Sayfa gösterimi ise 25,921,710 olarak gerçekleşti. Burada da Mayıs ayı ile karşılaştırıldığında %11,27 büyüme gerçekleşti.

Uzmantv.com ise bir parça yaz rehavetine girmiş görünüyor. (Google’dan gelen aramalarla beslenen bir site olduğu için ülkenin genel durumuna ayak uydurduğunu söyleyebiliriz.) Uzmantv’yi Haziran’da 2,006,866 tekil kişi ziyaret etti. Bu rakam bir önceki aya göre %0,19 daha az.

Sayfa gösterimi ise %3,28 de olsa bir büyüme ile ay sonunda 15,621,373 olarak tamamlandı.

Dwar, Mart ayının ortalarında yayına başlamış. Ve 3 ay gibi kısanın kısası bir sürede her sitesahibinin hayalindeki çıkışı yakalamayı başarmış. Alexa’ya göre, dünyada 6684‘üncü, Türkiye’de 52‘inci sırada.

Evet, Türkiye’nin en çok ziyaret edilen 52′inci sitesi Mart’ta yayına başlayan bir browser oyunu!

Türk internetinde 25 milyon civarında nüfustan bahsedildiğine göre, artık trendleri kendi deneyimlerimizle takip etmemiz mümkün değil. Sürekli ziyaret ettiğimiz siteler, çevremizde konuşulanlar, basında yer alanlar… Bunlar sadece bizim gündemimiz.  Ülkenin (Türk internetinin) gündemi değil.

Alexa Türkiye Top 100‘ü şimdi inceleyin lütfen. Listede sizi şaşırtacak, “Bu site mi top 100′de?!” dedirtecek en az 10 site olduğuna bahse girebilirim.

Not: Kendi sitelerimizdeki iniş çıkışları çoğu zaman yakaladığı için Alexa’yı güvenilir buluyorum. Bu yüzden de Alexa’nın Top 100 listesi benim için son derece değerli.

Not: Bu yazıyı yazarken Webrazzi‘den çok yararlandım.  Bu vesileyle Arda Kutsal‘a teşekkür ediyorum ve sektöre yönelik bu tür istikrarlı yayın sayısının artmasını temenni ediyorum.

Turk.net (Sabancı Holding)

Turk.net 1995 yılında Ahmet Yürekli ve Pınar Kapralı tarafından kuruldu. 1999 Ağustos’unda Sabancı Holding Turk.net’in %70′ini satın aldı. Ancak hayırlı bir ortaklık olmadı. Tarafların arasında türlü sorun yaşandı. Hatta Ahmet Yürekli, Turk.net üyelerinin kişisel bilgilerini Axess için kullanıyor diye Sabancı Holding’i mahkemeye bile verdi. 2001 yılında Ahmet Yürekli genel müdürlüğü bırakarak yönetimden ayrıldı. İkibinlerin başında yaşanan internet çöküşünden Turk.net de nasibini aldı. Ondan sonra bir daha da iflah olmadı. 2007 yılında Sabancı Holding turk.net’i Netone Telekom‘a sattı.

Önemi: Türk internetinin ilk hisse satışı. Ve tabii Türkiye’nin en büyük sermaye gruplarından birinin satın alma ile internet sektörüne girmesi.

Kariyer.net (iLab)

Şu anda Türkiye’nin en büyük insan kaynakları sitesi olan Kariyet.net‘i 1999′da Tufan Sevincel kurdu. 1 yıl sonra Mustafa Say‘ın sahibi olduğu iLab Holding ile ortaklık gerçekleşti. (Bu çok bilinen bir hisse satışı değil. Aslında ben iLab’in başından itibaren Kariyer.net’e ortak olduğunu sanıyordum ama şuradaki güvenilir kaynağa [PDF] göre, ortaklık site kurulduktan 1 yıl sonra gerçekleşmiş.) Bu arada, iLab 2006 Mart’ında %32 olan hissesini %100′e çıkararak Kariyer.net’in tamamına sahip oldu.

Önemi: Türk internetinin ikinci hisse satışı. Ve tabii Türkiye’nin halen en büyük iş bulma sitesi olan Kariyer.net’in ortaklık yapısının oluşması.

itiraf.com (EBİ)

1999′da şahsım tarafımdan kurulan itiraf.com‘a 2000 yılında Idefix ve Siberalem‘in sahibi olan EBİ ortak oldu. Aslına bakarsanız formal değil, “Bu güzel bir site. Sen tek başına uğraşma. Profesyonel bir ekiple beraber büyütelim” şeklinde bir ortaklık yapısı oluşturuldu. Birlik ve beraberlik içerisinde yıllar geçti. 2004 yılında karım doğum sancıları çekerken bir yandan itiraf.com’u güncellemeye çalıştığımı farkedince, “Bu siteden artık kurtulmalıyım” dedim. (Oğlum Ada’nın doğum günü: 13.03.2004) EBİ’nin ortakları Canan Çelebioğlu ve güzel insan Mehmet Budak da anlayış gösterdi. Payımı satın alıp beni ortaklıktan defettiler. Anlaşmamız gereği 1 sene editörlük yapmaya devam ettim. 2005 Ağustos’unda da itiraf.com ile tüm bağımı kopardım.

Önemi: Türk internetindeki ilk “amatör başlayıp belli bir noktaya gelen” site satışının gerçekleşmesi.

Gittigidiyor.com (iLab)

Gittigidiyor, Serkan Borançılı ve Burak Divanlıoğlu tarafından 2001′de kuruldu. Uzun zamandır arkadaşlarım ve şu anda ortaklarım oldukları için gayet iyi bildiğim zorlu bir süreçten sonra Gittigidiyor.com‘u Türk internetinin en büyük açık artırma sitesi yapmayı başardılar. 16 Şubat 2006′da iLab Holding, Gittigidiyor’un azınlık hissesini satın aldığını açıkladı.  Bu aslında Türk internetinde yeni bir devrin başlangıcı olarak kabul edilebilir. Çünkü bu satın almadan sonra yurtiçi, yurtdışı kaynaklı sermaye olmak üzere internette küçüklü büyüklü pek çok hisse satışı gerçekleşti.

Önemi: İnternet yatırımı yapmak üzere organize olmuş bir risk sermayesi şirketinin ülkenin en büyük sitelerinden birine yatırım yapması.

Biletix.com (Ticketmaster)

Biletix’i 2000 yılında Koç grubu ile Kanadalı TAG Enterprises firması yüzde 50-50 ortaklıkla kurdu. TAG Enterprises’ın sahipleri İran asıllı Ali Abhary ve Kanadalı Dave Dorner, sitenin yönetimini de üstlendiler ve Biletix.com‘u ülkenin online bilet satışı lideri yapmayı başardılar.  Biletix, 2006 Kasım’ında dünyanın en büyük bilet satış firması Ticketmaster tarafından satın alındı. Amerikalı Ticketmaster Biletix’ten sonra da Avrupa’da satın almalar yapmaya devam etti.

Önemi: Türk internetindeki ilk “yabancı sermayeye satışın” gerçekleşmesi.

istanbul.net, ankara.net, izmir.net (Ciner Medya)

itiraf.com’dan sonra yine başrolünde benim (daha doğrusu şu anki şirketimiz Magnet’in) olduğu bir hisse satışı. istanbul.net, izmir.net ve ankara.net Türkiye’nin ilk şehre özel arkadaşlık siteleri olarak 2005 Aralık’ta yayına başladılar. Bu siteler açıldığı andan itibaren yoğun ilgi görerek kısa sürede önemli rakamlara ulaştı. 2006′nın Aralık ayında Ciner Medya, sitelerin sahibi olan Magnet‘in %35′ine ortak oldu. Ciner Medya o dönemde Sabah ve atv’nin sahibiydi. TMSF gelişmesinin ardından grup şu anda Haberturk.com, Kanal 1 ve Habertürk televizyonlarının sahibi olarak medyada yer alıyor.

Önemi: Türkiye’nin büyük medya gruplarından birinin hisse satın alarak internet sektörüne yatırım yapması.

izlesene.com ve Blogcu.com (Nokta)

Alan adı ticareti ile tanıdığımız Nokta, video paylaşım sitesi izlesene.com ve blog sitesi blogcu.com‘u satın alarak internet sektörüne hızlı bir giriş yaptı. Aslında bunlar farklı tarihlerde gerçekleşen satışlar.  İzlesene satışı Webrazzi’de 16 Aralık 2006′da, Blogcu satışı 6 Nisan 2007′de yer aldı. İzlesene, Sidar Şahin ve Şenel Şahin tarafından Eylül 2006′da kuruldu. Ve 4 ay sonra Türk internetinin (bildiğim kadarıyla) en hızlı satışı gerçekleşti. Blogcu ise seri girişimci Devrim Demirel tarafından 2005′te kuruldu. Ankaralı Devrim kısa sürede önemli bir kullanıcı (blog) sayısına ulaşan Blogcu’yu 2 yılın sonunda hemşehrisi Ankaralı Nokta’ya sattı.

Önemi: İki mühim Türk sitesinin internetin başka bir alanında para kazanan bir firma tarafından satın alınması. Bana göre bir diğer önemi de, önce davranıp yol alan klon sitelerin para edebileceğinin kanıtlanmış olması. (Yanlış anlaşılmamak için söyleyeyim:  Klon site yapmanın Türk interneti için çok hayırlı bir yaklaşım olduğunu düşünüyorum.)

Gittigidiyor.com (Ebay)

3 Mayıs 2007′de Ebay, Türk internetinin en parlak sitelerinden biri olan Gittigidiyor.com’a azınlık ortağı olduğunu tüm dünyaya duyurdu. Gittigidiyor’un yaptığı basın açıklamasında, “Taraflar arasında yapılan anlaşmanın detayları açıklanmazken, eBay’i temsilen GittiGidiyor Yönetim Kuruluna eBay Almanya Direktörü Sina Afra’nın katılacağı bildirildi” dendi. Nitekim, Sina Afra Ekim 2008′de Türkiye’deki görevine başladı.

Önemi: Dünya internetinin en eski ve en büyük internet girişimlerinden biri olan Ebay’in Türk internetine girmesi.

Zap Medya (IMSG)

İnternet sitesi olmasa da Türk internetinin en büyük reklam satın alma şirketlerinden biri olduğu için Zap Medya‘yı da bu toparlamanın içine almak gerekir diye düşündüm. Avrupa’nın en büyük medya satın alma firmalarından biri olan Rusya orijinli IMSG‘nin (International Marketing & Sales Group Limited) 2007′nin Eylül ayında Zap Medya’nın %70′ini 13 milyon dolara satın aldığını öğrendik. Açıklamaya göre, kalan %30 hisse de 2010 yılında satın alınacak.

Önemi: Avrupa’nın en büyük medya satın alma şirketlerinden birinin Türk internet pazarına lider firmayı satın alarak giriş yapması.

Yonja.com (Mynet)

Facebook popüler olana kadar Türkiye’nin en büyük sosyal ağı olan Yonja‘da 2 kez hisse satışı gerçekleşti. İlk yatırımın 2007′nin Ağustos ayında Greywolf Capital Management LP, Saran Holding ve Odien Group tarafından yapıldığı açıklandı. İkinci olarak ise Mynet ve Mynet’in de yatırımcısı olan Tiger Global Management aynı yılın Aralık ayında Yonja’nın %50’sini satın aldı.  Webrazzi’de yer alan yazıdan anladığım kadarıyla, Yonja’ya iki satış için toplam 12.5 milyon dolar ödendi.

Önemi: Yonja’ya uzun yıllardır emek veren kurucu Kerim Baran‘ın (umut ediyoruz ki) emeklerinin karşılığını alması. Üstelik satış Facebook furyasından hemen önce gerçekleştiği için Yonja tam anlamıyla etkilenmeden anlaşma gerçekleşti. Aksi takdirde, değerleme düşük olabilirdi.

Cember.net (Xing)

Türk internetinin ilk iş ağı (business networking) sitesi olan Cember.net, 2005 yılının Eylül ayında Çağlar Erol ve eşi Nihan  Çolak Erol tarafından kuruldu. Avrupa’nın en büyük iş ağı sitesi Xing, Ocak 2008′de cember.net’in tamamını satın aldı. Almanya orijinli olan Xing.com, halka açık bir şirket olduğu için satın alma rakamının 4.36 milyon Euro olduğunu duyurdu.

Önemi: Avrupa’nın en büyük iş ağı sitesinin Türkiye’den satın alma yapması. Aynı zamanda açıklanan ilk satış rakamı olması.

Yemeksepeti.com (European Founders)

Yemeksepeti’nin temelleri 2000 Haziran’ında atıldı. Nevzat Aydın, Melih Ödemiş ve Cem Nufusi‘nin kurduğu Yemeksepeti.com‘un halen yemek siparişi konusunda Türk internetinin en büyük sitesi olduğu hepimizin malumu. 2008′in Mayıs ayında gazetelerde yer alan haberle öğrendik ki, European Founders, Yemeksepeti’nin %20 hissesini satın almış. Facebook, Linkedin, Studivz gibi başarılı yatırımlarıyla tanınan European Founders aynı zamanda cember.net’in de sermayedarıydı.

Önemi: Avrupa’nın önemli yatırım fonlarından birinin Türkiye’nin güzide sitelerinden birinden hisse satın alması.

Biz de itiraf.com Dükkan,  itiraf.com Arkadaş gibi ek servislerle para kazanmaya çalıştık. Mantığımız çok basitti aslında:

“Buradan her gün 100 bin kişinin yolu geçiyor. Eğer ticarete yönelik bir şeyler koyarsak sitenin trafiğinden nemalanabiliriz.”

Ancak bunun hiç de böyle olmadığını gördük. İnsanlar itiraf okumaya itiraf.com‘a, alışveriş yapmaya Hepsiburada‘ya, arkadaş bulmaya Siberalem‘e gidiyordu.

Bir paragraf süren bu deneyim ne yazık ki benim hayatımın 4 yılını aldı!

Artık yeni sitelerimize eklediğimiz her şey mutlaka o sitenin esas faaliyet alanınına akraba oluyor.

Örneğin, istanbul.net’e mobil servis yapacaksak, erkek trafiği var diye “altılı ganyan servisi” değil, “Filanca üye siteye giriş yaptığında SMS ile haberim olsun” yapıyoruz.

Özellikle arkadaşlık sitelerinde, merkezdeki işin yanına koyduğumuz paralı hizmetler çok rağbet görüyor. Mesela sanal hediye gönderimi artık toplam cironun içinde yüzdesel bir orana ulaştı.

Uzmantv‘de de keza, banner reklamlardan çok advertorial dediğimiz çekim satışlarına yönelmiş durumdayız. Ki şu an banner reklamlardan neredeyse 4 kat fazla advertorial cirosu yapıyoruz. Aynı şekilde Uzmantv Akademi de içeriği artırıldıkça belli volumlere ulaşacağına dair ümit veriyor.

Özetle, internet işiniz her ne ise sadece onun üzerine yoğunlaşmanızı, sitenizin trafiğini ne sağlıyorsa yapacağınız her geliştirmenin / eklemenin aynı konsepte katkıda bulunmasını tavsiye ederim.

Yani bizim için Mayıs’ın 19′u “Gençlik ve Spor ve Rekor Bayramı” oldu.

Bu arada, Timsah’ın yeni tasarımı planlarımıza göre Temmuz başında hazır. Güzel bir dizaynın yanısıra bol bol kullanıcı dostu olma açısından iyileştirme,  bir miktar da yazılımda geliştirme geliyor.

Rakamların her zaman tutarlı bir aralık içerisinde kaldığını, bu istikrarın ancak (olumlu veya olumsuz) bir dış müdahaleyle bozulduğunu iyi biliyorduk. Bu yüzden de muhtemel yazılım sorunları başta olmak üzere, kontrol edilmesi gereken her yere baktık.  Fakat hiçbir şey bulamadık.

Ciro böyle düştü

Yerel seçime kısa bir süre kaldığı için sebebin bu olabileceğini düşündük.  Gayet mantıklı geldi. Pazartesi gününe kadar içimizi rahat ettirecek bir gerekçe bulmuştuk.

Amma velakin, pazartesi, salı, çarşamba… Beklenen yükseliş olmadı. Mart ayı bitti.  Nisan bitti.  Durum değişmedi! (Konuyu Friendfeed’de gündeme getirdiğimde ADSL arızaları ve elektrik kesintisi olabileceğine ilişkin yorumlar yapılmıştı. )

Özel sohbetlerimizde gördüm ki, sektördeki büyük oyuncular da bizim gibi şikayetçiydi. Hepsi ağız birliği etmişçesine yüzde 10-15 düşmeden bahsediyordu. Sebebe dair türlü geyik çevirdik. Krizin tepe yapması, ADSL, kredi kartı sorunları, işten çıkarmalar… Tabii hepsi geyik düzeyinde kaldı.

Arada bir-iki günlük düzelmeler oldu ama arkası gelmedi.  Derken 15 Mayıs’ta yine bir toparlanma yaşadık.  Ve çok şükür (lütfen tahtaya vurun) aradan geçen 1 haftada eski günlere dönmediğimiz gibi trend yine olumlu bir aralığa oturmuş görünüyor.

Ciro böyle düzeldi

Henüz sektörden kimseyle konuşma imkanım olmadı ancak tahmin ediyorum, bizdeki düzelme aynen onlarda da olmuştur.

Ne oldu da düştü, ne oldu da düzeldi, maalesef kesin nedeni bilen yok. Bu da tabii yeniden olur mu diye insanı endişelendiriyor.

Ruh halimi daha iyi anlamanız için sadece şunu söyleyeyim: Bu yazıyı yazarken bile en az beş kere kulak mememi çekip tahtaya vurdum!

Ama valla bir türlü olmadı. Blog yazma konusunda istikrarı yakalayamadım.

Bu sefer söz! Hakikaten söz. Düzenli yazacağım. İki elim kanda olsa, güzelce yıkayıp blog’umu ihmal etmeyeceğim.

Aklınızda olsun: Microblogging devamlılığı konusunda pek sıkıntım yok. Beni burada bulamazsanız Friendfeed‘de olma ihtimalim yüksek.

Kullanıcı tarafı

• Mobil Ödeme, Turkcell tarafından geliştirilen bir mikro ödeme sistemi.  Burada dedikleri gibi, “Turkcell Mobil Ödeme ile sisteme dahil üye iş yerlerinden yaptığınız alışverişlerin bedelini kısa mesajla kolayca ödeyebilirsiniz.”
• Normalde biliyorsunuz Turkcell faturasına yansıyan hizmetlerden devlet yüksek vergiler alıyor. Mobil Ödeme’de ise yapılan harcama faturaya yansıyor (ya da kontörden düşülüyor) ama bundan ayrıca bir vergi alınmıyor.
• Bu yöntemle ödeme yapabilmek için Turkcell abonesi olmak, faturalı hatlar için son 3 aylık faturayı ödemiş olmak, kontörlü hatlar için ise tabii yeterli kontörün olması gerekiyor. Ayrıca… 1) Yapılan herbir ödeme en fazla 20 TL olabiliyor. 2) Turkcell abone başına aylık bir ‘Mobil Ödeme’yi kullanma limiti’ belirlemiş. (Sanırım 150 TL) O ay içinde mobil ödemeden ancak bu limitte faydalanabiliyorsunuz. (Tek bir yere ödeme kastedilmiyor. Farklı yerlere yapılan ödemeler olabilir.  Yani telefon sahibi o ay içinde en fazla 7 tane 20, 1 tane 10 TL ödeme yapabilir.)

istanbul.net Mobil ödeme sayfası

Sitesahibi tarafı

• Mobil ödemeyi bizim sitelere entegre ederken bir miktar teknik sorun yaşadık. Bu nedenle süreç epey uzadı. Biz Javacıyız. Söylendiğine göre, örneğin ASP.NET kullanıyor olsaydık bu adaptasyon daha kolay olacakmış.  Bu sistemi ilk kullananlardan olduğumuz için de sorun yaşamış olabiliriz. Ayrıca Turkcell bazı çözüm ortaklarına Mobil Ödeme’yi entegre etme konusunda yetki veriyormuş. Dileyenler, kendileri uğraşmak istemiyorsa üçüncü parti firmalardan hizmet alabilir.
• Turkcell şimdilik her başvuranı sisteme kabul etmiyor. Belli bir büyüklüğe sahip olmak gerekiyor. Ama sistem oturdukça başvuruların daha geniş bir ölçekte değerlendirileceğini söylüyorlar.
• Sistem için kendi numaranızın olmasına gerek yok. Bunun için Turkcell genel bir numara tahsis etmiş durumda. Ama kişileştirilme (siteleştirme) talebiniz olursa kendi numaranızı almanız gerekiyor. Biz başka işlerimizde de kullanırız diye öyle yaptık. Numaranın akılda kalıcılık kriterine göre bir fiyatlama söz konusu. Biz 5320 için sanırım 3000 dolar gibi bir ücret ödedik.
• İşleyiş kurgusunda, kullanıcınızın belli bir numaraya mesaj atması gerekiyor. Çünkü Turkcell haklı olarak kendi kayıtlarında bir konfirmasyon mesajı olmasını istiyor. Yani şu kurgu olmuyor: 1) Ziyaretçi sitede bir alana telefon numarasını girer.  2) Sistem bu telefona bir şifre gönderir. 3) Ziyaretçi şifreyi sitede ilgili yere girer. 4) Ödeme gerçekleşir. Şu kurgu oluyor: 1) Ziyaretçi sitede bir alana telefon numarasını girer.  2) Sistem bu telefona bir şifre gösterir. 3) Ziyaretçi şifreyi aynı telefondan belirli bir numaraya SMS ile gönderir. 4) Ödeme gerçekleşir. Ya da… 1) Ziyaretçi sitede bir alana telefon numarasını girer.  2) Sistem bu telefona bir şifre gönderir. 3) Ziyaretçi şifreyi aynı telefondan belirli bir numaraya SMS ile gönderir. 4) Ödeme gerçekleşir.
• Turkcell yapılan her ödemeden komisyon alıyor. Bu oran belli ama Turkcell belki bunu proje sahibine kendisi söylemek ister. İpucu olarak, sadece mobil ödeme üzerine kurulu bir işiniz olacaksa kar marjınızın en az %40 olması lazım diyeyim. Aksi takdirde zarar edebilirsiniz.

Kendi bünyemizdeki sitelerden hareketle, Alexa’nın Google Trends’e göre daha doğru sonuçlar verdiğini söyleyebilirim. Mesela Google Trends (Analytics datamızı paylaşmayı kabul ettiğimiz halde)  Uzmantv’nin günlük 30.000 civarında tekil ziyaretçisi olduğunu söylüyor, ki aslında doğrusu 65.000 civarında. Aradaki fark çok büyük.

ABD’de internet ölçümlemesi yapan comScore, Hitwise gibi firmalar ise verileri doğrudan ISP’den alıyor. Yani internet servis sağlayıcılardan. Hal böyle olunca da yüksek volümde veriyi işleyerek doğruya yakın sonuçlar elde edebiliyorlar. Ayrıca ziyaretçi trafiği dışında da pek çok çıkarımlar yapabiliyorlar. Bizde ise bunu TTNET ile ortak yapmak gerekiyor ki anlamlı sonuçlar elde edebilelim.

Keşke böyle birileri çıksa. Bu veriyi Hitwise gibi paralı satsa. Bizim gibi sektörde varolanların, sektöre yatırım yapmak isteyenlerin elinde rehberlik edecek rakamlar olsa…

Ne güzel olur valla.

Fotoğraf: miss604

Haklıydı. Peki dedim.  Fakat sunucu kaynaklı türlü talihsizlik oldu. Sekteye uğradı.

Sonra Blogdestekçi Burak Dönertaş girdi devreye. “Ben yapayım” dedi. Anlaştık. Ancak onunla işbirliğimiz de benim yoğun bir dönemime rastladı. Bir türlü yeterince ilgi gösteremedim. O da olamadı.

Baktım bu hayat böyle gitmeyecek, Wordpress’te bir hesap açtım. ersanozer.com’u buraya yönlendirdim. “Şubat 22nd” gibi Türkçe sorunlar var ama idare edeceğim artık.

İşte buraya yazıyorum, siz de şahidim olun: Bundan sonra blogsuz kalmayacağım. Ayıp yahu. Yakışıyor mu bana hiç?