa ra một số thống kê khá thú vị về tâm lý và hành vi của người mua hàng, các bạn có thể tham khảo thêm tại đây.

Những con số trên cũng đã phần nào phản ánh được tiềm năng của ngành bán lẻ thời trang trực tuyến trên thế giới. Vậy tại Việt Nam thì sao?

Thị trường bán lẻ thời trang trực tuyến Việt Nam

Dường như thị trường TMĐT Việt Nam đang dần bước qua giai đoạn “non trẻ” với những chuyển biến tích cực trong thời gian gần đây. Đó là quá trình xuất hiện và hoàn thiện  của các cổng (& các công cụ) thanh toán trực tuyến, sự gia nhập thị trường của các các ông lớn như Ebay, sự xuất hiện của các mô hình TMĐT mới (mô hình Groupon – mua theo nhóm), hay các thương vụ đầu tư dồn dập của các quỹ đầu tư mạo hiểm vào các công ty TMĐT. Cũng giống như trên thế giới, các sản phẩm phổ biến trên các trang TMĐT Việt Nam chủ yếu là các sản phẩm số như điện thoại, máy tính, đồ chơi kỹ thuật số, sách, và các sản phẩm thời trang.

Tính từ thời điểm cuối năm 2011 trở về trước,  các giao dịch mua bán sản phẩm thời trang chủ yếu được tiến hành qua:

• Các sàn C2C/B2C phổ biến như Enbac.com, Muare.vn, Vatgia.com, Chodientu.vn
• Các diễn đàn lớn với các chủ đề liên quan như Webtretho, Lamchame
• Mạng xã hội, chủ yếu là Facebook (dưới hình thức đơn giản như một online catalogue giới thiệu sản phẩm)
• Website bán hàng trực tiếp của một số thương hiệu thời trang có tên tuổi như sevenam.vn, evafashion.com.vn
• Một số các website rao vặt

Tình hình này có lẽ sẽ thay đổi trong thời gian tới đây khi mà từ đầu năm 2012 đến nay, thị trường đang dần nóng lên với việc xuất hiện của hàng loạt các website chuyên biệt về hàng thời trang. Điểm chung của  những sự xuất hiện này là khá âm thầm, hãy cùng điểm qua:

1. Zalora.vn

Đây là một trong ba sản phẩm của Rocket Internet tại Việt Nam (Zalora.vn, Lazada.vn, Pinspire.vn - về Pinspire đã được đề cập trong bài viết trước)

Giới thiệu một chút về Rocket Internet (RI)

Là một công ty của Đức khá có tiếng trong lĩnh vực TMĐT tại thị trường Châu Âu, nổi tiếng với chiến lược kinh doanh clone - sao chép các sản phẩm TMĐT thành công trên thế giới, xây dựng và phát triển thần tốc rồi nhanh chóng bán đi để tiếp tục đầu tư các sản phẩm mới. Dễ dàng nhận thấy Zalora là bản sao của website bán giày nổi tiếng Zappos.com (đã được Amazon mua lại với giá 1.2 tỷ USD); Lazada là bản sao của Amazon với 2 màu xanh, cam đặc trưng trong giao diện trước kia của Amazon; còn Pinspire là bản sao của mạng xã hội ảnh Pinterest nổi tiếng. Ngoài ra, RI đã từng thành công với các thương vụ bán lại Alando.de cho Ebay với giá 50 triệu USD; CityDeals cho Groupon với giá 126 triệu USD; Cember.net cho Xing  với giá 6.4 triệu USD.

Hiện tại, theo thống kê của GigaOM, RI đang có 38 công ty con hoạt động phủ khắp 58 quốc gia trong đó có Việt Nam

Quay trở lại với Zalora.vn, theo giới thiệu của RI với các nhà cung cấp:

Định hướng của Zalora nhằm tạo một thói quen tiêu dùng mới, làm một cơn sốt mạnh mẽ “Online Shopping with Zalora” với những công cụ marketing mạnh mẽ và nguồn vốn không giới hạn; là công cụ hiệu quả để quảng bá thương hiệu cũng như tăng doanh số một cách hiệu quả mà ít chi phí nhất. 

Chúng tôi tham vọng sẽ đưa hình ảnh Zalora đến từng người của Việt Nam ở mọi nơi trên đất nước Việt.

Cam kết của trang web cũng chính là tiêu chí của tập đoàn, tiện lợi, bán đúng giá, bán đúng hàng, đem lại sự hài lòng cho khách hàng. Điều mà hiện nay các trang web bán hàng online của Việt Nam chưa làm được!

Chúng ta hãy cùng chờ xem liệu rằng RI có thực hiện được cam kết của mình hay không?

Thời điểm hiện tại RI đang đẩy mạnh các hoạt động quảng cáo tại Việt Nam. Theo một nguồn tin không chính thức, ước tính mỗi ngày RI chi khoảng 10.000 USD cho quảng cáo online.

Hình ảnh quảng cáo của Zalora trên Google và Facebook

 Về nguồn hàng, theo trang tin Action.vn, hiện tại các sản phẩm được bán mới chỉ giới hạn ở một số nhãn hàng nhập khẩu chủ yếu từ Malaysia, Thái Lan…bên cạnh đó, Zalora cũng đang tích cực đẩy mạnh việc mở rộng và kết nối mới các nhà cung cấp tại Việt Nam. Điểm cộng cho Zalora đó là phần giao diện được thiết kế khá bắt mắt và thân thiện với người dùng; hình ảnh sản phẩm được chau chuốt khác hẳn với các site TMĐT trong nước.

2. Nissen.com.vn

Đây là dự án do FPT Software xây dựng cho Tập đoàn bán lẻ Nissen (Nhật Bản), hiện đang trong giai đoạn bán hàng thử nghiệm đến hết 12/5.

Giới thiệu về Nissen:  là công ty hàng đầu của Nhật Bản trong lĩnh vực bán hàng trực tuyến và qua catalogue, với hệ thống sản phẩm đa dạng từ quần áo, phụ kiện, đồ trang sức, mỹ phẩm… đến vật dụng gia đình cho mọi đối tượng. Được thành lập từ năm 1972, đến nay, Nissen đã có hơn 27 triệu khách hàng tại thị trường Nhật và có mạng lưới cơ sở tại hơn 100 quốc gia trên thế giới.

Về phương thức hoạt động, trang web sẽ thống kê và chốt các đơn hàng, rồi gửi sang Nhật Bản để xác nhận và nhận hàng tại Nissen Nhật Bản. Sau đó, Nissen Nhật Bản sẽ trực tiếp gửi hàng về Việt Nam và trao trả đến tận tay khách hàng.

Có thể thấy nguồn hàng sẽ trực tiếp từ Nhật Bản – đảm bảo được độ uy tín về mẫu mã, chất lượng. Ngoài ra, Niessen cũng đã có kinh nghiệm vận hành và thành công với hệ thống nissen.com tại Nhật. Tuy nhiên, điểm trừ của Niessen Việt Nam có thể nhận thấy trực tiếp đó là phần giao diện thiết kế có vẻ quá đơn giản, màu sắc không bắt mắt – làm giảm tính thu hút của một website chuyên về các sản phẩm thời trang. Hiện tại, các mặt hàng cũng chưa phong phú.

3. 6ix.vn

Đây là sản phẩm made-in-Vietnam của một startup trong ngành CNTT- Dynabyte, đây cũng là đơn vị đang vận hành website đấu giá 1bid.vn.

6ix.vn dự kiến sẽ đi vào hoạt động chính thức từ 1/5 tới đây, hiện tại chưa có nhiều thông tin có thể để đánh giá chính xác website này.

Một sản phẩm sẽ bán trên 6ix.vn

4. Naima.vn

Một sản phẩm của Peacesoft.

Theo giới thiệu, nguồn hàng khá phong phú được nhập khẩu trực tiếp từ các thương hiệu có tiếng tại Mỹ, Châu Âu…Toàn bộ dữ liệu, sản phẩm của NaiMa được tổng hợp và vận hành bởi eBay Việt Nam. Giá thành sản phẩm khi bán ra đã bao gồm tất cả các chi phí nhập về Việt Nam và thời gian giao hàng từ 12 tuần sau khi đặt hàng thành công.

Giao diện của Naima cũng rất chuyên nghiệp và thu hút, các chuyên mục được phân chia một cách hợp lý. Cũng dễ hiểu, bởi Peacesoft đã quá quen với việc thiết kế và vận hành các site TMĐT chuyên nghiệp.

Tuy nhiên, tính đến thời điểm này, Naima xuất hiện một cách khá thầm lặng, các hoạt động marketing cũng chưa có nhiều ngoài trang Facebook fanpage và một bài PR hợp tác với ngân hàng MSB.

5. Một ẩn số đến từ Công ty TMĐT hàng đầu Việt Nam

Theo một nguồn tin chưa chính thức, hiện tại, một ông lớn trong lĩnh vực TMĐT tại Việt Nam cũng đang chuẩn bị bắt tay xây dựng một hệ thống phân phối các sản phẩm thời trang trực tuyến, theo dự kiến, thời điểm xuất hiện sẽ là năm 2014, tuy nhiên với tình hình thị trường như hiện nay, chắc hẳn sản phẩm này sẽ được đẩy mạnh để hoàn thiện và ra mắt sớm hơn.

6. Các thương hiệu Việt

Không chỉ là cuộc chơi riêng của các ông lớn trong ngành CNTT, các doanh nghiệp Việt Nam hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh hàng thời trang cũng đã bắt đầu nhận thức được tầm quan trọng của TMĐT và có những động thái chuẩn bị rõ ràng để bước chân vào thị trường này. Tiêu biểu là Canifa - thương hiệu thời trang Việt Nam với hơn 10 năm hoạt động, đã tiến hành thiết kế lại website hướng đến bán hàng trực tuyến, tuyển dụng vị trí Online Sale Manager và đẩy mạnh hoạt động trên các mạng xã hội (Canifa fanpage). Đủ để thấy Canifa quyết tâm như thế nào trong cuộc chiến trực tuyến này.

Như vậy, có thể thấy thị trường TMĐT Việt Nam nói chung và thị trường bán lẻ thời trang trực tuyến nói riêng đang nóng lên qua từng ngày, mức độ cạnh tranh trong thời gian tới sẽ là khá gay gắt. Chúng ta hãy cùng chờ xem liệu rằng ai sẽ xứng đáng trở thành Zappos của TMĐT Việt Nam.

P/S: Bài viết dựa trên quan điểm và những tìm hiểu của cá nhân mình, rất mong sẽ nhận được sự bổ sung thông tin từ các bạn trong ngành. Mọi chia sẻ sâu hơn có thể liên hệ trực tiếp với mình qua email: hungld8@gmail.com

Chắc bạn Vihao này không để ý nhiều đến lĩnh vực online, chỉ làm website giới thiệu cho có. Kể cũng phải, vì lĩnh vực hoạt động của bạn ấy thì chỉ cần thế là đủ. Cơ nhưng mà đáng trách là các bạn nào làm web lại không tư vấn đầu cuối. Thị trường chính của các bạn ấy là nội địa thì dùng cái domain nửa Tây nửa ta kia làm gì, sao không dùng vihao.com.vn có phải chuyên nghiệp hơn, Việt Nam hơn không nào. Mà nếu không dùng thì cũng phải đăng ký luôn hai cái domain tên công ty để mà giữ chứ. Lỡ có thằng đối thủ nào nó chơi đểu nó mua domain về, tương lên đấy mấy em khoe mông, khoe ngực, có phải lại mất tý uy tín không. Hay sau này các bạn ăn ra làm lên, lúc ý trở thành tập đoàn Vi Hảo, hãng sản xuất hàng tiêu dùng Vi Hảo hàng đầu trên thế giới…bla..bla…thế mà lại không có cái domain thương hiệu vihao.com.vn thì có phải buồn ko? Lại giống các bạn Vịt teo đợt trước ấy.

Hồi trước mình nhớ là các bạn Liên Việt Bank cũng thế. Bị các bạn khác đăng ký mất lienvietbank.vn/.com.vn nên là cuối cũng phải dùng lienvietbank.net – thật không thể đỡ nổi. Ngân hàng đấy, thế mà sao không thương lượng để mua lại cái  .com.vn nhỉ? Hay bị đẩy giá cao quá ? Chắc vì dớp đấy nên các bạn ý bị sát nhập, phải đổi tên thành Liên Việt Post bank chăng?

Hôm trước còn cả bạn kem đánh răng Closeup nữa, bạn ý dùng domain closeup.vn cơ nhưng mà cái .com.vn thì lại vẫn available. Trước đấy, domain này được dùng cho một microsite trong chiến dịch online  marketing của bạn ý nhưng khi đã hết chiến dịch, hoàn thành nghĩa vụ thì  bị bỏ xó đến nỗi hết hạn cũng không thèm renew. Và chắc chắn là sẽ còn rất rất nhiều microsite của các nhãn hàng khác cũng rơi vào tình trạng tương tự.

Thế mới biết ở VN, vấn đề thương hiệu số mới vẫn chưa được các bạn hãng chú trọng lắm, đôi khi vẫn chỉ làm cho có.

Mà thôi, có như thế thì các bạn agency mới có chén cơm mà ăn, chứ các bạn hãng mà hiểu đầu hiểu đuôi, các bạn ý chả lập hẳn team mà làm ý chứ. Lúc ấy chắc chỉ có nước húp cháo thôi.

Công nghệ này có tên là Body Mapping được hãng Bodymetrics giới thiệu tại CES 2012 vào tháng 1 vừa qua.

Body Mapping sử dụng công nghệ cảm biến PrimeSense 3D, tương tự máy chơi game nhận dạng chuyển động Microsoft Kinect. Chúng liên tục thực hiện hàng trăm phép đo chính xác cho mỗi khách hàng, sau đó phân tích dữ liệu và kết nối đến nhà bán lẻ, giúp bạn cảm nhận món đồ phù hợp nhất thông qua màn hình đặt trước mặt.

Từ trước tới giờ,  những sản phẩm phù hợp để bán online thường là các sản phẩm có độ tiêu chuẩn hóa cao như điện thoại, máy tính, sách báo hay các sản phẩm số hóa…Những mặt hàng này có các đặc tính phù hợp với phương thức giao dịch thương mại điện tử như gọn, nhẹ, chi phí vận chuyển thấp, đặc biệt là có thể đánh giá sản phẩm qua thông số kỹ thuật, thông tin hoặc hình ảnh trực quan.

Còn với các sản phẩm thời trang như quần áo, giày dép, dù rằng cũng đều có  các thông số như màu sắc, kích cỡ, chất liệu…tuy nhiên việc nhìn trên catalogue của website là một chuyện còn việc sau khi ta nhận hàng, có mặc vừa hay không lại là chuyện khác. Chính bởi thế, hiện nay có khoảng 20 – 40% số quần áo mua trực tuyến bị trả lại do không phù hợp với số đo của khách hàng.

Body Mapping chính là solution hoàn hảo.

Sau khi đăng ký một tài khoản với  Bodymetrics, bạn có thể thử “ảo” quần áo từ các hãng bán lẻ, cũng là các đối tác của Bodymetrics – Thiết bị  sẽ đo đạc và ghi nhận , lưu trữ các thông số cơ thể chi tiết, sau đó suggest cho bạn những trang phục phù hợp (hoặc bạn có thể tự chọn). Nếu ưng ý, việc còn lại chỉ là thanh toán trực tuyến và chờ hàng được chuyển đến. Và lần này hãy yên tâm, bạn sẽ không mất công trả lại hàng vì không vừa nữa đâu.

Các shop thời trang truyền thống có lý do phải lo ngại, bởi với công nghệ này thì các hãng bán lẻ thời trang trực tuyến như hổ thêm cánh.

Hãy nhìn lại quá khứ để xem cách mà Internet xóa sổ các cửa hàng băng đĩa, các nhà sách truyền thống hay các đại lý du lịch. Liệu rằng các cửa hàng thời trang có là nạn nhân tiếp theo? Hãy cùng chờ xem.

P/S: Tất nhiên chúng ta đang nói chuyện Tây nhé, còn ở Ta thì chưa thể hi vọng được.

Lê Hưng

Thế nên là bài này mình chỉ viết về các clones Pinterest tại Việt Nam thôi. Vì sao? Vì bạn Pinterest đang hot, còn ngon nghẻ trẻ đẹp, viết lách cũng có hứng hơn. Vì các clones Pinterest tại Việt Nam mới còn đang  đếm trên đầu ngón tay, viết cũng nhàn hơn. Vào đề thế thôi nhỉ?

Có gì hot?

Hiện tại mình mới thấy có hai bạn hàng fake là pinspire.vn & hotpin.vn

Nói thật là mới chỉ vào ngó qua thôi chứ cũng chưa kịp trải nghiệm, bởi theo mình thì 99% các tính năng sẽ không khác gì so với hàng gốc, mà có khi một số tính năng còn không đầy đủ đấy chứ. Nên là cứ mặc định các bạn hàng fake này đơn giản là hàng gốc đã được Việt hóa nhé.

Ban đầu mình đã định đánh đồng 2 bạn này cùng một loại, nhưng để ý chút thì mới thấy bạn Pinspire là hàng fake ngoại, fake “xịn”, fake loại 1. Pinspire.vn có lẽ là một trong số những country site của Pinspire mẹ (Pinspire.com) vì mình thấy giao diện giống hoàn toàn, thêm phần lựa chọn langue thấy có cả Việt Nam và hằng hà sa số các site quốc gia khác, mà đều giống nhau từ giao diện đến Title description “Discover, collect and share your inspirations”. Kiểm tra whois thì thấy các domain đều cùng một mẹ “Jade 1313. GmbH “. Rõ ràng rồi nhé, bạn Pinspire vốn xuất thân từ Đức và là một trong những clone đầu tiên của Pinterest. Như vậy, với tư cách là một country site trong cả một network “có vẻ” chuyên nghiệp, hi vọng bạn Pinspire.vn sẽ làm nên chuyện tại Việt Nam, chứ không chỉ đơn giản là một clone thôi.

Còn lại là bạn Hotpin – hàng fake nội mà mình đoán chắc là made in Vietnam rồi. Vì sao ư? Phần design dù có cùng một kiểu layout như thế nhưng cách lựa chọn, phối màu sắc hay các icons nhìn khá là thô sơ. Phần nội dung (demo?), đập vào mặt users là ảnh gái Tây, gái Ta, gái Nga, gái Hàn…nói chung ngoài phần box Categories ra  thì rặt toàn gái là gái, chảy cả máu mũi Thấy có một bài trên DDTH đại loại với nội dung giới thiệu bạn Hotpin này mới sinh được…2 tuần, check whois thấy domain mới đăng ký từ 24/2 thôi. Tốc độ clone thật đáng nể. vote +1 nhé. Nhưng mà các cụ bảo rồi, dục tốc bất đạt. Hàng demo của các bạn đưa ra chất lượng buồn quá. Mình dự rằng đây chỉ là dự án cá nhân của một team nào đó thôi, chứ không phải sản phẩm chính thức của một ông to nào trong ngành. Vì rõ ràng, nếu có ý định nghiêm túc, các bạn sẽ chẳng launch sản phẩm với tốc độ tên lửa mà tính năng thì lại chẳng có gì nổi trội hơn những thằng ra trước, thiết kế giao diện thì lại phường chèo như thế. (Đây là ý kiến cá nhân của mình thôi nhé, các bạn Hotpin nếu vô tình đọc được thì đừng giận).

Câu hỏi 1: Liệu Pinterest và các biến thể của nó có cửa tại Việt Nam hay không?

Theo ý kiến cá nhân của mình thì rất khó Pinterest có thể phát triển tại Việt Nam.

Thống kê cho thấy tỷ lệ lớn user của Pinterest là các chị, các mẹ, những tín đồ của shopping. Bản chất nội dung của Pinterest là hình ảnh, mà hầu hết hình ảnh user đưa lên thì đều lung linh, rực rỡ, từ quần áo, dày dép, túi xách đến các tác phẩm nghệ thuật, nhiếp ảnh…tức là có tính thu hút thị giác cao. Mà chị em phụ nữ thì bồ kết kiểu này. Nhưng tại Việt Nam hiện tại, lượng user tiếp xúc và sử dụng Pinterest đầu tiên chủ yếu là các bạn dân công nghệ mà thôi. Với lại Pinterest cũng mới chỉ được PR ở Việt Nam với vai trò là một hot startup CNTT, các bài giới thiệu tính năng, cách sử dụng cũng không nhiều nên là chưa thể có nhiều user.

Thêm nữa, đặc tính của người Việt Nam nói riêng và người Châu Á nói chung là dài dòng văn tự, ưa viết lách, tâm sự. Thế nên trước đây bạn Yahoo có Blog Y360, bây giờ bạn Facebook có note, và cả hai bạn đều có thể coi là phổ biến tại Việt Nam. Còn như bạn Twitter, chỉ với 140 ký tự, chúng ta chỉ có thể thông báo ngắn gọn rằng tao đang làm gì? đang ở đâu, với ai thôi, chứ chuyện tâm sự cà kê con gà con dê thì không thể. Thế nên ít người biết mặt đặt tên bạn này ở Việt Nam  lắm. Tương tự với Pinterest bây giờ, chỉ toàn ảnh là ảnh (xét ảnh thôi nhé, video thì sao lại với Youtube đây?) tương lai không sáng lắm đâu.

Đêm qua trong lúc mất ngủ, tự dưng mới ngẫm ra một điều. Tại sao trên Twitter,  hay Pinterest đều là các khái niệm “Follower” còn trên Facebook lại là “Friend”? Đấy, khác biệt là ở chỗ đấy. Có thể nhận thấy đều là mạng xã hội, nhưng FaceBook kết nối quan hệ giữa những người thực với nhau, ít nhiều biết nhau (friends) nên mới add. Còn trên Pinterest có khi chỉ vì thấy cái board có nhiều ảnh gái đẹp quá mà ta follow  dù rằng chẳng biết đấy là thằng nào. Tóm gọn lại, Facebook có vẻ thật hơn, “mang tính người” hơn.

Xem ra sẽ là quá khó, nếu không muốn nói là impossible cho bạn Pinterest có thể cướp chị em phụ nữ từ anh Mark Zuckerberg (Facebook) đẹp zai, lắm tiền.

Câu hỏi 2: Các bạn sẽ kiếm tiền như thế nào?

Nếu mục đích các bạn clone là để cả nhà đều vui thì không cần để ý câu này nữa đâu. Còn nếu đã tính chuyện nghiêm túc, làm sản phẩm để kinh doanh thì sẽ khác.

Trả lời được câu này có khi sẽ kiếm được một ghế trong ban điều hành của Pinterest cũng nên ấy chứ.

Còn gì nữa, vì chính các bạn Pinterest cũng đang muốn tìm câu trả lời đấy. Sau vụ lùm xùm từ việc tự động thay đổi/chèn link aff vào nội dung người dùng, Pinterest tuyên bố thời điểm hiện tại họ chỉ tập trung nguồn lực vào việc phát triển và hoàn thiện sản phẩm còn chuyện kiếm tiền sẽ là kế hoạch dài hơi trong tương lai. Nói thì nói thế thôi,  kiếm tiền thì ai chẳng muốn, dù rằng Pinterest đã nhận được những khoản đầu tư lớn, nhưng việc có được doanh thu ngay từ thời điểm trứng nước, tự làm tự ăn chẳng sung sướng và tự hào hơn sao.

Thế nên, nếu vụ việc không được phát hiện thì có khi Pinterest vẫn sẽ tiếp tục kiếm tiền theo hình thức này. Không thể phủ nhận đây là cách kiếm tiền phù hợp với nội dung cũng như định hướng của hãng và chắc chắn sẽ là một trong những chiến lược để tạo doanh thu trong tương lai .

Còn ở Việt Nam ta thì sao?

Kinh doanh theo kiểu affiliate marketing còn quá mới mẻ. Các bạn Pinterest không nên hi vọng kiếm tiền theo cách này nhé.

Cách của các bạn sẽ là như thế nào? Kiểu truyền thống là cứ làm, cứ phát triển, nhiều users, nhiều traffic chắc chắn sẽ có quảng cáo. Đúng chưa nào? Cũng là một cách.

Còn một số cách như dưới đây, có khi các bạn Việt Nam cũng có thể áp dụng được. Những cách này mình tìm hiểu được trong quá trình phân tích và Gia cát dự xem bạn Pinterest sẽ kiếm tiền như thế nào? Lần trước định viết nhưng thế quái nào khi search lại lù lù ra vụ  lùm xùm kia hot hơn

- Kiếm tiền từ các nhà quảng cáo: Đặt banner quảng cáo, quảng cáo ngữ cảnh (text) hay kiểu Sponsorred Ads trên Facebook. Có thể cải biên thành các Branded Pins và chèn lên đầu trong mỗi category tương ứng, hoặc trong các trang cá nhân (user profile) thuộc categogy đó. Đảm bảo các nhà quảng cáo sướng mê tơi bới hướng tới được targeted users.

- Trên Pinterest có phần Gift – tức là tập hợp các pin (ảnh) như bình thường nhưng thông thường là các ảnh sản phẩm và có kèm giá. Có thể tùy biến thư mục Gift này thành một marketplace, một sàn C2C hay B2C để người dùng mua bán, trao đổi trực tiếp trên Pinterest và Pinterest sẽ charge phí trên mỗi giao dịch

- Một trong những điểm mạnh nữa của Pinterest đấy là dữ liệu về người dùng. Mà nên gọi là điểm cực mạnh thì đúng hơn. Thử tưởng xem với hàng triệu users, đều được phân loại theo category, với nội dung của người dùng upload và chia sẻ, Pinterest có thể làm những gì? Thứ nhất, hãng có thể bán lại cho các công ty khác. Tất nhiên không phải bán thông tin người dùng nhé, chúng nó kiện là cái chắc. Cái mang đi bán ở đây là dữ liệu thị trường, xu hướng người dùng. Những thứ này ở đâu ra? Hàng triệu người dùng được phân loại rõ ràng, và căn cứ trên những nội dung mà họ chia sẻ, upload lên, Pinterest có thể phân tích được người dùng đang quan tâm đến những sản phẩm gì trong một ngành, từ đó dự đoán xu hướng tiêu dùng của họ. Công ty nào mà chẳng thèm muốn những dữ liệu này?

Hoặc biết đâu Pinterest tham gia vào con đường thương mại điện tử, xây dựng riêng cho mình online store với thế mạnh về lượng người dùng và đặc biệt là khả năng dự đoán xu hướng tiêu dùng sản phẩm của người dùng. Hoàn toàn có thể chứ.

Sơ bộ một số cách mình thấy là hợp lý thế thôi, cũng còn một số cách khác, bạn nào quan tâm có thể trao đổi trực tiếp với mình.

Quay lại chủ đề chính là các bạn clone của chúng ta. Không xét đến Pinspire vì là người ngoài, không rõ có team nào hoặc bạn tay to nào trong ngành đang chống lưng để phát triển tại Việt Nam hay không? Còn lại với Hotpin và có thể là các clones khác sẽ xuất hiện trong thời gian tới với vai trò là dự án của 1 cá nhân hay một team đơn lẻ, nếu không xác định được mục đích, chiến lược và các kế hoạch cụ thể cùng với những thay đổi trong tính năng sản phẩm để phù hợp với Việt Nam, có lẽ thất bại là con đường chờ đón các bạn. Mình định nghĩa thất bại ở đây là không ra tiền, không có lợi nhuận. Các bạn clone đơn thuần chỉ vì thích, vì thấy nó đẹp, nó hay, nó phát triển mạnh bên Tây bên Tàu và hi vọng rằng nó cũng sẽ thành công tương tự tại Việt Nam. Ước sao các bạn nghĩ gì được nấy.

Lê Hưng

Mặc dù chưa rõ kế hoạch cũng như thời gian  cụ thể nhưng có lẽ việc chuẩn bị trước cho đợt thay đổi này là hoàn toàn cần thiết. Nếu bạn đang làm marketing, quản lý fan page cho công ty hay là một agency quản lý fan pages cho khách hàng, hãy chủ động tiến hành ngay các công việc dưới đây. Nó sẽ thể hiện bạn là một marketer chuyên nghiệp, luôn nắm bắt được xu hướng của công nghệ mới và chắc chắn sẽ khiến bạn được đánh giá cao trong mắt sếp cũng như với đối tác.

1. Xác định các sự kiện quan trọng để update trên Timeline

Cũng giống như trên giao diện Timeline của người dùng cá nhân, Facebook sẽ cho phép bạn thiết lập các mốc thời gian trong lịch sử hình thành và phát triển của doanh nghiệp trên trang Timeline mới. Điều này sẽ giúp người dùng (khách hàng) có cái nhìn tổng thể và hiểu hơn về các giai đoạn của DN. Tuy nhiên, không phải bất kỳ sự kiện nào bạn cũng nên đưa lên. Hãy liệt kê và lựa chọn những mốc son quan trọng và có thể thu hút sự chú ý của người dùng, ví dụ như ngày thành lập công ty, ngày ra mắt sản phẩm đầu tiên hay những thành quả đạt được sau 5 năm, 10 năm… Để chi tiết và sinh động hơn, hãy chuẩn bị thêm cả các thông tin, hình ảnh cũng như những dữ liệu kèm theo để update cùng.

2. Rà soát lại và quản lý quyền Admin trên trang Fanpage

Điều này tưởng chừng như đơn giản, nhưng đôi khi nếu bạn không kiểm soát kỹ sẽ dẫn đến những hậu quả không mong muốn. Facebook cho phép bạn có thể thiết lập quyền Admin cho nhiều người để chia sẻ việc quản lý và vận hành trên Fanpage. Tuy nhiên, hãy nhớ remove quyền này khi họ không tiếp tục làm việc với bạn hay không còn chịu trách nhiệm với trang Fanpage nữa nhé. Điều này đặc biệt quan trọng đấy, hãy thử tưởng tưởng điều gì sẽ xảy ra khi một Admin cũ upload lên Fanpage của bạn những hình ảnh hay thông tin mà đáng lẽ ra không nên public?

3. Trao đổi trước với đội ngũ phát triển ứng dụng

Thật tiếc là Facebook không hề bật mý điều gì và chúng ta không thể đoán được các ứng dụng xuất hiện trên giao diện mới sẽ như thế nào, chức năng ra sao tuy nhiên có một điều gần như chắc chắn là các ứng dụng đang chạy trên Fanpage hiện tại của bạn sẽ khó có thể phù hợp hoàn toàn với giao diện Timeline mới, cả về hình thức cũng như chức năng. Bạn sẽ phải ngồi lại với đội ngũ phát triển ứng dụng của mình để chuẩn bị cho việc điều chỉnh hoặc thiết kế mới các ứng dụng cho phù hợp hơn.

4. Thiết kế cover photo

Một trong những tính năng thú vị nhất của Timeline là cho phép chúng ta thay đổi phần giao diện với một cover photo kích thước lớn. Đây là phần sẽ tương tác đầu tiên với mắt người dùng thế nên hãy cân nhắc kỹ trong việc thiết kế để gây được ấn tượng mạnh nhé. Điều này đòi hỏi sự sáng tạo của mỗi người, ví dụ như cover photo với  một câu quảng cáo thật hấp dẫn khiến người dùng không thể không like trang fanpage của bạn – “Nhấn like để nhận ngay coupon giảm giá 50%” – chẳng hạn. Bạn cũng nên chú ý một số điểm dưới đây:

• Cover photo và ảnh avatar phải có sự liên kết chặt chẽ nhé, cả về bố cục lẫn màu sắc. Bạn có thể tham khảo thêm một số mẫu Timeline ở phần cuối bài viết này.
• Tốt nhất trên cover photo nên đưa tên thương hiệu cũng như logo, biểu tưởng đặc trưng của công ty.

5. Soạn sẵn thông báo cho người dùng

Để tránh cho người dùng bỡ ngỡ  khi Fanpage chuyển sang giao diện mới, tốt nhất bạn hãy soạn một thông báo ngắn gọn để update cho mọi người. Nếu có điều kiện, bạn cũng có thể nhân cơ hội này tổ chức một contest nho nhỏ để đón chào giao diện mới, chắc chắn người dùng của bạn sẽ hào hứng lắm đấy

Dưới đây là một số giao diện Timeline cho các trang thương hiệu được một số hãng thiết kế phác họa, hãy tham khảo để chuẩn bị cho mình nhé:

Nguồn ảnh: Mashable.com

Lê Hưng