Сезоната на тенисерките им заврши со Мастерс турнирот во Доха, а тенисерите ги чека финалната пресметка на 8- темина најдобри на планетата закажана за крајот на идниот месец во Лондон. Во меѓувреме ќе се одиграат и турнирите во Базел и Валенсија, како и Мастерс-от во Париз.

Годинашнава сезона ја одбележаа и два настана „покрај“ или „околу“ тениските терени: најавата за скорешен крај на кариерата на Надал и автобиографската книга на Андре Агаси во која „се исповеда“ дека се дрогирал.

На последниот Мастерс- турнир за жени во Доха (главен град на Катар) триумфираше Серена Вилијамс. Ја победи својата сестра Венус со 2:0 (по сетови 6:2 и 7:6). Таа по втор пат го освои пехарот на  ВТА-шампионатите (првпат во далечната 2001.).

Треба да се одбележи дека Серена и Жистен Енан од Белгија се единствените тенисерки на светот кои постигнаа победи на завршниот Мастерс и со две Гренд-слем титули во иста година (Енан во 2007.).

В понеделник во Базел- Швајцарија започнува турнирот што му припаѓа на категоријата ATP 500 и се игра за награден фонд од 1,75 милиони евра. Прв носител ќе биде миленикот на домашните навивачи Роџер Федерер, најдобриот светски тенисер, кој е роден во овој град на границата помеѓу Швајцарија и Германија.

А водечкиот светски тениски физиотерапевт, Чехот Михал Новотни, кој веќе 6 години го лечи шпанскиот тенисер Рафаел Надал, најави скорешен крај на кариерата на еден од двајцата најдобри тенисери на светот. Познатиот проблем со колената и други ќе му „дозволат“ да издржи уште најмногу три сезони. На 3- ти јуни тој ќе наполни само 23 години.

Според Новотни, освен колената проблем е што кај Надал постојано се појавуваат ситни повреди кои никако да ги излечи. Како што изјави во најтиражниот чешки весник „Млада Фронта-Днес“, тој има големи и силни мускули на нозете што, се разбира, не е лошо, но за нив има мошне мали стапала. Тежината нема каде да ја распореди, така што оптоварувањата на местата каде што мускулите се спојуваат со коските се мошне големи. Проблем е и неговиот стил на игра- агресивен и експлозивен, со што оптоварува цел синџир на мускули на левата страна, а тоа почнува да се покажува на послабите места- во колената. Потоа болката постапно се шири натаму.

Славниот физиотерапевт објаснува дека, благодареие на својот стил на игра, Федерер такви проблеми нема и веројатно ќе нема:

„И не може да ги има, При неговата чиста и неисфорсирана игра речиси е невозможно да се повреди. Има совршена техника, ударите му се речиси идеални, одлично ја користи силата и троши многу помалку енергија. На Федерер во изминатите повеќе од 8 години работа во врвот на светскиот тенис само 2 пати сум му помагал“.

Новотни констатира дека тенисот станува се поагресивен, бара се повеќе, календарите на натпреварите се многу погусти и затоа здравјето на играчите им е се позагрозено.

Топ тема во тенискиот свет е признанието на Андре Агаси во автобиографска книга дека во текот на кариерата користел дрога и ги лажел спортските власти за да се спаси од суспензијата.

8- кратниот шампион на Гренд Слем турнирите напиша дека во 1997. година, во времето кога неговата кариера почна да стагнира, ја пробал дрогата „кристал мет“, но и тогаш успеал да го измами здружението на професионални тенисери – АТП, убедувајќи го дека користењето на дрогата било случајно.

Некои изразија сомнеж, како на пример тенискиот стручњак Радмило Арменулиќ. Смета дека се работи за обичен маркетинг, за што подобра продажба на книгата:

„Сигурен сум дека тој дел го напишал намерно за книгата да му биде што повеќе продавана, но не само поради тоа. На повеќето тенисери кога ќе им заврши кариерата им недостасува популарноста и вниманието на медиумите. Сетете се што правеше Борис Бекер по завршувањето на кариерата- сега фотографии од венчавка, сега слики од развод. Меѓутоа, ги има и оние што не се такви, како Лендл, Едберг, Сампрас…

Но таков маркетинг е голема глупост. Сега постои можност Агаси воопшто да не се ни дрогирал во текот на кариерата, туку тој детал да го измислил од иста причина, што би било ушпте поголема глупост. Тоа никогаш нема да го дознаеме, зашто и кога некој сега би го тужел, на судот би можел да каже дека само се шегувал…Не знам што е во неговата глава“.

Допрва ќе се види која е „силата“ на овој најнов „конгресменски земјотрес“. И досега имало тн. етички истраги, но некои построги санкции не се применети. Освен пишување- испраќање на приватно писмо (до „истражениот“ или неговот застапник) со ослободителна „содржина“ или со строг укор

Можно ли е нешто слично кај нас, во рамките на „сестраниот развој на демократијата“, макар резултатот да биде не писмо (не е популарно), туку СМС порака преку мобилен?

Засега „немат шанца“. Не затоа што немаме парламентарци кои„заслужуваат“ да „паднат“ под истрага (пробајте да ги изброите според лична слободна проценка невините „ѓоа јагненца“), туку оти не е можно да се формира истражно тело какво што е американскиот Етички одбор на Претставничкиот дом.

Имено, тој одбор е еден од најтаинствените одбори на Претставничкиот дом на Конгресот, а неговите членови и персонал потпишуваат посебна заклетва дека нема да откријат какви било активности поврзани со неговите минати и сегашни истраги.

Одборот моментно ги испитува активностите на повеќе од 30- мина конгресмени во истраги за прашања поврзани со лобирање за одбраната, користење на влијание за корпорации и други злоупотреби на позициите.

Граѓанските здруженија кои ја следат работата на Конгресот го обвинуваа одборот дека е неактивен со истрагите, а случајно објавениот документ во весникот „Вашингтон пост“ покажува дека се спроведувале многу повеќе истраги отколку што било објавено. Во документот на 22 страници, под називот „Стандарден збирен седмичен извештај на одборот“, се изнесуваат синтетизирани истражување на однесувањата на 19- мина конгресмени и неколкумина членови на персоналот. Исто така, се наведува дека се испитувани активностите уште на 14- мина конгресмени, помеѓу кои се и 7- мина членови на моќниот пододбор за одобрување на набавки на Пентагон.

Којзнае, можеби ќе излезе некој „глушец “ од најновово „тресење на гората“, што би било не мал придонес во афирмацијата на американските демеократски стаднарди. Како што своевремено се случи со професионалниот лобист Џек Абрамоф, кој со валкани пари поткупил некои американски конгресмени. Парите доаѓале од синџирот на казина во неколку земји, па и од „Оазис казино“ во Палестина. Истрагата откри дека преку истиот канал одела и лобистичката акција во Израел која наводно ја подготвил тогашниот американски потпретседател Дик Чејни, а со желба да го спречи изборот на Ехуд Олмерт за премиер на Израел и да се избере Бенјамин Нетанјаху. Скандалот изби кога демократите го открија изворот на финансирање на Републиканската партија- испрани пари од казината.

Македонските партии и нивните „врхушки“ поим немаат што е тоа перење на пари. Веројатно не знаат ни што се тоа казина.

Беше 2009., па 2010., па 2011, а сега јануари 2012. е „најверојатно“ датумот кога Хрватска ќе стане членка на Европпската унија. Меѓутоа, веќе се јавија анализи и проценки дека е се понереално таа да ги заклучи преговорите до крајот на годинава, а што е услов за да се „достигне“ тој датум.

Како и да е, Хрватска го привршува чекорењето кон членство во ЕУ, а веќе е позната и финансиската „добивка“ по влегувањето, во првите две години: повеќе од 3,5 милијарди евра! Синоќешната изјава на францускиот министер за надворешни работи Бернар Кушнер е само „уверување“ и ништо друго. Не поради изразената „резерва“ во врска со потпишувањето на Лисабонскиот договор од страна на чешкиот претседател Вацлав Клаус (се е поизвесно дека ќе го стори тоа), туку затоа што се одолговлекува, се потешко оди заклучувањето на завршните преговори. А и „префрлувањето“ на граничниот пероблем со Словенија значи негово одложување, не и решавање.

Кушнер во Дубровник го прими највисокото хрватско одликување поради помошта што му ја дал на градот на почетокот од војната во поранешна Југославија. Тој му изрази благодарност на хрватскиот претседател Стипе Месиќ поради доделувањето на орденот „Редот на кнезот Трпимир“.

Францускиот министер беше во куса посета на Дубровник по повод 18-годишнината од хуманитарниот конвој „Либертас“, кој ја проби блокадата на градот од југословенската армија кон крајот на 1991. година. Во тоа време тој беше секретар за хуманитарни прашања, а замина во Дубровник во ноември 1991. каде што остана неколку недели за да го обезбеди доставувањето на помош и храна за населението.

Хрватскиот премиер Јадранка Косор изјави (28.10.) дека Словенија повторно би можела да ја блокира Хрватска на патот кон членство во ЕУ, но овој пат поради „домашната“ Социјалдемократска партија. Имено, таа партија го одби предлогот на арбитражниот договор помеѓу Хрватска и Словенија поради што ден подоцна не можеше да се парафира документот на конгресот на Европската народна партија, а потоа да се испрати на усвојување во Саборот.

Не само СДП, туку и други опозициони партии одбиле да дадат поддршка се додека не се разјасни што значи „допир на словенечките територијални води со отвореното море“. Според некои интерпретации значи дека Хрватска и подарува на Словенија дел од својата акваторија. За договорот да биде прифатен во Саборот потребно е двотретинско мнозинство, па Косор мора да ја обезбеди поддршката од опозицијата, а што засега не и успева.

Интересно, како што пренесе загрепски „Вечерњи лист“, арбитражата помеѓу Словенија и Хрватска двете држави би можела да ги чини 5 милиони евра. Во словенечкиот превод на договорот се наведува посочената сума, но се уште не се знае дали е тоа вкупна проценка или годишни трошоци. Во текстот стои трошок од еден милион за арбитрите, а 4 милиони за трошоци на словенечката делегација од 20- тина лица. Се спомнуваат и трошоци за посебна компјутерска опрема и софтвери (за картографија).

Состаноците со арбитрите ќе се одвиваат во Брисел, а ЕУ дава техничка помош, простор. Двете земји ќе ангажираат арбитри по потреба, платени по час, но постои можност тие да се плаќаат и за полно работно време.

Сртучњаци од американската фирма „Briscoe Ivester&Bazel LLP”, од Сан Франциско, кои се занимаваат со гранични спорови на море, наведуваат дека арбитрите ќе чинат најмалку 500 евра по час, Само 5- мина арбитри ќе чинат најмалку милион до милион ипол евра.

Освен меѓународни и судови на ОН, во Хаг постои веќе 100 години и Постојан арбитражен суд кој има и ценовник за „наем“ на своите стручњаци. Главниот секретар и заменикот чинат 250 евра по час, а останатите од 50 за пониските секретарки до 175 евра за искусните советници. Просториите за преговори чинат од 1.000 до 1.750 евра по „сеанса“.

И нешто за финансиските придобивки, но и обврските на Хрватска по зачленувањето во ЕУ:

Европската комисија ги подготви главните елементи на финансискиот пакет, според кој земјата во првите две години од членството би добила нешто повеќе од 3,5 милијарди евра од европските фондови.

Се работи за предлог на Евроспката комисија за кој кон крајот на годинава ќе расправа Советот на ЕУ, односно државите членки. Во документот се тргнува од „работната претпоставка“ дека Хрватска ќе биде членка на ЕУ од јануари 2012., доколку бидат исполнети условите за членство. Предлогот ги покрива само првите 2 години од членство (2012. и 2013.), зашто Европската унија има долгорочна 7- годишна финансиска рамка, тн. „Финансиска перспектива“, а сегашната е за до крајот на 2013.

Во првата година од членството Хрватска од европската пресметка би можела да повлече 1,561 милијарди евра, а во втората 2,006 милијарди евра. Тоа се износи што се предвидуваат во пресметки на ЕУ за 2012. и 2013. година, но не значи дека тие средства ќе бидат исплатени во текот на тие две години. Имено, европската пресметка се искажува на два начина: издвоено се прикажуваат преземените обврски, односно расходите што се врзани за активностите подолго од една финансиска година, и расходите кои ги покриваат активностите од тековната и претходните финансиски години, а кои се исплатени во таа година.

Вкупниот износ за тие две години од 3,568 милијарди евра се однесува на проекти кои можат да се одвиваат низ повеќе години. Најголемиот дел отпаѓа на средства за поттикнување на економскиот раст и вработувањето- за 2012. се предвидени 1,005 милијарди, а за 2013. 1,386 милијарди- вкупно 2,392 милијарди евра. Потоа следат директните плаќања на земјоделците, средствата за рурален развој и рибарство- вкупно нешто над 750 милиони евра годишно. За финансирање на инвестиции за јакнење на контролата на надворешните граници на Европската унија, во рамките на подготовките за влегување во Шенгенскиот простор, се наменети 120 милиони евра, по 60 милиони во секоја од тие две години.

Комисијата наведува дека финансискиот учинок на хрватското пристапување на пресметката на ЕУ ќе биде ублажен со уплатите на Хрватска во заедничката пресметка. Според проценките на Комисијата, Хрватска во првата година би требало во пресметката на ЕУ да уплати 609 милиони евра, а во 2013. 647 милиони. Како и за останатите нови земји членки, предвидено е постапно зголемување на средствата од Европската унија, во согласност со зголемувањето на хрватските апсорпциони капацитети за повлекување на тие средства. На пример, за директни плаќања на земјоделците се наменети 373 милиони евра годишно, но во првата година Хрватска ќе може да повлече 25% од тој износ. Потоа тоа се зголемува на 30%, па на 35% во третата година, а потоа сумата се зголемува за 10% годишно до полниот износ кој ќе биде достигнат за 10 години. Кога е збор за руралниот развој, предвидено е Хрватска веќе во 2014. година да го повлече полниот износ од 352 милиони евра годишно.

Европската комисија наведува хипотетичен износ колку членството на Хрватска годишно би ја чинело пресметката на Европската унија кога до 2013. би биле достигнати полните износи што се предвидени. Се работи за сума од 2,6 милијарди евра.

Наведеното за Хрватска е добар показател и за (не)реалните очекувања, односно надежи  кај многумина во Република Македонија кои членството во ЕУ го гледаат како нејзин „спас“. Треба да се имаат предвид сите разлики помеѓу Хрватска и Македонија (во полза на Хрватска), па финансискиот пакет во првите 2-3 години веројатно треба да се „предвидува“ во милиони, а не во милијарди евра. Имено, од наредната „Финансиска перспектива“ на ЕУ (од 2014.) Република Македонија сигурно ќе „фати“ 2-3 години (според некои „надежни“ проценки, нејзино членство е можно „околу“ 2018. година).

Реална е опасноста со почетокот на зимата да избувне нова гасна криза каква што се случи на почетокот од јануари годинава. Причина е одново Украина, нејзината неспособност да продолжи со редовна исплата на испорачаниот руски гас, а поради длабоката економска криза.

Путин навреме ја предупредува Европа, а таа засега „глуми“ ладнокрвност.

Премиерот на Русија го предупреди укринскиот претседател Виктор Јушченко дека ризикува да предизвика нова гасна криза во Европа.

„Се чини дека повторно ќе имаме проблем со плаќањето на рускиот гас“, изјави Владимир Путин по телефонскиот разговор со премиерката на Украина Јулија Тимошенко, инаку главен политички противник на Јушченко.

Европската комисија соопшти дека им предложила на владите на членките на ЕУ на Украина да и одобрат заем од 500 милиони евра (741 милиони долари), но е големо прашање дали тие ќе прифатат. Особено ако се има предвид однесувањето на претседателот- некои негови (популистички?) потези среде кризата.

Имено, извршниот директор на Меѓународниот фонд, Доминик Строс- Кан, изјави дека Законот за зголемување на минималните заработувачки во земјата за повеќе од 20%, кој го потпиша Јушченко и покрај противењето на ММФ, ја доведува во прашање исплатата на следната транша од 3,8 милијарди долари во рамките на програмата на Фондот за спасување на Украина вредна 16, 4 милијарди долари. Дека е тоа една, можеби главна причина за комплицирањето на плаќањето на рускиот гас, потврдила и Тимошенко. Според Путин:

„Јушченко ја блокира нормалната соработка помеѓу Централната, банка која ги контролира девизните резерви, и Владата на Украина, и со тоа го запира трансферот на паричните средства“.

Премиерот на Русија, кој повеќе пати досега ја повикуваше ЕУ да и помогне на Украина и да и ги олесни проблемите со плаќањето на гас, предочи дека е разочаран од изостанувањето на акција на Унијата.

Во меѓувреме, како што пренесоа руски агенции, Путин телефонски разговарал и со шведскиот премиер Фредрик Реинфелт, чија земја претседава со ЕУ, и му обрнал внимание на сигналите кои доаѓаат и од официјални извори во Киев на можни проблеми во плаќањето на рускиот гас, проблеми во транзитот за европските корисници.

Во наредните денови и недели треба внимателно да се следи однесувањето на Украина, посебно на претседателот Јушченко, но и на членките на ЕУ. Сериозноста на предупредувањето на Путин доаѓа и од „константната“ неподготвеност на европските влади да ги помагаат оние земји чии лидери внатрешните политички судири и несогласувања (Јушченко- Тимошенко) ги „пренесуваат“ и на меѓународен план.

Ако се има предвид досегашната меѓународна „практика“ (не само на ЕУ), се чини дека веќе почнаа да се бројат деновите на актуелниот украински претседател.

Претседателот на Република Македонија Ѓорге Иванов даде интервју за Би- Би- Си во кое повторува познати ставови (константа) за проблемот на Грција со името на земјава, но и дава попрецизнин ставови за суштината на нужното компромисно решение (фер и разумен компромис).

Некои медиуми (тенденциозни, блиски на опозицијата) одговорот на прашањето во врска со референдумот го оценија како промена на неговиот став, иако по ништо не се разликува од досегашните искази. Можноста за „друг начин како да се дојде до одлука“ не е промена, туку само „логика“ по решение „со кое мнозинството ќе биде задоволено“.

За позитивниот извештај на Брисел и пораката дека е тоа добра шанса да се затвори проблемот со Грција за името (притисок или не), Иванов одговара:

„Тоа како прашање е во рамките на Обединетите нации и ние како држава досега покажавме, навистина, една кооперативност да се најде решение. Меѓутоа, тој процес не може да се извади од Обединетите нации. Тој е таму, тој трае веќе 16 години и во последно време на некој начин се насетува некое решение. Прво тоа беше одложно поради изборите во Македонија. Кога завршија изборите, претседателски и локални во Македонија, тој процес доби на динамика.

Процесот на некој начин беше стопиран за време на изборите во Грција и сега се очекува повторно да продолжи со иста динамика за да може медијаторот Нимиц на некој начин да понуди решение. Бидејќи ги знае ставовите на македонската страна и на грчката страна, тој како медијатор треба да го понуди конечниот предлог. Меѓутоа, тоа се оддолжи поради изборите во Грција. Да се надеваме дека сега тоа ќе добие на динамика и тоа прашање конечно ќе добие некоја звршница.“

Во врска со нужните отстапки:

„Тоа се зависи од пристапот што ќе го имаме во овој период. Отстапките се неопходни од двете страни. Затоа велиме дека решението треба да биде еден виде фер или разумен компромис. А за да се постигне компромисот, секој треба да отстапи од своите позиции за да се дојде до некоја средина која ќе ги задоволи и двете страни.

Се додека траат преговорите имаме препорака да не ги откриваме сопствените позиции за да не му наштетиме на целиот процес. Ние го почитуваме и опстојуваме на тој принцип, и тоа дава резултати. Затоа сме истрајни секоја стана да држи до своите позиции и да му ги изнесува единствено на преговарачот.“

За референдумот (дали останува на иста линија со премиерот):

„Референдумот беше најавен како можност, бидејќи станува збор за прашање кое ја менува историјата на еден народ. Го менува неговото опстојување. И тоа не може да биде одговорност само на некоја влада која има мандат кој го дава народот за четири години. Со тоа треба да се соочат сите што живеат на овој простор. На некој начин таа одговорност му припаѓа на народот, бидејќи тој го искористил правото да се идентификува со тоа што денес се нарекува Македонија. И тоа право е исклучиво негово. Така што референдумот е единствен начин на таа директна демократија каде што народот ќе се изјасни по така суштествено прашање. Доколку се дојде до решение со кое мнозинството ќе биде задоволно, веројатно може да се разговара и за друг начин како да се дојде до таа одлука.“

Веќе не е спорно дека на САД им се случува „нов Виентам“, можеби и потежок во однос на завршувањето- разрешувањето на ирачката војна, а особено во однос на долгорочните последици кога се има предвид геостратешкото значење на Блискиот Исток. Со други зборови, тие несомнено доживуваат и дпрва ќе доживеат тежок пораз од кој е/ќе биде многу тешко да извлечат „жива глава“.

„Извозот на демократијата“ на Џорџ Буш се претвори во „извоз“ на долготрајна (безгранична?) граѓанска војна. Очигледно, на претседателот Обама и неговиот тим ќе му бидат потребни многу мудрост, рационалност, па и храброст не за да ја извлечат земјата од крвавиот Ирак (најмалку со едноставното повлекување на воените трупи кое започна на 1- ви јули), туку да не бидат „исфрлени“ од него како „нафтени убијци на демократијата“.Најнов крвав бомбашки напад во Багдад, според жртвите помеѓу најкрвавите досега:

Најмалку 147 лица загинаа, а повеќе од 600 се ранети во двојниот напад на автомобил- бомба во центарот на Багдад. На мета на нападите беа зградите на регионалната влада на Багдад и Министерството за правда.

Американскит претседател Барак Обама изјави дека самоубиствените бомбашки напади се „нечуени“ и претставуваат обид да се загрози напредокот на Ирак.

„Овие бомбашки напади немаат друга цел, освен убиство на недолжни мажи, жени и деца и само го откриваат, полн со омраза, деструктивниот план на оние што сакаат да му ја ускратат иднината на ирачкиот народ која ја заслужува“, потенцира тој.

Белата куќа соопшти дека Обама по нападот ги повикал ирачкиот премиер Нури ал- Малики и претседатеот Џалал Талабани за да им ја изрази поддршката на САД:

„Овие обиди да се попречи напредокот на Ирак не можат да се споредат со храброста и истрајноста на ирачкиот народ и неговата решителност да изгради силни институции“.

Експлозиите одекнале една по друга во 7.30 часот по локално време, јави Би- Би- Си. Големи облаци на чад се ширеле во областа околу „зелената зона“, во близина на зградата на Министерството за правда и канцеларијата на гувернерот на Ирак. Во тој дел од градот се наоѓаат и голем број на резиденцијални објекти, а зградата на Министерството се уште се обновува од претходниот напад, во август годинава.

„Мета на нападот беше владата и политичките процеси во земјата“, изјави генералот Касим ал- Мусави, портпарол на багдадскиот оперативен центар.

Владини официјални лица наведуваат дека зад нападот најверојатно стојат припадници на Ал Каеда или приврзаници на некогвашниот ирачки лидер Садам Хусеин.

Според првите соопштенија од багдадските болници, помеѓу загинатите од експлозијата се наоѓаат и голем број на жени и постари лица. На улиците има многу изгорени автомобили и остатоци од јагленосани тела. Експлозиите биле налик на земјотрес и разурнале се наоколу.

Иако билансот на загинати и повредени се уште не е конечен, денешните напади се помеѓу најфаталните во Ирак во последниве неколку години. Во август годинава во сличен напад врз владини згради загинаа речиси 100- мина луѓе.

Како што наведува агенцијата Асошиетед Прес, ирачки официјални лица веќе предупредувале на можен пораст на насилството, а со цел дестабилизација на земјата. Експлозиите и нивните последици би можеле да ја разнишаат довербата на Ирачаните во премиерот Нури ал- Малики, но и неговите надежи во повторен избор врз основа на тврдењата за враќањето на безбедноста во земјата и падот на насилството по 2007. година.

Всушност, очигледно е дека напаѓачите дејствувале- дејствуваат мошне пресметливо: ги користат несогласувањата околу изборниот закон за да ги спречат првите демократски парламентарни избори по повлекувањето на Американците, предвидени за догодина.

Многумина стравуваат дека ќе се остварат проценките, поточно стравувањата за оживување на владеењето на теророт по повлекувањето на американско- британските сили. Се повикуваат на поразителните статистички податоци: од повлекувањето на американските сили од јавноста, Ирак преживува искази на насилство кои доаѓаат во бранови- 275 мртви во јуни, 465 во август, 203 во септември.

Помалку познато: владата на Обама врши притисок врз ирачкото водство да донесе изборен закон кој би требало да дефинира како ќе гласа ирачкиот народ, а токму околу тоа мислењата се поделени: дали партиите треба да настапат со отворени или тајни изборни листи, односно дали ќе бидат истакнати конкретни кандидати (отворени листи) или, пак, воопшто не треба да наведуваат никакви имиња? Во вториов „случај“ опасноста е очигледна: неспособни и корумпирани политичари повторно би влегле во парламентот. Шефот на владата Малики е за отворени изборни листи, а настапува со широка унија на верски и етнички струи. Од друга страна, верските шиитски партии се залагаат за затворени, тајни листи.

И одамна познатото:

Индиректно, но и директно зад кавгата околу изборите стои нафтата. Имено, Курдите го сметаат со нафта богатото подрачје Киркут за свој главен град, а Арапите таму населувани во времето на Садам не сакаат да бидат малцинство во курдското подрачје.

Дали се враќа хаосот од 2005. и 2006. година, периодот кој многумина Ирачани, без оглед на травматските тешкотии, го сметаат за надминат?

Во врска со воведот на овој текст приведувам еден прилог на аналитичарот Џејмс Коган, по повод почетокот на повлекувањето на американските сили од Ирак, под наслов „Нафтата и „повлекувањето“ во Ирак:

„Навистина е прилежно денешниот ден на „повлекување“ на американските сили од ирачките градови (30. јуни) да се совпаѓа со состанокот во Багдад каде што ќе се одржи аукција на некои од најголемите нафтени полиња на оваа земја помеѓу компаниите како што се ExxonMobil, Chevron и British Petroleum. Тоа е потсетник на вистинските мотиви за инвазијата во 2003. година и за чии интереси се убиени повеќе од милион Ирачани, како и 4.634 американски и други странски војници. Ирачката војна е, и продолжува тоа да биде, империјалистичка војна водена од страна на американската владејачка елита за контрола над нафтата и геостратешката позиција.

Договорите ќе ја олеснат првата експлоатација на ирачките енергетски ресурси на високо ниво, и тоа од страна на САД и други, уште од времето кога нафтата е национализирана во 1972. година. Се нуди 20- годишно право на 6 нафтени полиња кои имаат резерви од 5 милијарди барели лесно достапна и евтина нафта. Во автономните области на курдскиот регион во Ирак, каде што странски компании веќе оперираат, норвешката фирма DNO сега произведува тн. „слатка нафта“, од релативно мало нафтено поле во Tawka, со трошоци помали од 2 долара по барел.

Правејќи аналогија, Лари Голдштејн (Larry Goldstein) од Фондацијата за истражување на енергетската политика (Energy Policy Research Foundation) изјави минатата недела за „Њујорк тајмс“: „Да прашувате зошто нафтените компании се заинтересирани за Ирак е исто како да прашате зошто грабнувачите се заинтересирани за банките- поради тоа што таму се наоѓаат парите“. Тоталните ирачки резерви на нафта се проценуваат на околу 115 милијарди барели. Резервите на природен гас се проценуваат на најмалку 2,36 милијарди кубни метри.

Милиони луѓе ширум светот сфатија во 2003. година дека тврдењата на Бушовата администрација, и неговите меѓународни сојузници, околу ирачкото оружје за масовно уништување и поврзаноста со тероризмот се само излитени лаги раширени за да се ограби нафтеното богатство на оваа земја. Тврдењата на Обама и неговата администрација дека окупацијата се продолжува поради консолидирање на „ирачката демократија“ се исто така лаги.

Војната се води во време на опаѓање на американската глобална моќ и растечките тензии во самите САД. Американската капиталистичка елита верува дека воената доминација над Персискиот залив ќе им обезбеди пристап до вносните ресурси и како моќен лост против нивните водечки европски и азиски ривали, кои се зависни од тој регион поради снабдувањето со нафта.

Воената агитација, која ја опкружува оваа војна, е искористена за да се одврати вниманието на јавноста од економските нееднаквости и проблемите што го разурнуваат американското општество.

Беа потребни 6 години на колеж- многу повеќе отколку што кој било од провоените аналитичари претпоставуваше- за да се создадат услови во кои големите корпорации би се чувствувале доволно сигурни да почнат со битни вложувања во ирачката нафтена индустрија. Прво требаше во крв да се задуши ирачкото Движење на отпорот, а народот да се намали и да се ограничи државата на теророт и несигурноста. Војната произведе цела низа на злосторства, од политика на мачење во Абу Граиб и други затвори, до тотално уништување на градови, како што е Фалуџа, и напаѓањата врз густо населените подрачја, како што е Садр Сити, па се до пуштање од уздите на шиитските одреди на смртта да ги иселат центрите на сунитскиот отпор во Багдад.

Земјата економски е уништена. Стапката на невработеност се движи од 30% до 50%. Најмалку седум милиони луѓе живеат со помалку од 2 долара на ден, а неисхранетоста и разни болести се во постојан подем. Ирачката влада на премиерот Нури ал- Малики, со која доминираат шиитски фундаменталисти, претседава над оваа мака на својот народ во замена за американската поддршка. Сега има војска и полициски апарат опремен од страна на американската војска, која брои над 630.000 вооружени луѓе.

Репресијата врз ирачките маси беше база на рокот за повлекување околу кој се согласи Бушовата администрација минатата година. Оценето е дека американските сили веќе не се потребни во изведувањето на операциите на првите борбени линии против она што остана од антиокупациските сили. Наместо нив, единици на ирачката армија ќе ги преземат тие задачи. Поголемиот дел од 130.000 американски војници во Ирак се повлече во тешко утврдените воени бази, во предградијата на градовите или во големите воени аеродроми кои се изградени во места како Балад и Талил. Минатогодишниот договор на Бушовата администрација (SOFA- Status of Forces Agreement) им дозволува да останат тука до декември 2011. година, но дотогаш нов договор околу долготрајното американско присуство на овие простори веќе ќе биде постигнат.

Американските команданти, однадвор оптимистички, не можеа да го скријат стравувањето поради повлекувањето од градовите. За да ја обучат ирачката армија, околу 10.000 американски војници моментно вршат обука на ирачките војници, а овој број ќе се зголеми на 50.000 во месеците што доаѓаат. Западните предградија на Багдад се креативно окарактеризирани како надворешен дел од градската област. Авионите, хеликоптерите, артилеријата и брзите специјални единици се во константна подготвеност да им помогнат на ирачките сили кога тоа ќе биде потребно.

Грижите не се само околу тоа дека побунетите групи ќе го искористат американското повлекување да се регрупираат во градовите и значително да се спротивстават и на Маликиевата влада и на американските трупи. А Америка и нејзината марионетска влада во Багдад се загрижени дека социјалните немири, предизвикани од ирачката работничка класа и опозицијата на Малики, поради неговите концесии на американските империјалисти и странскиот капитал, ќе се прошират и ќе предизвикаат големи протести и незадоволство.

Администрацијата на Обама во стварноста е свесна дека големо мнозинство на Ирачани горчливо се противи на американското присуство во својата земја. Зад кулисите, тие го притискаат Малики да го напушти ветувањето за одржување на референдум околу SOFA, знаејќи дека мнозинството би го отфрлил.

Тука се исто така острите разлики помеѓу ривалските шиитски, сунитски и курдски сили, во рамките на ирачката владејачка елита, околу тоа како ќе се распределат средствата добиени со продажбата на нафта и другите богатства на оваа земја. Најексплозивните тензии се околу курдските автономни области, контролата на северните нафтени полиња околу Киркук, каде што се наоѓаат две нафтени полиња, од шест, кои се понудени за аукцијата оваа недела.

Курдската регионална влада минатата недела ја отфрли аукцијата како „неуставна“ и предупреди дека компаниите се „лошо советувани“ ако влезат и потпишат каков било договор во Киркук во кој не учествува и курдската регионална влада. Развојот на етничката граѓанска војна  на север не може да се запре, ниту американските воени операции можат да го запрат ваквиот развој на настаните.

Американскиот империјализам доживува дебакл во Ирак, дебакл што го изградија со своите потези. Поради слабеењето на меѓународните економски активности, како и ескалацијата на американската војна во Авганистан и нивната proxy војна во Пакистан, голем дел од американската војска е се уште врзан за судирот во Ирак и тука не се гледа крајот. Администрацијата на Обама е решителна да ја продолжи окупацијата и да ги реализира предаторските цели на инвазијата- цели во кои нафтата секогаш имала голема улога.

Се менува ли нешто на македонската политичка сцена? Несомнено не! Владејачките партии, на чело со ВМРО- ДПМНЕ, се толку зацврстени на своите позиции (тоа не го покажуваат само оние на рејтинг листите) што можат спокојно да работат до следните избори, да сработат многу од ветеното и без никаков проблем, уште помалку стравување да очекуваат нова изборна победа. Додатен голем поен за нив е евро- интегративниот процес на Балканот (не само Западниот), се разбира со нужно реализираните реформи и оние што допрва следат во интензивирањето на преговарачкиот процес за членство на Република Македонија во ЕУ. Реално е да се очекува дека проблемот на Грција со името на земјава наскоро ќе се надмине и сигурно не како „предавство, пораз, срам…“, туку како  обостран и пристоен компромис, а што исто така ќе биде впишано во позитивното конто на актуелната власт.

Опзоцијата практично не постои. Главната- СДСМ Црвенковски не успеа да ја „преврти“ од „роза“ во „тупаница“, без оглед што, како што се пофали новото раководство, е сменета околу 95% од елитата до неговото „старо- ново“ лидерство. Нејзе не само што воопошто не и одговараат „брзи“ (предвремени) избори, туку уште сега е јасно дека на следните редовни, ако не се „случи“ нешто радикално, ќе доживее нов, можеби „нешто поблаг“ пораз.

Всушност, ништо не е променето во изминативе неколку години и ништо не се менува. Тоа го потврдува и мојот текст објавен под горниот наслов во електронскиот весник „Дневен е-Еснаф“ на 13.03.2006. Уверете се сами:

Станува се поизвесно дека главните долгогодишни „играчи“ на македонската политичка сцена ќе успеат да извојуваат победа во „решавачката битка“ против заедничкиот „непријател“ (може да се рече и дека успеаја): по секоја цена да го спречат да се појави и да им ги замрси конците. Токму така: бараната, но не и реално очекуваната појава на нова партија (со оглед на вкупните состојби, а особено методите на владеење- притисоци, уцени итн.), на нови луѓе со нови идеи, најверојатно нема да се случи. Велам најверојатно, зашто ги имам предвид минималните шанси во наредниот мошне кус период (2-3 месеци-до јуни) најавената Граѓанска партија-ГПМ (најавена и во дневниот печат со комерцијално „обзнание“) сепак да успее да се формира, регистрира и, најважното за следните парламентарни избори, да развие солидна инфрастуктура на целата територија на Република Македонија. Едноставно, за сето тоа се чини дека е веќе премногу доцна.

Значи, без оглед на навистина големата тајност на работата и активноста на конститутивното тело-Конститутот (до ден- денес за пошироката јавност не е познат неговиот состав, но не и за „потесната“ која, се знае, ништо не може „навреме“ да не дознае), од информациите со кои располагам конституирањето оди многу бавно и тешко, со многу пречки и валкани игри. Впрочем, тоа не е ништо специфично за оваа навистина оригинална идеја (со сосема поинаков политички дискурс, со сосема поинаква раководна структура-д осега непознати органи и тела, а примерени за партија со граѓанска провениенција- без лидер, а со лидери- авторитети итн.- види го веб сајтот на партијата и комерцијалните „обзнанија“ во дневниот печат). Помали, но исти проблеми постојните им задаваат и на оние кои како нови веќе се промовираа (во создавањето на инфраструктура проблеми имаат и ДОМ на Лилјана Поповска и ПЕО на Велија Рамковски, и „малку постарите“). Единствено нешто полесно минува НСДП на Тито Петковски, и тоа благодарение на предвидениот процес: прелевање на голем број од членството на СДСМ во неа.

Со еден збор, нема ништо од појавата на нови луѓе со нови, свежи идеи кои сплотени во нова партија сигурно ќе изојуваа лесна победа на парламентарните избори- буквално ќе ги збришеа постојните, а со оглед на нивниот катастрофален рејтинг кај гласачкото тело. Затоа велам дека постојните можат да здивнат. Сигурно им е веќе многу полесно. Досега можеби не, ама сега е сосема прифатлива оценката на Бучковски дека следните избори ќе бидат најнеизвесни. Затоа што треба да победи некој од одамна поразените!

Да повторам, на македонската политичка сцена не се случи и нема да се случи ништо ново: ниедно ново „политичко име“, никаква свежа идеја, никаков бар малку оригинален пристап, ништо пријатно (па и непријатно) изненадувачко. На радост на старите, разголени до гола кожа, истрошени, уморни, банални и безидејни.

Здодевно и банално за „обичните“, жално и сожалувачко за сите на кои „овие“ одамна им се дојдени преку глава.

А можеше ли да се очекува нешто друго? Лично мислам дека ова е клучното прашање. Има ли некој толку наивен помеѓу вас што се надевал дека постојните (кои досега без договор се менуваа на власт, а сега сигурно ќе се договорат да не се менуваат, макар да треба да се случат и чудни комбинации- коалиции, кои „на време“ ги најави еден од одамна поразените) ќе дозволат да се појави партија на личности- авторитети што ќе ги симне од власта нанесувајќи им жесток, горчлив и долготраен пораз? На такви кои во сиот изминат транзиционен период изградија „машинерија“ која кога ќе се стави во погон е во состојба да сомеле- сотре се пред себе? И тоа на „кристален“, „скандинавски“ начин, односно на фер и демократски предизбори. (Таман работа да дозволат нешто „необработено“ да се појави во предизборната кампања, а камо ли на самите избори.)

По оваа проценка (никакви односно минимални шанси да се конституира новонајавената партија), како и површната согледба во овој прилог, дали ви е тешко да прогнозирате кој ќе победи на парламентарните избори? Дали се согласувате со Бучковски дека тие ќе бидат најнеизвесни? Мислите дека таа неизвеснот е поради неутралните и сигурните апстиненти на гласањето?

Заборавате на обработката на „теренот“? Вчера беше поставен првиот камен- темелник (на едно основно училиште во Берово). Не ќе е лошо, барем како забава, да почнете да ги броите. Се разбира, заедно со црвените ленти чие сечење допрва ќе почне. „Успесите“ мора да се потврдат во „вистинско време“.

Процесот на неговата ратификација беше предвидено да заврши на 01.01.2009., по што требаше да стапи на сила. Всушност, тој е замена на Европскиот устав што беше отфрлен на референдумите во Франција и Германија во 2005. Година.

Веднаш по потпишувањето, а особено со почетокот на процесот на ратификацијата, се појавија различни коментари и анализи, со определби „за“ и „против“, од кои не мал број со сериозно предупредување дека тој има „задни намери“ (ЕУ како нова држава, нова светска сила…), а најсериозното дека е спротивен на основните принципи на демократијата!

Ратификацијата е речиси завршена (подолу ја пренесувам искажаната „немоќ“ на последнииот жесток противник, чешкиот претседател Вацлав Клаус), а блиската-  непосредната иднина ќе покаже која е „вистинската вредност“ на „Лисабон“ во однос на перспективата на интегрирана Европа.

Што посебно се забележува?

На пример, се менува односот на гласовите во ЕУ, при што се „оперира“ со системите на обично мнозинство, едногласност и квалификувано мнозинство, а за секое подрачје и институција правилата се поинакви. Се укинува „вето“, а всушност се работи за намалување на случаите кога е потребна едногласност (консензус), така што кај нив се бара „само“ квалификувано мнозинство кое мора да содржи барем 55% членки кои претставуваат барем 65% од населението на ЕУ.

Натаму, засилената улога на Европскиот парламент, која всушност ја еродира сувереноста на државите членки, се изразува во зголемениот број на случаи кога се бара тн. co-decision procedure (што го воведе Договорот од Мастрихт), а кој е еден од трите начини на учество на парламентот во донесувањето на европските прописи (заедно со consultation procedure и cooperation procedure). „Постапката на соодлучување“ го опфаќа гласањето за предлог на ЕК пред парламентот и Советот на министри (во кој седат министрите за надворешни работи на државите членки), каде што во случај Советот да не се согласи предлогот, заедно со неговиот „common position“, оди на повторно гласање во парламентот кој го усвојува или одбива. Меѓутоа, ако го измени Советот може да излезе пред Conciliation Committee кој има последен збор. Бидејќи постапката на соодлучување, во која парламентот има силна улога (за разлика од останатите две постапки), се применува само во оние подрачја што договорите специфично ги предвидуваат (досега слободно движење на луѓе, внатрешен пазар со некои исклучоци, околина, заштита на потрошувачите, образовни мерки, јавно здравје, мерки на вработување, транс- европски инфраструктурни мрежи), со договорот требаше да се зголеми бројот на подрачјата и така на парламентот да му се даде поголема улога во донесувањето на прописи, а со тоа, како единствен демократски избран орган на ЕУ, да се зајакне.

Треба да се забележи дека, без оглед што европските политичар „за“ се трудат да ја издигнат на „пиедестал“ вредноста на Лисабонскиот договор, тој не ги напушти сите идеи од пропаднатиот Устав за Европа, особено не оние што се однесуваат на полесното функционирање на гломазната и сложена унија. Па така, наместо ротирачкото претседателство се воведува претседател на Европскиот совет (што не е исто како Советот на Европа), со мандат од 2 ипол години. Европскиот совет се собира на во јавноста познатите „самити“, а се состои од челните луѓе на државите членки и претседателот на Европската комисија, кои заеднички ја зацртуваат политиката на институциите на ЕУ. Освен претседател на СЕ, се воведува и своевиден министер за надворешни работи, кој ќе ги обединува досегашните функции на генералниот секретар на Советот на ЕУ и висок претставник на ЕУ за заедничка надворешна и безбедносна политика (моментно Хавиер Солана). Од 2014. година Европската комисија, своевидна „влада“ на ЕУ, ќе има помалку претставници отколку државите членки, а помеѓу 2014. и 2017. ќе се промени и бројот на гласовите што ги има одредена држава во одредена институција на ЕУ (заедно со спомнатите ЕК, СЕ, тука се уште и моќниот Совет на министри и се помоќниот, но се уште недоволно силен Европски парламент). Европскиот суд на правдата, надлежен за надгледување на спроведувањето на правото на ЕУ, ќе добие надлежност над надзорот на „justice and home affairs“ прописите (на пример казнената политика), а кои се сметаат за обележје на сувереноста. Полесното одлучување за такви и други прописи ќе овозможи отстранување на ветото од значаен број на прашања.

Од најновите написи- остри критички анализи, пак, посебно внимание предизвика оној на британскиот „Дејли телеграф“ (07.10.о.г.), во кој се акцентира дека ЕУ подготвува тајни планови да се постави како светска сила, со овластување да потпишува меѓународни договори, а намерата е ширум светот да се отворат 160 амбасади. Веќе се знае дека првите би биле во Њујорк, престолнината на Авганистан Кабул и во главниот град на Етиопија Адис Абеба.

Весникот ја пренесува оценката на еден аналитичар кој вели дека станува збор за огромен пренос на овластувања, кој би довел до тоа Европската унија се повеќе да личи на држава. Доколку плановите бидат усвоени, Брисел би можел да почне да потпишува разноразни меѓународни договори- на полето на надворешната политика, одбраната и правосудството.

Британскиот весник забележува дека интересите на Брисел и Лондон често не се поклопуваат, пред се затоа што Британија и натаму е едно од водечките светски стопанства, водечка воена сила „и, да се надеваме, сила на доборото во светот“.

Оној што најмногу „преташе“ мораше „да легне на брашното“: чешкиот претседател Вацлав Клаус призна дека Лисабонскиот договор е отиден толку далеку што не може да го спречи да стапи на сила. Имено, во интервју за весникот „Лидове новини“ тој категорично одрекува дека има намера да го одолговлекува потпишувањето до парламентарните избори во Велика Британија:

„Возот со Лисабонскиот договор е толку е забрзан и веќе е толку далеку што изгледа нема да биде можно ниту да се запре, ниту да се врати, иако тоа многумина во Европа го сакаме…Ниту евентуалното стапување на сила на Лисабонскиот договор нема да биде крај на историјата. Спорот околу слободата и демократијата во Европа сигурно ќе продолжи. Мора, затоа што ако го нема тоа, за нас ќе биде многу лошо“.

Потсетување: претседателот Клаус го услови потпишувањето на Договорот со барање за внесување на отстапка во Повелбата за фундаментални права за да се обезбеди заштита на суверенитетот на судската власт и да им се оневозможи на странците да ги решаваат имотните спорови надвор од чешките судови и закони.

По ваквото „ретерирање“ интересно е што ќе се случи со жалбата до Уставниот суд на Чешка против Лисабонскиот договор, што на крајот од минатиот месец ја поднесоа група на сенатори, заедно со дополнитгелните забелешки кои се однесуваат на Римскиот договор. Седницата на која ќе се одлучува е зкажана за 27. о.м.

Македонската опозиција и нејзините медиумски трабанти ја добија можеби најголемата шлаканица во сето досегашно опозиционерско дејствување. И тоа „најголемиот дел“ од неа не од позицијата- партиите на власт (не само ВМРО- ДПМНЕ), туку од „меѓународниот фактор“, поточно од  Европската комисија. Иако од петни жили се трудеа, како досега, нејзините членови да ги „онерасположат“, па да напишат „избалансиран извештај за Македонија со многу повеќе забелешки отколку пофалби“ и да не дадат препорака за определување на датум за почеток на преговори за членство на Република Македонија во ЕУ, со „горчина в уста“ мораа да констатираат дека препораката е „сепак добиена“. Ама…

Очекувано, не само што почнаа да ги „акцентираат“ забелешките премолчувајќи ги „успешно завршените работи“ (мислам на одредниците), туку веднаш слушнавме и слушаме такви небулози и нонсенси од кои, сигурен сум, (ќе) се срамат и самите нивни „автори“: дека „таман работа извештајот да не биде позитивен по четврто полагање на испитот“, дека „тоа не е ништо ново“, „се уште е рано да се слави, да почекаме Европскиот совет да определи датум“, препораката е „политичка“ итн. А најчесто ноторната лага дека е таа условена со решавање на „спорот“ за името со Република Грција (имајќи ја предвид заканата на јужниот сосед дека при одлучувањето на Советот на Европа ќе стави вето доколку не се изнајде решение).

Најнапред, успехот на власта (не само на Владата) е несомнен, без оглед на обидите тој  да се релативизира. Доволно е да потсетам на „мошне кусиот период од само два- три месеца“ за исполнување на одредниците и „ништо ненаправено во изминатите три години“, па следствено „нема шанса да се избегне негативен извештај“. Она на што подзаборавија и забораваат „најжестоките противници“ на Владата- челниците на СДСМ (во наводници оти тоа всушност не се; сосема се безоопасни, безначајни- доволно е да потсетам на континуирано катастрофалниот рејтинг), е дека се работи за одредници („бенчмаркови“) кои по дефиниција, како исполнети, не се „завршена работа“, туку се рамка или основа за решавање на проблеми. Тоа ќе рече дека проблемите што ги опфаќаат зсмјата допрва ќе мора да ги решава, да ги надминува- во текот на преговорите, а во рамките на исполнувањето на преговарачките поглавја (на Хрватска и се определени 35).

Можете ли да замислите какво славје ќе приредеше СДСМ доколку во нејзиниот владејачки мандат се постигнеше овој успех? Судејќи според дувањето и пуштањето на „евробалоните“ на плоштадот „Македонија“ во Скопје при предавањето на одговорите на „Европрашалникот“ („огромен успех“ под раководство на „евроинтеграторката“ Радмила Шеќеринска), веројатно ќе се дуваше во…

Но, да одиме по ред (не според редоследот на настаните):

Пред три дена (14.10.) на Република Македонија официјално и е предаден Извештајот на Европската комисија за напредокот на земјата во 2009- та и препораката за почеток на преговорите за членство во ЕУ. Како што истакна премиерот Никола Груевски на церемонијата на предавањето (од страна на еврокомесарот Ерван Фуере), Комисијата го поздравува зајакнувањето, функциоирањето на демократијата и стабилноста на институциите што се однесува на владеењето на правото.

„Владата го поздравува мислењето на Комисијата за пресретнувањето на Копенхашките критериуми за партнерство и клучните приорити за пристапување во однос на отпочнувањето на преговори за пристапување.

Извештајот е резултат на „досегашните напори на Владата, на граѓаните, на сите политички чинители, здруженија во Македонија и на нашите ценети пријатели од меѓународната заедница.

Овој Извештај за нас ќе биде патоказ за идните чекори и реформи кои ќе ги преземеме. Исто така, ние ја знаеме и важноста на предизвикот да се промовираат добрососедските односи и регионалната соработка. Во контекст на спорот со името Македонија, активно и конструктивно ќе продолжиме со разговорите под покровителство на Обединетите нации со цел да се најде заеднички прифатливо решение.

Владата ја задржува својата поветеност за продолжување на реформите веднаш по завршувањето на овој чекор. Ќе продолжиме со соработката со сите политички партии за промоција на потребните реформи со процесот на консензус.

Владата го поздравува мислењето на ЕК за прогресот во врска со оданочувањето, царината, правдата, слободата, безбедноста и транспортот со преоѓањето во втората фаза од Спогодбата за стабилизација и за исполнувањето на критериумите за визна либерализација, каде Македонија доби највисоки оценки од ЕК и од експертите од регионот.

Извештајот на Европската комисија признава дека македонската Влада презема активни чекори да се справи со економската криза и одржува стабилен развој на банкарскиот сектор, стабилна фискална политика и да се справи со структураната невработеност.

Во претстојниот период Владата на Република Македонија ќе продолжи да одржува чекор во усогласувањето на националното со законодставстовото на ЕК, зајакнувањето на институционалните структури во координација и управување на процесот на пристапување и натамошното зајакнување на административните капацитети за имплементација и зајакнување на законодавството, особено во областите на јавната администрација, животната средина, социјалната политика и сите оние каде што е тоа потребно“.

Од изјавата на Фуере:

„Оваа препорака дадена од страна на ЕК претставува силно признание за политичката волја и за капацитетот кои што ги има оваа Влада да постигне успех. Како што кажа и комесарот Оли Рен, ова претставува и силен поттик за Владата и за сите институции да продолжат со реформските процеси и да се фокусираат на оние области каде што беа детектирани одредени слабости.

Заслугата ја делат сите граѓани, политички фактори и граѓанското општество. Се покажа дека со заедничка работа може да се постигне успех.

Исто така, заслугата за овој успех оди и до претставниците на граѓанското општество коишто успеаја да допрат до самите граѓани и да покажаат кои се оние областите на коишто Владата треба да се фокусира и да работи, но и да ја оправдаат во нејзините активности. Оттука веруваме и во соработката со граѓанското општество. И конечно, заслугата оди кај народот, тој заслужува признание за заложбата да чекори кон својата цел“.

При посетата на Турција, претседателот на Република Македонија Ѓорге Иванов изјави дека очекува Европскиот совет да донесе соодветна одлука по препораката што ја даде ЕК, која реално го бележи напредокот на Македонија, а е убеден дека Македонија има политички, административен и институционален капацитет да ги почне разговорите со Брисел.

„Нас не поврзува и заедничката визија за иднината, иднината на едно големо европско и евроатлантско семејство. Република Македонија искрено ги поддржува заложбите и напорите на Република Турција за интеграција во ЕУ и е целосно подготвена за тесна соработка на овој план“, изјави тој по разговорите со неговиот домаќин, претседателот на Турција Абдула Ѓул.

„Македонија ја имаше и ќе ја има и понатаму целосната поддршка на Република Турција за прием во НАТО и ЕУ. Имаме заедничко минато преку Османлискиот период, но имаме и заедничка визија за иднината – членството во ЕУ. Со тоа ќе се обезбеди стабилност и мир на Балканот“, рече турскиот претседател.

Заедничка оценка на двајцата претседатели е дека одличните политички односи треба да бидат средени со исто ниво на соработка на сите останати полиња. Потенцирана е културната соработка која ќе добие на квалитет со отворање на културните центри на двете земји, во Скопје и во Истанбул.

За показ и доказ на коректноста, чесноста, искреноста, конструктивноста, мошне важно е точното наведување на нечии зборови (не толкување или „конткестуално“ или извлекување од контекстот за да се сугерира или измислува- конструира нешто што не е ниту п(р)омислено). Веројатно сметајќи на „истренираност на краткото паметење“, опозицијата и нејзините медиумски трабанти (некои новинарски персони кои се уште не научиле да разликуваат патриотизам од национализам) се обидоа да извртат нешто од мошне прецизното излагање на Оли Рен во Брисел. Особено ова:

„Би сакал да подвлечам дека препорачавме отворање на преговорите за пристап во членството на ЕУ за Р. Македонија. Државата постигна убедлив напредок и главно почна да ги спроведува најважните реформи, поточно добро познатите 8 плус еден бенчмаркови.

Комисијата смета дека државата доволно ги исполнува моменталните критериуми и овие елементи и овозможија да даде препорака за отворање на пристапот за преговори. Верувам дека Владата во Скопје ќе го сфати ова како многу силен поттик и охрабрување за конечно да го реши проблемот со името кој постои веќе 18 години.

Во нашите заклучоци подвлекуваме дека одржувањето добрососедски односи, вклучувајќи преговарање и заемно прифатливо решение во врска со спорот за името според ООН, останува најважно. Сега навистина тоа е попотребно и понеопходно од кога и да било за доброто на сите земји, за иднината на ЕУ“.

Од друга страна, и Рен (и други) веќе ги научија македонските новинарски персони, па не се „даваат“ така лесно. На пример, интервјуто на Тања Милевска за А1 ТВ со него ќе биде забележано според следново (другото е „стандардно“):

„Дали добивте конкретни гаранции од Владата дека ова прашање ќе биде решено пред да се даде препораката (се мисли на „спорот“ за името-заб.м.)?

-Ова е нешто што треба да го средат две влади. Ова е билатерално прашање, а ние не сме преговарачка страна. Имам добра комуникација со Метју Нимиц, мојот претходник, кој е скапоцен работник. Се занимавал со овој проблем 15 години. Мислам дека е време да се награди трудот на Нимиц и сериозно да се поработи на предлозите дадени од негова страна, и да се реши и да се затвори ова поглавје од историјата на државата.

Вашата комуникација со Владата последниве месеци се подобри. Не беше баш најдобра во последниве години, сите сме свесни за тоа. Според Вас, кој е заслужен за ова подобрување? Вашиот специјален пратеник, Владата, или Вие лично? Кога се случи оваа промена?

-Не сум забележал разлика. Отсекогаш сум имал добра комуникација со Владата на… на вашата земја, и искрено, не ја сфаќам поентата на прашањето“.

Што се однесува на забелешките односно критиките на ЕК, тие се повеќе насочени кон инцидентите со сериозни, но краткотрајни последици (кои не треба да се игнорираат), како што се, на пример, односот кон хомосексуалците и ромското малцинство, инцидентите во Струга и генерално етничките смени во училиштата. „Трабантите“ особено ја потенцираа забелешката за (не)слобода на медиумите (се однесува на инцидентни слуачи, а не генерално како што се обидоа да презентираат), а се „негираа“ себе си со нејзината „конкретизација“: дека постои тесна поврзаност на медиумските сопственици со политичките структури, што доведува до новинарска автоцензура и ограничување на слободата на изразување. (Прашање е како власта- Владата може да го надмине овој проблем, освен со целосен и доследен ангажман и  на самите новинари и нивната новинарска асоцијација- која, патем, е во длабок зимски сон.)

Главната и мошне сериозна критика, што треба да ги загрижи и ангажира сите- и позицијата и опозицијата и граѓанскиот односно невладиниот сектор и индивидуално секој граѓанин, е секако имплементацијата на законите (не само оној за јавната администрација). Тоа е првото „скалило“ кон европеизација на животот, а без што, како што се покажа кај некои „тазе“ евро- членки (на пример Бугарија), нема да вреди ниту процесот на преговарање- исполнувањето на преговарачките поглавја, ниту самото членство во ЕУ.

И конечно, круцијалното прашање за кое се фатија како „пијани за стап“, а не е дирекнто посочено во Извештајот на ЕК (бидејќи не е, ниту може да биде еден од критериумите за добивање на датум за преговори). Дури некои дилетантски оценија дека препораката до Советот на Европа со тоа била „врзана“, „условена“, „политичка“ (се разбира дека е и тоа, но се вика „малку поинаку“: геостратешки интерес): проблемот на Грција со името на нашава земја.

Ништо ново на тој план. Разбирливо и очекувано, но и обид за „извртување“ на она што постојано се потенцира од „европските“: дека се дава силен поттик на двете „страни“- Македонија и Грција во најкус можен рок да се реши „спорот“ за името (поголем на Македонија, бидејќи тој се одразува пред се на нејзиниот статус и непосредна перспектива). Впрочем и најавувано (и од премиерот Никола Груевски) дека во наредниот период може да се очекува зголемен меѓународен притисок за изнаоѓање на заемно прифатливо решение. Важно е да се има предвид дека решавањето на „спорот“ за името не е услов за членство во ЕУ, а не би ни можело да биде. Во декември би требало да се затвори македонско- грчкиот „спор“ за да се спречи најавеното вето од страна на Грција на определувањето на датум за почеток на преговорите за членство на Македонија во ЕУ (што, се разбира не би било „добро“ и за Грција).

Став на Ларс Петер Фреден, амбасадор на Шведска во Македонија:

„Единствените разговори кои што сега остануваат се оние во однос на прашањето за името, а не она во однос на одредниците. Мојата порака до вас е-  искористете ја оваа шанса и, второ, продолжете понатаму со сите овие одредници“.

Меѓутоа, неточна односно неприфатлива е проценката на некои од македонската опозиција дека проблемот сега е поставен на „највисоко ниво“ (има ли повисоко од ООН?).

Иго Ивановски, СДСМ:

„Како никогаш досега овој проблем е поставен на највисоко можно ниво, и во таа смисла вчерашното и денешно празнично однесување треба да биде вовед во многу концентрирано рационално и реално пристапување кон разрешување на овој проблем“.

Го „корегира“ Васко Наумовски, потпретседател на Владата:

„Република Македонија останува посветена на процесот на преговарање во рамките на ОН и останува доследна да ги реши сите отворени прашања кои што претстојат“.

Инаку, воопшто не изненадува соопштението на новата грчка влада дека решавањето на проблемот со името на Македонија е предуслов за процесот на преговори за нејзино интегрирање во Европската унија.

Весникот „Навтемборики“ смета дека препораката не е условена со наоѓање решение за името (што е точно), а Комисијата и натаму го гледа „спорот“ како билатерално прашање што треба да биде решено со посредство на ОН. „Катимерини“, пак, дека ЕК со препораката за старт на преговорите укажува на „итна потреба“ за затворање на „спорот“.

Забележливо е дека и „острите закани“ на Атина се „поблаги“ во однос на оние што доаѓаа порано, од времето на Владата на Караманлис. Напротив, може да се рече дека воздржаноста и „отворениот простор“ за компромисно решение се поголеми. Меѓутоа, останува една „заробеност“ од која и Владата на Папандреу засега не може да се ослободи: компромисната „позиција“ подразбира и почитување односно еднаков третман на „црвената линија“ на „другата страна“. За жал, портпаролот Јоргос Петалотис, во изјава за весникот „Катимерини“, рекол дека Грција има „национална црвена линија, која е позната и јасна и од која нема отстапки“, но не дорекол (не му било издиктирано) дека решението за „спорот“ треба да се бара помеѓу неа и „националната црвена линија на Македонија“ од која исто така нема отстапки, а кое би се „нашло“ во заедничката „жолта на сина основа“ (боите на ЕУ). Само така може да се реши проблемот.

Не треба да се заборави и на најавата наскоро грчкиот премиер Папандреу да излезе со нова иницијатива и конкретни активности за решавање на „спорот“. И тоа веројатно во рамките на предложената „нова мапа“ на патот за членство на државите од западен Балкан во Европската унија и јасно искажаната заложба на Грција отворените прашања да ги решава со консензус.

Изјава на заменик- министерот за надворешни работи Димитрис Друцас:

„Временската рамка во која овој процес би требало да биде завршен е 2014. година, бидејќи тогаш се одбележува 100 години од почетокот на Првата светска војна“.

Можно ли е скорешно, брзо решение на проблемот што го има Грција со името на нашава држава (до декември годинава- и со референдумско изјаснување)? Можно е, а имајќи ја предвид спомнатата „жолта линија на сина основа“.

Уште еднаш ќе го повторам мојот предлог искажан во неколку претходни прилози на овој блог:

Не „двојна формула“ (нонсенс; кое било име на држава- старо, постојно, ново, не може да се „формулизира“!), туку алтернативни уставни имиња (две, а може и повеќе).

Тоа конкретно значи:

Промена на Уставот на Република Македонија во делот на именувањето и назначувањето на уставното устројство: името на државата е „Македонија“, а уставни алтернативни имиња (најмалку две) се „Република Македонија“ (постојното), „Република Северна Македонија“, „Република Вардарска Македонија“ или…

Ваквото решение значи дека нема простор за никакви разговори- преговори за идентитетот на македонскиот народ, но и меѓународна употреба на (уставно) име на Македонија (на што инсистира Грција).

Ова не би било ништо ново. Постои за- кај многу држави: уставното име на Грција- Elláda е Hellenic Republic, Финска на фински јазик е Suomi (на шведски Finland), а уставното име Suomen tasavalta (на шведски Republiken Finland)- Република Финска…