تقریبا نکته اصلی همه این تحلیلها این بود که مسئولین تصمیم گیرنده احمق هستند یا تظارتی بر کار افراد زیر دست خود ندارند یا اینکه در نبود فضای نقد چنین گافهایی محتمل است و به طور خلاصه همه بر ضعف مدیریت تاکید کرده بودند

البته ضعف مدیریت باید در جای خود مورد بحث قرار گیرد، اما به نظر من ریشه اصلی مساله به نوع مدیریت مربوط  نمی شود و در کشور ما هر تیم مدیریتی با هر نوع دیدگاهی اگر در راس امور قرار بگیرد کم و بیش چنین اتفاقاتی رخ خواهد داد و ریشه های مساله به جاهایی بسی عمیقتر مربوط می شود. برای درک بهتر مساله به این چند مثال توجه کنید

-       نیروی انتظامی نوشتن هر نوع عبارت روی شیشه عقب خودرو را به دلیل ممانعت از دید راننده ممنوع کرده اما تعداد زیادی خودرو به ویژه در مناسبات مذهبی روی شیشه عقب عباراتی با محتوای مذهبی می نویسند که با آنها هیچ برخوردی نمی شود

-       نیروی انتظامی ایجاد الودگی صوتی توسط خودروهای سواری را ممنوع اعلام کرده و با خودروهایی که صدای ضبط صوت انها بلند باشد برخورد می کند اما اگر محتوای ان نوحه خوانی و مذهبی باشد هیچ گونه برخوردی صورت نمی گیرد

– تعداد قابل توجهی مسافر ایرانی در سوریه گروگان گرفته شده اند اما سفر به این کشور ممنوع یا محدود نشده و تنها نسبت به سفر زمینی هشدار داده شده است

-       دولت برای تنظیم بازار طلا و سکه حمل زیورالات همراه مسافر بیش از 120 گرم را ممنوع اعلام کرده اما اهدای خشت طلا به اماکن مذهبی در عراق هیچ گونه محدودیتی ندارد

می توان ده ها و صدها مورد مشابه را مثال زد که مدیران برای اداره امور مقرراتی را اجرا می کنند اما به دلایلی مذهبی این مقررات توسط مردم به سادگی نقض می شود و هیچگونه عکس العمل خاصی را هم به دنبال ندارد. حال سوال من این است که ایا این مساله ناشی از ناتوانی و حماقت مدیران است یا به ویژگیهای جامعه ما مربوط می شود؟ ایا یک دولت اصلاح طلب یا سبز یا زرد یا با هر رنگ دیگری می تواند طور دیگری عمل کند؟ ایا حتی سلطنتی بودن نوع حکومت می تواند ماهیت جامعه ایران را عوض کند؟ از قضا حکومت دینی به این دلیل که خودش را مدافع دین می داند به صورت بالقوه امکانات بیشتری دارد برای مقابله و محدود کردن این گونه دست اندازیهای سپهر عمومی و دور زدن قوانین تا حکومتی سکولار که در وفاداریش به ارمانهای دینی تردید وجود داشته باشد

همگی آن داستان معروف هانس کریستین اندرسن را شنیده ایم که شیادی مدعی شد برای پادشاه لباسی دوخته که هیچ حرامزاده ای قادر به دیدن آن نیست حال انکه لباسی در کار نبود و با این حال کسی جرات نداشت بگوید پادشاه لخت است. واقعیت این است که در ایران بسیاری از مسئولین، دست کم مدیران میانی  در جایگاه همان افرادی هستند که به واسطه تابوهای فرهنگی جرات بیان واقعیت یا نظر واقعی خود را ندارند و این تابوها هم اکثرا از دل جامعه ایرانی خارج می شود و  صرفا ساخته و پرداخته  حکومت نیست

می خواهم بگویم اینطور نیست که اگر ان پلیس با ان راننده ای که روی شیشه عقبش یا ابوالفضل نوشته برخورد نمی کند احمق یا ناتوان باشد من و شما هم در ان موقعیت احتمالا جز این عمل نمی کردیم. ریشه ها جای دیگری است

اجازه دهید برای اینکه بفهمیم فیلم فرهادی چه چیزهایی دارد یا ندارد که باعث خشم کارگزاران فرهنگی جمهوری اسلامی می شود، ابتدا ساختار نمونه‏‏‏ وار (تیپیکال) فیلمهای مطلوب ایشان را بررسی کنیم. بی انصافی است اگر برای مقایسه فیلم ناچیزی مثل اخراجیها را انتخاب کنیم. من برای این کار فیلم قدیمی مسافران مهتاب را که یکی از خوش ساخت ترین فیلمهای این گروه است (یا دست کم به گمان من یکی از خوش ساخت ترین هاست) را انتخاب کرده ام

خلاصه داستان فیلم مسافران مهتاب

کدخدا سلیمان (حسین گیل) که از فقر و بی کاری به ستوه آمده در جستجوی کار از روستا راهی شهر می شود. برخلاف میل او نمکی برادر عقب مانده او هم در این سفر با او همراه می شود. در شهر این دو نزد برادرشان مراد اقامت می کنند که در زندگی شهری استحاله شده کت و شلوار و کراوات به تن می کند و کنترل چی سینما است. مراد سعی می کند نمکی را استثمار کند و او را به کارهایی نظیر بادکنک فروشی وا می دارد. کدخدا سلیمان هم به کارهای مختلفی نظیر دربانی هتل مشغول می شود اما با فرهنگ شهری کنار نمی اید چرا که مثلا سگ را نجس می داند و قبول نمی کند از سگی که به عنوان دربان هتل به او سپرده‏اند مراقبت کند و … نمکی هم به خاطر عقب ماندگی ذهنی قادر به ایفای نقشهایی که مراد از او انتظار دارد نیست مراد سعی می کند از شر وی راحت شود و برادر عقب مانده خود را به ضرب کتک از خود می راند. در انتها بعد از یک سری ماجرا کدخدا سلیمان به زندان ‏می‏رود

داستان در اینجا به پایان می رسد اما حدس زدن ادامه احتمالیش دشوار نیست. می شود حدس زد که با پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی کدخدا سلیمان با آن هیکل تنومند، ریش انبوه، اعتقادات مذهبی و اخلاقیات روستایی از زندان ازاد می شود و در کمیته های انقلاب اسلامی صاحب سمت می شود. از جنگ جان سالم به در می برد و پس از جنگ سردار می شود و بدون اینکه از انقلاب بهره مادی برده باشد تمام فکر و ذکرش ارشاد و به بهشت بردن شهریهای لامذهب و سست اعتقاد است. مراد اما هنوز همان کنترل چی مفلوک سینما است با این تفاوت که دیگر کراوات نمی زند و شبها در صف سکه پشت در بانک می خوابد و صبحها از اتوبوس بی آرتی آویزان است و …ه

رمز گشایی فیلم مسافران مهتاب

پی رنگ (تم)  اصلی داستان تقابل جامعه بسته و سنتی روستایی با جامعه در حال نوسازی (مدرنیزاسیون) و طبقه متوسط شهری است. این تقابل تمام عیار است و هیچ راهی برای گفتگو و درک متقابل یا گزینش و داد و ستد فرهنگی باقی نمی گذارد. کدخدا سلیمان روستایی، ادمی مذهبی، ساده و صادق است که برای برادری و اخوت ارزش قایل است شهریها اما ادمهایی حیله گر بی عاطفه و سست عقیده هستند که تنها به دنبال سود شخصی بوده و از هرچیزی به هر نحو برای رسیدن به منافع خود استفاده می کنند

این درون مایه ای است که به سان یک فرمول بارها و بارها در فیلمهایی از این دست تکرار شده و می شود. حتی فیلمهای حاتمی کیا نیز چنین ساختاری دارد. درون مایه اصلی فیلمهای حاتمی کیا حول محور شخصیتی یاغی شکل می گیرد که تاب تحمل فضای شهری، سازمان، نظم و قانون و سلسله مراتب و هر آنچه که رنگ و بوی مدرنیته دارد و جدید است را ندارد (البته منظور هرچیزی است که جدیدتر از زمان مسافرت با اسب و شتر باشد وگرنه سازمان و قانون اینقدرها هم جدید نیستند)ه

 همراه با طرد عناصر مدرن حاتمی کیا به روحیه اخوت و یگانگی و یک دستی مطلوب جامعه سنتی خوش امد می گوید. شخصیت اصلی فیلم آژانس شیشه ای اگرچه ادمی ضد اجتماع است که نظم و قانون و سازمان نمی شناسد، اما همه اینها را برای درمان دوستش انجام می دهد و رفاقت سرش می شود.  پس او به دنبال در هم ریختن نظم و قانون است تا نظمی دلخواه خود بیافریند. نظمی که جامعه ارمانی او را که همان جامعه روستایی ماقبل مدرن است را بازتولید می کند. افسر پلیس آژانس شیشه ای که نماد نظم و قانون است و مختصر شباهتی هم به بازرس ژاور بینوایان دارد شخصیت منفی فیلم است و این تا اندازه ای نشان دهنده شباهت حاتمی کیا و همفکرانش با رمانتیکهای فرانسه است که در حسرت روزگار گذشته افسوس می خوردند

اگر این ساختار را در نظر بگیریم مقایسه ساده می شود. فیلمهای به اصطلاح جشنواره ای چنین ساختاری ندارند. در فیلم فرهادی تقابل قاطعی از نوع تقابل حق و باطل میان شخصیتها برقرار نیست، بنابراین نمی شود همراه با آن مارش نظامی نواخت و بخشی از جامعه را برای سرکوب بخشی دیگر بسیج کرد. فیلم فرهادی به قول فراستی فضایی چرک یا در واقع مایه های خاکستری فراوان دارد و سیاه و سفید نیست. اینطور می شود که آدم نمی تواند از شخصیتهای منفی متنفر شود و از شخصیتهای مثبت قهرمان بسازد. فیلم فرهادی طبقه متوسط را به تصویر می کشد و آن را واقعیتی موجود و مسلم می داند و طبیعی است انان را که تمام قوای خود را صرف کوبیدن و خرد کردن طبقه متوسط کرده اند خوش نیاید

تقدیر از فیلم فرهادی ناخوش ایند است چرا که بار دیگر این واقعیت را برابر دیدگان کدخدا سلیمانهای سابق می گیرد که طبقه متوسط وجود دارد، حامل ارزشهای مدرنیته است و حذف شدنی هم نیست

پی نوشت

منکر این نیستم که خشم سنتگراها از موفقیت فیلم فرهادی می تواند دلایل دیگری نیز داشته باشد از جمله اینکه فرهادی یک فیلمساز ارزشی نیست و بدتر از ان اینکه با زنها هم دست می دهد و عرف دیپلماتیک را رعایت نمی کند (عرف دیپلماتیک سیاستمردان ایرانی در اینجور مواقع این است که مانند مردمان اسیای جنوب شرقی  کف دستها را به هم چسبانده مقابل صورت بگیرند یا تعظیم کنند و یا به نزدیکترین دستشویی پناه ببرند ظاهرا بین این گزینه ها حق انتخاب وجود دارد) یا اینکه حسادتهای حرفه ای و صنفی نیز بی تاثیر نیست اما عقیده دارم مهمترین عامل همین تقابلی است که در بالا بیان کردم و بقیه عوامل جنبه فرعی و ضمنی دارد

البته اینکه این عزیزان با جدیت و تلاش شبانه روزی در جستجو هستند تا هر نشانه ای از انحراف اخلاقی و جلب توجه در گوشه و کنار دنیا را کشف و برملا کنند جای تقدیر دارد اما خوب بود این دوستان جوان و احیانا کم سن و سال کمی وقت صرف می کردند و با یک جستجوی ساده معنای این علامت که از قضا یک علامت بین المللی است و ویژه گروه خاصی هم نیست را درک می کردند تا اینگونه با اعتبار و ابروی رسانه ای که با بودجه میلیاردی اداره می شود و عنوان «ملی» به انتهای آن چسبیده است بازی نکنند.

برای اینکه زحمت این دوستان را کم کرده باشیم در اینجا معنای این علامت که به آن

A Okay

گفته می شود را توضیح می دهم:

این علامت  در اصل توسط غواصان مورد استفاده قرار می گرفته و در غواصی به معنای رفتن به عمق پایینتر است اما به مرور استفاده گسترده تری پیدا کرده و امروزه در موقعیتهای دیگر هم استفاده می شود

این علامت در امریکا و بریتانیا «ای اوکی» نامیده می شود و موقعی به کار می رود که می خواهند به شخصی بگویند کاری که انجام داده عالی بوده.

این علامت موقع صرف غذا که حرف زدن با دهان پر بی ادبی محسوب می شود به نشانه لذیذ بودن غذا و برای تشکر از میزبان به کار می رود و کلا به معنای عالی یا بسیار خوب است معادل:

Great, Absolutely fine

این علامت در سطح بین المللی کاربرد دارد و حتی در یونیکد  هم این کد به آن اختصاص داده شده است:

U+1F44C

در استرالیا و پرتغال علاوه بر معنای اوکی این علامت ممکن است بسته به کاربرد معنای صفر هم داشته باشد.

در فنلاند سربازان در آخرین روز خدمت نظام وظیفه با این علامت پایان خدمت  یا به بیان دیگر صفر شدن باقی مانده خدمت خود را بیان می کنند. این علامت به فنلاندی اینطور بیان می شود:

Tänään jäljellä 0 aamua

که اینطور معنی میدهد: «باقی مانده خدمتم صفر شد» معنای این علامت در سایت وزارت دفاع فنلاند توضیح داده شده است و اشاره ای به انحراف اخلاقی در این توضیحات وجود ندارد.

این بود توضیحی بر معنای این علامت در سطح بین المللی اما از اینکه این علامت در جمع برادران ارزشی چه معنایی دارد اطلاعی نداریم منکر این نیستم که ممکن است عرفهای بین المللی در جمع این عزیزان معنای دیگری داشته باشد و اگر توضیحی در این باره برای من ارسال کنند در همین جا درج خواهد شد.

برای درک موضوع بهتر است با این سوال شروع کنیم که نقطه اشتراک زوج مشایی – احمدی نژاد در چیست؟ مگر نه اینکه احمدی نژاد سودای رهبری جهان عرب را در سر می پرورد و از آن سو مشایی ادعا می کند که  پیامبر اسلام ایرانی بوده است؟ ایا همراهی این دو شخصیت ناهمساز نوعی تبانی برای جذب همزمان طیفهای سنتی و مدرن جامعه است؟ به گمان من تفاوتهای ظاهری این دو نفر انقدر جدی گرفته شده که اشتراکات عمیق و بنیادی شخصیت انها را پوشانده است. این اشتراکات چیست؟

ابتدا باید این را بدانیم که فرهنگ ایرانی از سه لایه مختلف تشکیل شده: عناصر ایرانی – عناصر اسلامی – عناصر مدرن

روزگاری هرودوت تاریخنگار نوشته بود ایرانیها در اقتباس و وام گرفتن از فرهنگهای دیگر استادند و هرچیزی را که از فرهنگ دیگری وام میگیرند به چیزی بهتر از آن تبدیل می کنند. از روزگار هرودوت زمان زیادی می گذرد، امروز فرهنگ ما پویایی خود را از دست داده است و مانند انکه هاضمه فرهنگی آن بیمار شده باشد بیش از 1000 سال است که در کار هضم اجزای فرهنگی وام گرفته اش ناتوان مانده است.

سه جز فرهنگی تمدن ایرانی (عناصر ایرانی، اسلامی و مدرن) مانند اجزای پازلی که به زور در هم فرو رفته باشند دایم یکدیگر را می فرسایند و می خورند بی انکه در نهایت به تعادلی پایدار و سازنده دست پیدا کنند

در چنین آش درهم جوشی است که شخصیتهایی نظیر احمدی نژاد و مشایی ظهور می کنند. مهر فرهنگ ایرانی انچنان بر پیشانی این دو نقش بسته که امکان ندارد در تمدن دیگری یافت شوند. احمدی نژاد نماد کاریکاتوری آن بخش از فرهنگ ایرانی است که می‏خواهد با لجاجتی کودکانه و فرسایش و از میان بردن بخشهای دیگر فرهنگ (عناصر ایرانی و مدرن) به سود عناصر اسلامی تعادل برقرار کند. این چنین است که مثلا خود را از علم اقتصاد یا مفاهیم توسعه که به گمان او غربی است بی نیاز می داند، سازمان برنامه را منحل می کند و تصور می کند انچه به ذهن وی می رسد همسنگ 400 سال تجربه و دستاوردهای تمدن غربی در حوزه علوم انسانی و مدیریت جامعه است.

مشایی اگرچه متفاوت یا در ظاهر حتی وجه مخالف احمدی نژاد به نظر می رسد، اما در این نقطه بنیادین با وی شباهت دارد که فکر می کند فرهنگ پویا و کارامد آن است که بعضی اجزای خود را به سود برخی اجزای دیگر فدا کند. مانند احمدی نژاد که گمان می‏کند می تواند از خود اعراب هم عربتر باشد و مثلا با تندروی در حمایت از فلسطین جای رهبران سیاسی اعراب را بگیرد، او نیز فکر می کند می تواند تمدن عربی را به تمدن ایرانی تقلیل دهد و مثلا ثابت کند پیامبر اسلام ایرانی است.

این دو اگرچه در عالم واقع از حل و فصل بحرانهای تاریخی فرهنگ ایرانی ناتوانند اما بسیار علاقمندند تا نمایش پرشوری راه بیاندازند تا دست کم در عرصه نمادین یا در واقع در عالم خیال این تناقضات حل شود. مثلا گمان می کنند انداختن چفیه به گردن سرباز هخامنشی دردی از این بیمار کهنسال سبک می کند و این اجزای ناساز را به تعادل می رساند. درست مثل جادوگران قبیله که فکر می کنند با ساختن عروسک دشمن و سوزن زدن به ان آسیبی به دشمن وارد می کنند، اینها هم فکر می کنند با نمایش و شعبده بازی و انداختن چفیه به گردن عروسک سرباز هخامنشی می توانند جهت نیروهایی را که در اعماق جامعه عمل می کند را عوض کنند.

در واقع زوج احمدی نژاد – مشایی برای اینکه جلوه تمام عیار بیماری فرهنگ ایرانی و سوهاضمه تاریخی آن باشد چیزی کم دارد. باید در کنار این دو چهره، کاریکاتور دیگری قرار گیرد که تعامل با عناصر مدرن فرهنگ را وجه نظر خود قرار داده باشد. شخصیت بی سوادی نظیر جلال آل احمد می تواند برای این منظور بسیار مناسب باشد، کسی که تصور می کرد حوزه های علمیه می‏توانستند جای دانشگاه های مدرن را بگیرند و هرچه غرب دارد از ما دزدیده است.

زوج احمدی نژاد – مشایی آیینه فرهنگ بیمار ایرانی است

به: اس ای سی استیت، واشنگتن

شورای امنتیت ملی کاخ سفید،واشنگتن

سیا، واشنگتن

سفارت ابوظبی

دی ان آی، واشنگتن

اس ای سی دی ای اف، واشنگتن

یو اس سی ای ان، تی سی اوام، اینتل، مک دیل

از: بخش محرمانه، آر پی او، دبی

موضوع: اپوزیسیون حزب سبز ایران: شکل گیری وتکامل

طبقه بندی شده توسط: آلن ایر

1- خلاصه: جنبش سبز اعتراضی ایران به دنبال انتخابات ریاست جمهوری دستکاری شده 12 ژوئن به وجود امد. چیزی که به عنوان جنبشی در اعتراض به نتیجه انتخابات اغاز گشت اکنون هم انهایی را که به دنبال دستیابی به حقوق مصرح در قانون اساسی اسلامی ایران هستند و هم دیگرانی که به دنبال نظام دیگری هستند را زیر سقف خود گرد اورده است. اگرچه تعداد کسانی که مایلند به صورت علنی زیر پرچم جنبش به تظاهرات بپردازند به واسطه سرکوب رژیم کاهش یافته است هسته مرکزی آن که اغلب از جوانان شهری سنین دبیرستان هستند، نشانه‏ای از تسلیم نشان نمی‏دهند.اما علیرغم انکه رژیم سعی در خرد کردن جنبش دارد جنبش ساختار متصلب و سختی ندارد و بین رهبری نخبگان و اعضای عادی جنبش که در خیابانها به اعتراض می پردازند، حفره‏ای ای وجود دارد. در خارج از چتر جنبش سبز گروهی ناراضی وجود دارد که تا کنون تمایلی به پیوستن به جنبش نشان نداده‏اند و شباهتی به آن بخش از هواداران جنبش که مایل به براندازی نظام هستند ندارند. پایان خلاصه.

2- یادداشت: این نوشته بخش اول از مجموعه سه نوشته‏ای است که وضعیت اپوزیسیون ایران از زمان انتخابات ریاست جمهوری 12 ژوئن، انچه که ممکن است در کوتاه مدت رخ دهد و انچه که تا کنون مهمترین اهرمهای سیاسی ایالات متحده بوده است و ترکیبی که ممکن است مهمترین تاثیرات را در ماه های آتی داشته باشد را  بررسی می نماید.

الف – شکل گیری جنبش سبز

—————————

3- ساختار انتخابات و منشا شکل گیری جنبش سبز: ناآرامیهای جاری ایران در ژوئن 2009 اغاز گشت. هنگامی که تبلیغات انتخاباتی ریاست جمهوری ایران توسط یک سری مناظره های تلوزیونی (برای اولین بار) میان چهار نامزد انتخاباتی شور و نشاط گرفت: نخست وزیر پیشین میر حسین موسوی (اصلاح طلب)، رییس پیشین مجلس مهدی کروبی (اصلاح طلب)، دبیر شورای تشخیص مصلحت نظام محسن رضایی (محافظه کار میانه رو) و رییس جمهور محمود احمدی نژاد (محافظه کار تندرو). اتهامات ایراد شده توسط احمدی نژاد مبنی بر اینکه رییس جمهورهای پیشین رفسنجانی و خاتمی در کنار موسوی ودیگر اصلاح طلبان علیه حکومت او همدست شده‏اند و سعی دارند انقلاب را غارت کرده و  ثروت خود را افزایش دهند مردم عادی را شوکه کرد. گستاخی و اتهامات غیر معمولی که از حد و حدود قابل قبول ادب ایرانی فراتر می رفت، بسیاری از بینندگان را تحت تاثیر قرار داد (برخی را ناراحت و عده ای دیگر رابه شور و نشاط اورد)و امیدوار نمود که ممکن است این انتخابات بیش از انتخابات گذشته به یک رقابت واقعی نزدیک باشد و اینکه ممکن است احمدی نژاد با بداقبالی روبرو شود.

4- این مناظره‏های انتخاباتی علاقه عمومی به انتخابات را برانگیخت و طی هفته اخر یا در همین حدود پیش از انتخابات 12 ژوئن موسوی نامزد اصلاح طلب با حمایت پشت صحنه از سوی خاتمی و رفسنجانی برای اولین بار علنا با طرفدارانش از «جنبش سبز» سخن گفت. بخشی از طرفداران وی جوانان رای اولی بودند برخی نیز افراد مسنتر احیا شده از اصلاح طلبان دوم خردادی بودند که با حمایت خود از خاتمی در 1997 و 2001 رکورد جدیدی را به ثبت رساندند، اما در نهایت به واسطه ناتوانی خاتمی از ایجاد تغییر از سیاست رویگردان شده بودند. یکی دیگر از گروه‎های پرشمار رای اولی از قشر موسوم به «اکثریت خاموش» بودند. یعنی کسانی که هرگز در انتخابات شرکت نکرده بودند اما با چشم انداز تغییرات مثبت دلگرم شده و امیدوار بودند که این انتخابات سالم برگذار  خواهد شد.

ممکن است موسوی حتی حمایت برخی از رای دهندگان مسنتر و محافظه‏کارتر که مدیریت با ثبات وی بر اقتصاد ایران طی دوران جنگ ایران و عراق در دهه 1980 را به خاطر داشتند را نیز جلب کرده باشد.

5- روز انتخابات: انتخابات  در جمهوری اسلامی ایران هرگز آزاد و منصفانه نبوده است. اما تا ژوئن 2009 بیشترین دستکاریهای انتخاباتی در درجه اول شامل غربالگری ایدئولوژیک نامزدهای نامطلوب توسط شورای محافظه کار نگهبان می گردید و به علاوه شامل دستکاری بالنسبه سطح پایین آراء از جمله با استفاده از بسیج، برای بیرون کشیدن رای می گردید. عقل متعارف حکم می کرد که به یمن حضور جوانان پرشور و رای دهندگان شهری در 12 ژوئن یک چرخش بزرگ به نفع موسوی شکل خواهد گرفت. کسی که تنها به یک تفاضل چند میلیونی رای نیاز داشت تابه صورت یک ضرب یا در رقابتی دو به دو با احمدی نژاد پیروز انتخابات باشد. در حالیکه ما نمی دانیم یا شاید هرگز ندانیم که شمار واقعی آرای 12 ژوئن چگونه بود، اما این روشن است که دستکاری آرا در سطحی بالا صورت گرفته و تقلب سیستماتیک در شمارش آرا رخ داده است (در واقع اگر اساسا آرا مورد شمارش قرار گرفته باشد)

6- علت برگذاری انتخابات دستکاری شده: بسیاری از دلایل واضح به نظر می رسد. بخشی از پاسخ به علاقه رهبری عالی ایران خامنه‏ای به یک دست کردن کنترلش بر قوای سه گانه حکومت به منظور توانمند سازی دست ایران و به طور خاص دست خودش در مذاکرات آتی با غرب و ایالات متحده بر سر مساله هسته‏ای مربوط می شود. به خصوص بخشی از پاسخ این است که پس از ریاست جمهوری خاتمی 2005 – 1997 خامنه‏ای عزم خود را جزم نمود تا از دست یابی اصلاح طلبان به ویژه مخالف سیاسی دیرین خود میر حسین موسوی به قدرت اجرایی جلوگیری کند. خامنه ای رفسنجانی را به عنوان جدیترین حریف خود تلقی می کند او همچنین مرعوب محبوبیت خاتمی است.

بنابر این اینکه رفسنجانی و خاتمی هر دو از موسوی حمایت کردند ممکن است خامنه‏ای را به این نتیجه رسانده باشد که پیروزی موسوی قدرت را در دستان آن رقبای ناخوشایند متمرکز خواهد کرد که در نتیجه این امر به ناچار به حاشیه نشین شدن وی منتهی خواهد شد. بخشی از پاسخ به قدرت گرفتن روزافزون محفل تندرو سپاه پاسداران مربوط است که در سال 2005 از احمدی نژاد حمایت کردند. کسانی که از احمدی نژاد حمایت کردند طی 4 سال ریاست جمهوری وی با استفاده از منابع مالی و حمایت حکومت قدرتمندتر گردیده و قادر گردیدند قدرت و ثروت محفلی خود را تقویت کنند. بنابراین اگرچه در بدنه سپاه احمدی نژاد از حمایت یک دستی برخوردار نبود محفل تندرو سپاه که اغلب از افسران عالی رتبه با سوابق مشترک اطلاعاتی – امنیتی تشکیل گردیده خواستار «چهار سال دیگر» بودند. شواهد موجود نشان می دهد محفل تندرو سپاه به خامنه‏ای اطمینان داده بودانتخابات دستکاری شده با کمترین تبعات قابل اجرا است

7- البته همانطور که بعدا با سرازیر شدن میلیونها نفر از مردم عادی به خیابانها که فریاد می زدند «رای من کجاست» مشخص شد، انها اشتباه می کردند. در 19 ژوئن خامنه‏ای ظاهر بی طرف خود در قبال جناحهای سیاسی را که تا آن زمان به دقت حفظ کرده بود، کنار گذاشت و با «حماسه» نامیدن انتخابات 12 ژوئن اولین گام در راه دراز سرکوب پس از انتخابات را برداشت و گفت آنها که نتایج را زیر سوال می برند دست از اعتراض بردارند و به راه بیایند در غیر این صورت با عواقب آن روبرو خواهند شد. در مقابل  هنگامی که رهبران اصلاح طلب موسوی، کروبی و خاتمی نشان دادند که حاضر به کنار کشیدن نیستند، چیزی که پیش از انتخابات بانام جنبش سبز شکل گرفته بود به ارامی به «راه سبز امید» تغییر شکل داد.

8- پاسخ رژیم: عکس العمل رژیم به فعالیتهای پس از انتخابات دارای دو وجه در دو سطح نخبگان و مردم عادی بود:

در سطح نخبگان رژیم به ارعاب گسترده‏ای دست زد که شامل محاکمات نمایشی به سبک استالینی بود که نه تنها «تمام مظنونان معمول» یعنی اصلاح طلبان رده اول و در درجه نخست بخش همراه با جنبش دوم خرداد خاتمی را در بر می گرفت، بلکه همچنین اعضای خانواده‏های انان و به علاوه اصلاح طلبان رده دوم، فعالین سیاسی و حقوق بشری و خبرنگاران را نیز شامل می‏شد. بسیاری اگر نگوییم اکثر دستگیر شدگان ، از جمله آن بخش از دستگیر شدگان که بیشترین توجه را در غرب برانگیختند، هیچگونه نقش حائز اهمیتی چه در تبلیغ نامزدی موسوی و یا اعتراضات پس از انتخابات به عهده نداشتند. اگرچه شواهد موجود نشان می دهد، دستگیری گسترده فعالین جوانتر و کمتر شناخته شده جنبش سبز نیز صورت گرفته است. در درون رژیم، خامنه‏ای به سرعت تلاش کرد مهره‏های هرچه بیشتری را از جمله محافظه کاران سنتی همچون لاریجانی رییس مجلس، رییس پیشین سپاه پاسداران (و نامزد شکست خورده انتخابات) محسن رضایی و قالیباف شهردار تهران را پشت سر خود قرار دهد. همه اینها مخالف احمدی نژاد بودند و ممکن بود از رفتن او خرسند شونداما در عین حال اینها کسانی بودند که وفاداری انها به نظام و رهبری موجب می‏شد که در مورد گستردگی تقلب انتخاباتی اغماض کنند.

در سطح مواجهه با مردم عادی رژیم به صورت روزافزون فشار خود را در مناسبتهایی که طی آن هواداران جنبش سبز به خیابانها می‏امدند افزایش داد. تاریخهای کلیدی به خیابان امدن جنبش سبز به شرح زیر است:

-        20 ژوئن 2009: یک روز پس از خط و نشان کشیدنهای خامنه ای در سخنرانی نماز جمعه صدها هزار نفر از ایرانیان در تهران به راهپیمایی اعتراضی دست زدند که همچنین برای اولین بار استفاده چشمگیر از نیروهای رژیم علیه معترضین مشاهده گردید. کشته شدن یکی از تظاهرکنندگان جوان، ندا آقا سلطان، توسط تصویر ویدیویی ضبط شد که توجه جهانی را به اعتراضات جلب کرد و به جنبش سبز نمادی تراژیک اما اسطوره ای از شهادت برای مقابله با رژیم اعطا کرد.

-        28 ژوئن 2009 (هفتم تیر): اولین باری که جنبش سبز از پوشش یک مناسبت رسمی برای راهپیمایی علیه حکومت استفاده کرد. حامیان جنبش سبز که توسط یکی از دستیاران کلیدی موسوی هدایت می شدند با تسخیر یک مراسم رسمی که به مناسبت سالگرد بمبگذاری سال 1981 که به کشته شدن چند تن از رهبران انقلاب منجر شد برگذار گردیده بود، نیروهای امنیتی را خلع سلاح کردند.

-        17 جولای 2009: اولین و تنها باری که از 12 ژوئن رییس جمهور پیشین رفسنجانی که از بسیاری لحاظ هدف اصلی طیف تندرو رژیم بود اجازه یافت مراسم نمازجمعه تهران را برگذار کند. سخنرانی رفسنجانی که بسیار انتظار ان کشیده شده بود و طی آن به نتایج رسمی انتخابات تسلیم نگردید، به حامیان اپوزیسیون جانی دوباره داده و به درگیریهای خیابانی منتهی گردید

-        18 سپتامبر 2009(روز قدس): مناسبت حکومتی به منظور نمایش همبستگی با فلسطینیان توسط صدها هزار نفر از حامیان جنبش سبز که نمادهای سبز را برافراشته و شعارهای ضدحکومتی سر داده بودند مصادره شد. روز قدس اوج توانایی جنبش سبز در به صحنه اوردن شمار چشمگیری از مردم به خیابانها بود و اخرین باری که نیروهای امنیتی از دست زدن به خشونت گسترده اجتناب کردند.

-        4 نوامبر 2009 (سالگرد تسخیر سفارت آمریکا): جنبش سبز امیدوار بود که بابهره گیری از اولین مناسبت پس از بازگشایی دانشگاه‏ها روز قدس را تکرار کند. افزایش  هشدارهای تهدیدامیزاز سوی نیروهای امنتیتی و افشای سورفتارهای صورت گرفته با بازداشت شدگان موجب کاهش شمار تظاهرکنندگان جنبش سبز و شدت ببیش از پیش درگیریهای خشن گردید.

-        27 دسامبر 2009 (عاشورا و هفتمین شب عزاداری ایت الله العظمی منتظری): عاشورا با دست کم 9 کشته شاهد خشن ترین درگیریها از 20 ژوئن بود. همچنین خارج از تهران درگیریهای خشنی در دیگر شهرهای بزرگ نیز رخ داد.

پی نوشتهای مترجم:

کدهای مربوط به طبقه بندی جهت تلخیص از ابتدای سند حذف گردیده است

در اصل سند هرجا که از ایت الله خامنه ای نام برده شده اصطلاح رهبر عالی هم پیش از ان امده که در ترجمه جهت تلخیص حذف شده است

این قسمت از اسناد بخش یکم اسناد منتشر شده است. بخش دوم  به بررسی وضعیت فعلی جنبش سبز و اپوزیسیون اختصاص دارد که به زودی ترجمه ان به دنبال بخش اول منتشر خواهد شد

ادعاهای اصلی این نوشتار  در قالب گزاره های زیر قابل طرح است:

1-      بسیاری از آسیب ها و نابسامانیهای اجتماعی – فرهنگی و سیاسی خطرآفرین در جامعه ی فعلی ایران نشانه‏ای بارز از وجود نیهیلیسم است

2-      بروز نشانه های نیهیلیسم منحصر به طبقه متوسط شهری و یا قشر غیر مذهبی نمی شود.  نیهیلیسم در بین جوانان مذهبی هوادار وضع موجود موسوم به «ارزشی» هم ظهور چشمگیری دارد

3-        نیهیلیسم و رشد آن محصول ارتباط پیچیده ای از عناصری مثل آسیب های فرهنگی است و بروز و ظهور این پدیده به نوبه خود به ایجاد انواع آسیبها در ساحات مختلف زندگی اجتماعی می انجامد

نیهیلیسم چیست؟

نیهیلیسم وضعیت روان شناختی و معرفت شناختی است که در آن معنای زندگی، هستی، بودن، خود وحیات، از دست می رود و در پی آن شرایطی اضطراب آفرین و سردرگمی روحی ایجاد می شود. نیهیلیسم، جدی نگرفتن دنیا و زندگی وهر آن چیزی است که با آن مواجه می شویم. یک نهیلیست، گویی غریبه‏ای است در این عالم، در میان واقعیتهای سخت و زمختی که نه قدرت فهم آن را دارد و نه می تواند آنها را تغییر دهد. البته روحیه نهیلیستی را می توان به روی یک طیف ترسیم کرد و آنرا از حالت ضعیف و کم به سمت افراطی تقسیم بندی نمود. در حالت افراطی نیهیلیسم بی شباهت به نسبی گرایی عوامانه نیست. اعتقاد به اینکه هیچ حقیقت مطلقی وجود ندارد و مثلا نظرات جمعی محدود و غیرمتخصص در مورد روش اداره کشور می تواند هم طراز و هم ارزش نظرات اقتصاد دانان خبره باشد و در نتیجه نظرات کارشناسی سازمان برنامه و بودجه غیر ضروری و دست و پاگیر است.

معمولا با گفتگو از نیهیلیسم شخصی منزوی را در نظر مجسم می کنیم که رابطه خود را با جهان اطراف قطع کرده است. این نوعی از نیهیلیسم است که نیهیلیسم منفعل نامیده می شود اما سویه دیگری از نیهیلیسم یعنی نیهیلیسم فعال هم وجود دارد که با طرد ارزشهای مسلط بر جهان و مبارزه و نفی آن نمود پیدا می کند.اگر نیهیلیسم منفعل نخواستن هیچ است نیهیلیسم فعال خواستن هیچ یا اراده معطوف به نابودی است. گرایش به نیهیلیسم فعال ومنفعل موقعیت شخص را در دو سر طیف پوچی و نحوه روبرو شدن وی با محیط را مشخص می کند. در نیهیلیسم منفعل شخص پذیرا است و سعی می کند با همرنگی با جماعت و حل شدن و «ذوب شدن» در قدرتی برتر ووالاتر خود را از دغدغه درک معنا برهاند. اما در نیهیلیسم فعال شخص در تلاش است که به ابرانسان تبدیل شود. در جهانی که هیچ معنایی وجود ندارد و هیچ روایت کلانی نمیتواند به سیر تاریخ و جهان موجود معنی دهد ابرانسان می تواند روایت و ارزشهای خاص خود را بیافریند و دیگران را به تبعیت از آن وادار کند. ابرانسان نیچه روایت دیگری از راسکولنیکوف مجنون داستیوفسکی در رمان جنایت و مکافات است با این تفاوت که اگرچه راسکولنیکف برای خود حق کشتن قایل است و تلاش میکند سیستم اخلاقی خاص خود را بیافریند اما زیر بار سنگین آن خرد می شود اما ابرانسان نیچه راسکولنیکوفی است که موفق می شود دیگران را به تبعیت از اصول خود وادار کند و به این ترتیب خود به جهانی که فاقد معنا است معنی می بخشد. می توان گفت که نیهیلیسم منفعل و فعال دو روی یک سکه ومکمل یکدیگر هستند. یکی توده دنباله رو و ذوب شده در قدرت برتر را می افریند و دیگری ابرانسانی که باید در اوحل شد و به زندگی معنا بخشید. سناریویی که در بعد سیاسی جامعه توده وار اقتدارگرا و از سوی دیگر سیاستمداران پوپولیست را بیرون می دهد.

نیچه، انسانی راکه قرار است برپای خودبایستد، « ابر انسان» نام نهاد. از نظر او «ابرانسان» انسانی است که بر پای خود می ایستد و قرار است اهداف، ارزش ها و اصول را خود پی ریزی نماید و به قول داستایفسکی، از «حد توده‏ها فراتر» می رود، زیرا از دیگران متفاوت و متمایز می شود.

از نظر پل تیلیش  فیلسوف متاله آلمانی، رنج های ناشی از سست بنیادی معناها ، باعث می شود که فرد با رها ساختن پرسشها و نگرانیها، گریبان خود را از دست شکهای رنج آفرین رها سازد و با قدرت مافوق خود متحد شود. «انسان به منظور اجتناب از خطر پرسیدن و شک کردن، حق پرسیدن و شک کردن را از خود سلب می نماید، او از آزادی خویش می گذرد تا از اضطراب بی معنایی فرار کند»

اریک فروم نیز در کتاب گریز از آزادی مکانیسمهای فرار و اجتناب از آزادی را توضیح می دهد، از نظر وی آدمی، آزادی، اختیار و مسئولیتهایش را واگذار می کند تا به آرامش درونی دست یابد. و این نقطه ی تلاقی مسئله ی فلسفی (نیهیلیسم) با مسئله ی جامعه شناختی (شکل گیری پوپولیسم و توده گرایی) است

همرنگ و هم رأی جماعت گشتن، پشت سر جمع قایم شدن و از خود سلب مسئولیت کردن، به معنای واگذاری خویش به دیگران است. وقتی فرد نتواند معضل معنایابی رابردوش کشد،  تسلیم می شود واین چنین است که پروژه ی اضمحلال و ذوب شدن در شخصیتی برتر شکل می گیرد. جامعه ی پوپولیستیک دقیقا به همین معنا است. جامعه ای که مداوما قهرمان می سازد تا اولا افراد مسئولیت هایش را واگذار کنند و ثانیا معنای بودنشان را در پیروی و تبعیت جستجو نمایند. تعلق وسرسپردگی به دیگری (قهرمان، ابرانسان، پیشوا یا رهبر) و در نتیجه پیروی و تبعیت بی چون و چرا (یا بیگانگی از خود) نتیجه ی فرار از ناتوانی دربرابر بی‏معنایی است.

حاصل شکست «خود» وتکیه ی غیرمعقول به دیگران نتیجه ای جز میان مایگی فرهنگی نیست. ازسوی دیگرفرهنگ در جامعه ای که در آن گروه زیادی به میان مایگی می رسند، افول می کند و با غروب ارزشهای متعالی و تخریب زندگی اصیل، ویرانه ای از درماندگی برجای می ماند. از آن سو خشم، عصبانیتهای بی دلیل و یا دست کم افراط در خشم ورزی علیه یکدیگر، از بین بردن اموال عمومی و ضربه زدن به دیگران، فروگذاشتن اخلاق و افزایش اضطراب ها و تنشهای اجتماعی، از نتایج کنشهای نهیلیستی است.

به وجه مشترک پیش گفته (بین شهروند تابع و شهروند عصیان گر) عامل دیگری باید افزود و آن ناامیدی است. هر دوی آنها ناامید از اصلاح و ترمیم شرایط‏‏‏ اند.

اریک فروم نیز معتقد است که ناامیدی و ناتوانی دست کم در دو چهره خود را نشان می دهد. چهره ی اول آن، انتظار انفعالی یا کنش پذیر و یأس است. و درست نقطه مقابل و مخالف آن، نوعی «پرگویی و ماجراجویی و عدم توجه به واقعیات و پیله کردن به مسایلی است که با زور انجام پذیر نیست»

اریک فروم سیمای مبدل و رادیکال ناامیدی و نیهیلیسم را در میان بسیاری از نسل جوان دوره آلمان هیتلری به ویژه در میان گروه های شبه نظامی موسوم به جوانان هیتلری این چنین شرخ می دهد که «به بی باکی و فدایی بودن خود می نازند، در حالی که عدم واقع بینی، فقدان درک استراتژیک و نزد برخی از آنان و فقدان عشق به زندگی، به بی اعتقادی آنها می انجامد»

فروم امید را آمادگی درونی و متراکم و هنوز مصرف نشده ای برای فعالیت می داند. از نظر وی آن گاه که امید زایل شود، سنگدلی – آشوبگری و ویرانسازی و اغتشاش، اوج می گیرد. ویران سازی دقیقا به این معنا است که فرد «چون نمی تواند زندگی را بیافریند، آن را نابود می سازد» از خود و دیگران انتقام می گیرد. سنگدلی و خشونت اجتماعی و آزار رساندن امری طبیعی می شود. از منظر روان شناسی، سادیسم و مازوخیسم، نتیجه ی قهری و حتمی نیهیلیسم است.

از دیدگاه روانشناسی اجتماعی هنگامی که شهروندان جامعه امید خود را برای اصلاح وضعیت موجود از دست می دهند سه گونه عکس العمل ممکن است بروز دهند:

الف) گروهی یکسره تن به اطاعت و تبعیت می سپرند

ب) گروهی  در خود فرو رفته، انزواطلب شده  نسبت به جامعه و فرهنگ خود احساس بیگانگی می کنند

ج) گروهی به ضدیت با نظم مستقر، خشونت های بی حد و مرز و آزار رساندن و تخریب روی می اورند

در نیهیلیسم، متعالی ترین پدیده ها از اعتبار ساقط می شوند و ارزش ها تنزل می یابند. ثبات و نظم فرو می ریزد و به جای آن سرگردانی می نشیند. وقتی امر متعالی و ارزش های والا فرو ریخت آنگاه، چیزی وجود ندارد که انسان را موظف به احترام گذاردن نماید. ثبات معنایی، محو می گردد و رویکرد تعبیر و تفسیرهای متعدد و متضاد رشد می کند.همان گونه که پست مدرنیست ها معتقدندکه جهان، همان بی نهایت تفسیرها از جهان است. گویی «مرکزیت و محوریت» از این جهان رخت برمی بندد. به دیگر سخن، این جهان بی مرکز و یا مرکز زدایی شده را می توان، بی خانمانی استعلایی و آوارگی معرفت شناختی نام نهاد. نیهیلیست پی جوی حقیقت نیست، زیرا در نگاه او حقیقتی وجود ندارد.  حقیقت طلبی دست کم نیازمند این پیش فرض است که فرد قایل به حقیقتی پیشین باشد که می تواند به آن دست یابد

در رویکرد نیچه ای  نیهیلیسم  عبارت از وضعیتی تنش آلود است که از عدم تطابق انچه که دوست داریم به عنوان امر ارزشمند بپذیریم (یا به آن نیاز داریم) و نظمی که جهان بر اساس آن عمل می کند ایجاد می شود. به بیان دیگر، قضاوت یک نهیلیست افراطی درباره ی جهان این است که جهان چیزی است که نباید باشد و چیزی که باید باشد وجود ندارد. وقتی دی میایبیم در جهانی زندگی میکنیم که برای ارزشهای مورد احترام ما یا معانی خاصی که دوست داریم برای زندگی قایل شویم پشیزی ارزش قایل نیست دچار بحران می شویم. بحرانی که ناتوانی در غلبه بر آن وضعیت نیهیلیستی را موجب می شود.

در نیهیلیسم منفعل نیروی ایمان به تدریج زایل می شود. ارزش هایی که دیگر هیچ سازگاری با غایات ندارند، به جان هم می افتند و جنگ ارزش ها آغاز می گردد. نیهیلیسم منفعل به معنای سرپیچی از هر کوشش و تلاشی در جهت معنابخشیدن و نظام سازی زندگی و استغراق و پناه بردن هرچه بیشتر به انواع سرگرمی ها و اشتغالات حرفه ای است. در نیهیلیسم منفعل است که نیازی به غایات، اهداف و معنا، احساس نمی شود، اما در نیهیلیسم فعال، قدرتی ویرانگر وجود دارد که منطق روزمره را رها می کند و منطق جدیدی برای ایجاد ارزش های جدید و معانی نو به کار می گیرد. در نیهیلیسم منفعل، فردیت، استقلال و خلاقیت ناپدید می شود و به جای آن جمع گرایی، توده گرایی و همرنگ جماعت شدن توسعه می یابد. در این نوع از نیهیلیسم، فرد پشت سر جمع مخفی می شود. اما در نیهیلیسم فعال، آدمیان قدرت عبور از جمع را می یابند و به قول نیچه، به «ابر انسان» تبدیل می گردند. در نیهیلیسم فعال نوعی انفجار خشم آلود نابود کننده، وجود دارد که همه ی ارزش ها، معناها و اصول به ورطه ی نیستی کشیده می شود و خط بطلان بر همه چیز می کشد

وقتی با واقعیاتی روبرو می شویم که بسیار تلخ و گزنده است، پس می توان بدون ملاحظه، آن را نابود ساخت. تعرض علیه منافع ملی یا اموال عمومی، نوعی انتقام گیری از جامعه ای است که نه تنها بی معنایی بر آن حاکم است، حتی تعرض علیه شهروندان  و نادیده گرفتن حقوق افراد .

اسماعیلیه: دکترین نیهیلیستی کسب قدرت سیاسی از طریق دین

پس از سلطه اعراب به کشورهای همجوار و شکل گیری امپراطوری عربی از ابتدای خلافت عباسی نهضتهای براندازانه مختلفی در کشورهای تحت سلطه شکل گرفت اما بنا به ماهیت مذهبی خلافت و جایگاه قدسی خلیفه مسلمین حتی نهضتهایی که در بدوامر با موفقیت روبرو بودند در نهایت از وارد اوردن ضربه اخر و نابود ساختن سیستم خلافت عربی ناتوان ماندند. نهضتهای مبارز یا ماهیتی غیر دینی داشتند که در جلب اقبال عمومی ناتوان مانده و در نهایت قلع و قمع و سرکوب میشدند و یا همچون گرایشهای عرفانی ماهیتی دینی داشتند که رفته رفته در نوعی تصوف منحط ومبتذل فرو می خفتند. در این زمان ابومحمد مهدی بناینگذار اسماعیلی مذهب خلافت فاطمی مصر راه حلی را برای مبارزه با خلافت عباسی کشف نمود که در ابتدای امر ابلهانه یا حتی جنون امیز به نظر میرسید این راه حل عبارت بود از ترکیب حرکتهای دینی و غیر دینی در یک نهضت واحد. موفقیت چشمگیر این ایده در ازمون عملی نشان داد که نه تنها ایده ای جنون امیز نبود بلکه طرحی نبوغ امیز برای کسب قدرت سیاسی در جامعه ای سنتی و دین محور بود. او به این نتیجه رسیده بود که جمعی محدود در بالای هرم رهبری بایستی زمام رهبری عقلانی و فارق از ضرورتهای ایدئولوژیک را در دست داشته باشند حال انکه اکثریت پیرو با الهام از شور مذهبی خود در خدمت اهداف رهبران لاییکی در ایند که تنها تظاهر به دینداری می کردند..

رهبران فکری اسماعیلی دریافتند که ویژگیهای نهضتهای دینی و غیردینی را باید با هم ترکیب کنند و از نقاط قوت هر دو استفاده نمایند. در دکترین اسماعیلی جامعه به دو بخش «عوام» و «خواص» تقسیم می شوند. وجه تمایز عوام و خواص «بصیرت» است. بصیرت نوعی اگاهی است که از طریق عقل قابل حصول نیست و تعلیمی بوده و دریافت آن نیازمند سرسپردگی و نزدیکی به «امام» است. از اینجا دونوع ایدئولوژی یا درک دینی حاصل می شود که یکی مخصوص عوام و دیگری ویژه خواص است و در نتیجه باطن و ظاهر داشتن شریعت و تفسیرهای متعدد و تو در تو از ایات و روایات امکان پذیر می گردد.

در دکترین اسماعیلی نوعی اباحیگری مستتر است. البته در هر نوع نهضت اصلاح دینی تا اندازه ای رویکرد اباحگر وجود دارد. از دیدگاه اسماعیلیه خواص وقتی به بصیرت رسیدند در میابند که شریعت و اوامر ونواهی دینی برای به راه اوردن عوام است و رعایت ان بر خواص لازم نیست. در دکترین اسماعیلی کسب قدرت به هر بهایی مقصود نهایی است و حفظ ظواهر شرعی فقط برای استفاده از ایمان و ارادت عوام لازم است.

نظریه ولایت فقیه و نیهیلیسم

نظریه ولایت فقیه به صورت بالقوه امکان تفسیرهای نیهیلیستی را در خود مستتر دارد و دست کم در قرائتی که اکنون مورد قبول ایت الله مصباح یزدی پدر معنوی دولت دهم قرار دارد قرائتی یک سره نیهیلیستی است.

تقسیم بندی جامعه به عوام و خواص و تاکید بر بصیرت راه را بر تفسیرهای متعدد وحتی متناقض از اصول باز می گذارد. در این دیدگاه همواره اقلیتی وجود دارد که بر اکثریت حکومت می کند و سیستمهای حکومتی گوناگون تنها رنگ و لعابی ظاهری است که واقعیت ماجرا را از نظر پنهان می کند. در این قرائت مهمترین اصل حفظ نظام است که از اوجب واجبات است و ولی فقیه (امام) می تواند با در نظر گرفتن مصالح حفظ قدرت هر واجبی را حتی نماز و روزه و حج را تعطیل نماید. در این دیدگاه اساسا حکومت دینی از هرگونه معنا و غایتی تهی می شود چرا که برای حفظ خود (قدرت صرف) می تواند هر یک از اصول خود را زیر پا بگذارد.

نیهیلیسم ارزشی:

با توجه به انچه که در بالا در مورد نیهیلیسم منفعل و ویژگیهای آن از جمله اراده گریز از ازادی، گرایش به ذوب و حل شدن در قدرتی برتر، عدم سازگاری با نظم مستقر و ارزشهای حاکم بر جهان، گرایش به همرنگی با جماعت و زیستن در جامعه ای توده وار، سنگدلی و خشونت اجتماعی و نظایر اینها بیان شد می توان بسیاری از خصوصیات تیپ اجتماعی موسوم به ارزشی را در چارچوب مفهوم نیهیلیسم منفعل بازیافت.

ناسازگاری با ارزشهای حاکم بر جهان که موجب تنش درونی و در صورت شکست در غلبه بر تنش به وضعیت نیهیلیستی منتهی می‏شود در دو سطح مختلف عمل می کند. در یک سطح تفاوت نظم حاکم بر جامعه بین الملل با ارزشهای مالوف و عادت شده فرد تنش زا است در مرحله دوم بخشی از ارزشهایی که در جامعه خود فرد و به عنوان مثال توسط طبقه متوسط شهری به رسمیت شناخته می شود در فرد تنشهایی ایجاد می کند که در نهایت اسیبهای اجتماعی وارده بر فرد بروز وضعیت نیهیلیستی را به دنبال خواهد داشت.

جذب شدن در قدرت برتر همرنگی با جماعت و فراموش کردن دغدغه معنایابی برای وضعیت تنش زا و بحرانی موجود را نباید با لذتگرایی صرف و غرق شدن در روزمرگی یکسان پنداشت. در واقع نیهیلیسم منفعل برپایه نظام دقیقی از اقتصاد لذت استوار است که بی شباهت به زهدگرایی نیست. نیهیلیسم ارزشی یک سلسله دستورات و بایدها و نبایدها را شامل می شود که از وضعیت ظاهر، نوع لباس، وضع یقه، قطر ریش، ارایش موی سر تا انواع تکیه کلامها و نقل قولهای مورد استفاده و حتی شوخی و مزاحهای مجاز را در بر می گیرد. در اینجا هر چه که خارج از حیطه لذات مجاز قرار گیرد گناه محسوب می شود. بنابراین نیهیلیسم ارزشی نه تنها از اخلاق تخطی نمی کند، بلکه استوار بر یک امر اخلاقی است، درواقع این دستورالعمل ها بناست به ما کمک کنند که بدون کجروی و انحراف لذت ببریم و حتی لذتمان را بیشتر کنیم. اما در همین نقطه نیز، این اخلاقی بودن نیازمند یک مازاد است، نیازمند یک سویه ی افراطیِ فراتر از دستورالعمل های معمولی است تا خود را تداوم بخشد، نوعی دلبستگی پرشور، که نیچه سعی می کند آن را با اصطلاح آرمان زهد تبیین کند. آنچه به مجموعه ای دستورالعملهای خشک و بی روح جان می بخشد، همان وجه پنهان و مازادی است که به طور ضمنی، حفظ این تعادل و توازن اخلاقیات تیپ ارزشی (لذت بردن مهارشده) را تداوم می بخشد. این دستورالعمل های تخدیر کننده، به نوعی محرک نیز نیاز دارند. زندگی آرامِ مبتنی بر لذت تنظیم شده مبین مفهوم اصل لذت در روانکاوی است، اصل لذت همواره با نوعی حد گذاشتن بر لذت بردن، مانع خارج شدن آن از حد و حدودی خاص می شود. اما اصل لذت همزمان با نوعی حد و مرزگذاشتن برای ایجاد تعادل، به طور ضمنی و پنهانی به فرارفتن از این مرزها اشاره دارد. اینجاست که با ورای اصل لذت روبرو می شویم. در روانکاوی، آنچه ورای اصل لذت، ورای حد و مرز لذت جویی متعادل وجود دارد را لذت مازاد یا ژوئیسان می نامیم. لذت مازاد در حکم نوعی افراط و فراروی از مرزها، حوزه ی متوازن اصل لذت را تداوم می بخشد. این قضیه را با یک مثال روشنتر میکنم . در فیلم هاستل تارانتینو شخصیتی معمولی با ظاهری زهدگرا را نشان می دهد که از قضا گیاهخوار است و ظاهری معقول و خوددار را به نمایش می گذارد حال انکه همین شخص شبها در زیر زمین خانه خود افرادی را با شکنجه های طاقت فرسا و وحشیانه زجرکش می کند. زندگی ارزشی مستلزم نوعی مهار ولذت کنترل شده است اما از سوی دیگر فرد در کنار این نظم خشک و طاقت فرسا به شکار روسپیان تحت عنوان نهی از منکر پرداخته تبدیل به قاتلی سریالی می شود. به عنوان امر به معروف اشخاصی را ربوده با تجاوز و شکنجه به قتل می رساند مخالفان و منتقدین یا حتی کسانی را که تنها ظاهری ناهمخوان با ارزشهای وی دارند را به ضرب چماق در خیابان قلع و قمع می کند و در بازداشتگاه ها برای حفظ مصالح نظام از هیچ نوع عمل خلاف اخلاقی رویگردان نیست. قواعد  زندگی ارزشی سلسله مقرراتی را پیش رو قرار می دهد که توگویی پیروی از آن نیازمند انضباط و پشتکاری بی اندازه است. حفظ این تعادل و خودِ امکان پیروی کردن از این قوانین، بدون وجه وقیح و تاریک زندگیِ قاتل زنجیره ای نمی تواند تداوم پیدا کند. تاجایی که توگویی زندگی شبانه ی ارزشی، از زندگی روزمره اش تحمل پذیرتر است و حتی درنظر شخص بعد لازمی است برای خلاصی از شکنجه ی زندگی روزمره.

عملیات روانی از جنگ جهانی اول تا کنون بخش تفکیک ناپذیری از عملیات نظامی بوده است اما بر اساس تعریف، هدف آن تنها دشمن خارجی است. قوانین برخی کشورها به صراحت اجرای عملیات روانی علیه شهروندان کشور خود را تحت هر عنوان و در هر شرایطی ممنوع نموده است، اما استثنایی جالب در این میان ایران است که نه تنها اجرای عملیات روانی علیه شهروندان خود را مانند دشمن خارجی به صورت قانونی به کار می برد، بلکه حتی نیازی به مخفی کاری نیز ندیده و مسئولین نظامی آن با افتخار از تشکیل کمیته عملیات روانی در نیروی انتظامی خبر می دهند.

عملیات روانی چیست؟

^{عملیات روانی عملیاتی برنامه ریزی شده در جهت القای اطلاعات گزینش شده یا سرنخهایی به مخاطب خارجی است به منظور تاثیرگذاری بر احساسات، انگیزه، طرز فکر و در نهایت رفتار دشمن خارجی، سازمانها، گروه ها و افراد}. عملیات روانی ممکن است هم در زمان صلح و هم در زمان جنگ مورد استفاده قرار گیرد.

عملیات روانی در سه سطح  استراتژیک، عملیاتی و تاکتیکی اجرا می‏شود.

عملیات روانی می تواند موجب ایجاد تنفر علیه رهبری دشمن در میان نیروهای مخالف، بزرگ جلوه دادن تهدیدها و از هم پاشیدن هماهنگی میان نیروهای دشمن شود. عملیات روانی می تواند دشمن را گیج نموده و قدرت تصمیم گیری را از وی سلب کند و در نهایت ابتکار عمل و امکان کنترل شرایط را از دشمن گرفته با پایین آوردن روحیه دشمن انگیزه برخورد تهاجمی را از انان سلب نموده و در نهایت وادار به تسلیم نماید

عملیات روانی به زبان ساده حول محور انتقال یک پیام تبلیغاتی (پروپاگاندا) خاص به دشمن شکل می گیرد. عملیات روانی بر اساس نوع پروپاگاندا به انواع زیر تقسیم می شود:

عملیات روانی سفید: این نوع عملیات را می توان عملیات روانی آشکار نیز نامید. در این حالت حکومت از رسانه‏های رسمی خود و یا از رسانه‏هایی که وابستگی آنها به حکومت آشکار است استفاده می کند. در عملیات روانی سفید محتوای پیام منتقل شده موضع رسمی حکومت تلقی می گردد.

عملیات روانی خاکستری: پروپاگاندا از طریق رسانه‏های به ظاهر غیر وابسته به حکومت یا مستقل صورت می گیرد. در این حالت باورپذیری و در نتیجه تاثیرگذاری تبلیغات حکومتی بیشتر از زمانی است که همین پیام از طریق رسانه های حکومتی منتقل شود. این نوع عملیات روانی هنگامی موثر خواهد بود که طراحی آن از سوی حکومت برملا نشود و چنانچه به طور کامل از مجاری رسانه‏های غیر ایرانی مطرح شود بیشترین تاثیر را خواهد داشت.

عملیات روانی سیاه: ویژگی این عملیات این است که حکومت و منابع رسمی آن به هیچ وجه حاضر به قبول مسئولیت اطلاعات منتشر شده نیستند. این نوع عملیات اقداماتی نظیر درز دادن اطلاعات یا اسناد و مدارک رسواکننده یا افشاگرانه را شامل می گردد. با توجه به حساسیت سیاسی بسیار زیاد این نوع عملیات، حکومتها یا جناحهای سیاسی سعی می کنند هیچ گونه ردپایی از خود در این عملیات به جا نگذارند و معمولا افشاگری و نشت اطلاعات از طریق منابع ناشناس صورت می‏گیرد.

این نوع عملیات روانی هنگامی موثر خواهد بود که نتوان به راحتی اطلاعات و مدارکی برای نقض و بی اعتبار کردن تبلیغات صورت گرفته به دست آورد. چنانچه عملیات سیاه از طریق رسانه ای صورت گیرد که رویکرد خصمانه‏ای علیه حکومت دارد بیشترین تاثیرگذاری را خواهد داشت.

یک اصل مهم در عملیات روانی جدایی کامل عملیات خاکستری و سیاه از عملیات سفید است. یعنی هرگز نباید رسانه‏ها وافراد درگیر در عملیات خاکستری و سیاه (عملیات پنهان) در عملیات سفید (آشکار) نیز مشارکت داشته باشند.

مراحل عملیات روانی به شرح زیر است:

1-      تعیین هدف

2-      برآورد و ارزیابی وضعیت فعلی

3-      آماده سازی برنامه عملیات روانی

4-      انتخاب رسانه

5-      طرح ریزی پروپاگاندا

6-      تست اولیه (میزان حساسیت مخاطب و کارایی عملیات روانی بر گروه هدف را ارزیابی می کند)

7-      تولید مواد تبلیغاتی جنگ روانی

8-      اجرا

9-      جمع آوری اطلاعات در مورد پاسخ مخاطبان

10-  ارزیابی نهایی واکنشها

در این سلسله اقدامات پیش از هرچیز در قدم نخست بایستی با انجام تجزیه وتحلیلهای اطلاعاتی تعیین هدف صورت گیرد. یعنی مشخص شود کدام یک از اهداف می تواند بیشترین تاثیر و منفعت را به دنبال داشته باشد. به این منظور تحلیلگران عملیات روانی باید دریابند که گروه هدف در برابر کدام یک از اهداف اسیب پذیرتر و حساستر است. برای شناخت گروه هدف تحلیلگران رویکرد و وجه نظر گروه هدف در مورد شرایط فعلی، گله و شکایتهای آنها، ترکیب قومیتی، سطح احساس نا امیدی، ترکیب زبانی، مشکلات، حساسیتها، عادات، انگیزه ها، انتظارات و ویژگیهایی نظیر اینها را در گروه هدف مورد بررسی قرار می دهند. پس از این مرحله می توان اهداف را تعیین نمود که به این ترتیب اولین گام عملیات روانی برداشته می شود.

طراحی عملیات روانی در دنیای رسانه های مدرن باید با دقت تمام صورت گیرد زیرا یک اشتباه در طراحی برنامه می‏تواند باعث شود خبری ناخوشایند به سرعت در گوشه و کنار دنیا پخش شده و به عنوان موضع رسمی حکومت تلقی شود.

رسانه: رسانه های مورد استفاده در عملیات روانی بسیار متنوع است  از جمله تلوزیون، رادیو، بلندگو، سایتهای اینترنتی، رسانه های چاپی، پخش کردن اعلامیه با هواپیما، درج خبر در روزنامه های خارجی یا پخش اطلاعاتی از طریق شبکه های تلوزیونی خارجی

منابع برای مطالعه بیشتر:

• http://www.iwar.org.uk/psyops/
• U.S. – PSYOP producing mid-eastern kids comic book
• http://www.tioh.hqda.pentagon.mil/branches/PsychologicalOperations.htm
• http://www.army.mil/cmh/lineage/branches/psyop/default.htm – Psychological Operations: Lineage and Honors Information
• http://www.tioh.hqda.pentagon.mil/PsyOps/PsychologicalOperations.htm – The Institute of Heraldry: Psychological Operations

ماجرای کهریزک به دلیل وابستگی یکی از مقتولین به یکی از مدیران نظام در سطوح بالای حکومت مطرح شد و با اعلام تعطیلی بازداشتگاه و محاکمه چند نفر از عاملین رده پایین این جنایت به پایان رسید. هیچ کس نپرسید چند کهریزک دیگر در گوشه و کنار کشور وجود دارد؟ و اصولا چرا باید چنین بازداشتگاه مخوف یا به قول خود مسئولین «غیر استاندارد» در سیستم انتظامی – قضایی کشور وجود داشته باشد؟

عذر غیر موجه نیروی انتظامی در مورد وجود چنین بازداشتگاهی این بود که کهریزک پیش از این به نگهداری «اراذل و اوباش» اختصاص داشته است. گویی این پیش فرض را همگی پذیرفته‌ایم که همین که شخصی تحت عنوان اراذل واوباش طبقه بندی شد هر گونه رفتار غیر انسانی با اومجاز است و چنین شخصی از هیچگونه حقوق شهروندی و انسانی برخوردار نیست.

پیش فرضی که نه فقط در ذهن مسئولین نیروی انتظامی وقضایی که به گمان من در ذهن اکثریت ایرانیان چه روشنفکر و چه غیر روشنفکر وجود دارد. هیچ‌گاه سابقه نداشته که صدایی به حمایت از حقوق این به اصطلاح «اراذل و اوباش» برخواسته باشد و گویی همه ما قبول داریم که هرگونه تضییع حقوق و رفتار غیر انسانی با این قشر از جامعه روا است

بارها به همین سبب ضربه خورده ایم و هیچگاه به فکر چاره نبوده ایم. به نظر من طبقه متوسط و کسانی که امکان بیان خواستهای جامعه را دارند حتی برای حفظ منافع طبقاتی خودشان هم که شده بایستی به این موضوع توجه کنند.

زنجیر همیشه از ضعیفترین حلقه خود پاره می شود و تا زمانی که گروهی یا قشری هرچند اندک شمار در جامعه باشند که دیگران نقض حقوق انان را بدون اشکال بدانند نقض حقوق هر شخص دیگری نیز امکان پذیر است.

حکومت ایجاد بازداشتگاه‌های مخوف خود را با استفاده از برچسب اراذل و اوباش توجیه می کند. هر گاه قرار باشد فضا را امنیتی کنند می گویند می خواهیم با اراذل واوباش برخورد کنیم. در این صورت برخوردهای غیرقانونی حتی برخورد فیزیکی و کتک زدن شهروندان عادی در خیابان هم موجه جلوه می کند چرا که کسی که رهگذر است و شاهد ماجرا است چه می داند؟ شاید ان فرد جزو اراذل واوباش باشد.

در موارد متعدد جوخه‌های مرگ به کشتار سریالی زنان خیابانی پرداخته‌اند. بله زنجیر از ضعیفترین حلقه‌اش می گسلد. این کار برای طراحان آن دو حسن دارد اولا هیچکس مدافع زنان خیابانی نیست بنابراین نقطه شروع مناسبی است که می تواند بعدا قتل و کشتار دگراندیشان را هم دربرگیرد. از سوی دیگر این نقطه شروع برای شکل دادن به روحیه خود جوخه های مرگ هم نقطه اغاز خوبی است. کسانی که در این گروه‌ها فعالیت می کنند جانی بالفطره و ادمکش اجیر شده نیستند، جوانانی هستند با تعصب مذهبی که به انها گفته می شود افراد مفسد فی الارض و مهدور الدم را از میان برمی دارند و به این نحو به جامعه خدمت می کنند. قوانین جزایی ما هم که برای شخصی که قتل مهدورالدمی را مرتکب می شود مجازاتی در نظر نگرفته است. پس از چند عملیات و قتل چند زن خیابانی ماموریتهای بعدی با سهولت بیشتری انجام خواهد شد.

در ماجرای فیلترینگ گسترده سایتها هم باز با همین تاکتیک عمل شد. ابتدا سایتهایی را تحت عنوان سایتهای غیراخلاقی مسدود و گردانندگان آن را بازداشت کردند. پس از این دیگر شنیدن اینکه مسئول فلان سایت خبری بازداشت شده است برای مردم شوکی ایجاد نمی‌کند چون «شوکـ» را قبلا دیده اند

به عنوان جمع بندی باید گفت در چرخه نقض حقوق شهروندی که دایما تکرار می شود خود ما هم شریک و همدست هستیم. اینکه بخشی از جامعه را اراذل و اوباش و فاقد حقوق انسانی می دانیم مستمسکی است برای نفوذ و شکستن خاکریزهای بعدی

هیچ روشنفکری به رفتاری که با این به اصطلاح «اراذل و اوباش» می شود توجهی ندارد و اساسا به نظر می رسد این قشر از جامعه از هیچگونه حقوق انسانی برخوردار نیستند و می توان با انان مانند حیوان رفتار کرد. داستان از اینجا شروع می شود و به نقض حقوق و یا قتل روشنفکر خفته و چرت الود ما منتهی می‌گردد.

فرض کنید شخصی لباسی شبیه رابین هود بپوشد و به شیوه او در جنگل مخفی شود اما از فقرا بدزدد و به ثروتمندان بدهد به چنین شخصی می توان گفت رابین هود وارونه حال اگر کسی خصوصیات رندی و زیرکی رندانه را از خود بروز دهد اما عملکردش به نفع زورمندان باشد و به ضرر زیردستان چنین شخصی را نیز میتوان رند وارونه نامید. به نظر من مهران مدیری یک رند وارونه است و در اینجا شرح خواهم داد چرا وی را مستحق چنین لقبی می دانم و شاید با این توضیحات دلیل نفرت ناخوداگاه بسیاری از مخاطبان اثار وی نیز مشخص شود.

اگر مثل اعلای رندی را شخصیت حافظ شیرازی بدانیم می توانیم بگوییم رند کسی است که با نازک بینی و ظرافت معایب جامعه را می بیند و در فضای خفقانی که هیچگونه انتقاد مستقیمی ممکن نیست با چاشنی طنز و ایهام و کنایات دوپهلو حرف خود را می زند ونقاب از چهره سالوس ریاکاران زمانه برمی گیرد. علاوه بر این حافظ از شیوه ملامتیان نیز بهره میبرد به این معنی که با تمسخر یا عیب گرفتن بر خود در کنار قدرتمندان، از اینکه او را متهم به برج عاج نشینی و خود برتربینی کنند احتراز می نمود:

می خور که شیخ و حافظ و مفتی و محتسب

چون نیک بنگری همه تزویر می کنند

حافظ خود را در ردیف مفتی و محتسب قرار می دهد و یک سوزن به خود میزند تا جوالدوز زدن به قدرتمندان فاسد را ممکن سازد.

چنین خصوصیاتی به عنوان خصوصیات رندانه در ذهن ناخوداگاه ما ایرانیان نقش بسته است. شخصیتی که رندانه و بهلول‌وار حق را می گوید آن هم به گونه ای که گزگ به دست قدرتمندان ندهد و جان خویش را هم از مهلکه به در برد.

کارهای مهران مدیری برخی از خصوصیات فوق را دارد و شاید تداعی ناخوداگاه کاراکتر مهران مدیری با شخصیت رندانه ای که در حافظه تاریخی ما ایرانیان است موجب محبوبیت او نیز می شود. اما به گمان من مدیری تنها ظواهر رندی را نشان می دهد اما عملکردش کاملا برخلاف یک رند راستین است. او یک سوزن به صاحبان قدرت می زند تا بتواند یک جوالدوز و یا چیزی خطرناکتر را به ملت فرو کند.

او همچون مرحوم کیومرث صابری (گل آقا) سوپاپ اطمینان مورد اعتماد نظام است با این تفاوت که از فرهیختگی صابری برخوردار نیست. مهران مدیری و تیم ثابتش ان چنان مورد اطمینان صدا و سیمای حکومتی هستند که مجالی به دیگران داده نمی‌شود. بگذریم از اینکه گاهی اوقات همچون مسخره کردن اعتصاب غذای منتقدان نظام در یکی از کارهای قبلیش به سفارشی کاری نیز میپردازد اما به طور کلی نقش مدیری به عنوان سوپاپ اطمینان در کل سیستم همانقدر لازم است که نقش لباس شخصیها و نیروهای سرکوبگر

از جایی فشار وارد می شود و از جای دیگری باید فشار اضافی خارج شود تا از انفجار جلوگیری کند

در سریال قهوه تلخ جایی هست که به زندان انداختن پی در پی یکی از کارکترهای سریال با بهانه های واهی و برخورد جسم سخت! به سر وی دستمایه شوخی و خنده می شود. برای شما موارد مشابهی که توسط حکومت انجام شده تداعی می شود و شما می خندید و این همان چیزی است که نظام می خواهد. شما با درک شباهت سوژه و موارد مشابهی که با زندانی کردن دختران و پسران و تجاوز و سر به نیست کردنشان و در نهایت صرفا با گزارشی از برخورد جسم سخت پرونده را بسته اند می خندید و این چیزی است که قدرتمندان می خواهند.

هیات منصفه ای که می خندد حکم اعدام نمی دهد

برای پاسخ به این سوال ابتدا فرض می کنم که تصمیم گیرندگان نظام کنشگرانی معقول هستند و رفتار انها بر اساس گزینش عقلانی صورت می گیرد. گزینش عقلانی یعنی ایجاد تناسب بین وسیله و هدف یا به بیان دیگر توازن منطقی میان هزینه و فایده. کنشگری که رفتار عقلانی دارد همواره در تصمیمات خود تناسب بین هزینه و فایده را رعایت می کند اما اگر رفتار کنشگر غیرعقلانی باشد چنین تناسبی وجود نداشته و رفتار شخص قابل پیش بینی نخواهد بود. به عنوان مثال رفتار فرد معتادی که برای دستیابی به مواد حاضر به پرداخت هر بهایی و ارتکاب هر عملی حتی قتل نیز هست رفتاری عقلانی نیست و بنابر این قابل پیش بینی نیز نمی‌باشد. البته این را باید بگویم که اصطلاح عقلانی و غیرعقلانی در اینجا بار ارزشی ندارد و به معنای خوب یا بد بودن عمل نیست. به عنوان مثال رفتار یک میهن پرست که برای حفظ میهن خود حاضر است هر بهایی حتی جان خود را بدهد طبق این تعریف عقلانی و قابل پیش بینی نیست اما این به معنای ارزشگذاری منفی این عمل هم نیست.

عقلانی فرض کردن رفتار تصمیم گیرندگان نظام به این معنی است که انها در انتخابهای خود تناسب هزینه و فایده را در نظر می‌گیرند. اگر تنبیه و مجازات و تزریق خشونت به جامعه را هزینه و امنیت و ثبات حکومت را به عنوان فایده در نظر بگیریم با توجه به اینکه گزینش کنشگر (در اینجا تصمیم گیرندگان نظام) را عقلانی فرض کرده ایم پس باید بین مقدار خشونتی که نظام به کار می برد و مقدار خشونت لازم برای حفظ ثبات نظام تناسبی وجود داشته باشد. در نتیجه می توان گفت وقتی مقدار بکارگیری خشونت افزایش می یابد نشان دهنده این است که هزینه لازم برای حفظ ثبات افزایش یافته است.

در اینجا می توان این سوال را مطرح کرد که چه تغییری باعث بالارفتن هزینه ثبات نظام گردیده است. من فکر می کنم دومساله عمده موجب افزایش هزینه ثبات گردیده است: 1- کاهش مشروعیت 2- افزایش نارضایتی از عملکرد دولت یا حکومت

1-      کاهش مشروعیت: هر حکومتی برای حفظ امنیت جامعه وهمچنین سایر کارکردهای خود نیاز به بکارگیری قدرت دارد. قدرت توسط حکومتها به دو شکل ممکن است به کار گرفته شود: الف- اقتدار : اقتدار قدرتی است که با رضایت افرادی که قدرت بر انها اعمال می شود همراه است. مثل اقتدار والدین بر فرزندان یا تبعیت افراد از دستورات پلیس راهنمایی یا روسای اداری خود. ب- زورگویی یا جباریت: زورگویی همان قدرت عریان است یعنی بکارگیری قدرت بدون رضایت انهایی که قدرت بر انها اعمال می گردد. در اینجا افراد به ناچار و علی رغم میل خود از خواستهای شخصی که اعمال قدرت می کند تبعیت می نمایند. با این حساب مشروعیت یک حکومت را می توان همان رضایت شهروندان از اعمال قدرت حکومت دانست به عبارت دیگر هرچه مشروعیت حکومت کمتر باشد حکومت ناچار است خشونت بیشتری بکار گیرد و از اعمال اقتدار به سمت جباریت متمایل شود

2-      افزایش نارضایتی تا اندازه ای همراه با بحث از مشروعیت روشن شد. ناکارامدی دولت باعث ایجاد نارضایتی می گردد. بنابراین هنگامی که حکومت و دولت ناکارامد بوده یا به خواستها و نیازهای شهروندان بی توجهی کند نارضایتی افزایش میابد

از این مقدمه می توان اینطور نتیجه گرفت که اولا مشروعیت دولت تا اندازه‌ای کاهش یافته که ناچار نیاز به اعمال خشونت بیشتری برای ثبات نظام وجود دارد و نتیجه دوم در مورد سطح نارضایتی است. در مورد سطح نارضایتی دو فرض را می‌توان مطرح کرد اول اینکه  سطح نارضایتی بسیار عمیقتر و گسترده تر از آن چیزی است که در ظاهر احساس می شود و در واقع تصمیم گیرندگان نظام با توجه به اطلاعاتی که از نظرسنجیها و ارزیابیهای محرمانه دارند به این جمع بندی رسیده اند که سطح نارضایتی در حدی است که لازم است از خشونت بیشتری استفاده شود. فرضیه دوم هم این است که در حال حاضر سطح خشونتی که نظام به کار می‌برد بالاتر از سطح نارضایتی است اما تصمیم گیرندگان قصد دارند تغیراتی را به اجرا دراورند که پیش بینی می کنند نارضایتی گسترده‌ای به دنبال خواهد داشت.