मेरो विचार र अभिव्यक्तिको साझा चौतारी

कोठेगफ, हल्ला र हावागफ

2012-02-27T11:57:00.001+05:30

त्यसो त गफ, काठमाण्डौले मात्रै हैन, संसारका सबै सहर र सो सहरका बासिन्दाले गर्छन् । तैपनि काठमाण्डौको गफ भने भिन्दै हुन्छन् । यहाँ कहिले कुनै हल्लाले बजार तात्छ त कहिले भने बजार तातिसकेपछि मात्र हल्ला चल्छ । अचम्मको छ यहाँको गफ र हल्ला । कहिले कसैले आयोजन नै नगरेको बेलामा हल्लाकै भरमा नेपाल बन्द हुन्छ त कहिले भने ‘नेपाल बन्द’ गर्ने प्रायोजक समेत पछि लाग्दा समेत काठमाण्डौ बासीले ‘हल्ला मात्रै हो’ भनेर हिँडी दिँदा बन्द असफल बन्छ । कहिले आन्दोलन गर्ने हल्ला त कहिले हल्ला गर्ने आन्दोलन समेत चलेका छन् यहाँ ।

सरकार फेरिने हल्ला, पेट्रोलको भाउ बढ्ने हल्ला, संविधान बन्ने हल्ला र हुँदा हुँदा नेपालको संविधान विदेशमै तयार भइसकेको हल्ला समेत बेला बेलामा चल्छन् यहाँ । हल्लाकै पछि लागेर हल्लिने मात्रै नगरी हल्लाको तहसम्म पुग्ने कोसिस गर्दा हरेक हल्लाका स्रोत ‘गफ’ हुने गर्छन् । चार जना पत्रकार र १०० जनाको भिड देख्ने बित्तिकै उत्तेजित विपक्षी दलका नेताले ४ दिनमा सरकार हल्लाइदिने ‘गफ’ दिन्छ । उसको गफ उपस्थित समूहको प्रचार-प्रसारको सहयोगमा ‘हल्ला’ बन्छ । अनि टोल टोलको चिया पसलमा मात्रै हैन्, चार पन्ने ‘हावा’ छाप्ने देखि २४ पन्ने विज्ञापन राख्ने पत्रिका सम्ममा विशेष सूत्रको हवाला दिएर नयाँ सरकार बन्ने चर्चा चल्छ । आखिर गफ त गफ नै हुन्छ... २-४ दिनको ‘हल्ला’ बनेपछि सो ‘गफ’ ‘हावागफ’ मा परिणत हुन्छ ।

फेरि कुनै दिन, साँझको भट्टी बसाईमा कुनै भातमाराले आफ्नो उचाइ बढाउन आफूले सबैसँग गम्भीर सल्लाह गरि रहेको र ‘कुराकानी मिले’ ३ हप्तामै संविधान बन्ने गफ दिन्छ । भट्टीवाली माइली, साइली र दायाँ-वायाँ टेबुलमा बसेका हर्के विर्खे मात्रै हैन्, थकाइ मेट्न पुगेका खोयाबिर्के मिडियाकर्मीको कानमा समेत सो गफ पुग्छ । मान्छे भातमारा नै भएपनि पदमा पुगेको भातमारा भएकाले सबै जना उसको गफमा एकछिन झुकिन्छन् (त्यसमा सँगै बसेर खाएको बिजुलीपानीले पनि मद्दत गर्छ) र भोलिपल्ट बजारमा ३ हप्तामा नयाँ संविधान बन्ने हल्ला गरम हुन्छ । हल्ला सँगै फेरि अडकलबाजी र सन्देहको पनि बजार बढ्छ ।

४ वर्षमा न बन्या संविधान ३ हप्तामै कसरी बन्छ त ? । यस्तै यस्तै सङका र उप-शङ्काको थुप्रोबाट अर्को ‘हल्ला’ चल्छ “नेपालको संविधान विदेशमा तयार भै’सकेको छ रे” । चार-चार वर्षसम्म आफ्ना योग्यतम नेताको ‘योग्यता’ देखि सकेका जनतालाई ३ हप्तामै संविधान बन्ने भन्दा पनि, विदेशमा बन्नेमा भने अझ बढी विश्वास लाग्छ । त्यसैले ३ हप्तामा संविधान बनाउने गफ दिएका भातमाराको हल्ला बाट निस्केको हल्ला भित्रको अर्को हल्लाले देशै हल्लिन्छ । खोया बिर्केले छाडिसकेपछि गफलाई हल्ला बनाउनेहरू आफैँलाई समेत यो हल्ला, हल्लाको अन्तिम अवस्था ‘हावा गफ’ मा परिणत भै’सकेको ज्ञात हुन्छ तर लेखिसकेको, बोलिसको र बताइसकेको कारण उनिहरू वाध्यात्मक परिस्थितिका बीच २-३ हप्ता सो हल्लालाई वर्करार राख्न तल्लिन हुन्छ ( के थाहा हल्ला-हल्लामै साँच्चै हुन्छ कि भन्ने अभिप्रायका साथ) ।

१-२ हप्ता पछि बजारमा अर्कैले गफ दिन्छ र विस्तारै फेरि त्यो गफ हल्ला बनिसकेको हुन्छ । अनि पुरानो हल्लाको बजार नयाँ फ्रेस हल्लाले लिन्छ ।

त्यसो त गफ दिएर हल्ला बनाउनेमा राजनीति कर्मी वा नेताहरू मात्रै हुँदैनन् । कहिले कुनै जोगी, बाबा वा खुर्सानी ज्योतिषले समेत संसार नै हल्लिने भन्ने हल्ला चलाएर पुरै नेपाल हल्लाउँछन् त कहिले भने कहिले भने कहिल्यै नाम नसुनेका हस्तिले समेत गफको बजारलाई हल्लाको माध्यमबाट गरम बनाएर राष्ट्रपतिसम्मको ‘स्याबासी’ लिने वातावरण बनाउँछन् । यस्ता गफ दिने त्रिशुलबाबा र अनुजा जस्ताको गफले चर्चाको पराकाष्ठामा पुगेपछि अन्तमा सुपर फ्लप भएर ‘हावा गफ’ नबनी सुखै हँदैन् । तैपनि न गफ दिनेले गफ दिन छाड्छन् न त हल्ला फेलाउनेले हल्ला फैलाउन ।

यस्ता कोठे गफलाई हल्ला बनाएर चर्चा कमाउने र अन्तमा टायँ –टायँ फिस् हुने प्रक्रियाको थालनी कहिले देखि भयो भनेर खोज्न त इतिहास मात्रै पल्टाएर पनि पुग्दैन् । पौराणिक कथनमा समेत जानुपर्छ । पौराणिक कालमा पत्रकार नभए पनि नारद मुनिले यो कोठेगफ लाई हल्ला बनाउने जिम्मेवारी लिएकाले उनकै हल्लाको भरमा पनि कतिपटक देवा-सुर सङग्राम समेत भएको कथन छ भने, एकजना धोबीको कोठेगफले हल्लाको रूप लिँदा मर्यादा पुरुष भनेर चिनिएका रामले समेत आफ्नो पत्नी त्याग्न तम्सिएको कुरा यहाँ प्रासङ्गिक हुन सक्छन् ।

पौराणिक हल्ला छाडेर ऐतिहासिक हल्लामा आउने हो भने पृथ्वीनारायण शाहले काठमाण्डौ खाल्डो हान्नु अघि चलाएको हल्ला देखि राजा विरेन्द्रले निकालेका नेपाललाई एशीयाली मापदण्मा पुर्‍याउने हल्ला मात्रै हैन् नेपालका माओवादीले निकालेका ‘दस वर्षमा १० हजार मेगावाट’ को हल्ला पनि खुव चर्चामा रहेका थिए ।

ती सबै हल्लाको मुहान खोज्दै हिँड्ने हो भने, सबै कुनै लहड, उत्तेजना वा गैह्र जिम्मेवारी कोठे गफबाटै निक्लेका हुन्छन् । जुन कहिले प्रयत्न सहित त कहिले प्रयत्न रहित नै हल्ला बन्छ र अन्तमा मात्रै थाहा हुन्छ कि यो केवल ‘हावा-गफ’ नै हो । समष्टिमा हल्ला ज-जसले जुनसुकै बेलामा चलाए पनि त्यो अन्तमा ‘हावा-गफ’ नै हुन्छ । बीचमा केही समय प्रयत्न जन्य परिवेश र परिस्थितिमा भने ठूलो ‘हल्ला’ बन्छ ।

त्यसो त हल्लाको वृहत् अध्ययन गर्ने हो भने यसको वर्गीकरण पनि गर्नु पर्ने हुन्छ । जस्तै ’१० वर्षमा १० हजार मेगावाट’ को मोहक हल्ला, ‘पानीमा विष मिसाइएको’ खतरनाक हल्ला, ‘प्रधानमन्त्रीले राजीनामा दिने’ राजनैतिक हल्ला र ‘सन २०१२ मा संसार नै विनाश’ हुने अन्तरराष्ट्रिय हल्ला आदि आदि । वर्गीकरण यत्ति मै सकिँदैन ‘काठमाण्डौमा दोस्रो चक्रपथ बन्ने’ सदावहार हल्ला, नेपालको संविधान बन्ने अपत्यारिलो हल्ला, ‘अर्को हप्ता देखि ग्यास पाइने’ स्वप्नातीत हल्ला, ‘नेताहरू एक जुट हुने’ असम्भव हल्ला, ...। यी सबै हल्लाको चर्चा यो सानो पोस्टमा असम्भव हुने र पोस्टलाई लम्बाउँदा यही पोस्ट पनि कोठेगफ बाट ‘हल्ला’ समेत नबनी सिधै ‘हावा गफ’ मा परिणत हुने डरले यसलाई यहीँ सक्काउँदै छु ।

मेरो कोठे गफ सक्कियो । अब यसको अन्तिम परिणति आफैँलाई थाहा भएकोले बीचमा हल्ला कति हुन्छ भन्ने मात्रै हेर्न बाँकी छ ।

चार मुक्तक !

2012-02-19T08:05:00.001+05:30

रामले चला’को देश

पेट्रोल नपाउँदा नि सडक सधैँ जाम छ ।
ग्यासै नभए पनि थाल-थालमा माम छ ।
भो विश्वास ईशमा, माने अब मैले पनि,
यो देश चलाउने स्वयं भगवान राम छ ।

सवाल भत्ताको

हरेक बैठक निष्कर्ष विहीन भा’छ ।
हरेक गोष्ठी बेकार मै गा’छ ।
तैपनि निरन्तर चली रहने रै’छन यी सब,
किनकी जे भए’नि भत्ता चैँ आ’ छ ।

खोजी सरकारको

विजुली विनाको अन्धकार छ ।
इन्धनको सधैँ हाहाकार छ ।
खोज्दैछु म खेतका गह्रा-गह्रा, आली-आलीमा,
सायद, कुनै दुलो भित्र लुकेको सरकार छ !

हालत

अर्थतन्त्र चलाउने मानिएको, हिसाब जान्दिन भन्छ ।
देश बनाउने ठनिएको, गाउँ नै धान्दिन भन्छ ।
गज्जब तमासमा चलेको छ राजनीति
कानुन बनाउन छानिएको, अदालत मान्दिन भन्छ।

हेल्लो सरकार, ग्यास दे !, बिना कसूरको सजायँ न दे !!

2012-02-11T13:14:00.001+05:30

केही महिना देखि हामी नेपालीले बिना कसुर भोग्नु परेको अभाव र अन्यायको बारेमा हाल कोही अनभिज्ञ छैनन् । यसको चर्चा परिचर्चा विवाद र विरोध पनि त्यत्तिकै चल्दैछ । केही समय अघि देखि मेरा विदेशमा रहने केही फेसबुक-साथीहरूले फेसबुक र केहीले ईमेल मार्फत यस विषयलाई सम्बोधन गरेर ब्लगमा पोस्ट राख्न पनि सल्लाह दिई रहनु भएको थियो ।

दिन दहाडै ग्यासको गाडी ‘कब्जा’, मूलाधारका मानिएका पत्रिकाका विरोध र देशका वुद्धिजीवी वा दिग्गज वर्गको कुरो समेत नसुन्ने सरकारले म जस्तो साधारण व्यक्तिको ब्लगमा आँखा लगाउला वा त्यसमा छापिएको कुरालाई ‘गम्भीरता’का साथ लेला भन्ने सोच्नु म आफैलाई पनि हास्यास्पद लाग्थ्यो । तर फेरि मेरो नागरिक अधिकार वा बाँचन पाउने न्यूनतम मानव अधिकार हनन् हुँदा यसरी चुपचाप बस्नु पनि मेरो नैतिकताले दिएन।

मेरो नागरिक अधिकार भनेको चार वर्षमा आउने चुनावमा एकजना नालायकहरू मध्यका कम नालायकलाई भोट हालेपछि अर्को चार वर्ष चुपचाप बस्नु (वा नेपालको स्थितिमा भन्दा त दशकौँ चुप लगेर बस्नु) मात्रै हो त ? । सुन्नेले सुनेन भन्दैमा बोल्नेले बोल्न पक्कै पनि छाड्नु हुन्न् । जहाँ बोल्ने आफैँ बोल्न धक मान्छन्, त्यहाँ सुन्नु पर्नेले झन् झन् आ-फ्नो कर्तव्य बिर्सन्छन् र समस्याको जटिलता झनै बढ्दै जान्छ । कम्तीमा पनि काम गर्नु पर्नेले काम नगरेको स्थिति वा कर्तव्य निर्वाह गर्नु पर्ने वा जिम्मेवारी ‍बहन गर्नु पर्नेले आफ्नो जिम्मेवारी बहन नगरेको अवस्थामा बोल्नेले आफ्नो विचार सम्प्रेषण गर्न छाड्नै हुन्न् । अनि मलाइ लाग्छ बोल्नेले बोलेपछि कुने न कुनै माध्यमबाट सो ‘वेबलेन्थ’ सुन्नेसम्म अवश्य पुग्छ । अत: आजैका दिन मैले नेपाल सरकारले सुरु गरेको जन गुनासो सुन्ने ‘हेल्लो सरकार’ मा आफ्नो विचार पठाएको छु । सो पत्रलाई जस्ताको त्यस्तै प्रधानमन्त्री बाबुराम भट्टराइको सार्वजनिक इमेल र मेरो ब्लगमा पनि जस्ताको त्यस्तै प्रेषीत गरेको छु । प्रस्तुत छ मैले ‘हेल्लो सरकार’ र प्रम बाबुराम भट्टराइलाई इमेल मार्फत पठाएको पत्र जस्ताको त्यस्तै:

मिति: २०६८-१०-२८

हेल्लो सरकार !

म एकजना साधारण नेपाली, (परिचय लुकाउन खोजेको हैन्, मेरो पुरा परिचय र सम्पर्क ठेगाना समेत तल छ) करिब २ महिना देखि सायद केवल यही ‘साधारण’ नेपाली भएकै कारण मैले तनाव, हडबडि र समस्यामा झेलिरहनु परेको छ । सर्ब प्रथम त, यो समस्या मेरो व्यक्तिगत समस्या नभएकोले नै ‘सरकार’ लाई लेख्दैछु भन्नेमा भ्रम नपरोस् ।

कुरा के भने, सरकारले तोकेको मूल्य र त्यसमा लाग्ने तमाम कर र व्यापारीले थपेका नाफाका भाग अनि ज्यालादारले लिने ज्याला समेत पुरै सुरुमै तिरेर मैले खाना पकाउने ग्यास खरिद गर्ने गर्थेँ। यस अर्थमा मैले राज्य वा व्यापारीलाई तिर्नु, बुझाउनु पर्ने रकम केही छैन् भन्दा फरक पर्दैन होला । तर विगत करिब २ महिना देखि मैले राज्यले जति मूल्य तोक्छ त्यत्ति नै तिर्दा पनि खाना पकाउने ग्यास पाउन सकिरहेको छैन् ।

स्मरण रहोस्, मैले राज्य विरुद्धको कुनै कसूर गरेको छैन् र राज्यसँग उसले तोकेको मूल्य र सेवामा कुनै छूट, सहुलियत वा मेरो हकदाबी नपुग्ने कन्सेसन समेत पनि मागेको छैन् । तब, के कारणले मैले यो समस्या झेल्नु परिरहेको छ र मेरो के कसुरको बदलामा, भने जत्ति पैसा तिर्दा पनि सरकारले मलाई अत्यावश्यक सामान उपलब्ध गराएको छैन भन्ने बारेमा सरकारबाटै जानकारी समेत पाउन पनि यो पत्र लेख्दैछु । मलाई लाग्छ, यसरी बिना कसूर सजायको भागीदार हुनु पर्ने स्थिति भनेको अन्याय हो र हालका दिनमा लाखौँ नेपालीहरू यही नगरेको अपराधको सजाय भोग्न बाध्य भएका छन् ।

फेरि पनि स्मरण रहोस्, म एकजना साधारण नेपाली, साधारण भएकै कारण न मसँग ब्ल्याकमा इन्धन खरिद गर्ने हैसियत छ न त राजनैतीक हैकम्, दबाब वा शक्तिको आडमा साधारण भन्दा पृथक रहेर आफ्नो व्यवस्था गर्न सक्ने सामर्थ्य । त्यस अवस्थामा मैले सधै ग्यास किन्ने गरेको पसलमा अहिलेको चल्ती अनुसार आफ्नो ‘नाम’ लेखाएको छु । पसलेका अनुसार आजको मितिबाट करिब २५ दिन पछाडि मेरो नाम आउने छ र त्यति बेला उसँग ‘स्टक’ मा आएको खण्डमा मैले ‘आफ्नो नामको’ ग्यास पाउँछु ।

अब मेरा केही प्रश्नहरु:

१) के प्रधानमन्त्री बाबुराम भट्टराईको घर वा सरकारी निवासमा ग्यास सक्कियो भने यसरी नै नाम लेखाउन पर्छ कि ‘अरू कुनै उपाए’ लगाइन्छ ?

२) अरू कुनै उपाए लगाइन्छ भने त्यो उपाए म र म जस्तै लाखौँ नेपालीलाई पनि लगाउन मिल्छ कि मिल्दैन ?

३) रित्तो सिलिन्डर चुलोमा जोडेर आगो बल्दैन भन्ने सरकारको चेतनामा छ कि छैन ?

४) छ भने अबको २५ दिन जत्ति म र म जस्ता लाखौँ नेपालीले के खालान् र कसरी खालान् भन्ने चिन्ता सरकारलाई छ कि छैन ?

५) चिन्ता छैन भने त सोध्नै परेन, छ भने चाहिँ कस्तो चिन्ता छ र यो समस्या समाधान गर्न सरकारले कस्तो नीति लिँदैछ ? ( कि यो सूचना पनि गोप्य राखिने सूचनाको समूहमा पर्छ ?)

६) अन्तमा सरकारलाई आफू ज्यादै लापरवाह, जनता प्रति अत्यन्त गैह्र जिम्मेवार रहेको कुरा सरकारमा ज्ञात छ कि छैन ? र जनता प्रतिको यो हेपाहा प्रवृत्ति अझ कति सम्म लम्बिन सक्छ ?

माथी पटक पटक लेखि सकेको छु, यहाँ फेरि एक पटक लेख्छु । यो पत्र मैले लेखे पनि पत्रको ‘म’, म मात्रै हैन् र यो ‘म’ ले लाखौँ नेपालीको प्रतिनिधित्व गर्छ । त्यसैले सरकारले यो पत्रलाई हल्का, आवेश प्रेरित वा मजाकको रूपमा लिँदैन् र यसको यथासिघ्र सही सम्बोधन हुन्छ भन्ने मलाई लागेको छ ।

धन्यवाद्

दिलिप आचार्य
गहना पोखरी काठमाण्डौ
Email: acharyadilip@indiatimes.com

वोधार्थ: bhattaraibaburam@gmail.com (सम्माननीय प्रधानमन्त्री बाबुराम भट्टराई)
सूचनार्थ: http://dacharya.blogspot.com/

ब्लगरले किन ढिला लेख्छन् ?

2012-02-06T11:46:00.001+05:30

ब्लग लेख्न थालेको चार वर्ष पुरा भइसकेको छ र मेरो आफ्नो ब्लग पाँचौं वर्षमा हिँड्दै छ । यस बीचमा कहिले हप्तामा ३-४ वटा त कहिले ३-४ हप्तामा एउटा पोस्ट समेत लेखियो । लेख्न थाले पछि विषय वा सामाग्रीको अभाव भने प्राय: खट्किएको छैन । तर पनि विविध कारणवश बेला बेलामा ब्लग लेख्न ढिला हुने गर्छ ।

मेरो मात्रै हैन्, मैले देखेको नेपाली ब्लग जगतमा रहेका मेरा सहयात्री पुराना ब्लगरहरू र नयाँ ब्लगरहरूमा समेत यो ‘नियम’ लागु हुन्छ । नियमित लेख्ने ब्लगरहरू पनि कहिलेकाहीँ ‘अनियमित’ हुन्छन् र ढिला लेख्छन् । त्यसैले आज म ब्लगरहरू किन ढिला लेख्छन् भन्ने बारेमा नै ब्लग लेख्दैछु । केही आफ्नै अनुभव, केही सहयात्री ब्लगरहरूको सोच अनि केही ठट्टा ... मेरो विचारमा ब्लगरहरूले ढिला लेख्नुमा यीनै कारणहरू नै प्रमुख छन् । केही छुटेको वा नपुग भएको भए तपाइहरू पनि थप्नुस है !

यो लेखौं कि त्यो लेखौँ: कहिलेकाहीँ ब्लगरसँग यत्ति विषय वा सर्जाम हुन्छन् कि ऊ ‘यो लेखौं कि त्यो लेखौँ ‘ भन्नेमा नै निधो गर्न सक्दैन् । कम्प्युटरमा रहेका आधा-अधुरा गजल पुरा गर्ने कि, देशको जल्दो बल्दो विषयमा आलेख तयार गर्ने । आउँदै गरेको कुनै चाडको वारेमा लेख्ने कि दिमागमा रहेको नयाँ कथालाई उतार्ने । उ सोचमा नै व्यस्त हुन्छ र कुनै निधो गर्न सक्दैन् । त्यत्तिकैमा समय बित्छ यता उसको गजल पनि पुरा हुँदैन भने उता जल्दो बल्दो विषय पनि बासी भइसक्छ । सोच्दा सोच्दै आउँदै गरेको चाड बिति सक्छ र दिमागमा तयार कथाको प्लट पनि दिमागमै पुरानो हुन्छ । अनि ब्लगर ब्लग लेख्न ढिला हुन्छ ।

के लेखौँ, के लेखौँ : कहिलेकाहीँ स्थिति माथिको भन्दा बिलकुल विपरीत हुन्छ । काम, पढाइ वा अन्य विविध झमेलामा फसेको ब्लगर करिब करिब ‘दिमाग शुन्य’ स्थितिमा हुन्छ । यति बेला विषय व विचारको विविधताले ‘यो लेखौं कि त्यो लेखौँ ‘ हैन्, ब्लगरलाई ‘के लेखौँ के लेखौँ ‘ हुन्छ । यदाकदा आइपर्ने यस्तो व्यस्तताको स्थितिमा ब्लगर आफैँ ‘हैन, मैले पहिला पहिला कसरी दिनमा एउटा समेत ब्लग लेख्दो रहेछु’ भनेर गम खान्छ र फेरि पनि उ ब्लग लेख्नमा ढिला हुन्छ ।

कमेन्ट नै पुगेको छैन्: कुनै बेला ब्लगरले निकै मेहनत गरेर एउटा पोस्ट तयार गर्छ । मानवीय सोचको परिधि वा करिब करिब दार्शनिक कोटीको ‘लेख’ तयार भएको अनुभव गर्छ । कहिले विज्ञानको नविनतम विषय वा कहिले भने राजनैतिक वृत्तको विचारोत्तेजक पोस्ट तयार भएको उसलाई लाग्छ । तर ३-४ दिनसम्म पनि पोस्टमा न त एउटा कमेन्ट आउँछ, न त कसैले ‘लाइक’ गर्ने वा सामाजिक सञ्जालमा सेयर नै गर्छन् । आफ्नो त्यस्तो उत्कृष्ट पोस्टमा प्रतिक्रिया नदेख्दा उ सोच्छ “सायद पाठकहरूले यही पोस्ट नै पढ्न भ्याएका छैनन्” । उ पाठकहरूलाई आफ्नो सानदार पोस्ट पढ्ने समय दिन्छ र अर्को पोस्ट लेख्दैन (यही बीचमा उसका नियमीत पाठकहरूले समेत त्यो पोस्ट आधा भन्दा बढि पढ्न अल्छी मानेको कुरा भने उसले थाहा नै पाउँदैन्)

कमेन्टको ओइरोको पिर: हो, कहिलेकाहीँ प्रतिक्रिया नआएर समस्या त कहिले भने कमेन्ट धेरै भएर पनि ‘टेन्सन’ हुन्छ । कुनै पोस्टमा कहिलेकाहीँ ब्लगरले सोचे भन्दा बढि चर्चा पाउँछ । अनि अर्को पोस्ट लेख्ने बेलामा ब्लगर त्यसलाई पनि अघिल्लो पोस्ट जस्तै ‘स्तरिय’ बनाउने तर्फ सोच्छ । लेखि सकेको पोस्टमा शब्दालङ्कार, दर्शन वा आयतन र ओज थप्ने काममा लाग्छ । गर्दा गर्दै उसको पोस्ट फेरि ढिला हुन्छ ( अनि जबरजस्ती थोपरिएका शब्दालङ्कार, दर्शन वा आयतन र ओजनले पनि ब्लगलाई झन हल्का र फितलो बनाएको कुरा पनि उसलाई धेरै पछि मात्रै थाहा हुन्छ)

ह्या..लेखेर के नै हुन्छ र?: कुनै कुनै बेला बल्लगर लेख्दा लेख्दै थाक्छ। लगातारका ३-४ वटा पोस्ट ‘फ्लप’ भएपछी उसको दिमागमा ‘आ...... लेखेर के हुन्छ र?’ भन्ने विचार पलाउँछ । न म पत्रकार, न यो मेरो पेशा....किन लेख्ने त? भन्ने भाव मनमा दह्रो हुन्छ । हुँदा हुँदा उ बित्थामा ब्लग लेख्ने धुनमा यत्तिका समय खेर फालिएछ भनेर समेत सोच्छ । एकदिन अचानक कुनै जमघट वा भेटघाटमा उसलाई, उसले सोच्दै नसोचेको कुनै व्यक्तिले ‘ओहो... तपाईँको अस्तिको पोस्ट त साह्रै घतलाग्दो थियो नि !” भनिदिन्छ । उसमा फेरि ब्लग लेख्नको उर्जा लबालब भरिन्छ । तर यति बेलासम्म उ फेरि ब्लग लेख्न ढिला भइसकेको हुन्छ ।

अरूले नि त लेख्या छैनन् नि त: ब्लगरको दिमागमा कहिलेकाहीँ वर्षातको च्याउ भन्द पनि बढि सर्जाम भरिन्छन् । उ फेरि ‘यो लेखौँ कि त्यो लेखौँ ‘ को स्थितिमा हुन्छ । तर आफ्नो ब्लगमा भएको सहयात्री ब्लगरको फिडमा यसो नजर दौडाउँछ । करिब हप्ता दिन बित्न लागि सक्दा पनि सहयात्री ब्लगरहरू पनि कसैले केही लेखेका छैनन् । ‘हैन अरुले नि त लेख्या छैनन् नि ‘ ऊ मनमनै सोच्छ । ‘ मैले मात्रै किन लेख्ने’ ....’दिन दिनै लेख्यो भने अझ पाठक र साथीहरूले समेत आफूलाई ब्लग लेख्ने बाहेक केही काम नभएको ‘बेकारी’ सम्झन्छन् कि भन्ने डर समेत मनमा पैदा हुन्छ र उ जुटी सकेको सर्जामलाई पनि पन्छाउँछ । उ फेरि पनि ब्लग लेख्न ढिला हुन्छ ।

ढिलै होस यसपाला ‘धाँसू’ ब्लग लेख्छु : कुनै बेला ब्लगर अब चानचुने विषयमा कलम नचलाउने विचारमा पुग्छ । छिटो छिटो धेरै लेख्नु भन्दा एउटै तर दह्रो पोस्ट तयार गर्ने विचार गर्छ । दिनदिनै टाँसिएका सबै ब्लगरहरूको पोस्ट पढ्छ र यी सब भन्दा गहिरो र वजनदार विषय तयार गरेर मात्रै ब्लगमा पोस्ट गर्ने सोचमा पुग्छ । यही ‘धाँसू’ लेख्ने कल्पना गर्दा गर्दै उसको ‘सामान्य’ ब्लग पनि तयार हुँदैन् । ‘होस् स्तरीय ब्लग समय समयमा लेख्दै गरौंला...अहिलेलाई नियमित हुन एउटा ब्लग ‘पेल्दिउँ’ भनेर उ फेरि स्थीतिको धरातलमा फर्केर एउटा ‘एभरेज’ पोस्ट तयार गर्छ । तर फेरि पनि उ ब्लग लेख्न ढिला भइसकेको हुन्छ ।

अरू पनि कारण छन् कि... लेख्नुस् है त

Happy Blogging！

ओझेल परेका समाचार र खबर बनेका गँजडी गफ !

2012-01-28T09:16:00.001+05:30

नेताहरू बोल्छन्, बोली नै रहन्छन्, तिनको काम नै त्यही भा’छ । अनि आफैँले बोलेको कुरा पनि दोहर्‍याने, तेहर्‍याने वा समय र स्थिति हेरेर बङ्गाउने वा बिलकुल उल्टा वक्तव्य दिन पनि तिनिहरू पछि पर्दैनन् । तर के तीनले जति चोटि बोल्छन्, त्यति पटक नै त्यही पुरानो, बासी र नितान्त बोल्नको लागि मात्रै बोलिएका अर्थ हीन वक्तव्यहरू दोहर्‍याएर, तेहर्‍याएर छाप्दैजानु वा देखाउँदै जानु नै मिडियाको काम हो त ? । मलाई लाग्छ जहाँसम्म तीनका बोलाइमा समेत कुनै नवीनता हुँदैनन्, त्यति बेलासम्म तिनका बोली र वक्तव्यलाई मिडियामा स्थान दिनुको कुनै महत्व हुँदैन् ।

कुरो सानो जस्तो लाग्न सक्छ, तर म प्राय: सोच्ने गर्छु यसरी खबर नबन्नु पर्ने चर्चाले मिडिया भरिदाँ, समाचार बन्न सक्ने कत्ति घटना ओझेल परे होलान् ।

· सरकार असफल भइसक्यो,

· सहमतिय सरकार विना शान्ति र संविधान असंभव,

· सहमतिको सरकार बनाउन शीर्ष नेता सहमत,

· बाबुराम कै नेतृत्वमा सहमतिय सरकार बन्छ,

प्रधानमन्त्रीले आफ्नै नेतृत्वमा सहमतिको सरकार बन्छ भन्न सुहाएनः
सरकारी निर्णय नउल्टाए शान्ति र संविधान प्रक्रिया नै प्रभावित हुने
फलानो द्वारा तीन दल एक हुने प्रस्ट,
ढिस्कनो द्वारा तीन दलको बीचमा गम्भीर मतभेद रहेको खुलासा

आदि आदि। हाम्रा पत्रिका र मिडियामा दिनदिनै आउने समाचार यी र यस्तै हुन् । हाइपरलिन्क दिए पनि, नदिए पनि, यस्तै-यस्तै नितान्त फरक्, परपस्पर विरोधी र एक-आपसमा बेमेल समाचारहरू हाम्रा मिडियामा आइ नै रहन्छन् । यस्ता बोल्नैका लागि मात्र बोलिएका वा कुनै जिम्मेवारी नलिइ बोलिएका विचार र तर्कमा यथार्थमा परिणत हुने कुनै सामान्य किरणको झल्को समेत पाइन्न। तर पनि बोल्ने र छाप्ने अनि उद्घोष गर्ने र चर्चा गर्ने काम भने जारी रहन्छ ।

कुरा कत्तिसम्म समेत हुन्छ भने एकै दिनमा दुई भिन्न नेताले पुर्न विपरीत वेअर्थी वक्तव्य निकाल्छन् । एउटाले

सहमति भएमा सात दिनमा संविधान सम्भव भएको निर्क्योल निकाल्छन् त अर्कोले

बढेको छ महिनामा पनि संविधान नबन्ने ठोकुवा गर्छ।

दुबैले केवल तनाव वा रोषमा अभिव्यक्ति दिएका हुन्छन्। न त, तीनले सात दिन भन्दैमा सात दिनमा चमत्कार सम्भव हुन्छ। न त, साँच्चै काम गर्ने हो भने छ महिनामा पनि नबन्ने भन्ने कुरा नै सही हुन्छ । तर बोल्नेहरूका थरी-थरीका गँजडीगफले मिडियामा भँगेरे टाउके अक्षरकै स्थान पाउँछन् ।

नेताहरू बोली रहन्छन् र पत्रकार र मिडियाहरू त्यसलाई छापी रहन्छन्, सुनाइ रहन्छन् । सायद, एक अर्थमा पाना भर्ने झमेला टाल्न, आफ्ना पट्टिकाको डम्फु बजाउन र कसैको विरोध र कसैको भजन गाउन समेत यस्ता कार्यले सहयोग गर्ला। तर, लगातारका यस्ता बेवारिसे सन्देश, वजनहिन वक्तव्य र कार्यान्वयन हीन अभिव्यक्तिले नेताको बोलीमा मात्रै हैन, मिडयाको छवि समेत हल्का बनाइ रहेको छ ।

म आफैँ पत्रकार, मिडियाकर्मी वा समाचारसंस्था आबद्द व्यक्ति नभएकोले पनि मलाई यस्तो लागेको हुनसक्छ। हैन भने, कुनै ऐतिहासिक राजा वा बादशाहका झक प्रेरित जस्ता दायित्व विहीन गँजडी गफलाई मिडियामा स्थान दिनुको कुनै मतलब देख्दिन म । अंग्रेजीमा एउटा भनाइ छ “Fool me once, shame on you; fool me twice, shame on me.” एकचोटि कसैले बोलेको कुरामा झुक्किनु वा कसैले झुक्याउँछ भने त्यस कुरामा झुक्याउने व्यक्तिलाई शरमको महसुस हुनु पर्छ । तर दोस्रो चोटि वा बारम्बार कोही झुक्की रहन्छ वा मुर्ख बनि रहन्छ भने त्यो मूर्ख बनिने व्यक्तिलाई शरमको महसुस हुनु पर्छ ।

माथि नै लेखि सकेँ, मेरो मूलाधारको मिडीयासँग कोसौँको परको साइनो पनि छैन, तर अव्यवहारीक, अमूर्त र अजिम्मेवार वक्तव्यको बारम्बार मिडियामा हुने पुनरुक्तिले मलाई बेला-बेलमा भन्ने सोच्ने पर्ने बनाउँछ। के मिडियाकर्मीहरू नेताको हरेक बोलीमा झुक्कीन्छन् त ?, के नेताका हरेक नयाँ वक्तव्यलाई पत्रिकाले साँचो नै ठन्छन् त? । मलाई लाग्छ, मिडिया वा पत्रकारिताको जगतमा यस्ता वक्तव्य, उद्घोष वा मन्तव्यलाई बुझेर वा नबुझेर नै भएपनि छाप्नै पर्ने, भन्नै पर्ने वा देखाउनै पर्ने केही वाध्यता होलान् तर एउटा पाठकको हिसाबमा हेर्ने हो भने मलाई यस्तो कुनै बाध्यता छैन् र यस्ता सबै वेजिम्मेबार खबर मलाई गाईजात्रे पातोमा छापिने हल्का व्यङ्ग्य भन्दा केही फरक लाग्दैनन् । अनि हरेक पटक यस्तै खबर भँगेरा टाउके अक्षरले पत्रिकामा छापिएको देख्दा म सोच्छु ... यी आयतन-हीन समाचारले ठाउँ ओगटि दिँदा कत्तिका स्थान पाउनु पर्ने खबरहरू ओझेलमा परे होलान् । पत्र पत्रिकाले आफ्नो बाध्यतासँग सम्झौता गरि दिनाले कत्तिका सूचनाहरू फैलिन पाएनन् होला। राजनीतिलाई मात्रै समाचार ठानिने सोच हाबी हुनाले कत्ति सामाजिक र जन चासोको विषयहरू प्रकाशित भएनन् होलान् । अनि नेताका हल्का अभिव्यक्तिलाई मात्रै समाचारको शीर्षक ठान्ने मानसिकताका कारण कत्ति बौद्धिक विचारहरू चर्चामै आएनन् होलान् ।

अन्तमा, Arnold Bennett ले कतै भनेका छन्: “Journalists say a thing that they know isn't true, in the hope that if they keep on saying it long enough it will be true.” । सायद, गँजडी गफ पनि धेरै पटक पुनरुक्ति भयो भने साँचो हुन्छ भनेर पनि यस्ता समाचार छापिन्छन् कि। तपाईँ के भन्नुहुन्छ ?

के तपाईँको इन्टरनेटको गति कम छ?

2012-01-21T17:40:00.001+05:30

सामान्यतया यो प्रश्नको जबाफ ‘हो’ वा ‘छ’ मा नै आउँछ । किनकी इन्टरनेटको महासागर र आजकलको इन्टरनेटमय जीवन शैलीमा जत्ति नै स्पिड भए पनि त्यो कम नै जस्तो लाग्छ। मेरो आफ्नै अनुभवको कुरा गर्ने हो भने पनि 56 kbps देखि 2 MBps सम्मको गतिमा इन्टरनेट चलाउँछु ... तर कामको प्रकृति वा उपयोगको आधारमा हेर्दा अझै अलिकता फास्ट भए’नि हुन्थ्यो भन्ने मनस्थिति सधैँ रहन्छ । त्यसैले आजको पोस्टमा उपलब्ध इन्टरनेटको गतिलाई कसरी अधिकतम उपयोग गर्ने भन्नेमा यो पोस्ट केन्द्रित गरेको छु ।

यथार्थको स्विकार

पहिलो कुरा पहिलै भन्दा सही हुन्छ । कुरा के भने तपाईले जुन गतिको इन्टरनेट सेवा उपयोग गरिरहनु भएको छ त्यसलाई तोकिएको गति भन्दा बढाउने कुनै उपाए छैन् । यदि तपाईँ इन्टरनेटको ‘स्पिड’ बढाउने कुनै सफ्टवेयरको खोजीमा हुनुहुन्छ वा त्यस्ता नारा दिने कुनै सफ्टवेयरको प्रयोग गर्नुहुन्छ भने त्यो ९९% हौवा मात्र हुन्छ। त्यसैले सबैभन्दा पहिला कुनै सफ्टवेयर प्रयोग गरेर इन्टरनेटको गति बढाउने कल्पनालाई छाड्नुस् । कुरा सामान्य छ, १५-२० हजार पर्ने एउटा अपरेटिङ्ग सिस्टम बनाउने कम्पनीले आफ्नो अपरेटिङ्ग सिस्टमा २०-२५ डलरमा बजारमा पाईने सफ्टवेरयले दावा गर्ने जस्तो ‘स्पिड बुस्टर’ बनाउन नसकेर नहाल्ने पक्कै पनि होइन ।

ऊपाए के त ?

अब कुनै पनि सफ्टवेरयले इन्टरनेटको गति बढाउन सक्दैन भने के गर्न सकिन्छ त ? । यहाँनेर, ‘पैसा कमाउने भन्दा पैसा जोगाउने’ तरिकाले मान्छे धनी हुन्छन् भन्ने अर्थशास्त्रको जस्तै नियम लागु हुन्छ । हो, तपाईँ आफ्नो ISP (Internet Service provider) ले दिएको भन्दा बढि गति पाउन सक्नुहुन्न तर थाहा भएर वा नभएर खेर गएको व्यान्डविड्थ वा इन्टरनेट संसाधनलाई भने जोगाउन सक्नुहुन्छ । साथै अन्य केही सामान्य ‘अक्कल’ लगाएर उपलब्ध संसाधनको अधिकतम उपयोग गर्न सक्नुहुन्छ ।

अब के गर्ने त ?

माथि नै लेखि सकिएको छ कि ईन्टरनेट सेवा प्रदायकले (ISP) दिएको भन्दा बढि गति पाउनु असम्भव छ। तर निम्न कुराहरूमा ध्यान पुर्‍याएमा उपलब्ध संसाधनको अधिकतम उपयोग भने गर्न सकिन्छ र तपाईँको ईन्टरनेटको गतिमा पक्कै सुधार आउने छ ।

१) अटो अपडेटलाई बन्द गर्नुस: साधारणतया विण्डोजका अपरेटिङ्ग सिस्टमहरू, एण्टी भाइरस र हाम्रा कम्प्युटरमा स्थापना गरिएका विभिन्न सफ्टवेयरहरू इन्टनेटमा जोडिएको बेलामा स्वचालित रूपमा अपडेट हुने गरी बनाइएका हुन्छन् । तपाईँले प्रयोग गर्ने अपरेटिङ्ग सिस्टम र एण्टि भाइरस आदिका विविधता र भिन्नताका कारण कुन कुन भर्सनमा कसरी यो अपडेटलाई बन्द गर्ने भन्ने ठ्याक्कै बताउन त सकिन्न। तर विण्डोज, एण्टिबाइरस आदिलाई अटोमेटिक हैन, म्यानुअल अपडेट गर्ने सेटिङमा राख्दा इन्टरनेटको गतिमा उल्लेख्य सुधार आउँछ ।

२) अनावश्यक Add-on, Plugin, Extension निष्क्रिय गर्नुस: विण्डोजमा बण्डल भएर आउने इन्टरनेट एक्सप्लोरर होस वा गुगल क्रोम वा फायरफक्स कुनै पनि ब्राउजर हाम्रो भिन्न भिन्न कार्यविधि वा चाखका लागि पर्याप्त हुँदैनन् । त्यसपछि सुरु हुन्छ आफ्ना चाहना अनुसारका विविध Add-on र Extension आदि जोड्ने क्रम। यसरी जोडिएका वा थपिएका Add-on र Extension हरूले ब्राउजरलाई विविधता दिन्छन् र धेरै कामहरु सरल पनि हुन्छन् । तर ब्राउजर खुल्ने बित्तिकै खुल्ने यस्ता Add-on र Extension हरूले नै इन्टरनेटको संसाधन व्यय गर्छन र ईन्टरनेटको गति कम हुन थाल्छ । अत: आवश्यक बाहेकका अन्य Add-on र Extension हरूलाई disable वा निष्क्रिय गराएर राख्दा पनि इन्टरनेटको गतिमा सुधार आउँछ ।

३) History र Browser Cache लाई सीमित गर्नुस: तपाईँले चाहे जुनसकै ब्राउजर प्रयोग गर्नुस । सबैले नै एक पटक हेरिसकेको पेजलाई निश्चित फोल्डरमा अटो सेभ गरेर राख्ने गर्छन् । कहिलेकाही “अफलाइन भ्यू” को लागि यो काम लागे पनि तपाईँको कम्प्युटरमा रहने यस्ता फाइलहरूले समयको अन्तरालमा इन्टरनेटको गति कम गर्न थाल्छन् । अत: निश्चित समय पछाडि ब्राउजरको History र Browser Cache ‘क्लिएर’ गर्नुस् ।

४) राउटरको कनेक्शन र स्थान: एडिएसएल, ब्रोडव्याण्ड वा अन्य कुनै राउटर वा मोडेमको प्रयोग गर्नुहुन्छ भने त्यसमा रहेको कनेक्शनलाई सफा राख्नुस र धुलो वा खियाबाट जोगाउनुस् । एडिएसएल राउटर प्रयोग गर्नुहुन्छ भने टेलिफोनको लाईन सुरूमा एडिएसल राउटरमा छिराएपछि मात्रै फोनमा जाने व्यबस्था गर्नुस् र राउटरमा प्रवेश गर्नु अगाडि कतैबाट पनि फोनसँग कनेक्शन नगर्नुस् ।

टेलीफोनको तार वा लान केबल ओस वा पानीले भिजेको छ भने पनि त्यसले इन्टरनेटको गतिमा निकै प्रतिकूल असर गर्छ । त्यसैले तारहरू सुख्खा रहेन व्यबस्था गर्नुस ।

राउटरलाई टेबुल मुनि, घर्रा वा अन्य बन्द स्थानमा नराख्नुस र सकेसम्म खुल्ला स्थानमा राख्ने गर्नुस । राउटरलाई अन्य कुनै विद्युतिय उपकरणभन्दा पर राख्नुस र सकेसम्म उपयोग गरिने कम्प्युटरसँग धेरै अग्लो, होचो वा टाढा नहुने गरी राख्नुस् ।

५) ब्राउजर र अन्य सम्बन्धित फाइलको अपडेट: तपाईँ कुनै पनि ब्राउजर प्रयोग गर्नुस, समय समयमा तिनलाई सुधार गरेर उपलब्ध गराइएका नयाँ-नयाँ संस्करणहरू सार्वजनिक भएका हुन्छन् । अत: समय समयमा आफ्नो ब्राउजर अपडेट गर्नुस् । साथै आजकलका विविधता भएका पेजहरू हेर्न आवश्यक Flash Player, Java, Shockwave Player र आफूले प्रयोग गर्ने Add-on र Extension हरूलाई पनि समय समयमा अपडेट गर्नुस् ।

६) नेटवर्क सेरिङ्ग र छिमेकी बाट सुरक्षा: आजकल कार्यालयहरूमा मात्रै हैन्, एउटै घरमा पनि २ वा सो भन्दा बढी कम्प्युटर हुनु भनेको विस्तारै सामान्य बन्दै गएको छ । यस्तो अवस्थामा सजिलोको लगि प्राय: वायरलेस राउटरको प्रयोग गरेर इन्टरनेट कनेकशन सेरिङ्ग गरिन्छ । वायरलेस सेरिङ्ग सजिलो र झन्झट रहित तरिका भए पनि कहिलेकाही यसको प्रयोग गर्दा सुरक्षामा ध्यान दिइएन भने इन्टरनेट कनेक्शन अनधिकृत व्यक्तिद्वारा प्रयोग हुन सक्ने सम्भावना रहन्छ । अत: वायरलेस राउटर प्रयोग गर्नुहुन्छ भने त्यसमा पासवर्ड राख्नुस् ।

७) QoS को सम्पादन: विण्डोज एक्सपि र त्यस पछिका विण्डोजका भर्सनहरुमा करिव २० प्रतिशत व्याण्डविड्थ वा इन्टरनेट संसाधन ‘उच्च प्राथमिकताका केही आन्तरिक प्रोग्रामका लागि संचित गरिएको मानिन्छ। यस बारेमा प्रयोगकर्ताहरूको मत भिन्न भिन्न भएपनि विन्डोजको एउटा सानो सेटिङ्गमा सामान्य परिवर्तन गर्दा इन्टरनेटको गतिमा उलेख्य सुधार आउने विश्वास गरिन्छ । त्यसैले यसलाई पनि प्रयोग गरेर हेर्न सकिन्छ।

यसको लागि आफ्नो कम्प्युटरबाट START>Run गरेर कमाण्ड बक्समा gpedit.msc टाइप गर्नुस्। अब खुल्ने पेजमा Local Computer Policy भन्दा मुनि रहेको Administrative Templates > Network > QOS Packet Scheduler मा क्लिक गर्नुस् । अब पेजको दायाँपट्टी रहेको “Limit reservable bandwidth” मा डबल क्लिक गर्नुस् र त्यसलाई “Enable” गर्नुस् । Bandwidth limit (%) मा ० (शुन्य) गरेर Apply>>OK गर्नुस् । (तलको चित्र हेर्नुस):

विण्डोज एक्सपिको लागि: एक्सपि पछिका भर्सनका लागि:

(चित्र ठुलो गरेर हेर्न सोही चित्रमा क्लिक गर्नुहोला, चित्र आफैँ अर्को पेजमा ठुलो आकारमा खुल्नेछ)

बाँकी पछि ।

Happy Surfing !

ब्लगरले सुरु गर्‍यो Threaded Comment !

2012-01-13T11:08:00.001+05:30

धेरै ब्लगरहरूले निकै समय अगाडि देखि खोजी रहेको र ब्लगरले सुधार गर्नु नै पर्ने एउटा अनुप्रयोग भर्खरै ब्लगरले सार्वजनिक गरेको छ । हो, ब्लगरले अबबाट थ्रेडेड कमेन्ट वा पाठकले लेखेको कमेन्टमा ब्लग सञ्चालकले सिधै उत्तर दिन मिल्ने सिस्टम सुरु गरेको छ ।

वर्डप्रेस लगाएत अन्य विभिन्न नि:शुल्क ब्लगस्पेस प्रदायककोमा यो सुविधा धेरै अगाडि देखि नै थियो र ब्लगरको सब-डोमेनमा ब्लग चलाउनेहरुले लामो समय देखि यसको पर्खाइमा थिए । ब्लगरले आफ्ना प्रयोगकर्ताहरू सँग विभिन्न समयमा लिने गरेको मत सर्वेक्षणमा पनि यो सुविधा सबैभन्दा बढि ब्लगरहरूले माग गरेको सुवीधामा पर्थ्यो। यसै कारण पनि ब्लगरले ढिला-चाँडो यो कमेन्ट सिस्टम चालु गर्नेमा करिब करिब पक्का नै थियो र मैले यसबारेमा मेरो यो पोस्टमा पनि लेखेको थिएँ।

हुन त Disqus लगाएत अन्य केही वेबवेस्ड सर्विस र ब्लगरको टेम्प्लेटमा केही थर्ड पार्टी स्क्रिप्ट वा कोडहरू थपेर पनि कमेन्ट सिस्टमलाई यस्तो बनाउन मिल्थ्यो। तर ब्लगर आफैँले यो सुविधा थपेपछि अब कुनै पनि तेस्रो ग्याजेट प्रदायक वा कोडको सहारा विना नै ब्लगर ब्लगमा यो थ्रेडेड कमेन्ट सुरु गर्न मिल्ने भएको छ ।

ब्लगरले Blog Feed ‘Full’ गरिएका र Embedded comment सक्रिय गराएका सबै ब्लगहरुमा यो थ्रेडेड कमेन्ट सुरु गरेको छ र यस्ता ब्लगहरूमा ब्लगरले आफ्ना पाठकले ब्लगमा उठाएका प्रश्नहरूको सिधा जबाफ दिन र पाठकहरू सँग अन्तरक्रिया गर्न अबका दिनमा पहिला भन्दा सजिलो भएको छ । (तलको चित्र हेर्नुस)

यदि तपाईँले पनि आफ्नो ब्लगमा Blog Feed ‘Full’ गर्नु भएको छ र Embedded comment सक्रिय गराउनु भएको छ भने तपाईँको ब्लगमा स्वत: यो थ्रेडौड कमेन्ट देखिने छ । यदि छैन र आफ्नो ब्लगमा थ्रेडेड कमेन्ट देखाउन चाहनुहुन्छ भने यसो गर्नुस:

तपाईँ ब्लगरको नयाँ इन्टरफेस चलाउनुहुन्छ भने:

१ ब्लगरको ड्यासबोर्डबाट Settings >> Posts and comments >> हुँदै Comment Location ? भन्दा पछाडि रहेको ड्रप डाउन मेनुमा क्लिक गर्नुस र “Embedded” चयन गर्नुस ।

२ ब्लगरको ड्यासबोर्डबाट Settings >> Other >> हुँदै Allow Blog Feed ? भन्दा पछाडि रहेको ड्रप डाउन मेनुमा क्लिक गर्नुस र “Full” चयन गर्नुस ।

याद गर्नस यी दुबै सेटिङ्गमा परिवर्तन गरेपछि “Save Settings” मा क्लिक गर्न नभुल्नु होला

यदि तपाईँ ब्लगरको पुरानो इन्टरफेस चलाइ रहनु भएको छ भने यसो गर्नुस:

१ ड्यासबोर्डबाट Settings >> Comments >> हुँदै Comment Form Placement मा जानुस र त्यसको दायाँपट्टि रहेको “Embedded below post” चयन गर्नुस ।

२ ड्यासबोर्डबाट Settings >> Site Feed >> हुँदै Allow Blog Feeds भन्दा दायाँपट्टि रहेको “Full” चयन गर्नुस ।

यहाँ पनि यी दुबै सेटिङ्गमा परिवर्तन गरेपछि “SAVE SETTINGS” मा क्लिक गर्न नभुल्नु होला ।

थपथाप:

यदि तपाईँ ब्लगरको आफ्नै टेम्प्लेट प्रयोग गर्नुहुन्न वा ब्लगरकै टेम्प्लेटमा Heavy Customization गरेर प्रयोग गरिरहनु भएको छ भने यो थ्रेडेड कमेन्ट स्वतः: नदेखिन पनि सक्छ। यदि माथिको सेटिङ्गहरू मिलाइ सकेपछि पनि तपाईँको ब्लगमा थ्रेडेड कमेन्ट देखिएन भने यसलाई देखिने बनाउन निम्न तरिकाहरू छन्:

१ Revert widget templates to default: यो तरिका सजिलो छ र केही क्लिक मै यसले ब्लगमा थ्रेडेड कमेन्ट सक्रिय गराउँछ। यसको लागि:-

ब्लगरको नयाँ इन्टरफेस चलाउनुहुन्छ भने:

Dashboard>> Template>>Edit HTML>> (Proceed) "Revert widget templates to default" मा क्लिक गर्नुस र,

पुरानो इन्टरफेस चलाउनुहुन्छ भने:

Dashboard>> Design>>Edit HTML गरेर पेजको पुछारतिर भएको "Revert widget templates to default" मा क्लिक गर्नुस।

तर याद गर्नुस तपाईले यदि आफ्नो ब्लग टेम्प्लेटको धेरै नै सम्पादन गर्नु भएको छ भने यो विधि द्वारा थ्रेडेड कमेन्ट सक्रिय गराउँदा बीचमा गरिएका केही ह्याक वा ग्याजेटले काम नगर्न सक्छ । त्यसैले यो विधि अपनाउनु अगाडि ब्लगरको नयाँ इन्टरफेस चलाउनुहुन्छ भने:

Dashboard>>Template>>Edit HTML>> (Proceed) "Save template" र

पुरानो इन्टरफेस चलाउनुहुन्छ भने:

Dashboard>>Design>>Edit HTML>> "SAVE TEMPLATE"

गरेर पुरानो टेम्प्लेट र सेटीङ्गको व्याकअप राख्नुहोस् ।

२ टेम्प्लेटको सम्पादन: यदि तपाईको ब्लगमा स्वत: थ्रेडेड कमेन्ट देखिएन र तपाईँ Revert widget templates to default: गरेर ब्लगमा प्रयुक्त थर्ड पार्टी कोड वा पुराना संरचना हराउन पनि चाहनुहुन्न भने यसो गर्नुस:

नयाँ इन्टरफेस चलाउनुहुन्छ भने, Dashboard>>Template>>Edit HTML>> (Proceed) गर्नुस ।

पुरानो इन्टरफेस चलाउनुहुन्छ भने, Dashboard>>Design>>Edit HTML मा जानुस र टेम्प्लेट कोड बक्समा निम्न कोड ग्रुप खोज्नुस:

<b:include data='post' name='comments'/>

यो कोडग्रुप टेम्प्लेटमा तीन वटा सम्म हुनसक्छ । अब भेटिएका हरेक कोडग्रुप लाई तलको कोडले विस्तापित गर्नुस: (माथिको कोड हटाएर यो कोड कपि पेस्ट गर्नुस)

<b:if cond='data:post.showThreadedComments'>
<b:include data='post' name='threaded_comments'/>
<b:else/>
<b:include data='post' name='comments'/>
</b:if>

अब "Save template" गर्नुस्, तपाईँको ब्लगमा थ्रेडेड कमेन्ट देखिनेछ ।

Happy Blogging !

६००% कपि, चडकनको इजाजत र भविष्यको मान्छेको कुरा !

2012-01-06T14:43:00.001+05:30

प्रविधिले बेला-बेलामा गर्ने ठट्टाको बारेमा मैले अघिल्लो पोस्टमा पनि केही कुरा लेखेको थिएँ । त्यो पोस्टमा कम्प्युटर अनि कम्प्युटर सफ्टवेयर वा एप्लीकेसनले गर्ने मजाकको बारेमा केही कुरा र स्क्रिनशटहरू राखेको थिएँ ।

वास्तवमै कम्प्युटर सफ्टवेयर वा एप्लीकेसनले समय समयमा रमाइलै मजाक गर्छन् ( म आफू कम्प्युटर सँग बढि चल्ने भएकोले मलाई मात्रै यस्तो गर्छ कि, त्यो चाहीँ भन्न गाह्रै छ) । यो पोस्टमा पनि म विभिन्न समयमा कम्प्युटर चलाउँदा भेटिएका-देखिएका र लिइएका त्यस्तै केही स्क्रिनशटहरू राख्दै छु :

ल हेर्नुस्, मलाई मेरो कम्प्युटरले गरेको यस पटकको पहिलो ठट्टा । एकदिन काम गर्दे गर्दा एउटा ठूलो साइजको फाइल हार्डडिस्कबाट पेन ड्राइवमा कपि गर्नु थियो । तर निकै समय भइसक्दा पनि यो कपि गर्ने काम नसक्केकोले, के भए छ त भनि Task Manager खोलेर हेर्दा यस्तो देखियो :

हैन बाबा, कुनै पनि काम १००% भएपछि त सकिन्छ हैन र ? तर खै मेरो कम्पयुटर ६००% कपि गरिसकेपछि पनि अझै कपि गर्न मै व्यस्त थियो (था’छैन मलाई झुक्याएर के के कुरा कपि गर्दै थियो उ आफैँले ।

मलाई थाहा छैन, तपाईँ आफ्नो कम्प्युटरमा के कस्ता सफ्टवेयरहरू चलाउनुहुन्छ। तर म भने प्राय: आफ्नो कम्प्युटरमा नयाँ नयाँ र विभिन्न सफ्टवेयर वा एप्लीकेसनहरू थपि रहन्छु । सफ्टवेयर इन्सटल गर्ने बेलामा सधैँ जस्तो विभिन्न सफ्टवेयर निर्माताले तय गरेका करार, संझ्यौता वा end-user license agreement मा सहमत छु भनेर टिक मार्क लगाउनु पर्ने हुन्छ । हुन त त्यो end-user license agreement मा के-के लेखिएको हुन्छ भनेर कसैले पढ्दैनन् (म पनि पढ्दिन) र सिधै Yes>>Next>>Next गरेर सफ्टवेयर इन्सटल गर्छन् । तर एकदिन कुनै सफ्टवेयर हाल्न खोज्दा “Yes”, “No” भन्दा अलिक बेग्लै लाइन देखेर Next>>Next नदबाइ यसो हेरको त यस्तो लेखेको रै’छ:

आम्मा...मा, "I authorize you to slap me if I violate the terms above" रे । जे होस आफूलाई सफ्टवेयर हाल्न हतार थियो त्यसैले ‘चडकन खान मञ्जुर’ गरेर भएपनि इन्सटल गरियो सफ्टवेयर ।

अर्को एकदिन अफिसमै बसेर अर्का एकजना सहकर्मीको याहू आइडी बनाउने बेलामा पनि रमाईलो कुरो देखियो । साथीले याहू बनाइदिन भने र म उनले भने बमोजिम याहूको फर्म भर्दै थिएँ । मैले उनको जन्मदिन सोध्दा, उनले तिथि मिति त बताए र साल भने इश्वी सम्बतको साटो विक्रम संबतको बताएछन् ...मेले पनि हतार-हतार उनको विक्रम सम्बतको जन्म साल याहूमा भरेँ। हेर्नुस त याहूले मलाई कस्तरी जिस्क्यायो :

"Are you really from the future ?" रे, हेर्नुस न फेरि ‘हो’ भन्न पनि नमिल्ने ।

अर्को एउटा भने, मजाक भन्दा पनि ठूलो गल्ति नै हो । तपाईँहरू कतिजनाले याद गर्नु भएको छ कुनि, ईन्टरनेटमा रहेका धेरै डोमेनहरूले नेपाली समयको बारेमा एउटा गलत आँकडालाई पच्छाइरहेका छन् । पहिला पनि केही साइटहरूमा यस्तो देखेको थिएँ । आज एकजना सहयात्री ब्लगरको ब्लगमा कमेन्ट लेख्न लाग्दा अचानक आँखा पर्‍यो ....अनलाईन फोरम ब्लग र अन्य साइटहरूमा कमेन्टलाई नयाँ र सरल रूप दिने Disqus ले पनि त्यसै गरेको रहेछ। हेर्नुस त:

नेपालको समय UTC वा Coordinated Universal Time भन्दा ५ घन्टा ४५ मिनेट चाँडो छ । तर याद गर्नु भयो ?, माथिको स्क्रिनशटमा ५:७५ लेखिएको छ । हैन भन्या, ७५ मिनेट पनि कहिँ हुन्छ र भन्या। ७५ मिनेट भयो भने त १ घन्टा १५ मिनेट भइ हाल्छनि हैन ?। तर मजाक जारी छ आजसम्म पनि Disqus को सेटिङ्गमा गएर हेर्नु भयो भने नेपाली टाइम लाई UTC+5:75 नै लेखेको देख्नुहुन्छ। त्यति मात्रै हो र, संसारभरी कै समयको सूचना दिने साइट http://www.theworldtime.net/ मा गएर तपाईँले काटमाण्डौ बाहेकका कुनै पनि नेपाली सहरको समय हेर्नु भयो भने पनि यस्तै देखिन्छ:

लौ, अर्काको साइट अब के गर्ने? । यस्ता मजाक अरू पनि छन्, बाँकी पछि ….।

(यी सबै स्क्रीनशटहरूमा कुनै चलाखी गरिएको छैन । मतलब सबै तस्बिरहरू वास्तविक हुन र यसलाई कुने इमेज इडिटरले म्यानुपुलेट गरिएको छैन )।

मैले नलेखेको निबन्ध - -शहीद - - !

2011-12-29T12:44:00.001+05:30

“बाबा !... खै आज पनि सिकाइ दिनु भएन ...” चार कक्षामा पढ्दै गरेकी छोरीले भन्दै थीई “के सिकाउने....र “ मैले उसको कुरामा ध्यानै नदिई सोधेँ । “स्कूलमा शहीदको बारेमा एउटा निबन्ध लेखेर लानु छ ... पर्सी लास्ट दिन हो...” । अलिकता फुर्सद मिल्यो मलाई “...पर्सी हो?,... उसो भए भोलि सिकाइ दिउँला है !” मैले झारा टार्ने विचार निकालेँ ।

छोरीले नभनेकी हैन्, सायद २-३ दिन देखि यही कुरा सोद्धै थिइ ऊ, ... तर न समय मिलेको थियो न त ठ्याक्कै ‘यस्तै लेख’ भनेर सिकाइ हाल्ने ‘प्लट’ बनेको थियो मेरो दिमागमा । त्यसैले हरेक दिन टार्दै गएको थिएँ मैले । “भोलि त पक्का है त !” उसलाई पनि कक्षामा आफ्नो टाउको जोगाउनु होला सायद । “ल , ल पक्का ..” मैले जबाफ दिएँ । बिजुली नभएको चिसो रातमा दिमागमा कुनै कुराको ‘प्लट’ पनि त्यत्तिकै बनि रहेको थिएन “... आज रातभरि सोचौंला र भोलि अफिसबाट आएर छोरीलाई सिकाउँला .....” म मनमनै सोच्न थालेँ । आखिर यो विषय आफैँले पनि स्कूल जीवन देखि लेख्दै बोल्दै आएको विषय न हो ... तर किन किन २-४ दिन देखि यस विषयमा केही सोच्नै सकिरहेको छैन...यहाँ सम्म कि चार कक्षाको लागि निबन्ध लेख्न समेत बढो मुस्किल भइरहेको छ । कसरी सिकाउने...? के लेख्न लगाउने??...कसरी चिनाउने ??? ओछ्यानमा पल्टेर सोच्दा सोच्दै मन बोझिलो भयो ‘....जे सुकै होस, भोलि अफिसबाट फर्के पछि १ पेजको निबन्ध लेखाउँला नै ...’ मनमा अन्तिम विचार यही नै रह्यो ।

छोरीको निबन्धको बारेमा सोच्दै म घर फर्कने बाटोमा थीएँ । अचानक बाटोको अगाडि केही पर कुनै समारोह भइरहेको आभास भयो । त्यहाँको वातावरण उल्लासमय थियो वरिपरि हरियाली थियो र फूलहरू ढकमक्क थिए । लाग्थ्यो शहरको बीचमा अवस्थित एउटा सुन्दर उद्यान लाई कुनै कार्यक्रमको लागी भव्य रूपमा सिँगारिएको थियो । उद्यानको बीचको भागलाई अलिकता माथि उठाएर मञ्चको स्वरूप दिइएको थियो र ध्वजा, पताका, तुल र तस्विरहरूले अनौठो आकर्षण बनाएको थियो ।

अगाडि मञ्चमा देशका विद्वान नेताहरू लहरमा मिलेर बसेका थिए र आ-आफ्नो पालो आए पछि लाउडस्पिकर र माइकको व्यवस्था भएको समेत भुलेर घोक्रो सुक्ने गरी आ-आफ्नै आलाप छाँट्दै थिए । अचानक त्यो ठाउँमा पुगेकोले त्यहाँ के हुँदै थियो र के बारेमा बोलिँदै थियो भन्ने बारेमा ठ्याककै लख काट्न मुस्किल भइ रहेको थियो । आफू बोलिने स्थानबाट अलिक परै भएकोले हावाको झोक्काले विस्तारै आवाज ल्याउँदाका बाहेक कसले के बोल्दै थिए भन्ने पनि प्रस्ट भएको थिएन । आफ्नो गन्तव्यकै बाटोमा परेकोले म विस्तारै अगाडि बढ्दैँ गएँ । अनि जति जति अगाडि गयो त्यहाँको चहल-पहलको बारेमा पनि उत्तिनै भेउ मिल्न थाल्यो मलाई ।

हो त!... त्यहाँ देशको लागि बलिदान भएका शहीदहरूको सम्मानमा एउटा कार्यक्रम गरिएको रहेछ । अनि सबै दलका नेताहरू शहीदहरूको देन र तिनका अतुलनीय बलिदानका बारेमा सारगर्भित भाषण छाँट्दै रहेछन् । सार्वजनिक समारोह भएको र शहीदहरू प्रति अगाध आस्था भएकोले म पनि सो कार्यक्रम स्थलमा प्रवेश गरेँ । बरु यहीँबाट छोरीको निबन्धको लागि केही विचार पनि मिल्छ कि... म यता उता हेर्न लागेँ ।

मञ्चमा सबै चिरपरिचित नेताहरू थिए भने शहीद भनि माल्यार्पण गरिएका अपरिचित र अनेकौँ अनुहारका तस्विरहरू थिए। बोल्ने वक्ताहरू पनि गज्जब अचम्मले बोल्दै थिए... मानौ त्यहाँ कुनै देशको शहीदको हैन दलको शहीदको सम्मान हुँदै थियो । हरेक वक्ता आ-आफ्नै दल प्रति आबद्ध शहीदको मात्रै गुणगान गाउथेँ र तिनैका बुताले गर्दा आज देश यहाँसम्म पुगेकोमा गर्व गर्थे । हरेक वक्ताले बोली सक्दा यस्तो लाग्थ्यो कि ती शहीद विशेष नभएका भए देश आज कालरात्रिमा हुन्थ्यो । तर, के हो के हो यत्रा-यत्रा योगदान गरि सकेका ती शहीदहरू मध्य धेरैको त मैले नाम समेत सुनेको रहेनछु । मलाई आफैलाई लज्जा र ग्लानिको बोध भयो ...”छी: मैले के पढेछु त देशको इतिहास.... के नियाले छु त देशको वर्तमान ... यस्ता यस्ता हस्तिहरूको नाम समेत मलाई याद छैन “ त्यसैले पो चार कक्षाको निबन्ध लेख्न पनि मलाइ मुस्किल भा रे’छ ।

आफ्नो विद्वता र अध्ययन प्रति आफैँलाई सङ्कोचको महसुस भए पनि अबचेतन मनको एउटा कुना कता कता खाली पनले पनि भरेको थियो । लाग्थ्यो म त्यो तस्विर र नामहरूको भीडमा कुनै परिचित नाम र परिचित अनुहार खोजी रहेको छु । म मञ्चमा नै भौँतारिन लागेँ, ...चारैतिर आँखा दौडाए...सायद त्यहाँ उपलब्ध चीज भन्दा अन्तर्मनले कतै केही खोज्दै थियो। विहे गर्न लाग्दा दुलही नै नभएको जस्तो एउटा निस्पट्ट खालिपन थियो मनमा । म यताउति नजर दौडाउन थालेँ..., त्यो माहौलमा हुनै पर्ने केही कुरा अन्तर्मनले खोज्दै थियो । अचानक झिलिमिली भन्दा अलिक पर, उज्यालो छेकिएको कुनामा पूर्व परिचित जस्ता देखिने चारजना टक्राक-टुक्रुक बसेको देखियो । सभामा उपस्थित कसैको नजर उनीहरूमाथी परेको थिएन र उनीहरू करिब करिब समारोह स्थलको ओझेल परेको सुदूर कुनामा अँध्यारोमा सबैको नजरबाट बचेर बसेका जस्ता देखिन्थे ।

म कौतूहल बस विस्तारै त्यता लम्केँ । ती अनुहारहरू झनै परिचित र पारिवारिक जस्तो लाग्न थाल्यो । एकजना बलिष्ठ बाहुबल वाला, अर्का चौडा निधार भएका र बाँकी दुईजना पनि कान्तिमय र ओजपूर्ण आभामण्डल सहितका पौरुषले लबालब थिए उनीहरू । चरम विस्मय र अत्याधिक आश्चर्यको बीचमा अचानक मेरो पुरै शरीरमा बिद्युत् तरङ्ग दौडेको जस्तो महसुस भयो मलाई । चेतन र अवचेतन मनको अत्यन्त त्वरित् संयोगको बीचमा अचानक एउटा चेतनाको विस्फोटको झलक सँगै मेरो मनस शरिर सायद चौथो आयाममा प्रवेश गरेको थियो । अब त्यहाँका कुनै पनि घटना र स्थिति मेरो लागि अभेद्य रहेन । मैले देखेँ, मेरो अन्तर्मनको अतृप्त खोज सार्थक भएर मेरो आँखा अगाडि उभिएका थिए ।

हो त, म शनैः शनैः बेहोसीको अवस्थामा पुगेँ । मेरो अगाडि मैले बाल्यकाल देखि पाठ्यक्रम र पुस्तकहरूमा पढ्दै, हेर्दै आएका र मैले पूजाको हदसम्म आदर गर्ने चार शहीद थिए । धर्मभक्त, गंगालाल, शुक्रराज र दशरथ चन्द, तर यी सबै किन यो अँध्यारो कुनामा त ...? । मैले प्रश्न वाचक दृष्टिले चारै जना तर्फ हेरेँ, चारै जनाको अनुहार अलिक सङ्कोच पूर्ण देखियो । मेरो देशका वीर सपूत र मैले आजसम्म सबैभन्दा आदर गर्ने यी शहीदको अनुहारमा सङ्कोचको लक्षणमात्रै देखिनु पनि मेरा लागि सोचभन्दा बाहिरको विषय थियो । उनैको सम्मानमा आयोजित कार्यक्रममा किन उनीहरूनै यसरी लज्जा महसुस गर्ने हालतमा छन् त ? । मनमनै सोचे पनि मैले यो प्रश्न सिधै गर्ने हिम्मत गर्न सकिनँ । अचानक मेरो आँखा मञ्चतर्फ गयो।

मञ्चमा देशका जल्दाबल्दा नेताहरू धमाधम शहीदहरूका फोटोमा माल्यार्पण गर्दै थिए । मैले ध्यान दिएर हेरे, मनस शरिर चौथो आयाममा प्रवेश गरेकोले अहिले भने मलाई मञ्चमा टाँगिएका कुनै पनि तस्विर चिन्न गाह्रो परेन । त्यहाँ छिमेकीको खेतमा गोरु प्रवेश गरेको विषयमा हाताहात हुँदा मारिएका शहीद थिए, तिन दिने चक्काजाम सफल बनाउन दङगामा उत्रिँदा झडपमा परि बितेका शहीद थिए । अर्का एकजना क्याम्पस हातामा छुरा र खुँडा प्रहार गरी दुइ गुट बीच घमासानमा पर्दा बितेका शहीद र फेरि अर्को दलको निर्देशमा बैंक डकैती गर्न हिँड्दा सुरक्षाकर्मी द्वारा मारिएका शहीद पनि थिए ।

मैले विस्तारै चारैतर्फ नजर दौडाएँ । त्यहाँ ३ दिन नेपाल बन्द गरेर बनाइएका शहीद, २ दिन चक्काजाम गरेर घोषणा गरिएका शहीद, आफ्नो कोटामा चाही शहीद कम परेकोले राजनैतिक दबाबद्वारा कोटा मिलाउन ‘नियुक्त’ गरिएका शहीद र आन्दोलनको बेलामा मदिरा सेवन गरेर हिँड्दा चिप्लिएर लड्दा मृत्यु भएको तर दलको शक्ति द्वारा बनाइएका शहीद पनि थिए ।

मेरो आँङ जिरिङ्ग गर्‍यो र म हेर्दै गएँ । त्यहाँ बन्दै गरेको पुल पड्काउन हिँड्दा, बोकेको बम शरीरमै पड्केर मरेका शहीद, राजमार्गमा दुर्घटना हुँदा बसले किचिएर ज्यान गुमाएका शहीद, देशका प्रसिद्ध साहित्यकारको सालिक ढलाउन जाँदा खसेर मरेका शहीद अनि आन्दोलनकै ताका घरमै मरेका, तर बलियो दलका शक्तिशाली कार्यकर्ता भएकोले ‘सोर्सफोर्स’ले बनेका शहीदसम्म रहेछन् । अब मलाइ यी वीर सपूतहरू किन यता अँध्यारोमा ओझेल पर्ने गरी कसैले नदेखिने गरी बसेका रहेछन् भनेर सोध्नु जरुरी रहेन । उल्टो तीनलाई सिधा दृष्टिले हेर्न र तिनका अगाडि उभ्भिन समेत साहस भएन । ममा, मेरो मानस पटलमा शिखर पुरुष बनेका ती दिव्यात्मासँग अभिवादन नगरी हिँड्ने आँट पनि थिएन भने, उनीहरूसँग आँखा जुधाएर दुई शब्द बोल्ने साहस पनि बाँकी रहेन् । म अब कसरी यहाँबाट उम्कने होला भनेर सोच्न लागेँ र मन बोझिलो भइ उकुसमुकुसको वातावरण बन्न लाग्यो .....।

‘...बत्ति आयो !” छिमेकका केटाकेटीहरूले एकै स्वरमा कराउँदा म झसँङ्ग भएर ब्युँझीएँ ।... ओहो ... कस्तो सपना देखेछु... म वास्तविकतासँग तालमेल मिलाउन थालेँ । “खै， बाबा त निदाएको हो कि क्या हो?....बत्ति पनि आयो ...बरू अहिले नै सिकाइ दिनु न ... म अहिले नै लेख्छु” छोरीले मलाई वास्तविकताको धरातल सम्मै तानी। “खै छोरी, ....शहीद र ‘शहीद’ बीच पनि ठूलो भिन्नता छ... कुन चाहिँ शहीदको बारेमा लेख्ने?” मैले उल्टै छोरीलाई प्रतिप्रश्न गरेँ । चार कक्षामा पढ्दै गरेकी मेरी छोरी मेरो कुरा नबुझेर ट्वाल्ल परेर मेरो मुख हेर्न थाली ।

चीनका उज्याला रातहरू ….

2011-12-20T09:33:00.001+05:30

केही दिन देखि कामको सिलसिलामा चीनमा छु । एकदम छोटो समयको अन्तरालमा आउँदा पनि एकदम ठूलै भिन्नता देखिनु चीनको लागि सायद सामान्य कुरा भइसकेको छ, त्यसैले केही महिनाको फरकमा आइ पुग्दा देखिएका सुधार वा विकासका प्रकटनहरू यहाँ देख्दा भने अचम्म लाग्न छाडेको छ आजकल ।

यस अघि पनि चिनमा आउँदा यताका अनुभवका बारेमा पोस्ट लेख्ने वा तस्बिरहरू बाँड्ने नगरेको हैन्, तर यस पाला भने चीनको रात्रि दृश्यहरू मात्रै समेटेर केही तस्बिरहरू पोस्ट गर्न मन लाग्यो ।

यसैपनि लोडसेडिङगको चपेटामा परेका हामीलाई रातिको झिलिमिलीले मन तान्छ नै, त्यसमा पनि चीनका प्राय: सबै सहर र ठूला ठूला संरचनाका डिजाइन गर्दा आजकल रात्रि दृश्यलाई पनि ध्यानमा राखेर गरिएको हुन्छ, त्यसैले यहाँको रात, दिन जस्तै मात्रै हैन, करिब करिब दिन भन्दा उज्यालो हुन्छ भन्दा पनि फरक पर्दैन ।

आउनुस्, आज केही तस्बिर मार्फत चीनको उज्यालो रात्री जीवन हेरौँ:

(सानसि प्रान्तको एउटा सानो टाउन- हानचुङ्ग, जसलाई स्थानीयवासीहरू ‘गाउँ’ भन्ने गर्छन्)

(चीनको पुरानो राजधानी र हाल सानसि प्रान्तको मुख्यालय रहेको सिआनको नगर पर्खाल)

(साङ्गहाईको Oriental Pearl Tower नजिकका संरचनाहरू)

(अनि आकाश छेड्न लम्केका यी भिमकाय ‘दाजुभाइ’)

(वीश्वको तेस्रो र एशियाको सबैभन्दा अग्लो Oriental Pearl Tower, जुन १५३६ फिट अग्लो छ)

(तलबाट हेर्दा भिमकाय देखिने गगनचुम्बी भवन, टावर माथी चडेर हेर्दा त फुच्चे हुँदा रहेछन्)

(Huangpu River वारी अर्थात वाईथान 外滩 बाट देखिने नदि पारीको दृश्य)

बाँकी पछि ….

...स्वर्गादपि गरियसी !

2011-12-13T09:24:00.001+05:30

केही समय अगाडि फेरि एक पटक देश दर्शनमा निस्किने मौका मिलेको थियो । ‘मार्ग चित्र’ ले काठमाण्डौ देखि नारायणगढ-बुटवल हुँदै प्यूठानसम्मको यात्रा गराउने कुरा इङ्गित गरेको थियो । २-४ पटक यही रूटमा हिँडी सकेकोले यो बाटोमा केही नौलो कुरा देखिँदैन भन्ने सोचका कारण यस पटक पनि न क्यामरा बोकिएको थियो न त तस्बिर खिच्ने विचार नै थियो।

त्यसो त तस्विर खिच्ने कला नजानेकोले पनि क्यामरा बोक्न अल्छी लाग्छ । ... लाग्छ, म कहिल्यै पनि आफूले देखेकै दृश्य फोटोमा उतार्न सफल हुँदिन । सायद हेरिने कोण, फोटो खिच्ने बेलाको चित्त दशा र प्राकृतिक परिवेश र तस्विर हेर्ने बेलाको मानसिक अवस्था फरक भएर पनि सजीव अस्तित्व निर्जीव फोटोमा अट्दैन होला । तैपनि हरेक पटक ‘केही’ देखेपछि फेरि खिचौं खिचौं हुन्छ र मोबाइलबाटै भएपनि केही तस्विरहरू उतारिन्छन् । यस पाला पनि त्यस्तै भयो .... धेरै पटक हिँडिसकेको त्यही पुरानै बाटोमा एस पटक फेरि धेरै नयाँ कुराहरू देखिए ।

पुरानो बाटोमा देखिएका तीनै 'नयाँ' कुराहरू मध्यका केही फोटोहरू यस पालीको पोस्टमा:

(यात्रा बाटोबाटै सुरू हुन्छ, त्यसैले सुरूमा बाटो कै फोटो)

(नदि, पहाड र सङ्गलो पानी देखे पछि फोटो नखिची बस्नै सकिएन )

(पानीको खोजमा सायद रूखले पनि आफ्नो जरालाई 'डिप बोरिङ्ग' गर्ने जमर्को गर्दै छ)

(कथाको जस्तै गाउँ, कल्पनाको जस्तै सुन्दर घर-आँगन)

(यी खरका छाना भएका घरमा पनि अजीव आकर्षण थियो)

(अवसरको पर्खाइमा एउटा बाँदर--सायद सोच्दै होला सिँह दरबार पुगेको भए म पनि ठूलो मान्छे बन्थेँ)

....र अनि नदौडेको कथा !

2011-12-06T21:11:00.001+05:30

(अघिल्लो पोस्टको बाँकी)

...भोलिपल्ट बिहान मस्त निन्द्रामा थिएँ । घर बाहिर एकोहोरो सिट्ठी बजेपछि यसो घडि हेरेको बल्ल सवा पाँच भएको थियो । ‘ह्या ! साँच्चिकै पो आए त !’ भन्ने भाव लिएर जबरजस्ती उठेँ । घरमुनि ‘नयाँ जोगीको बाक्लो खरानी’ भने जस्तै स्पोर्ट्स सुज, ट्र्याकसुट र टिसर्ट आदिमा सज्जिएका ५-७ जना जम्मा भैसकेका रहेछन् । ‘लौ ... अब दौडिनै पर्‍यो’ भनेर बाँकी २-४ जनालाई पनि बटुलेर करिब दर्जनको सङ्ख्यामा हामीहरू “हे !” “हो !” गर्दै टोलको चक्कर काट्न थाल्यौँ ।

जाडो महिना कटि सकेको हुनाले खलखली पसिना आयो । करिब ४० मिनेट जत्ति कहिले हिँड्दै, कहिले दौड्दै र कहिले रोकिदैं गरेपछि उनै ‘स्काउटे साथी’ ले ‘आज यत्ति मात्रै गरौँ’ भनेपछि सबै घर घर लाग्यौँ । घर पुग्दा जिउमा खलखली पसिना आएकोले पहिला त नुहाउने काम भयो । त्यसपछि कोठामा आएर घडी हेर्दा ६ पनि बजेको रहेनछ । अहिले जस्तो टि भी, कम्प्युटर केही थिएन अब के गरेर टाइमपास गर्ने त ? । सोच्दै गर्दा चिसो पानीले नुहाएको जिउले ‘जाडो भयो!’ भन्ने सन्देश दियो । अगाडि, बिहान हत्तार-हत्तार उठ्दाको नपट्याइएको सिरकले पनि ‘च्यालेन्ज’ नै दिइरहेको थियो । तब त के चाहिन्थ्यो । फेरि दोस्रो सीफ्ट सुत्ने बाहेर अर्को कुनै विकल्प पनि रहेन र मज्जाले सिरक ओढेर सुतियो ।

दौडेर आएर थाकेको जिउ, दोस्रो सिफ्ट सुते पछि ठ्याक्कै साढे आठतिर मात्रै बिउँझिएँ (सायद सबैले त्यसै गरे होलान) । यस पटकको कसरत पनि यस्तै रह्यो.... बिहान एक छीन दौडियो अनि दिनभर कसरतको ‘क’ पनि नगर्ने ।

भोलिपल्ट पनि यस्तै ताल भयो । बिहानै उठेर दगुर्‍यो.... अनि घर आएर मस्त सुत्यो । २-३ दिन यसै गरे पछि बानी पनि पर्‍यो । फेरि दगुरेर आएपछिको निन्द्रा पनि कम प्यारो थिएन !। करिब हप्ता दिन जत्ति चल्यो होला यस्तै तरिका ... त्यस बीचमा कहिले उपस्थिति ह्वात्तै बढथ्यो र बाटो हिँड्ने टोल-छिमेकीहरू पनि ‘केटाहरूले केही गर्लान जस्तो छ’ भन्थे भने कहिले भने बाटोमा २-३ जना मात्रै पनि हुन्थ्यौँ । म पनि हप्ता-दस दिनमा २-३ पटक गएल भएकै हो ! । समग्रमा बिहान बिहान उठ्नु पर्ने भएकोले यो दौडमा रेगुलर भने कोही थिएन र दौडने क्रम भने जारी नै थियो । (खै, म नगएको कुनै दिन कोही पनि नआएर मैदान नै खाली पनि भा’थ्यो कि ) ।

त्यसो त बीचमा १-२ पटक नियमित हुन र गराउन भेला पनि नभएको हैन् , तर न त सबैजना नियमित हुन सकेका थिए, न त सुरु गर्दाको जस्तो जाँगर सबैमा थियो । कथा र उपकथा केही भिन्न भए पनि हाम्रो ग्रुपमा सबैले १-२ पटक यस्तै जँड्याहाले जाँड र चुरोटेले चुरोट छाडे जस्तो गरी कसरतका थरी-थरीका प्रयोग गर्दै छोड्दै गरी सकेका रहेछन् । त्यसैले सबैको मनको एक कुनाले व्यायाम स्वास्थको लागि लाभदायक छ भन्ने जान्दा जान्दै पनि अर्को कुनाले भने ‘ह्या....!, जिउ लाग्ने बेलामा आफैँ लाग्छ....यस्तो उछल-कुदले केही हुनेवाला छैन भन्ने सोचले सबैमा घर गरेको थियो । त्यसैले व्यायाम रोकिएको पनि थिएन भने ‘चलेकै’ पनि थिएन । मतलब खेलाडीहरूको निरन्तर बदलावको बीच खेल जारी थियो ।

बीचमा ‘स्काउटे साथी’ आफ्नो गाउँको घरतिर लागेको थियो र उसको ग्राम गमन पश्चात् बिहान जम्मा हुने समय र ठाउँको निश्चितता पनि विस्तारै भताभुङ्ग भएको थियो । वास्तवमा १०-१५ दिनको निन्द्रा खराब गरेपछि सबैको मनमा आलस्यले जरा गाडेको थियो । सबै जना जम्मा हुँदा, एक-अर्काको अगाडि आफूमा भरपूर फुर्ती र ऊर्जा भएको देखाउन खोज्थे भने, मन मनमा भने ‘भोली बिहान मस्त सुत्न पाए पनि हुन्थ्यो’ वा ‘भोली कसैले उठाउन नआए पनि हुन्थ्यो’ भन्ने सोचमा हुन्थे सबै ।

त्यस्तैमा बिहान घर घरै सबैलाई उठाउँदै हिडने मान्छे अरूभन्दा १० मिनेट जत्ति छिटो उठ्नु पर्ने भएको र एकै जनाले सो काम गर्दा सो व्यक्ति सधैँ अरूभन्दा छिटो उठ्नु पर्ने भएकोले पाँच मिनेट वा दस मिनेट मात्रै पनि बढि सुत्न पाईने लालसामा दिनै पिच्छे कसले कसलाई उठाउन जाने भन्ने पालो समेत लागिसकेको थियो । आफ्नो उठाउने पालो भएको दिनमा भने सबैले बलजफती भएपनि उठेर आफ्नो डिउटी पुरा गर्थे भने, अर्कोले उठाउन आउने दिनमा भने बिहानै उठनु पर्ने झन्झटबाट मुक्त हुन साथीहरू अघिल्लो दिनमा नै ‘भोली मेरो बिहानै काम छ है’ वा ‘भोली बिहानै बाहिर जानु छ’ भनेर मजाले घुर्ने जोरजाम गर्थे ।

हुन त दौडिन गएको दिनमा पनि घर फर्केर सुतिन्थ्यो नै, तैपनि बिहान उठनु नपर्दाको आनन्दको कुरै अर्को हुन्थ्यो । त्यसैले दौडन सुरू गरेको १०-१५ दिन पछी नै पहिले कहिल्यै कुनै काम नपर्ने र नगर्ने लाई समेत बिहान बिहानै जरूरी जरूरी काम पर्न थालिसकेको थियो । कुनै न कुनै बहानामा साथीहरू (म पनि) बिहान दौडिन नगइ सुत्ने गर्थे ।

विस्तारै विस्तारै धावकको सङ्ख्या घट्दै गयो र कुने बेला १२-१५ जना हुने समूहमा मुस्किलले ४ जना जत्ति मात्रै दौड्ने गर्थे ।

एकदिन बिहान सात बजे मात्रै आँखा खुल्यो, धेरै दिन सम्म गोलमाल तरिकाले सुत्ने र उठ्ने गरेकोले बिहान उठ्ने बित्तिकै यो पहिलो सिफ्ट वा दोस्रो सिफ्ट थियो ठम्याउन मुस्किल भयो । एकछिन पछि मात्रै प्रस्ट भयो त्यो पहिलो लामो सिफ्ट नै रहेछ ! । वास्तवमा त्यस दिन उठाउने पालो परेको साथी आफैँ मस्त निदाएछ र हामीले पनि उसैको कृपाले सुत्न पाएका रहेछौँ । त्यसदिन दिउसो भेट्दा सबैले उसलाइ त्यस्तरी सुत्ने भनेर हप्काए, तर मनमनमा भने सबैजना दङग थिए र भोलिको पालोवाला पनि निदाए पनि हुन्थ्यो भन्नेमा थिए ! ।

त्यसको भोलिपल्ट बिहान करिब ४ बजेतिर निन्द्रा खुलेको थियो ....त्यस दिन निन्द्राबाट बिउँझँदा कम्ता खुसी लागेन। बाहिर झम् झम् पानी परिरहेको थियो । “छुट्टी !....आज त दौडनु परेन...” मनमनै दङ्ग परेर सुते म... अरु पनि सुते । दिनमा भेट हुँदा कसैले कसैलाई दौडको बारेमा कुरै उठाएनन् । लगातार दुई दिन आरामले सुत्न पाएकोमा सबैजना मनमनै दङ्ग थिए ।

त्यसको भोलिपल्ट कसैले कसैलाई बिहान उठाउन आएनन् ...सब आरामले सुते । तेस्रो दिन पनि त्यस्तै भयो... .दुई, तीन दिन क्रमभङ्ग भएकोले उठाउने पालो कसको थियो भन्ने पनि गोलमाल भयो ...तैपनि बिहान ५ बजे नै कसैले घरको झ्याल मुनि आएर सिट्ठी बजाइ हाल्छ कि भनेर त्यसको ३-४ दिन सम्म ढुकढुक गरेर सुतियो । तर त्यो दिन पछि आजसम्म पनि फेरि कसैले कसैलाई उठाउन आएको छैन् । अनि मेरो कसरत पनि बन्दै भएको हैन ...खाली रोकिएको मात्रै छ...हेरौँ कुनै साथी कुनै दिन बिहान उठाउन आइहाल्छ कि ।

(समाप्त)

मेरो ‘एगसरसाइज’को कुरा …

2011-11-29T14:02:00.001+05:30

(अघिल्लो पोस्टको बाँकी…)

…एक्सरसाइज गर्दा दुईसरसाइज भएर लडेको साथी एक हप्तामै तङ्ग्रियो, तर त्यसको एक महिनासम्म पनि हामीले फेरि कसरत गर्ने कुरो समेत निकालेनौं । हुन पनि करिब हप्ता- दस दिन गरेको कसरतले एक महिनासम्म पनि खुब मस्त निन्द्रा लाग्ने बनाएको थियो शरीरलाई ।

करिब डेढ महिना जत्तिपछि एकदिन फेरि कुरै कुरामा अर्को एकजना स्कुलमा पढ्दा ‘स्काउट’ मा लागेको साथीले ४-५ जना जम्मा भएर व्यवस्थित कसरत गर्ने कुरो निकाल्यो । वास्तवमा त्यो कसरतको लागि भन्दा पनि पट्यार लाग्दो लामो बिदाको ‘टाइमपास’ गर्ने मेसो थियो त्यति बेला । हामी दुई भुक्तभोगीले अघिल्लो पटकको आफ्नो कथा बताएपछि उसले यो सब अव्यवस्थित तरिका अपनाएकोले भएको बताएर सुरुमा हप्तामा ३ दिन, अनि चार दिन गर्दै बढीमा पनि हप्तामा ५ दिन भन्दा बढि शरीरलाई श्रममा लगाउन नहुने बतायो । त्यस बीचमा ‘डाइट’ ले पनि पेल्नु पर्ने र यो सबै मिलेमा मात्रै जिउ बन्ने बतायो । कुरो सुन्दा ‘स्काउट साथी’ को कुरो चित्त बुझ्ने नै लाग्यो र फेरि ४-५ जना मिलेर एकदिन बिराएर सुरुमा हप्तामा ३ फलाम उचाल्ने सहमति भयो ।

हामी दुई सुरुमै आ-आफ्नो घरमा झन्डै-झन्डै ठूलै खप्की खानबाट बचेकाले अर्कै साथीको घरमा सबैले आ-आफ्नो घरमा भएको फलाम, स्प्रिङग, बालुवा भरेको बोरा र ‘नाइनचक्कु’ समेत पुर्‍याएर राख्यौँ । सबै मिलेर २-४ सय पनि उठाएर डाइटको पनि व्यवस्था गरियो । अनि सुरु भयो व्यवस्थित कसरत ! । सुरूमा आइतवार, मङ्गलवार र शुक्रवार मात्रै पसिना बगाउने निर्णय पनि सर्वसम्मतिबाट पारित भयो ।

एकजना साथीको पुरानो घरको बुइँगल खाली थियो । त्यहाँ सबै समान जम्मा गरियो, एउटा थोत्रो स्टोभ र मट्टीतेल समेतको जोरजाम भयो । सुरुको दिन पाँचै जना उर्दीको समयमा हाजिर भयौं । कसैले स्प्रिङ, कसैले फलाम जे जे पाइन्छ त्यही त्यही उचाल्न र तान्न थाल्यौं । शरीरलाई साह्रो थकाउन नहुने मान्यता बोकेकोले यसपाला हरेक १० १२ मिनेटको अन्तरालमा हामी रोकिन्थौँ । अनि यसैगरी करिब आधा-एक घण्टा सक्केपछि थोत्रो स्टोभमा प्रशस्त अण्डा उमालिन्थ्यो । अण्डाका बोक्रा छोडिँदै गर्दा अर्कोले पानी उमाल्थ्यो र त्यसमा पाउडर दूध घोलेर मस्त अण्डा-दूधको डाइट दाबिन्थ्यो ।

हल्का व्यायाम, प्रशस्त आराम र यथेष्ट खानपानका बीच यसपाला राम्रैसँग चल्दै थियो कसरत ! । न कतै जिउ दुखेको आभास हुन्थ्यो, न त आलस्य वा झिजोपन । २-४ दिन बित्दै जाँदा साबिक भेटिने अड्डामा हामीहरु ४-५ जना भेटिएपछि अरू साथीहरूले पनि विस्तारै हाम्रो गाइँगुइँ सुनेछन् । अनि त के थ्यो....हाम्रो टोलीमा ह्वात्तै सहभागीहरूको वृद्धि भयो । ४-५ जनाबाट सुरु गरेको हाम्रो टोलीमा १०-१२ जना भए ।

सहभागिताको वृद्धिसँगै विस्तारै हाम्रो सर्जामको अभाव खट्किन थाल्यो । चार जनाले फलाम उचाल्ने र स्प्रिङ तन्काउने बेलामा अरू ५-७ जना त्यसै गफ्फिएर बस्नु पर्ने भयो । अनि त के थियो र? , व्यायामशाला विस्तारै गफशालामा परिणत भयो । करिब २ हप्ता जत्ति समय व्यतीत हुँदा सबैले घर-घरबाट ल्याएका पाइप, रड, फलामका डल्ला र सर्जामहरू कता कुनामा थन्की सकेका थिए र हाम्रो अड्डा ‘गफ हान्ने’ थलोको रूपमा विख्यात भइसकेको थियो । अनि हाम्रो exercise पनि egg-ercise मा परिणत भइसकेको थियो

यदा-कदा भट्किएर आउने कसैले ‘डमबेल खै?’ , भनेर सोद्धा हामी “...खै यतै होला नि ! हेर न ...” भन्थ्यौ । भूँइमा कतै धेरै दिन रहेकोले स्प्रिङमा खिया लागिसकेको थियो भने १-२ जना बाठा साथीहरूले भने ‘अब यहाँ एक्सरसाइज हुँदैन' भन्ने जानेर पहिल्यै आ-आफ्ना जिन्सी लगानी अड्डाबाट घरमा फिर्ता गरिसकेका रहेछन् । जिन्सी लगानी यता-उता परे पनि अड्डामा प्राय सबैको ‘पकेट मनि’को जोडदार लगानी भने जारी रहेकोले त्यहाँ अण्डा, बिस्कुट, पाउरोटी आदिको भने अभाव खट्किन पाएको थिएन । यता घरमा पनि ‘बडि बिल्डीङ्ग’ सुरू गरिएको निहुँमा अरू समयमा भन्दा जोड गरेर दाना-पानी दाबिन्थ्यो (फेरि थला परिएला भन्ने डर पनि त थियो नि—भलै व्यायामको नाममा आराम मात्रै बाँकी भइसकेको थियो) भने उता अड्डामा पनि आ-आफ्नो लगानीको प्रचुर प्रयोग गरिन्थ्यो ।

जाडोको बिदा, परिश्रमरहित शरीर र पहलमानको भोजन निरन्तर जारी रहँदै गर्दा यता करिब एक महिनाको अवधिमा हामी किन त्यो ‘अड्डा’मा जम्मा भएका थियौँ भन्ने पनि सबैले करिब करिब बिर्सी सकेका थिए । उता भने हप्ताको ३-४ दिन हैन, सातै दिन र त्यो पनि कहिलेकाहीँ दिनमै २-३ पटक अड्डामा जम्मा भइन्थ्यो । जम्मा भएपछि कसैले कसरतको ‘क’ उठाउँदैन ‘थे .... उठाइन्थे त चियाका कप र यता-उताबाट जम्मा भएका ‘स्न्याक्स’ का टुक्राहरू ।

एकदिन त्यत्तिकै हिँडिरहँदा घर नजिकैका एकजना छिमेकी दाइले “दिलीप ...तिमी कता हराएका थियौ.... मोट्टाएर पो फर्केछौ...” भनेपछि भने झसङग भइयो । नभन्दै घर गएर ऐना अगाडि उभ्भिदाँ गाला अलि पुक्क पुक्क परेका र भूँडीले पनि उक्सने जोडदार तयारी गरिसकेको देखियो ! हेत् , कहाँ जिउ कस्याउन हिँडेको यहाँ त झन भूडीँ पो लाग्न थालेछ त ....” मैले तुरुन्तै अड्डामा गएर आफ्नो अनुभव बताएँ । यसो हेरेको त यो करिब एक महिनाको समयमा सबैले २-३ किलो वजन बढाइ सकेका रहेछन् ।

कहाँ जिउ बनाउने र व्यवस्थित व्यायामको चक्करमा लागेको बेलामा भुँडी बढाउने उद्योग चालु भइसकको रहेछ । अब भएन भनेर सबैले फेरि एकदिन ‘बोर्ड मिटिङ्ग’ गरे । धेरै दिन हराएर फेरि झुल्केको ‘स्काउटे साथी’ ले यसपाला फेरि नयाँ प्रस्ताव अघि सार्‍यो । साथीहरू सबै जना एउटै कोठामा जम्मा भएमा गफ नै बढि हुने हुनाले अब भने घर बाहिर निस्केर ‘दौड’ लगाउनै पर्ने उसको प्रस्ताव, मेरो र पहिलो एक्सरसाइज ताका थला परेको साथीको ‘नोट अफ डिसेन्ट’ को बाबजूद पारित भयो ।

त्यो बोर्ड मिटिङ्ग भएको दिन शुक्रवार थियो । सबैले शनिवार एकदिन ‘रेस्ट’ गरेर आइतवार देखि विहान ठीक ६ बजे देखि दौड सुरु गर्ने पक्का गरे ( शनिवार चाहीँ किन रेस्ट गरिएको थियो मलाई पनि था’ छैन्) । ‘स्काउटे साथी’ले आईतबार विहान देखि आफ्नो पुरानो सिट्ठी बजाएर सबैको घर-घरमा गएर सहभागी जम्मा गर्दै कुद्‍दै गर्ने बतायो । यता म भने बाटो हिँड्दा वा कतै ट्राफिकले सिट्ठी बजाउँदा समेत आतङ्कित हुन थाली सकेको थिएँ …

(बाकीँ यता>>>)

कमेन्ट बक्स, Go to Bottom र ब्लगर प्रोफाइल ह्याक !

2011-11-21T09:18:00.001+05:30

मैले मेरा अघिल्ला केही पोस्टहरूमा पनि लेखिसकेको छु । कोडहरूको सामान्य सम्पादनबाट ब्लगरको रूप-रेखालाई धेरै हदसम्म परिवर्तन गर्न सकिन्छ र यहि लचकताका कारण म पनि अन्य निःशुल्क प्रदायकको बदला ब्लगरमै ब्लग लेख्ने गर्छु । हुन त पहिला पहिला यसरी कोडहरू परिवर्तन गरेर मात्रै लीन सकिने केही सुविधाहरू हाल ब्लगरले सहज रूपमै उपलब्ध गराइ सकेको छ आज कोडहरू ह्याक गरेर गरिने परिवर्तन पनि भोलिको दिनमा सहज उपलब्ध होलान्। तैपनि आजको पोस्टमा म ब्लगरको रूप-रेखा परिवर्तन गरेर यसलाई अझ सहज बनाउने केही टिप्सहरू राख्दै छु ।

कमेन्ट बक्सको साइज बडाउनुस: हुन त ब्लगरको कमेन्ट सिस्टममै व्यापक परिवर्तनको जरुरत छ र प्रविधिसँग चल्न रुचाउने धेरै साथीहरुले यसको डिफल्ट कमेन्ट सिस्टमको सट्टा अरू बहु उपयोगी कमेन्ट सिस्टम प्रयोग गर्नु भएको छ। तर यो पोस्टमा कमेन्ट सिस्टम हैन् कमेन्ट बक्सको आकार मात्रै परिवर्तन गर्ने जोरजाम गरिदैं छ ।

सामान्यतया ब्लगरको डिफल्ट टेम्प्लेटहरूमा कमेन्टको साइज निकै सानो हुने गर्छन् र त्यसमा केही लामो कुरा लेख्ने हो भने सफासँग हेर्न असजिलो हुन्छ वा स्क्रोल गरिरहनु पर्छ । तर एउटा सानो कोडको परिवर्तन गरेर तपाई ब्लगरको कमेन्ट बक्सलाई चौडा र सफा बनाउन सक्नुहुन्छ । अतः यदि तपाईँ ब्लगरको कमेन्ट बक्सलाई चौडा बनाउन चाहनुहुन्छ भने यसो गर्नुस:

१) आफ्नो ब्लगरको Dashboard मा जानुहोस् अनी Design हुँदैं Edit HTML मा।

२) अब “Expand Widget Templates” मा चेकमार्क लगाउनुहोस् र निम्न कोडहरू खोज्नुहोस्: (कोड खोज्न CTRL+F key थीचेर search गर्नु भयो भने छिटो र सजिलै भेटिनेछन्)।यदि तपाइँ Updated blogger Interface प्रयोग गर्नुहुन्छ भने ड्यासबोर्डबाट Templates>> Edit HTML मा जानुस र “Expand Widget Templates” मा चेकमार्क लागाउनुस् ।

यदि तपाईँले ब्लगरको डिफल्ट टेम्प्लेट प्रयोग गर्नु भएको छैन वा टेम्प्लेटमा केही तोड-मरोड गरिसक्नु भएको छ भने यो कोड ग्रुप केही भिन्न हुन सक्छ। त्यस्तो अवस्थामा तपाईँ

३) अब सो कोडग्रुपमा भएको width='100%' लाई width='550px'/> वा आफ्नो टेम्प्लेटको साइज अनुसार अलिकता घटाएर वा बढाएर ‘प्रिभ्यू’मा हेर्नुस् ।

४) आफुलाई चित्त बुझ्ने साइज मिलेपछि “SAVE TEMPLATE” मा क्लिक गर्नुस ।

एउटा कुरा याद गर्नुस: यहाँ बकसको साइज pixel मा निर्धारण हुन्छ र यो बक्सको साइज तपाईँको टेम्प्लेटको main-wrapper भन्दा केही सानो हुनुपर्छ ।

Go to bottom वा तल जानुहोस्: अघिल्लो पोस्टमा मैले पाठकको सुविधाको लागि कुनै पनि पेजको माथिल्लो भागमा एकै क्लिकमा पुर्‍याउने Back to Top बटन बनाउने तरिकाको बारेमा लेखेको थिएँ । यस पटक भने त्यसको ठ्याक्कै उल्टो विधिबारे लेख्दैछु ।

यसको उपयोगिता के हुनसक्छ भन्ने बारेमा आ-आफ्नै धारणाहरू होलान् । तर कुनै पनि पेज ब्राउज गरिरहँदा सो पेजको पुछार वा सबैभन्दा तलको भागमा एकै पटक पुर्‍याउनको लागि यो उपयोगी हुन्छ । (यहि पेजको वायाँपट्टी माथिल्लो भागमा रहेको आइकनबाट यसको प्रयोग गरेर हेर्नुस )

ब्लग भिजिटरले आफूले हेरिरहेको पेजको अन्तमा वा पुछारमा के रहेछ भनेर हेर्न खोजेमा लामो पेजलाई स्क्रोल नगरि एकै क्लिकमा पेजको अन्तमा पुर्‍याउन यो अनुप्रयोग सहयोगी हुन्छ ।

यदि तपाईँ पनि आफ्नो ब्लगमा Go to bottom को बटन राख्न चाहनुहुन्छ भने आफ्नो ब्लगरको Dashboard बाट Design मा जानुहोस र Add a Gadget मा क्लिक गर्नुहोस। (यदि तपाइँ Updated blogger Interface प्रयोग गर्नुहुन्छ भने ड्यासबोर्डबाट Layout>> Add a Gadget मा) ।अब खुल्ने पेजमा HTML/JavaScript मा थिच्नुहोस् । अब खुल्ने विण्डोमा Title खाली नै राखेर Content मा भने तलको कोड कपि गरेर पेस्ट गर्नुस । अन्तमा SAVE मा क्लिक गर्नुस ।

कोड:

याद गर्नुस:

यदि तपाईँ Go to Bottom को सट्टामा “तल”, "Down" वा अरु कुनै शब्द राख्न चाहनु हुन्छ भने माथिको कोडमा रहेको शब्द परिवर्तन गर्नुहोस । साथै तपाईँ यो बटनको लागि आफ्नै कुनै चित्र प्रयोग गर्न चाहनुहुन्छ भने रातो रङ्गको इमेज लिन्कको सट्टा आफ्नै चित्रको लिन्क राख्न सक्नु हुन्छ ।

ब्गलर प्रोफाइल लाई गुगलप्लसको प्रोफाइले विस्थापित गर्नुहोस् : सामान्यतया ब्लगरको “About me” वा ब्लगरको प्रोफाइलमा क्लिक गर्दा ब्लग भिजिटर सो ब्लगका एडमीन वा ब्लगरको प्रोफाइल पेजमा पुग्छन । यो प्रोफाइलमा ब्लगरको सामान्य परिचय र फोटो आदि राख्न मिल्छ तर सो पेजबाट पाठक र ब्लगर बीच प्रतक्ष अन्तरक्रिया भने त्यति सरल हुँदैन् । यदि तपाई ब्लगरको प्लेटफार्ममा ब्लग चलाउनुहुन्छ र तपाईँले गुगलप्लस पनि सक्रिय गराउनु भएको छ भने तपाईँ आफ्नो प्रोफाइललाई गुगलप्लसको प्रोफाइलमा जोडन सक्नुहुन्छ ।

यदि तपाईँ आफ्नो ब्लगर प्रोफाइलमा क्लिक गर्दा वा अन्य ब्लगमा कमेन्ट गर्दा बन्ने तपाईँको नामको लिन्कमा क्लिक गर्दा पाठकलाई सिधै तपाईँको गुगलप्लसको प्रोफाइल पेजमा पुर्‍याउन चाहनुहुन्छ भने यसो गर्नुस:

सुरुमा यो पेजमा जानुहोस र पेज स्क्रोल गरेर तल जानुस् ।

अब अन्ततिर भएको “I've read the above ...........Google+ profile on Blogger.” भन्दा अगाडि चेकमार्क लगाउनुस् र “SWITCH NOW “ मा क्लिक गर्नुस। यति बेला तपाईँले पुन: एक पटक आफ्नो जिमेलको पासवर्ड प्रविष्ट गर्नुपर्ने हुनसक्छ । पासवर्ड प्रविष्टिको पेज खुलेमा आफ्नो पासवर्ड हाल्नुस र अगाडि बढ्नुस् । अब तपाईँको ब्लगमा रहेको प्रोफाइल लिन्क वा तपाईँले अन्य ब्लगमा गरको कमेन्टको लिन्कमा क्लिक गर्दा भिजिटरहरू सिधै तपाईँको गुगलप्लसको प्रोफाइल पेजमा पुग्नेछन् ।

Happy Bloggging!

इन्टरनेट चैँ चलेकै छ है....

2011-11-15T17:52:00.001+05:30

लेखक: रमेश बान्तवा

इन्टरनेट आजको जमानामा विलासीताको वस्तु हैन, अत्यावश्यक सेवा भइ सकेको छ । मनोरञ्जन वा अद्ययनको लागि मात्रै हैन, सामान्य दैनिक जीवनमा पनि हरेक क्षेत्र र हरेक समयमा यसको उपयोग जरुरी जस्तै नै भइ सकेको छ ।

तर यही इन्टरनेट पनि जोड्न र चलाउनको लागि कहिलेकाहिँ पहाड चढ्ने जत्ति नै मेहनत गर्नु पर्दो रहेछ । यस पटक पुन: अतिथि कलम अन्तर्गत श्री रमेश बान्तवा जीको वास्तविक जीवनमा घटेको एउटा समसामयीक तर रोचक घटना प्रस्तुत गर्दैछु । पोस्ट उपलब्ध गराइदिनु भएकोमा वान्तबाजीलाई धेरे धेरै धन्यावाद् ।

इन्टरनेट चैँ चलेकै छ है....

यो कथा वास्तविक हो । कुरा मैले इन्टरनेट जोड्दाको हो। छोरी विदेशमा भएकोले कुरा गर्न सजिलो हुन्छ भन्ने लागेर, यस बारे बुझ्दा सस्तो र तुरुन्तै उपलब्ध हुनेमा युटिएल पर्‍यो र त्यही नै लिएँ ।

लिँदा खेरिनै “यो अलि ढिलो छ, तर पछि छिटो हुन्छ” भनेकोले म ढुक्क भै उनीहरूले भनेको मोडियम लिएर घर आएँ । सबै गर्दा चार हजार भन्दा बढी पर्‍यो । बल्ल तल्ल जोडियो तर काम चैँ रकेट युगमा गोरु गाडाको गतिमा चल्ने पो भयो! । कारण चार जनालाई पुग्ने सेवा चालीस जनालाई बाँडेको रहेछ, त्यसपछि त दूधमा जत्ति पानी हाले पनि सेतै देखिए जस्तै ‘चलेन’ भन्न नि नमिल्ने तर राम्ररी चलाउन नि नमिल्ने थियो कनेक्शन।

तर केही पछि टावर थपिने भनेकोले म पर्खिन बाध्य थिएँ । तर त्यो काम भयो भएन, मेरो काम भने भएन । अनि त्यसैका कर्मचारीलाई भन्दा एक जनाले भने "त्यही सिम कार्डले चल्ने एउटा फोन लिनुहोस्...” “...नेट पनि चल्ने फोन पनि चल्ने..." । केही बेरको नेगोसियसन पछि पाँच हजारमा फोन दुई दिनको ट्राएलमा फोन भिडाउने र भिडने काम भयो । लौ त नि दुबै काम हुन्छ भने के भो त भन लिईयो पनि । तर तीन दिन त ट्राई गर्दैमा ठिक्क भो !, अनि काम चैँ उही ताल ।

चौथो दिन, सेट फिर्ता गर्ने विचारले अफिसमा पुग्दा ति भाइ भ्याली बाहिर गएको र चार दिन पछि मात्र आउने थाहा भो। आए पछि काम नभएको र सामान फिर्ता गरुँ भन्दा त एक हजार कम दिन्छु पो भन्छन् । त्यस्तो घाटाको सौदा मैले मानिन र फोन पनि सँगै राखें । तर मेरो समस्या जहाँको त्यहिँ भो । कहिले नेट्वर्क नै नहुने, भए पनि एक पेज खोल्न नै धेरै समय लाग्ने भो । यो त भएन, जे भए सरकारी भने राम्रै होला भनेर एन. टि. सि. को ‘स्काई नेट’ लिने भएँ । तै तै, स्काईको सिम पहिलेकै फोनमा हाले पछि चल्ने भयो । तर यो पनि क्षमता भन्दा बडी वितरण ले ग्रस्त रहेछ । यसको पनि चल्ने गति त उस्तै रहेछ ।

अब मेरो टाउको दुख्न थाल्यो, कारण १२-१३ हजार खर्च गरेर पनि नेट भने कछुवा गति मै थियो । ‘सबैभन्दा ठूलो कुरा नजान्नू नै रहेछ’ भन्ने राम्रै सँग थाहा भो । अब यत्रो पैसा खर्च भैसक्दा पनि काम नभएपछि "तै रिन तै रिन बुढी बाख्री किन" भनेर म पुन: अर्को राम्रो सेवाको खोजीमा लागेँ । कुन राम्रो छ भनेर खोज्दा adsl सबै भन्दा ठीक लागेर घरबेटीलाई अनुरोध गरी आधी पैसा तिर्ने सर्तमा जम्मा ५ सय खर्च गरी लाईन जोडियो र चालु गरियो इन्टरनेट !।

यी त भए इन्टरनेट चलाउने कुरा । थरी थरीको सेवा र सेट चलाउँदा चलाँउदा नेट राम्ररी नचले नि ‘ज्ञान’ भने थुप्रै प्राप्त भयो । किनकी कुरो यत्तिकै सक्केन । adsl चलेपछि सबैकुरा ठीक भयो भन्ने सोच्नुहुन्छ भने त्यसपछिको तानाबाना अर्कै छ ।

एकदिन, राम्रै चलिराखेको नेट्को तार कुकुरले चुँडाई दिएपछि जोड्ने अनेक प्रयास गर्दा पनि केही लागेन । दुःख गरेर जोडे पनि भविष्यमा पुन घटित हुन सक्ने यस्तै आकस्मिक सम्भाव्ताको हवाला दिएर साहुजीले ‘हाइटेक सल्लाह’ दिए । अनि सल्लाह बमोजिम मैले पनि तारको झन्झटबाट मुक्ती नै पाईने सोचेर फेरि अर्को वायरलेस किनेँ। १८०० ।- तिरेर ल्याएर जोड्दा कनेक्ट र डिस्कनेक्ट भइ रहने हुँदा फिर्ता दिने बिचारले मोडियमको बिर्को खोज्दा त उहि पूर्व जन्मको दुस्मन कुकुरले उहिलेनै कर्‍याप-कुरूप बनाई सकेछ । अब परेन त फसाद! फिर्ता दिने सर्तमा ल्याएको भए पनि सहि सलामत नभए पछि फिर्ता दिने कुरै भएन र त्यो पनि त्यसै थन्क्यो ।

आखिर जम्मै गरेर लगभग १५००० जति सिद्ध्याएर उपलब्ध प्राय: सबै सेवाको सदुपयोग र दुरुपयोग गरिसकेपछि नयाँ नयाँ प्रविधिको मेला र झमेला दुबै सकेर बसेको छु । तर सन्तोषको कुरा चैँ के भने इन्टरनेट चैँ चलेको छ है ।

मैले नगरेका कसरतहरू !

2011-11-08T14:43:00.001+05:30

(यस पोस्टमा लेखिएका सबै घटना र पात्रहरू वास्तविक हुन्। यी घटनाहरू अरू कसैको जिन्दगीसँग मिल्न गएमा सामान्य कुरा र न मिलेमा भने संयोग हुने छ ! )

कुरो आजभन्दा धेरै वर्ष अगाडिको हो । एस.एल.सि. सकेर रिजल्ट पर्खने बेलामा समय कटाउन दिनभरि गफ चुटेर बसिन्थ्यो । आजकल जस्तो फलानो, ढिस्कानो कोर्सको बाढी नआइ सकेको हुनाले त्यो समय कसै-कसैले कुनै “भाषा प्रशिक्षण” मा बिताउथे भने अरूहरूको भने अधिकांश समय गफ्फिन मै व्यतीत हुन्थ्यो तिन ताका । एकदिन कुरै करामा घर सँगैको एउटा साथीले यो बीचमा 'जिउ बनाउने' कुरो निकाल्यो । हुन त मन मनमा मलाई आफ्नो दुब्लो पातलो ज्यान केही गरे पनि बन्दैन जस्तो लाग्थ्यो, तर साथीले ‘केही गरे पो बन्छ, गर्दै नगरे के बन्छ र?’ भने पछि लौ त नि, के गर्ने भनेर कुरो बढाइयो । उसले भोलिपल्ट देखि बिहान बिहान ‘एक्सरसाइज’ गर्ने र जिउ बनाउने आइडिया निकाल्यो ।

मेरो घरको पुरानो भँडारमा खानतलासी गर्दा कतै पुरानो एक जोडि डमबेल (Dumbbell) फेला परे भने साथीले एउटा छाती चौडा पार्ने स्प्रिङको बन्दोबस्त गर्‍यो । अनि सबेरै उठेर ताजा अक्सिजन लीन दौडने र साँझमा घरैमा बसेर फलाम उचालेर मसल बनाउने निर्णय भयो । एक मनले त बल्ल बल्ल जाँच सक्केर केही आरामले सुत्न पाइएको छ, कहाँ फेरि बिहान बिहानै उठ्ने जस्तो लागेको थियो । तर फेरि उसको ‘४-५ महिना अलिकता समय बिताए कलेज जाने बेलामा हिरो जस्तो जीउडाल बन्ने’ भन्ने आकर्षक प्रलोभनले पनि उक्साइ रहेको थियो ।

त्यसैले ल जा त!, जे सुकै होस, ‘भोलि देखि नै सुरु गरौं जिउ बनाउने काम’ भनेर बिहान ५ बजे उठेर स्वच्छ हावामा दगुर्ने र कसरत सुरु गर्ने निर्णय गरियो ।

यसै पनि जाडो महिना थियो। त्यसमा पनि भर्खर जाँच सक्केर ५-७ दिन मात्रै ७-८ बजे सम्म सिरक भित्रै बसेर एस.एल.सि. सक्केको हाइसन्चो मनाइरहेको बेलामा बिहान ५ बजे नै उठ्नु भनेको पहाड नै जस्तो लागेको थियो । झन् छिटै उठ्नुपर्छ भन्ने मनमा भएर भोलिपल्ट बिहान ४ बजेतिर नै निन्द्रा खुल्यो ।

बाहिर चिसो थियो र उठेर चिसो पानीले मुख धुन पनि सोच्नै पर्ने जस्तो स्थिति थियो । अघिल्लो दिन, बिहान जो पहिला उठ्छ उसले अर्कोको ‘मा पुग्ने निधो भए पनि “आ! यस्तो जाडोमा कहाँ निस्कने !” भन्ने सोचेर म फेरि सिरक भित्र घुस्रेँ । ‘बरु साथी पनि मस्त निदाए हुन्थ्यो !’ भन्दै कामना गरेर यसो झकाएको मात्रै थिएँ, एलार्म राखेर सुतेको साथीले ढोका ढकढकाउन थालि हाल्यो (कस्तो बेइमान साथी !)। अब त इज्जत जोगाउनै पनि उठ्नु पर्‍यो । त्यसपछि जसोतसो हात मुख धोएर दुबैजना निस्कियौं ।

दुबैजाना अनाडी, कति दौडने, कुन गतिमा दौडिने, कसरी दौडने कुनै हिसाब थिएन। बस्, अब ‘जिउ बनाउने हो’ भन्दै न्वारन देखीको बल निकालेर जोर लागेसम्म आफ्नो पछाडि कोही बन्दुक लिएरै लखेटी रहेकै छ कि भन्ने जस्तो गरेर कुद्यौं । बिहानको दौड सकेर घर पुग्दा जाडो महिनामै पनि दुबै जनाको पसिना बगिरहेको थियो ।

दोस्रो दिन फेरि इज्जत जोगाउने हिसाबले म नै साथी भन्दा पाँच मिनेट अगाडि उठेर उसको घरमा पुगेँ । अनि फेरि चल्यो बेहिसाब, बल निकालेर दौडने उपक्रम । त्यसो त बाटोमा केही ‘पुराना खेलाडीहरू’ सुस्त रफ्तारमा, तर हिँडेको जस्तो देखिने गरी छिटो-छिटो पाइलामा ‘मर्निङ वाक’ गर्दै गरेको देखिन्थ्यो । तर साथीले यसरी बिस्तारै हिँडेर “मेन्टेन मात्रै हुन्छ...जिउ नै बनाउने हो भने कुद्नै पर्छ” भनेपछि हाम्रो रफ्तार ‘गोल्ड मेडल’ पाउन ज्यान फालेर दौडिएको धावकको भन्दा कम हुँदैनथ्यो । घर नजिकै सानो गौचरनको चउर थियो (अहिले पनि छ है :), हामी घरबाट सिधैँ त्यही हानिन्थ्यौं । अरू पुराना कसरतकर्ताले चउरको २ चक्कर सक्दा नसक्दै हामीले भने ३ चक्कर पुर्‍याइ सकेका हुन्थ्यौं ।

साँझमा घरको छिँडीमा बसेर जोर चलेसम्म स्प्रिङ तान्ने र फलाम उचाल्ने काम पनि जारी नै थियो । सायद अरूले सुरुमा दुईटा, तिन’टा गर्दै स्प्रिङ थप्दै लग्थे क्यार। हामीलाई भने छिटै ज्यानदार बन्नु परेकोले चार वटै स्प्रिङ राखेर दुई हातलाई सकेसम्म फैलाएर पाखुरा फुलाउने काममा लाग्यौ। चारवटा स्प्रिङलाई एकै चोटि जबरजस्ती तान्न खोज्दा कति पटक स्प्रिङले नै आफूलाई तानेको कुरा पनि अब भने सार्वजनिक गर्दा रमाइलै लागेको छ ।

डमबेल पनि सायद सुरुमा हल्का उठाएर पछि मात्रै अलिक भारी वजनको उठाउनु पर्ने हो, तर आफूसँग जे थ्यो, त्यही एउटै थियो । त्यसैले जत्ति बढि उचालिन्छ, त्यत्ति नै छिटो पाखुराको मसल पनि उठ्छ भनेर त्यही फलामको डल्लो बलजफत उठाउन थाल्यौं ।

२-४ दिन फलाम उचालेपछि पाखुराको मसल बढ्नु भन्दा पनि अलिकता भएको मासु पनि तन्किएर कता हरायो कता ! । छाती चौँडा होला भनेर तानेको स्प्रिङले ‘आर्म्स’ र ‘विङ्स’ बढाउनुको सट्टा भुँडीतिरको बचेखुचेको छाला पनि मादलको दुईछेउको तने जस्तो गरि तनक्क तन्केको थियो ।

वास्तवमा ५-७ दिनमा चमत्कार हुने कुरो केही थिएन र हामीले गरेको कसरत पनि एकदमै अनियमित र अव्यवस्थित थियो । त्यसैले केही दिनको तथाकथित कसरत पछि पेटको छाला तन्केर हलचल गर्दा र खोक्दा समेत पुरै जिउ नै तरङ्गित हुन थालिसकेको थियो भने, आफ्नै घरमा तल-माथि गर्दा पनि भरेङको हरेक खुड्किलो पार गर्दा पहाडै काट्नु परेको अनुभूति हुन थालेको थियो । तैपनि हिम्मत कायम राख्न कहिले उ मलाई ‘तिम्रो विङ्स निक्लँदै छ!’ भनेर हौस्याउथ्यो त कहिले म उसलाई ‘तिम्रो पाखुराको मसल अलि बडैकै हो है ! “ भनेर जोस्याउथेँ । घरमा एक्लै हुँदा सर्ट फुकालेर ऐना अगाडि उभ्भिएर हेरिन्थ्यो ... कता कता छातीको चौडाई २-४ एम.एम. बडैकै हो कि जस्तो पनि लाग्थ्यो। तर चियाको गिलास टेबुल देखि मुखसम्म पुर्‍याउने उपक्रम गर्दा र थालको भात मुख भित्र हुल्ने जोरजाम गर्दा समेत अङ्ग-अङ्गमा दबाब महसुस हुन थालिसकेको पनि थियो । केही दिनको निरन्तरता पछि कहिलेकाहीँ मनमा “आ! व्यर्थमा के नचाहिँदो काममा लागिएछ!” जस्तो पनि लाग्थ्यो भने । सुगठीथ शरीर लिएर नयाँ नयाँ कलेजमा छिर्दा हुने अनुभूतिको पूर्वाभासले अझै हौसला दिइरहेको थियो ।

हप्ता दिन जत्ति यसरी नै चलिरह्यो । कहिल्यै कसरत र शारीरिक श्रम नगरेको जीउको २०५ वटै जोर्नीहरू हावा लाग्दा पनि दुख्ला जस्तो भइसकेको थियो । आलो-पालो गरे बिहान कहिले म कहिले उ पहिला उठेर एक-अर्काको घरमा जाने क्रम चलिरहेको थियो । अचानक एक दिन उसको पालोमा उ मेरो’मा आएन । आज साथी निदाए छ कि क्या हो भनेर म नै उसैकोमा पुगेँ ।

उसको कोठामा पुग्दा, सोचे भन्दा विपरीत दृश्य देखियो । जाडो महिनामा पनि चिट-चिट पसिना काटेर हनहनी ज्वरो आएको साथी खाटमा लखतरान सुतिरहेको थियो । उमेर पाको नभइ सकेको भए पनि, साथीको हालत देखेपछि यो ‘एकसरसाइज गर्दा दुईसरसाइज’ भएकोले निम्तेको परिणाम हो भन्ने बुझ्न बेर लागेन ।

विस्तारै विस्तारै सुरु गरेर अलि अलि बढाउँदै लैजानु पर्ने शारीरिक कसरतको नियमलाई हामीले छिट्टै ‘हिरो बडी’ बनाउने सोचमा त्वरित् विधिमा लान खोजेका थियौँ । अन्न पानीको शरीर न हो, यस्तो अव्यवस्थित भार कति दिन थेग्थ्यो । साथी ५-७ दिन राम्रै ओछ्यान पर्‍यो । आफ्नो घर-छिमेककै पुरानो साथी बिरामी परेकोमा मन खिन्न त थियो नै, तर भोलिपल्ट देखि बिहान बिहानै उठेर एक्सरसाइज गर्न जानु नपर्ने खुसीले भित्र भित्र मन कम्ता हर्षित भएन ... (क्रमशः...)

(अर्को भाग यता>>>)

सन्त बहादुर पनि ड्याडी भएछ !

2011-10-30T15:06:00.001+05:30

त्यसो त सन्त बहादुरको कान्छो छोरा समेत अहिले २० वर्ष नाघिसकेको छ र उसको सबैभन्दा जेठी छोरीको उमेर त चालीसको हाराहारीको छ । तर सन्त बहादुर ड्याडी भने भर्खरै भएको हो । कुरो बेमेल लागे पनि यथार्थ भने यस्तै छ ।

सन्त बहादुर करिव ३५-४० वर्ष अगाडि २-३ जना परिवार सहित राजधानी भित्रिएको थियो । उसको पुर्खौली घर कतै पश्चिमतिर थ्यो क्यार । बाबु-बाजेको जग्गा जमिन धेरै जना दाजुभाइमा बाँड्दा गरी खान नपुग्ने भएपछि जे भा’को जेथा उतै बेच बिखन गरेर उ नेपाल खाल्डो भित्रिएको थियो । पुरानो नेपाल खाल्डोमा पसेपछि धेरै समय भौँतारियो सन्ते ।

चिनजानका कोही नभएका अरू काममा आफ्नो बुता पनि नभएकोले त्यति बेला ४-५ जनाको ज्यान पाल्न उसलाई हम्मे हम्मे पर्थ्यो । दिनभर ज्याला-मजदुरी र अरूको खेत-बारी खन-जोत गरेर साँझमा बस्ने ठाउँमा फर्कँदा उसका छोराछोरोहरू “बा ! बा !!” भन्दै उसको पछि लाग्थे ।

समय बित्दै गयो, सन्तले २-४ जना पुगि सरेका लाई पनि चिन्यो, मेहनत-मजदुरी र इमानदारीले पनि पहिचान बनायो । रहँदै बस्दा टोल छिमेकको सम्पर्क र भनसुनबाट १-२ जना खाइलाग्दाहरूका ठाउँको जग्गा जमिन खनजोत गरेर जग्गाधनीलाई नि पुग्ने आफूलाई नि गर्जा टर्ने गरी खेती किसानीमै रमाउन सक्ने भयो सन्त । अर्काको जमिन जोत्दा उसलाई घरीघरी गाउँमा बेचेको आफ्नो जग्गाको पनि ख्याल आउँथ्यो र मन चसक्क काट्थ्यो तर बिहान बेलुकीको हातमुख जोर्ने समस्या टरेकोले पहिलाभन्दा सन्तोषी देखिन्थ्यो सन्त । फेरिएको समयमा उसका अरु १-२ सन्तान पनि बढेका थिए भने स्कूल जान थालेका उसका छोरा-छोरीहरू उसलाई ‘बुबा’ भनेर बोलाउन थालेका थिए ।

अझै केही समय बित्दा देशमा केही परिवर्तन भयो र जमिन जोत्नेको पनि जमिनमा भाग आउने कानुन बन्यो । सन्त बहादुरको जीवन झनै आशावादी बन्यो । समयको प्रवाहसँगै 'जोत-को-पोत' भन्ने कानुन र भूमिमा द्वैत स्वामित्वको अन्त गर्ने नियम बनेपछि भने उसको जीवनको तस्विर नै बदलियो ।

सुनिन्छ, केही समय अगाडि उसले आफ्नो मोहियानी बापत आएको २ रोपनी जग्गा करौडौंमा बेचेको छ । आजकल ऊ डेराको घर छाडी आफ्नै जमिनमा बनेको सुन्दर घरमा बस्छ । घर मुनिको सटरमा उसको आफ्नै किराना पसल छ । उसका छोरा-छोरीहरू पनि कोही कलेज पढ्छन् त कोही काममा लागिसके । बिहान बेलुकी सन्त आफ्नो पसलमा आफैँ बस्छ र गाउँलेहरू उसलाई 'सन्त साउ' भनेर बोलाउँछन् । अँ त, भनिरहनु नपर्ला उसका शिक्षित छोराछोरीहरू उसलाई आजकल ‘ड्याडी’ भनेर बोलाउने गर्छन् ।

लोडसेडिङ्ग कम गर्ने केहि सुझावहरु

2011-10-23T08:05:00.001+05:30

आज ब्लगमा, केही समय यता इन्टरनेटको माध्यम बाट परिचित हुनु भएका श्री रमेश बान्तवा जीको पोस्ट प्रस्तुत गर्दैछु । आजको पोस्ट मेरो ब्लगको पहिलो ‘अतिथि कलम’ पनि हो । प्रस्तुत छ, केही साल यता देखि विकराल समस्या बन्दै गएको लोडसेडिङगको समस्या लाई कसरी कम गर्न सकिन्छ भन्ने बारेमा रमेश जीले तयार गर्नु भएको यो पोस्ट:

(आफ्नो विचारपूर्ण लेख उपलव्ध गराइदिनु भएकोमा रमेश जीलाई धेरै धेरै धन्यवाद्)

लोडसेडिङ्ग कम गर्ने केहि सुझावहरु

लेखक: रमेश बान्तवा

अहिले लोडसेडिङ्गको ब्यापक मारमा सबै नेपालीहरू ग्रस्त छन् । विद्युत् प्राधिकरणले लोडसेडिङ्ग लाई ७ भागमा विभाजित गरि लागु गरेको छ । जस अनुसार १६ घण्टा सम्म पनि बत्ति बन्द हुन्छ । यसै प्रसङ्गमा, नया ऊर्जा उत्पादन नगरीकन पनि रहेको ऊर्जाको सहि व्यवस्थापन गर्न सके मात्रै पनि हाल भएको र हुने गरेको लोडसेडिंङ्गको विकराल समस्यालाई केही हद सम्म भए पनि कम गर्न सकिन्छ ।

भनिन्छ ऊर्जा जोगाउनु पनि ऊर्जा एक किसिमले उत्पादन गर्नु जस्तै नै हो । त्यसैले नयाँ उर्जा उत्पादनको साथसाथै, रहेका ऊर्जाको बचत र व्यबस्थापन गर्नु पनि एकदमै महत्वपूरण कुरा हो। यसको लागि मैले यहाँ केही सुझावहरू प्रस्तुत गरेको छु ।

सुझाव १ -- उपयोगको प्राथमिकता

लोडसेडिङ्गमा पनि होर्डिङ्गस र हेलोजीन काठमाडौं लगायत विभिन्न ठुला शहर हरुमा विज्ञापनका ठुलठुला होडिङ्ग बोर्डहरु राखीएकै छन् । जसमा २००० वाट देखी ५०० वाट का २ देखी १० वटा सम्म "हेलोजीन" बत्ती राखिएको हुन्छ । अत्याधिक विद्युत् खपत हुने समयमा ति बत्तीहरू पूर्णत बन्द गर्ने हो भने या लोडसेडिङ्ग भइ रहुन्जेल लाई त्यस्ता बत्तिहरु बाल्न निषेध नै गर्ने हो भने बिद्युत् खपत कम भै त्यस्को लाभ र्सवसधारणे पाउने थिए । उदाहरणको लागी सानो नमुना प्रस्तुत छ :

एउटा ५०० वाटको हेलोजीन बन्द गर्दा ६० वाटको ८ वटा चिम बल्न पुग्छ, जसले लगभग ६ देखी ८ वटा कोठा मा बत्ती बल्छ, अर्थात लगभग दुई देखि तीन साधारण परिवारलाई बिद्युत् उपयोग गर्न पुग्छ । कतै कतै एउटै होडिङ्ग बोर्डमा १००० वाटको १० देखी २० वटा सम्म चिम प्रयोग गरेको देखिन्छ ।

मेरो सोझो हिसाबले त १००० वाटको १० वटा हेलोजीन बत्ति भएको एउटा विज्ञापनको लागि राखिएको होडिङ्ग बोर्ड बत्ति बन्द गर्दा अन्दाजी ४० साधारण घर परिवारले विद्युत् प्रयोग गर्न पाउने देखिन्छ ।

तर्सथ व्यापारिक प्रयोजनलाई भन्दा सर्वसाधारणलाई प्राथमिकता दिएमा उचित हुने थियो की । जब सम्म लोडसेडिङ्गको समस्या रहि रहन्छ तव सम्मलाई होडिङ्ग बोर्डहरूमा राखिएका सम्पूर्ण हेलोजीन लाइटहरु निषेध किन नर्गने भन्ने मेरो विचार हो । कसैको निजी लाभ भन्दा सर्वसाधारण लाई पहिलो प्राथमिकता दिनु नै बेश भन्दा अतिशयोक्ति नहोला ।

सुझाव २—समयको वर्गीकरण

मेरो हिसाबमा अत्यावश्यक, आवश्यक, न्यून आवश्यक गरि लोडसेडिङ्ग अवधिलाई तीन भागमा वर्गीकरण गरि त्यस अनुसार विद्युत् कटौती गरेमा कम समय मात्र लोडसेडिङ्ग खप्नु पर्थ्यो । जसको नमुना तल प्रस्तुत छ ।

अत्यावश्यक आवश्यक न्यून आवश्यक

१ विहान १०-४ बजे सम्म बेलुकी विहान५-९ बाँकी समय
२ साँझ ६ - १२ रात्रि

उपरोक्त तालिका अनुसार अत्यावश्यक समयमा सवै ठाँऊमा आवश्यक समयमा उचित ठाउँमा र न्यून आवश्यक समयमा सम्भव भएमा मात्र आपूर्ति गर्ने र बाँकी समय विशेष स्थानहरू बाहेक सबै तिर आपूर्ति बन्द गर्ने हो भने लगभग ६ या ७ घण्टा मात्र लोडसेडिङ्ग समस्याको मारमा परिन्थ्यो ।

मैले समयलाई विभाजन गर्दा निम्न नीति अनुसार गरेको हुँ :

जस्तै बिहान ४ बजे बाट दैनिकी सुरु हुन्छ । यो समय घरेलु प्रयोजनमा बढि प्रयोग हुन्छ । बिहान ९ बजे सम्ममा प्रायः सबै कार्यालय स्कूल व्यापारिक थलो इत्यादि का लागी प्रस्थान गर्दछन । ९ बजे देखी १० बजे सम्मको १ घण्टा खासै विद्युत् प्रयोग हुँदैन, कारण सबै आ-आफ्नो गन्तव्य तर्फ पुग्न व्यस्त हुन्छन् । यो १ घण्टा विद्युत् आपूर्ति बन्द भए पनि फरक नपर्ला ।

अब बिहान १० देखि साँझ ४ बजे सम्म अत्यावश्यक समय मान्नु पर्छ भन्ने मेरो विचार हो किनकी यही समय नै सारा काम काज सम्पन्न गर्ने समय हो । अव साँझ ४ देखी ६ बजे सम्मको समय न्यून समय हो भने म ठान्दछु। किनकी यो समय भनेको बिहान अफिस स्कूल व्यापारिक थलो आदी गएकाहरु घर फर्कने समय हो । यस बखत पति विद्युत्को प्रयोग न्यून रहन्छ र यो २ घण्टा पनि विद्युत् कटौती गर्दा उचित नै होला ।

अव साँझ ६ या ७ बजे ११ बजे सम्म अत्यावश्यक समय मात्र पर्दछ । रात्रि १२ बजे बाट ४ सम्म सबै निन्द्रामा मस्त हुने हुँदा यस बखत पनि विद्युतको कटौती गरे उचित हुन्छ तर विद्युत् कटौती गर्दा सबै तिर नै गर्नु पर्दछ ।

यसरी सबै तिर एकै साथ विद्युत् कटौती गर्दाको बचतले सबै तिर एकै पटक आपूर्ति गर्न पुग्छ भन्ने मेरो ठम्याई हो ।

यसरी समय तालिका अनुसार लोडसेडिङ्ग गरेमा जम्मा २४ घण्टामा ७-८ घण्टा मात्र लोडसेडिङ्ग को मारमा परिन्छ, जुन अहिलेको लोडसेडिङ्ग को समय भन्दा लगभग आधा मात्र हुन आउँछ । यसरी लोडसेडिङ्ग को समय पनि कम हुने, अत्यावश्यक समयमा प्रयोग गर्न पनि पाइने हुँदा यसलाई विद्युत् प्राधिकरणले मनन किन नगर्ने भन्ने मेरो सुझाव एवं आग्रह छ ।

के सामाजिक सञ्जालले हाम्रो दूरी झनै बढाउँदै छ ?

2011-10-17T20:59:00.001+05:30

“Congratulations!”, “विजया दशमीको शुभकामना!”, “Happy Birthday !!!” वा यस्तै-यस्तै धेरै शुभकामना र सुवेक्षाले तपाईँ हाम्रो सामाजिक सञ्जालको पेजहरू बराबर भरिने गर्छन् । मौसमी वा बेमौसमी यस्ता शुभकामना र सन्देशहरूको बर्षातको बीचमा कहिलेकाहीँ लाग्नसक्छ फेसबुक, ट्वीटर, गुगलप्लस वा यस्तै अन्य केही सामाजिक सञ्जालले हामीहरुलाई एक-अर्कासँग नजिकिन कत्ति सहज बनाएको छ । हाम्रो हरेक सानो ठूलो समाचार, सन्देश र सुख-दु:ख बाँडने एउटा मजबुत माध्यम बनेको छ यो सामाजिक सञ्जाल । तर सामाजिक सञ्जालले हामीलाई के साँच्चै नजिक्याएका हो त ? ।

पश्चिममा धेरै अध्ययन र अभिमतको सूचकाङ्कको माध्यमबाट माथिको प्रश्नको जवाफ खोज्ने वा सामाजिक सञ्जालको सार्थकता सिद्ध गर्ने प्रयास गरिएको छ । तर यसको नतिजा भने बढो अचम्म लाग्दो देखिएको छ । वास्तवमा सामाजिक सञ्जालले हामीलाई नजिक्याउने भन्दा पनि टाडा बनाउने काम गरिरहेको छ । हो तपाईँले ठीकै पढनु भएको छ सामजिक सञ्जालले हामीलाई एक आपसमा नजिक्याउने हैन् हामी-हामी बीचको भौतिक दूरी लाई झनै बढाइदिएको छ । झ्वाट्ट सुन्दा अलिक बेमेल लाग्छ यो कुरा तर वास्तविकता यही नै हो ।

कतिपय अवस्थामा पुराना, छुटेका वा विछडिएका साथी सँगातीसँग पुनर्मिलन गराउने काम सामाजिक सञ्जालले नगरेको हैन्, तर सामजिक सञ्जालको सम्बन्ध धेरै अवस्थामा केवल इन्टरनेटको संसार वा अवास्तविक दुनियाँमा मात्रै रहने गरेको छ । केही समय अगाडि मैले पढेको एउटा अनलाइन रिपोर्टमा त यत्ति सम्म पनि लेखिएको थियो कि मानिसहरू एक-आपसमा हेलमेल हुन हैन, बरू एक-अर्कासँग लुकेर बस्नको लागि सामाजिक सञ्जालको बढी प्रयोग गर्छन् । कुरो एकदम सहि हो, एकजना साथीको जन्मदिन छ, तपाईँ समयले भ्याए पनि वा हिँडने बाटोमै परे पनि उसको घरमा गएर जन्मदिनको शुभकामना दिन जानुहुन्न । तपाइँ केही लज्जा, केहि असहजपन र केही सामाजिक परिवेशको तानाबानाले सिधैँ साथीको घरमा गएर ‘बर्थडे विस’ गर्न, चाडबाडको शुभकामना दिन वा परीक्षामा सफल भएकोमा लड्डु लैजान सक्नुहुन्न । तर फेसबुकको वालमा गएर ‘जन्मदिनको शुभकामना’ लेख्न वा ट्विटरबाट ‘Congratulations!’ लेख्न तपाईँलाई सहज लाग्छ । तपाई ब्राउजर खोलेर उसको पेजमा जानुहुन्छ र वास्तवमा भेट हुँदा औपचारिकता कामय गर्न भन्न अलिक सरम लाग्ने शुभकामना र प्रगतिको सुवेक्षा निर्धक्क दिनुहुन्छ ।

एउटा अवास्तविक दुनियाँमा तपाईँ र तपाईको मित्रको सम्बन्ध प्रगाढ बन्दै जान्छ... तर यही बीचमा तपाइँले आफ्नो साथीलाई नदेखेको वर्षौँ भइसकेको पनि हुनसक्छ ।

सामाजिक सञ्जालको प्रयोग बढ्दै जाँदा, हामी भौतिक शरीरधारी प्राणी विस्तारै आफ्नो अस्तित्व अवास्तविक दुनियाँमा सबल बनाउन थाल्छौँ । अनि फेसबुकमा नै जन्मदिन मनाउँछौ., ट्वीटरबाट परीक्षामा पास भएको खुसी बाँड्छौं, गुगलप्लसमा बिहेको तस्विर अपलोड गरेर रमाउँछौ। दसैँका शुभकामनाहरू मात्रै हैन् अवास्तविक खसी देखि लिएर तिहारका मिठाई अनि जन्मदिनका उपहार समेत आभासी वा अन्तर सञ्जालको लोककै मिल्न थालेको छ हामीलाई । झ्वाट्ट हेर्दा भावनात्मक रूपमा हाम्रो सबन्ध प्रगाढ बन्दै गएको जस्तो लागे पनि वास्तवमा भौतिक रूपमा हामी एक-अर्काबाट झनै टाडा-टाडा हुँदै गएका छौँ ।

भलाकुसारीको सजिलो माध्यम सामाजिक सञ्जाल बनेकोले घरायसी भेटघाट गर्ने कुरा त धेरै टाढाको भयो, टेलिफोनको कुराकानी समेत गर्ने हाम्रो बानी विस्तारै घट्दै गएको छ । कम्प्युटरका कीबोर्ड र माउसमा क्लिक गरेर मात्रै हैन्, वास्तविक धरातलमा सोचेर हेर्दा सामाजिक सञ्जालले साँच्चै अचम्मको स्थिति सृजना गर्दै छ। सामाजिक सञ्जालले नजिक बनाउन नखोजेको हैन्, तर त्यही नजिक हुने क्रममा धेरै जना वास्तविक जीवनमा भने टाढा भएका छन् ।

हाम्रो अस्तित्व विस्तारै दुई भागमा विभक्त हुँदैछ। ‘भौतिक म’ र ‘अवास्तविक म’ । भौतिक ‘म’ का भौतिक रूपमा परिचय र पहुँच भएका धेरै साथीसँगाती छन् र त्यो ‘म’ ले भौतिक जगतमा आफ्नो भूमिका निभाएर बस्छ भने अवास्तविक मका पनि धेरै आभासी बन्धु-बान्धवहरू छन् आभासी संसारमा । यति मात्रै हैन्, ईन्टरनेटको दुनियामा कसैको अस्तित्वको प्रत्याभूति नहुने र दोहोरो तेहरो उपस्थिति पनि सहज हुने हुनाले कति भौतिक प्राणीका पनि अनगिन्ती अभौतिक साथीहरू होलान यो आभासी दुनियाँमा ।

जे होस, आभासी संसार रोमाञ्चक मात्रै हैन्, खोक्रो पनि छ। यसो भन्दैमा कुनैपनि सामाजिक सञ्जालको उपयोग सही नभएको भन्ने पनि हैन् । म आफैँ सामाजिक सञ्जालको एउटा सक्रिय प्रयोगकर्ता भएकोले सामाजिक सञ्जालको सहि उपयोगको म सधैं हिमायती छु ।

गज्जबको छ सामाजिक सञ्जालको जादु । अरूको कुरा नगरी फेरि पनि आफ्नै नितान्त वैयक्तिक प्रसङ्ग उठाउने हो भने पनि, एकातिर विगतमा अत्यन्त नजिक रहेका मेरा धेरै साथीहरू अहिले फेसबुकमा मात्रै सीमित भकाएछन् भने उता फेसबुककै माध्यमबाट परिचित केही नयाँ साथीहरू विगतका अनन्य मित्रहरू भन्दा पनि अझ आत्मीय भएका छन् । त्यसैले सामाजिक सञ्जालले हामीलाई नजिक्याई रहेको छ कि झन् टाढा गराइरहेको छ भनेर ठ्याक्कै भन्न भने गाह्रै छ । तर मित्रताको नाता जति नै फैलिए पनि यो आभासी संसारको अत्याधिक नाता अवास्तविक दुनियाँमा मात्रै सिमित भएको भने पक्कै हो ।

सामाजिक सञ्जालले हामीलाई ननजिक्याएको हैन् तर त्यो समीपता प्राय: ‘लाइक’, ‘+1’, ‘retweet’ मा मात्रै सिमित हुन्छन् । त्यसमाथी पनि छद्मनाम, अवास्तविक समूह आदिले सामाजिक सञ्जाललाई झनै अविश्वसनीय बनाउँदैछ । बाँकी तपाईँहरूको विचार :), के सामाजिक सञ्जालले हाम्रो दूरी झनै बढाउँदै छ त ?

चोर जी, कृपया ध्यान दिनुस्, डाँका महोदय कृपया सजग हुनुस !

2011-10-11T10:56:00.001+05:30

केही समय अडि देखि सुरु भएको बजार अनुगमन र सम्बन्धित निकायको उपभोक्ता प्रतिको दायित्वबोध र स्व कर्तव्य बोधले ‘यहाँ केही हुँदैन’ भन्ने भावमा पनि ‘केही गरे त अवश्य केही हुने रहेछ’ भन्ने एक किसिमको आस जगाएको थियो । गर्दै नगरे त केही पनि हुँदैन, तर प्रयास गर्ने हो भने केही न केही त अवश्य नै हुन्छ भन्ने एउटा लहर पनि वर्षौसम्म सुतेर बसेको निकायको कुम्णकर्णे निन्द्राको अन्तसँगै पुनः-जागृत भएको थियो। असल काम गर्नेले पुरस्कार नपाए पनि गलत कार्य गर्नेले दण्ड भने अवश्य नै पाउनुपर्छ भन्ने मेरो राय छ । किनकी असल काम गर्नेले पुरस्कार नपाउँदा पनि यदि काम गर्ने ‘सच्चा असल’ हो भने उसको गराइमा भिन्नता आउँदैन तर गलत काम गर्नेले सजायँ नपाउने हो भने समाज बस्न लायक ठाउँ रहँदैन र त्यस्तो समाजमा सामाजिक, आर्थिक, सांस्कृतिक सबै रूपमा तहसनहसको बाटोमा लाग्छ ।

माथिकै कुरालाई अलिकता भिन्न तवरले सोच्ने हो भने, असल काम गर्नेलाई पुरस्कार वा प्रोत्साहन दिन अबेर गरेर केही बिग्रँदैन तर खराब कार्य गर्नेले दण्ड वा सजायँ पाउन भने ढिलाई गर्नु हुँदै हुँदैन । अनि यदि गलत कार्य गर्नेले सो गल्ती वा अपराधलाई बारम्बार दोहर्‍याई रहेको छ भने के गर्ने त ? । सबैको एउटै जबाफ हुनसक्छ “तुरुन्तै कार्यवाही गर्ने” । अझ सो गल्ती वा हेलचेक्र्याइँ मानव स्वास्थसँग प्रत्यक्ष सम्बन्ध राख्ने संवेदनशील विषयसँग सम्बन्धित छ भने आम जनता वा सम्बन्धित निकायको धारणा के हुनु पर्ने हो त ? । “यथाशीघ्र कारबाही !”, “यथाशीघ्र कारबाही !!” र “यथाशीघ्र कारवाही !!!” ।

मलाई पनि लाग्छ यसमा दोस्रो पटक सोच्नु पर्ने कुनै जरुरत छैन्, मानव स्वास्थ जस्तो संवेदनशील विषयमा खेलबाड गर्ने वा हेलचेक्र्याइँ गर्नेलाई कारबाही गर्नु भन्दा अर्को कुनै विकल्प वा चयन के नै हुनसक्छ त ? । तर यस्तो गल्ती वा अपराध गर्नेलाई सरकारको तर्फवाट गरिने व्यवहार भने फरक हुन सक्दो रहेछ ।

आजको सरकारी पत्रिका गोरखापत्रमा सरकारकै एउटा विभागको बडो अनौठो सूचना छापिएको छ । त्यही सूचनामा भएको हरफहरू यहाँ सिधै राख्दा, सरकारी अनुगमनको नतिजा अनुसार नेपालका औषधी पसलहरूमा बारम्बार यस्तो हुने गरेको रहेछ:

म्याद नाघेका औषधिहरू विक्री गरिने काउन्टर तथा र्‍याक मै भेटिने ।
आधिकारिक बिल विनाका औषधि विक्री वितरण हुने ।
फिजिसियन स्याम्पल उल्लेखित औषधिहरू काउन्टरमै भेटिने ।
नेपाल सरकारबाट निःशुल्क वितरण गरिने औषधि सञ्चय गरिने ।
औषधिहरू ठीक तवरले भण्डारण नगरिने ।
Good dispensing practice अनुसरण नगरी बिग्रेका औषधिहरू वितरण गरिने ।

अब सबाल उठछ, सो अनुगमन, निरीक्षण र कारबाहीको लागि अधीकार प्राप्त निकायले के गर्ने त ? । कारबाही गर्ने, सिलबन्दी गर्ने वा कमसेकम पनि आइन्दा यस्तो नगर्न नसिहत वा निर्देशन दिने । तर गज्जबको सूचना छ पत्रिकामा । सो अख्तियार प्राप्त निकाय अर्थात् औषधि व्यवस्था विभागले उक्त संवेदनशील विषयहरू प्रति औषधि व्यवसायीहरूलाई ‘सजग’ हुन अनुरोध गरेको छ ।

सजग हुने मतलब ध्यान दिने। सो सूचनालाई गहिरिएर हेरेमा ध्यान के मा दिने त ? भन्ने सम्म पनि सबाल उठन सक्छ तर भाषाको तमासा नबनाइ शब्दको अर्थ अनर्थमा न जाँदा पनि ‘सो प्रति सजग हुने’ भन्ने वाक्यले जन समुदायको स्वास्थलाई निक्कै हल्का लिएको महसुस हुन्छ ।

यदि सो कुरा गलत हो भने कमसेकम ‘तत्काल रोक्न’, ‘नदोहर्‍याउन’ वा ‘नरोके कारबाहीको भागिदार हुनु पर्ने’ सम्मको नसिहत त दिनु पर्छ । तर केवल सजग रहन भनिएको छ । सूचनालाई राम्ररी पढ्दा मेरो ध्यान भने बारम्बार सोही सूचनामा प्रयुक्त ‘बारम्बार’ शब्दमा पनि अकडिन्छ । नेपाली शब्दकोष अनुसार ‘बारम्बार’ शब्दको अर्थ ‘धेरै पटक’; ‘दोहोर्याएर’; नियमित रूपले’ हुन्छ । यसको मतलब यो भयो कि यस्ता गल्ती भेटिएको यो पहिलो, दोस्रो वा तेस्रो पटक पनि होइन रहेछ । अब सबाल उठ्छ विगतमा यस्तो गल्ति भेटिदाँ के गरिदोँ रहेछ त ? । बारम्बार भेटीँदा समेत ‘सजग’ रहन मात्रै अनुरोध गर्ने निकायले पहिलो, दोस्रो वा तेस्रो पटक भेट्दा के गर्थ्यो होला सहज अनुमान गर्न सकिन्छ ।

जनस्वास्थ एकदमै संवेदनशील र महत्वपूर्ण विषय हो यसमा खेलवाड वा हेलचक्र्याई हुनै हुँदैन् । यदि कहीँ कतै भएको पाईएमा सम्बन्धित निकाय कारबाही गर्न पछाडि पर्नु हुँदैन् । चोरलाई “चोर जी, कृपया ध्यान दिनुहोस” र डाँकालाई “डाँका महोदय कृपया सजग रहनुस” भने जस्तो गरेर बस्ने हो भने न चोरी रोकिन्छ न डकैती नै ! ।

Google + बाटै Twitter र Facebook अपडेट गर्नुस !

2011-09-30T19:22:00.005+05:30

सामाजिक सञ्जाल, एक-अर्काको बारेमा जानकारी राख्न र सन्देश अनि सूचनाहरू बाँडन जत्ति सरल माध्यम बनेको छ त्यत्ति नै जटिल बनेको छ दिनदिनै बढ्दै गएका यस्ता सामाजिक सञ्जालका पेजमा आफ्नो उपस्थिति जनाउन र सञ्चालन गर्नु ।

हामीहरू मध्ये सबैलाई यो समस्या रहेको हुनसक्छ । कसैले फेबुकलाई आफ्नो प्रमुख सामाजिक सञ्जाल पेज बनाएका होलान् त कोही गुगलप्लसमा मात्रै रमाउलान। कोही भने ट्वीटरमै वा Identi.ca जस्ता माइक्रोब्लगिङमा नै व्यस्त रहलान् । यस्तो अवस्थामा हरेक व्यक्तिको हरेक प्रमुख सामाजिक सञ्जाल पेजमा कोही न कोही ‘साथी’ हुन्छन् नै । अब एकै जनाले यी र यस्तै सबै पेजमा आफ्नो सन्देश प्रवाह गर्न परेमा सबै पेजमा लगइन गर्नु पर्ने भएकोले झन्झटिलो मात्रै हैन् , यसको लागि समयाभाव समेत रहन्छ ।

यस्तै हरेक सामाजिक सञ्जालका पेजमा छिर्नु पर्ने झन्झटिला प्रक्रियालाई सरल गर्न विभिन्न ब्राउजरका लागि धेरै एडअनहरू पनि बनेका छन् । जसका मद्दतले तपाँई एउटा सन्देश वा ‘स्टाटस्’ एकै क्लिकमा २ वा सो भन्दा बढी पेजहरूमा प्रेषित गर्न सक्नुहुन्छ ।

आजको पोस्टमा म यस्तै एउटा विधिको बारेमा लेख्दैछु जसले बिना कुनै एडअन, ग्याजेट वा सफ्टवेयर तपाईँको गुगलप्लसको सन्देश वा Stream लाई फेसबुक, ट्वीटर र Identi.ca मा संप्रेषित गर्छ । हो बिना कुनै एडअन ! । दर्ताको एउटा सानो प्रक्रिया सकेपछि तपाईँले गुगलप्लसमा राखेका सन्देशहरू तुरुन्तै तपाईँका फेसबुक, ट्वीटर आदिमा देखिनेछन् ।

अब, सुरु गर्ने हैन् त यो विधिको प्रयोग?

१) सुरुमा आफ्नो गुगलप्लसमा लगइन गर्नुस र यो पेजमा गएर Add to circles मा क्लिक गरी Rob McGee लाई आफ्नो सर्कलमा जोडनुस् । Create new circle गरि कुनै एउटा नयाँ सर्कलमा (Rob McGee लाई मात्रै) Add गर्दा सजिलो हुन्छ । तलको चित्रमा हेर्नुस:

२) अब यो पेजमा जानुस र आफ्नो ट्वीटर, फेसबुक आदिको युजरनेमा बाट साइन-ईन गर्नुस । उदाहरणको लागि यहाँ म आफ्नो ट्वीटरको माध्यमबाट लगइन गर्देछु (चित्रमा हेर्नुस) ।

३) ट्वीटर बाट साइईन गर्न अब खुल्ने पेजमा आफ्नो ट्वीटरको युजरनेम र पासवर्ड हाल्नुस र सो पेजमा रहेको "Sign in" मा क्लिक गरी यो अनुप्रोगलाई ट्वीटरसँग जोडने अनुमति दिनु पर्ने हुन्छ । चित्रमा हेर्नुस:

४) अब तपाईँ तलको चित्रमा देखिने जस्तो पेजमा पुग्नु हुनेछ र तपाईलाई एउटा "Authentication string" दिइने छ ।

५) अब सो "Authentication string" अर्थात चित्रमा हरियो रङ्गले घेरिएको अक्षर र अङ्कहरूको समूह कपि गर्नुस अनि यो पेज खुलै राखि अर्को ट्याब वा पेजबाट आफ्नो गुगलप्लस पेजमा जानुहोस । गुगलप्लसमा गएर सो कपि गरिएको "Authentication string" लाई आफ्नो Stream वा सन्देश बनाएर Rob McGee लाई मात्रै Share गर्नुस्। तलको चित्रमा हेर्नुस:

६) यो सन्देश Share गरेपछि अघिल्लो पेज अर्थात Authentication string कपि गरिएको पेज (यो चित्र भन्दा माथिको चित्र भएको पेज)मा जानुहोस र सो पेजलाई रिफ्रेस गर्नुस । वा सो पेजमा भएको "refresh this page" मा क्लिक गर्नुस (यो भन्दा माथिको चित्रमा हेर्नुस) ।

अब तपाईँको ट्वीटर एकाउण्ट पूर्णरूपमा गुगलप्लस सँग जोडिने छ र तपाईले वायाँतर्फ चित्रमा जस्तै "Connected to Twitter" भन्ने सन्देश देख्नु हुनेछ । बस् प्रक्रिया पुरा भयो ।

अब जब जब तपाईँ गुगलप्लसमा अपडेट गरिएको सन्देश वा Stream ट्वीटरमा पनि अपडेट गर्न चाहनुहुन्छ । आफूले लेख्ने कुरा लेखिसकेपछि Share गर्नु अगाडि "+Add more people" मा क्लिक गर्नुस र Rob McGee लाई समेत सो सन्देश Share गर्नुस् । Rob McGee लाई Share गरिएको सन्देशहरु आफै तपाईँको ट्वीटरमा समेत अपडेट हुनेछन् । यदि तपाई कुनै सन्देश ट्वीटरमा अपडेट नगरी गुगलप्लसमा मात्रै सेएर गर्न चाहनुहुन्छ भने Rob McGee लाई सेयर नगर्नुस बस् ।(तलको चित्र हेर्नुस)

फेसबुकमा गुगलप्लसको Stream सेयर गर्न पनि यसै अनुसार गर्न सक्नुहुन्छ । यसको लागि क्रम नम्बर २ मा भएको "Login with Facebook" मा क्लिक गरी अगाडि बढनु होला।

नोट: यदि तपाईँले ट्वीटरको स्टाटस आफैँ फेसबुकमा जाने फेसबुक एप्लिकेसन प्रयोग गर्नु भएको छ भने केवल ट्वीटरमा मात्रै गुगलपल्स जोडेर दुबैमा सन्देश अपडेट गर्न सक्नुहुन्छ ।

Happy Networking and Happy Vijaya Dashamai !!!

Facebook को नयाँ Timeline प्रयोग गर्नुस--अहिले नै !

2011-09-23T20:09:00.001+05:30

फेसबुकले भर्खरै आफ्नो अनुहार पूर्ण रूपमा परिवर्तन गर्ने काम सुरु गरेको छ । सामाजिक सञ्जालको भिडमा करिब करिब नम्बर एक नै रहेको फेसबुकलाई केही समय अगि रिलिज भएको गुगलप्लस र अन्य पुराना साइटहरूको पनि चुनौती दह्रै छ। ईन्टरनेटको खुल्ला आकाशमा आफूलाई अरूभन्दा भिन्नै र बढि उपयोगी बनाउने होडमा प्राय: सबैजसो सामाजिक सञ्जाल लागेका छन् र यसैको निरन्तरता स्वरूप फेसबुकले पनि आफ्नो पुरै ईन्टरफेस परिवर्तन गर्दैछ । (नयाँ टाइमलाइन को झलक तलको स्क्रिनशटमा हेर्नुस । नयाँ टाइमलाईन सक्रिय गरेपछि पुरै पेजको स्वरूप कस्तो देखिन्छ हेर्न यहाँ क्लिक गर्नुस् ।

केही सिमित प्रयोगकर्ता र डेभलपरहरू बीच मात्रै सार्बजनिक गरिएको यो नयाँ ईनट्रफेस र टाइमलाईन केही समय पछि सबैकोमा सार्वजनिक हुनेनै छ । तर यदि तपाईँ लाई हत्तार छ वा छिट्टै यो नयाँ इन्टरफेसको प्रयोग गर्न र यसबारे अभ्यस्त हुन चाहनुहुन्छ भने एउटा सजिलो तरिका अपनाएर तपाईँ तुरुन्तै यो नयाँ ईन्टरफेस चलाउन सक्नुहुन्छ।

तपाई तुरुन्तै फेसबुकको यो नयाँ टाइमलाईन चलाउन चाहनु हुन्छ ? । हो भने यसो गर्नुस:

१) फेसबुकमा लगइन भएको बेलामा https://developers.facebook.com/apps मा जानुस वा फेसबुकको Search ma “Developer” टाइप गरेर चित्रमा देखिएको जस्तै पहिलो आइकनमा क्लिक गर्नुस् ।

पहिलो प्रयोगमा तपाईँले Developer लाई आफ्नो फेसबुकको डाटा वा सूचना access गर्ने अनुमति दिनु पर्ने हुन्छ । यस अबस्थामा खुल्ने पेजमा "Allow" गरेर अर्को स्टेपमा जानुस।

२) अब खुल्ने पेजको दायाँपट्टि माथि भएको + Create New App मा क्लिक गर्नुस।

३) अब "New App" भन्ने नयाँ पेज बक्स खुल्ने छ । यसमा रहेको App Display Name मा कुनै नाम राख्नुस। App Namespace मा पनि त्यस्तै कुनै नाम दिनुहोस । याद गर्नुस यो App Namespace मा भने स्पेस र स्पेसल क्यारेक्टर आदि राख्न मिल्दैन र कुनै पनि ईमेल ठेगाना जस्तै यो दोहोरिनु पनि हुँदैन् । हामी अहिले कुनै एप्लिकेसन बनाउन नलागेकोले यहा स्पेस रहित कुनैपनि अक्षर समूह राख्दा हुन्छ ।

तपाईले टाइप गरेको नाम कसैले लिइ सकेको भए त्यो स्विकारीदेँन र तपाईले अरू कुनै नाम राखेर दयाँपट्टी "Available" देखेपछि मात्रै "I Agree to the Platform Privacy Policy" मा चेकमार्क लगाएर "Continue" मा क्लिक गर्नुस ।

"Security Check" का लागि काप्चा आदि आएमा त्यसमा भएका अक्षर टाइप गरेर अगाडि बढ्नुस ।

४) अब खुल्ने पेजको वायाँपट्टी भएको "Facebook DEVELOPERS" भन्दा मुनि रहेको "Open Graph" मा क्लिक गर्नुस । (बायाँपट्टिको चित्रमा हेर्नुस) ।

याद गर्नुस यो, यो भन्दा अगाडिका र पछाडि खुल्ने पेजमा पनि धेरै थरिका अप्सन, ट्याब र सूचना आदि हुनेछन् । तर हामी कुनै एप्लिकेसन बनाउन हैन केबल फेसबुकको नयाँ इन्टरफेस सक्रिय गराउन मात्रै यो प्रोसेसमा लागेकोले ती ट्याब, लिन्क वा अनुप्रयोगलाई हामीले ध्यान दिनु जरूरी छैन् ।

५) माथि भने जस्तै हामी केवल फेसबुक Timeline सक्रिय गर्ने प्रयोजनको लागि लागेकोले अब खुल्ने पेजको "People can" र "a" भन्दा पछाडिको भागमा कुनै शब्द राख्नुस र "Get Started" मा क्लिक गर्नुस। तलको चित्र हेर्नुस:

बस, तपाईको प्रोसेस सकियो । अब अर्को पेज वा ट्याबमा आफ्नो फेसबुक प्रोफाइल खोल्नुस। त्यहाँ तपाईँले "Introducing Timeline- a New Kind of Profile" भन्ने तलको चित्रको जस्तै सूचना देख्नु हुनेछ । त्यसमा भएको "Get It Now" मा क्लिक गर्नुस र फेसबुकको नयाँ टाईमलाइन प्रयोग गर्न सुरु गर्नुस।

Happy Facebooking

दुई सुत्रकथा !

2011-09-19T13:21:00.001+05:30

जनता र नेता

“यी नेताहरू सबै फटाहा हुन...” कुनै लाममा बसेका एकजना लक्का जवानले गफ निकाले ।

“हो त नि... कसैले केही गर्ने हैनन् ...सबै आफ्नो भूँडी भर्न मात्रै नेता भा’छन्” एकजना अधबैँसे उमेरकाले कुरो तन्काए ।

“एउटा- दुईटा मात्रै हैनन् ... के गर्ने जम्मै उही ड्याङका मुला छन्” अलि अगाडि रहेकी अर्की महिलाले पनि सहि थपिन ।

“के गर्नु... कली बलेको छ जाली फटाहा मात्रै नेता हुन्छन्” अर्का पाका उमेरका ले निचोड निकाले ।

“हैन यो लाइन पनि कत्ति ढिला बढेको...२ घण्टा घाममा उभ्भिदा- उभ्भिदाँ खुट्टै दुखी सक्यो ...” लाममा पछाडि रहेका एकजना बुढा बा ले भने: “...आफ्नो भोट हाल्ने पालो आए त घर गएर आराम गर्थे ।

जस- अपजस

आकस्मिक कक्षमा भर्ना हुन आएको बिरामीलाई सकुशल बिदा गर्दै चिकित्सकले बिरामीका परिवारलाई रोगको जटिलता बताए । “आधा घन्टा मात्रै ढिला भएको भए पनि ज्यानको खतरा थियो ...” “...समय रहँदै आई पुगेकोले हामी बिरामीलाई बचाउन सफल भयौँ”

सात दिन देखि अस्पतालमा भर्ती भएको बिरामीको अचानक मृत्यु हुन्छ । “के गर्नु....उपचारमा त कुनै कसर छाडेका थिएनौ तर मर्ने र बाँच्ने त कहाँ हाम्रो हातमा छ र ! “ तीनै चिकित्सकले बिरामीका परिवारलाई सान्त्वना दिन्छन् ।

प्रविधिका मजाकहरू !

2011-09-11T21:49:00.001+05:30

प्रविधिले पनि कहिलेकाहीँ ठट्टा गर्छ । वा कुरालाई अझ सरल बनाउने हो भने कम्प्युटर अनि कम्प्युटर सफ्टवेयर वा एप्लीकेसनले कहिलेकहीँ गज्जबको मजाक गर्छ भन्दा सही हुन्छ ।

मान्छेले नै बनाएको भएर सायद यो पनि कहिलेकाहीँ झुकिन्छ, कहिलेकाहीँ मात्तिन्छ र कहिलेकाहीँ यसले प्रयोगकर्तालाई समेत झुक्याउँछ । पत्याउनुहुन्न ? । आजको पोस्टमा भएको मैले जम्मा पारेका केही स्क्रिनशट हेर्नुस्: (यी सबै स्क्रीनशटहरू मैले कम्प्युटर चलाउँदा बेला-बखतमा जम्मा गरेको हो र यसमा कुनै चलाखी गरिएको छैन, मतलब सबै तस्बिरहरू वास्तविक हुन र यसलाई कुने इमेज इडिटरले म्यानुपुलेट गरिएको छैन ).

यो हेर्नुस मलाई मेरो कम्प्युटरले गरेको पहिलो मजाक:

बुझिएन ? । यो धेरै अगाडि लिईएको एउटा स्क्रिनशट हो । मेरो घरमा त्यतिबेला १२८ केबिपिएस को इन्टरनेट स्पिड थियो । तर यहाँ 64.3 MB/sec देखिन्छ । अर्को मजाक त्यत्रो स्पिडमा १० एमबी डाउनलोड गर्न केही सेकेन्ड लाग्छ त ।

तल फेरि अर्को गज्जबको ठट्टा छ । यो पनि धेरै अगाडिकै हो । एक चोटी कुनचाहीँ भिजिटर काउन्टर राम्रो हुन्छ हेर्नु पर्‍यो भनेर एकै पटक दुइटा काउन्टर ग्याजेट ब्लगमा हालेको थिएँ । त्यसको रिजल्ट यस्तो देखियो :

एउटै समयमा एउटा ग्याजेटले ३ जना र अर्कोले २ जना भिजिटर देखाएपछि एकछीन त रनभुल्ल परियो । पछि भने दुई मध्ये कुनै एकले मजाक गरेको ठानेर हासेँ । अहिले सोच्दैछु सायद दुइैटैले पो मजाक गरेका थिए कि ।

भिजिटर काउन्टरकै कुरा गर्दा माथिको भन्दा पनि भद्दा मजाक पनि मलाई गरेको छ यो काउन्टर ग्याजेटले । त्यसैले नै मैले माथिको क्याप्सनमा लेखेको हो :"सायद दुईटैले पो मजाक गरेका थिए कि" भनेर । ल हेर्नुस यो भद्दा मजाकको स्क्रिनशट:

यस्तो पनि कहीँ हुन्छ त? । कुनै पनि भिजिटरले सो पेज हेरेको बेलामा 'शुन्य भिजिटर' देखिनु प्राविधिक रूपमा असम्भव हो । तर मेरै ब्लगमा यस्तो भयो । ए बाबा ! अरू कसैले नहेरे पनि त्यतिबेला मैले त हेरिरा' थेँ नि यो पेज। कसैले नहेरे यो काउन्टर नै देखिन्न । अनि कसैले यो काउन्टर देख्छ भने कमसेकम एकजना भिजिटर त देखिनु पर्ने नि ।

काउन्टरले मात्रै हैन, फेसबुकले पनि मसँग धेरै पटक मजाक गरेको छ । फेसबुकले कसरी मजाक गर्ला र भन्ने सोच्दै हुनुहुन्छ भने तलको स्क्रिनशट हेर्नुस:

"लाइक गर्नेमा २ जनाको नाम छ तर माथि भने जम्मा १ जना मात्रै देखाइएको छ । यो भने फेसबुकको एप्लिकेसन झुक्कीएको हो कि उसले मलाई झुक्याएको हो मलाई अझै थाहा छैन ।

त्यसो त फेसबुकले आजकल अलि बढी नै मजाक गर्छ । छिन छीनमा अफलाइन भएको मानिसलाई "अनलाईन" देखाउँछ भने कहिले "अनलाइन" लाई पनि नदेखाइदिएर च्याट विण्डो पुरै खाली देखाउँछ । तर जाँदा जाँदै केहि दिन अगाडि मैले फोटो अपलोड गर्दा फेसबुकको फोटो रिकगनिसन वा तस्बिर पहिचान गर्ने एप्लिकेसनले गरेको एउटा अर्को मजाक:

ल हेर्नुस् । एउटा फोटोमा मलाई ने नचिनेर Ujjwal Acharya भन्दैछ भने अर्कोमा मेरो एकजना चाइनिज साथीको मंगोल-फेस देख्ने बित्तिकै ठाडै ' बेदनाथ भाइ ' भनेर ट्याग गर्न खोज्दै छ ।

आजलाई यत्ति । कम्प्युटरले गरेका मजाकका तस्बिरहरू अरु पनि छन् । केही त अर्कोपालीको लागि पनि त जोगाउनु पर्‍यो नि कसो ? ।

केही उपयोगी Firefox Addon हरू !

2011-09-04T15:32:00.001+05:30

नि:शुल्क, सोर्सकोडहरू खुला भएको र छरितो भएकोले मात्रै हैन्, विभिन्न प्रयोजन र आवश्यक कार्यहरू गर्नको लागि हजारौँको सङ्ख्यामा एडअनहरू उपलब्ध रहेकाले फायरफक्स वा Mozilla Firefox धेरैजसो इन्टरनेट प्रयोगकर्ताका पहिलो चयन हुने गरेको छ। कम्प्युटरमा रहेका धेरैजसो सफ्टवेयरहरूसँग विभिन्न प्रयोजनको लागि ब्राउजरबाटै जोडन सकिने र ठुला-ठुला वा जटिल कार्यलाई सजिलै सम्पादन गर्न मिल्ने गरी बनाइएका फायरफक्सका साँच्चै हजारौँको सङ्ख्यामा एडअनहरू उपलब्ध छन् र मानिसहरू आफ्नो शौक वा कामको आवश्यकता अनुसार चाहिने एडअनहरू आफ्नो कम्प्युटरमा हाल्ने गर्छन् ।

माथि नै भनिसकेँ, शौक र कामको प्रकृति अनुसार सबैले भिन्न-भिन्न एडअनको प्रयोग गर्छन् त्यसैले सबैको चयन फरक फरक हुनसक्छ। आजको पोस्टमा, म , मैले प्रयोग गर्ने र उपयोगी देखेका केही यस्ता एडअनहरूको चर्चा गर्दैछु । केही के.बी. देखीका साइजमा आउने र झन्झट रहित स्थापना गर्न सकिने यी एडअनहरू तपाईँ पनि प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ ।

Adblock Plus वा विज्ञापन अवरोधक: यो मेरो पुरानो प्रिय एडअन हो। सामान्यतया हामी कोही पनि विज्ञापन हेर्नको लागि कुनै साइटमा प्रवेश गर्दैनौ, तर चल्ने, नचल्ने प्राय: सबै साइटमा आजकल विज्ञापनको बाढी नै हुन्छन् । विज्ञापनको भारले एक त पेज कुरूप देखिन्छ भने अर्को कुरा, तीनै विज्ञापनका कारण पेज लोड पनि ढिला हुन्छ। यदि तपाई फायरफक्स प्रयोग गर्नुहुन्छ भने यो झमेलाबाट सजिलै मुक्त हुन सक्नुहुन्छ। यसको लागि यो पेजमा जानुस र "Install Adblock Plus" मा क्लिक गर्नुस वा सिधै यहाँ बाट यसलाई ब्राउजरमा जोडनुस्। यसले सूचना वा मनोरञ्जनको लागि कुनै पनि साइट खोल्दा, त्यसमा भएका अनावश्यक, पप-अप, फ्ल्यास, वा गुगल एड आदि विज्ञापनलाई निष्क्रिय बनाइदिन्छ र तपाईँले हेर्ने पेज सफा र छरितो देखिन्छ ।

यसले पेजमा हुने धेरै किसिमका अनावश्यक विज्ञापन, एनिमेसन र स्क्रिप्टहरूलाई पनि रोक्न सक्छ। तर यदि तपाईँ सरल तरिकाले विज्ञापन मात्रै रोक्न चाहनुहुन्छ भने यो इन्स्टल भएपछि यसको Options>>Filters>>Add filter subscription... हुँदै ड्रप डाउन मेनुमा क्लिक गरी EasyList (English) चयन गरी “Add subscription” मा क्लिक गर्न सक्नुहुन्छ ।

अब तपाईँले हेर्ने समाचार, ब्लग वा अन्य साइट विना विज्ञापन सफा र छरितो देखिनेछ ।

विज्ञापन खुल्ला छाड्दा र रोक्दा तपाइँले हेर्ने पेजमा कति भिन्नता हुन्छ भन्ने देखाउन मैले आजको कान्तिपुरको एउटै समाचारको दुईवटा स्क्रिनसट यहाँ राखेको छु । ल हेर्नुस, विज्ञापनले पेज कत्ति भद्दा बनाएको छ र तपाईको व्याण्डविड्थको कति नोक्सान समेत गर्छ :

विज्ञापन सहितको समाचार पेज विज्ञापन रहित समाचार पेज

Google Shortcuts: नाम बाटै थाहा हुन्छ यो गुगलसँग सम्बन्धित एडअन हो। हो, यसले गुगलका सबै सेवा वा पेज विशेषलाई ब्राउजरको टुलबारमा राखिदिन्छ । यदि तपाईँ जिमेल, ब्लगर, बज, आदि जस्ता पेजहरू बारम्बार खोल्नुहुन्छ भने यो एडअन एकदमै उपयोगी हुनसक्छ । त्यसो त यसले तपाइले बराबर भिजिट गर्ने कुनैपनि साइटलाई पनि "Custom Button" को रूपमा सहज एक्सेसको लागि टुलबारमा राखिदिन्छ । गुगलका माथि उल्लेखित साइट बाहेक युट्युब, अर्कुट, गुगल अर्थ, बुक्स, ल्याब, फिडबर्नर, ड्यासबोर्ड, एडसेन्स आदि लगाएत १५० भन्दा बढी अनुप्रयोगहरू पनि यसको प्रयोगबाट टुलबारमा राख्न सकिन्छ ।

आफैँले थपेका नयाँ पेज वा साइटहरू वा Custom Button मा आफ्नै फेविकन थप्ने, पुराना सेटिङलाई व्याकअप राख्न मिल्ने र अर्को कम्प्युटरमा पुरानो व्याकअप रिस्टोर गर्न मिल्ने भएकोले र जुनसुकै साइट यसमा जोडन मिल्ने भएकोले गुगल प्रयोगकर्ता र अन्यलाई पनि यो एडअन उपयुक्त हुनसक्छ । यदि तपाई यो एडअनको बारेमा अरू बढी जान्न चहनुहुन्छ भने यहाँ जान सक्नुहुन्छ भने सीधै डाउनलोड गर्न यहाँ क्लिक गर्नुस् ।

Nepali Dictionary वा नेपाली शब्दकोष: नेपाली भाषाको हिज्जे वा ह्रस्व दीर्घको शुद्धाशुद्धि गर्ने काम सजिलो छैन । हुन त माइक्रोसफ्टको अफिसमा समेत यो शुद्धाशुद्धिको अनुप्रयोग राख्न मिल्छ, तैपनि इन्टरनेट प्रयोगकर्ताको लागि भने यो वेवबेस्ड शब्दकोष निकै उपयोगी हुन सक्छ। यसले फेसबुक, लगाएत प्राय: कुनै पनि पेजमा नेपाली युनिकोडमा लेख्दा हुने भाषागत त्रुटिलाई औँल्याइदिन्छ र सम्भाव्य शब्दको सुझाव पनि दिन्छ।

एडअन इन्स्टल पश्चात् तपाईँले ब्राउजर रिस्टार्ट गर्नु पर्न सक्छ। त्यसपछी तपाईँले फेसबुक, ट्वीटर, ब्लगर वा अन्य कुनै पेजमा नेपाली युनिकोडमा केही लेख्नुभयो भने यसले त्रुटी देखाउने र सही शब्द सुझाउने गर्छ । त्यसको लागि एक पटक तपाईँले कुनै पनि सन्देश लेखिने कोष्ठमा आफ्नो माउसलाई राइट क्लिक गरी Check Spelling भन्दा मुनि रहेको “Languages “ मा नेपाली चयन गर्नु पर्ने हुन्छ । (चित्रमा हेर्नुस)

तपाईँ आफ्नो फायरफक्स ब्राउजरमा यो शब्दकोषको एडअन हाल्न चाहनुहुन्छ भने, यो पेजमा गएर "+ Add to Firefox" मा क्लिक गर्नुस वा सिधै यो लिन्क पच्छ्याउनुस्।

माथि नै लेखिसकेँ, फायरफक्समा जोडन मिल्ने यस्ता एडअनको सङ्ख्या हजारौं छन् । त्यसैले अब केही सामाजिक सञ्जालको लागि प्रयोग हुने एडअनहरूको लिन्क दिँदैछु:

FB Chat Sidebar Disabler: फेसबुकले रिडीजाइन गरेको झन्झटिलो च्याट-साइडबारको सट्टा पुरानै च्याट विन्डो प्रयोग गर्न चाहनुहुन्छ भने यो एडअन हाल्नुस। यसको बारेमा अरु जान्न यहाँ जानुहोस् वा सिधै इन्स्टल गर्न यहाँ क्लिक गर्नुस् ।

Facebook Photo Theater Killer: फेसबुकमा कसैको फोटो बा एल्बम हेर्दा पुरै पेज ढाक्ने कालो व्याकग्राउण्ड र theater effect हटाएर पहिला जस्तै फोटोहरू सफासँग हेर्ने हो भने यो एडअन हाल्नुस। यसको बारेमा अरू विवरण यहाँ छ र सिधै डाउनलोड गर्न यहाँ क्लिक गर्नुस् ।

Echofon: यो एउटा सरल र वहुउपयोगी र वहु प्रयोगकर्ताले चलाउन मिल्ने ट्वीटर एक्स्टेन्सन हो। यदि, ट्वीटरको आधिकारिक साइट वा पेजमा नगईकन कुनैपनि पेजमा रेहेको बेलामा ट्वीट गर्न, साथिहरूको ट्वीट पढ्न, डाइरेक्ट मेसेज गर्न वा रिट्वीट गर्न चाहनुहुन्छ भने यो सर्बोत्तम एडअन हो। यसको बारेमा अरु जान्न यहाँ जानुहोस् वा सिधै इन्स्टल गर्न यहाँ क्लिक गर्नुस् ।

FireStatus: तपाईँलाई एउटै शन्देस एकै पटक २-३ वटा सामाजिक सञ्जालमा अपडेट गर्नु छ भने के गर्नु हुन्छ ? । त्यसो त यसको लागि धेरै प्रकारका एक्सटेन्सनहरू उपलब्ध छन् । ती मध्ये Facebook, Twitter, FriendFeed, Delicious र Identi.ca जस्ता सञ्जालमा एकैपटक आफ्नो स्टाटस अपडेट गर्न र ती सञ्जालमा अरूले पोस्ट गरेका सन्देश पढ्न यो सानो एक्स्टेन्सन एकदमै उपयोगी हुनसक्छ । यसको मद्दतबाट तपाई माथिका मध्ये कुनैपनि पेजमा नगइकन ती सबै पेजमा आफ्नो सन्देश अपडेट गर्न सक्नुहुन्छ। साथै आफ्नो साथीहरूको सन्देश पढ्न सक्नुहुन्छ । यसको बारेमा अरु जान्न यहाँ जानुहोस् वा सिधै इन्स्टल गर्न यहाँ क्लिक गर्नुस् ।

Happy Surfing !

(तपाइलाई पनि कुनै उपयोगी फायरफक्स एडअनको बारेमा थाहा छ भने बाँड्नुस !)

तपाईको कम्प्युटरमा फायरफक्स छैन वा अहिलेको नविनतम संस्करण डाउनलोड गर्न चाहनुहुन्छ भने यहाँ जानुस ।