EmreAyata

Sadece İnsan Olmak Adına: Düşünmek

2010-07-08T20:42:00.003+03:00

"Düşünüyorum, öyleyse varım." ya da "İnsan, düşünen bir hayvandır." demiş eski filozoflarımız. Bize düşense artık dediklerine uyup, onları aşmak, insanı şu hayvanlığından kurtarmak ve düşünmenin ne amacı var çözmek...

İnsanlar düşünmüyor. Evet, düşünmüyorlar. Aslında tam olarak nasıl bir şey olduğunu bilmiyorlar. "Bunu böyle yaparsam şöyle olur"dan ibaret bir eylem sanıyorlar belki de. Düşünmedikleri için sorgulamaya fırsat olmuyor. Hani o hayvanlardan tek farkımız düşünmek ya, işte o farkın hakkını vermiyorlar. Bu cümle çok ağır oldu, biliyorum ama etrafta görünen insandışılıklardan daha ağır değil, rahatım.

İnsanlar düşünmeli. İnsanlar neyi neden yaptığını, yapıldığını, yaptıklarını düşünmeli. Hangi eylem olursa olsun, sonunda kayda değer bir amaç yoksa nedenleri üstüne düşünmeli. Eğer hala geçerli bir sebep yoksa o işi yapmaktan vazgeçmeli. Sadece insan olmak burada başlar işte, düşünerek yapmak. Arı insanın hayattaki tek aracı budur, düşünmek ve bu bizi gerekliye götürür. İyiye, kötüye, güzele demedim, demiyorum sadece gerekliye gideriz. O kadar çok gereksizlik var ki istenmeyen, sırf üstüne kimse düşünmediği için hala varlar...

İnsan sorgulamalı. Nerede olduğunu, nasıl olduğunu, ne olduğunu sorgulamalı. Etrafına bakıp insanları sorgulamalı. Onlardaki hataları görüp kendine pay çıkarmalı. Tüm mesele kendinizi bir şeylerin üstünde görmek ve aslında bir şeyler başarabileceğinizi anlamak ve hayatta sağlam bir yerde olduğunu fark etmek. Vardığınız ya da varacağınız sonuçları bilemem ki zaten şu aşamada çok da önemli değiller. Tek aracınız düşünmek, işte bütün mesele bu.

İnsan, üstüne en çok düşünülesi şey. Her nasıl oluyorsa en az düşünülen de o oluyor. Erkekler, askerde yalnız kalmayı beklememeli; kadınlar, evlenip kucağından uyuyan çocuklar düşünmemeli. Yani geç kalmamalı. Sadece bir insan olmak, işte bu bütün amacınız olmalı...

Siz, Saatleri

2010-04-14T00:00:00.008+03:00

Siz, saatleri yaşadınız. Zamantaşlarını. Niceldir saatler. Adsızdırlar. Renklerini, kokularını kişiselliklerinden alırlar.

Aylar birbirinin içinden yürüyebilir. Ağustosta bile Marta gönderme vardır. Yine de gönderme mevsim mantığıyla sınırlıdır.

Günlerse bambaşka. Bir günün öbürünün önüne geçmesine izin yok. Günün gizi hem kişiselliğimiz de, hem de onun kendi kişiselliğinde.

Siz, saatleri yaşadınız. Henüz sözcük haline dönüşmemiş, ya da bir sözcük karşılığı oluşmamış durumlar yarattınız. Tanığınızım.

Aylar ayları açıklıyor.

Saatler saatleri kum saatiyle açıklayabiliyor.

Açıklanamayan tek şey aşk: En büyük sayrılık ve en büyük sağlık.

Günü tam gelmemiş olarak bir yanını gizleyen duygu.

Denetçi anlamaz, tarihçi atlar, terzi bir araya getiremez, sanatçı elden kaçırır.

Kentler yıkılıyor. Sokaklar uçtan uca kazılmış. Sesimiz radyasyon içinde. Mühendisler geldiler, kedi resmini bile cetvelle çizerler. Gözlemevinde art arda mevsimler sökülür.

Mahşerin ortalık yerinde size rastladık. Elinizi şuramıza koydunuz.

Sürgündük. Göçebeliğin elverişli yanlarını da yitirmiş gibiydik. Yanınızda göçmen olduk. Bir yerleşmişlik duygusu ki, hırkamız yazlık sinemada iliklenir.

Güneş her sabah verilmiş bir söz gibi doğuyordu.

Gerçek neydi biliyor musunuz: Her şey.

Yüz yıl sonra bugün yaşayan hiçbir anne, hiçbir sevgili, hiçbir bebek, hiçbir bıldırcın, hiçbir balina, hiçbir örümcek, hiçbir aslan, hiçbir ceylan, hiçbir yılan var olmayacak. Ayrı bir kardeşlik kanıtı değil mi bu? Hayat kanıtı. Birbirimizin her yönden çağdaşıyız.

Siz tebeşirle karatahtaya ne güzel yazan.

Kuzular için özel bir bölüm açmayı da hiç unutmayan.

Saatlerle yaşadınız. Düşlerinizde doğulu bir ressamın elinden çıkmış ağırlıksız yapraklar.

Kızböceği de göründü. Gece de uçmaya başlamış.

Bakır kaptan günlük kokusu yayılır.

Geceyle birlikte.

Gece de.

Sen Serpin, sen Nuri, orda burda nasıl dolaştırdınız. Benziyordunuz. Aynı kişi miydiniz?

İki din var: siyah ve beyaz. Gerisi?..

*Cemal Süreya'dan alıntıdır.

Genç Werther'in Acıları

2010-03-20T07:59:00.004+02:00

Herkesin bazen tadabildiği sevinci yok etmeye ne hakkımız var? Sıkıntılı olup da bu halini belli etmeyen, ona tek başına katlanarak başkasının neşesini kaçırmayan bir kimse gösterebilir misiniz? Daha doğrusu bu halimiz, kendi değersizliğimizi anlamamızdan, yersiz bir kendini beğenmişliğin doğurduğu kıskançlıkla ilgili olarak sürekli kendimize karşı duyduğumuz hoşnutsuzluktan ileri gelmiyor mu? Etrafımızda, mutluluğunu bize borçlu olmayan mutlu, neşeli insanlar görüyor ve bunu çekemiyoruz.

*Goethe'den alıntıdır.

Notalar Tanklardan Güçlüdür

2009-04-01T12:00:00.001+03:00

Eğer bir adam marşla uyum içinde yürüyebiliyorsa, o değersiz bir yaratıktır. kendisine yalnızca bir omurilik yeterli olabileceği halde her nasılsa yanlışlıkla bir beyni olmuştur onun. Uygarlığın bu kara lekesi en kısa sürede yok edilmelidir. Emirle gelen kahramanlıktan, bilinçli ve bilinçsiz şiddetten, aptalca yurtseverlikten, tüm bunlardan nefret ediyorum. Ben savaşı ve o soğuk silahları öylesine tiksindirici ve aşağılayıcı buluyorum ki böyle iğrenç bir eyleme katılmaktansa kendimi yok ederim daha iyi... Benim anlayışıma göre sıradan bir cinayet, savaşta adam öldürmekten daha kötü değildir.

Ne güzel demiş Albert Einstein. Milyonlarca insanın canını aldı bu, milyonlarcasını evsiz, annesiz, yurtsuz bıraktı. Çoğu zaman haksız gerekçelerle cinayetler silsilesine, bir oyuna -tabi güçlü olan için- dönüştü. Nefret duymak için daha büyük bir sebep var mı sizce?

Hatırlayın 2. Dünya Savaşı'nı; "üstün" ırk olduğunu iddia eden koyunlar Das Engelleandlied'lerle gaza getirildi. Evet, müziği savaşa alet edebildiler. Buradan Herms Niel'i kutlarım. Ama benim asıl ilgilendiğim kısım savaşın tam karşısında duranlar. Notaların tanklardan güçlü olduğunu düşünenler.

Hair Müzikali'ni bilir misiniz? 79'da filmi de çekilmiştir ve sinema tarihinin kalasiklerinden biridir. Orada çiçek çocukarının hikayesi anlatılır. Savaşa karşı en büyük kalemizdir Hair. Let the Sunshine In şarkısı o günden bugüne hala dinlenmektedir. Ne güzel demiş değil mi? Bırak güneş içeri girsin...

Ya İki Çocuk şarkısını bilir misiniz? Teoman söyler onu da. 80'deki ihtilali lanetler. Düşmansız savaşımızdan, birbirimize düşüşümüzden ve henüz reşit bile olmamış çocukların asılmasından bahseder; bunlara nefret kusar. Düşmansız bir savaşta, düştüler kalkmayacaklar...

Bir de Colonel Bagshot'tan Six Days War şarkısı var ki direkt suratımıza vurur savaşın iğrençliğini. Hatta bu şarkıya DJ Shadow remix yapmıştır. (Bir sinema filmi için.) Birden kendimizi onun içinde bulabileceğimizi, ne kadar aciz olduğumuzu anlatır. Ve der ki; çok geç olmadan, yarın asla gelmez...

Peki nasıl oluyor da notaların tanklardan güçlü olduğu konusunda ısrarcıyım? Belki de çok basit. Shakespeare der ki, "Düşüncelerin neyse hayatın da odur. Hayatın akışını değiştiremiyorsan, düşüncelerini değiştir." Bu savaşların olması da düşüncelerimizin çelişmesinden ibaret değil mi aslında? İşte notalar bizim canımıza değil düşüncelerimize saldırır. Eğer izin verirsek o düşüncelere savaştan nefret eder hale gelebilir ve savaşların sürmesini engellemek için bir şeyler yapabiliriz. Unutmayalım, düşünceler kurşun geçirmez...

Belki de fazla iyimserim ama yazımı Six Days War'ın bir bölümüyle bitireceğim. Belki bir kez daha düşünürüz de militarizmin oyuncağı olmayı reddedebiliriz.

You feel a shaking on the ground, a billion
candles burn around. Is it your birthday?

Le Fabuleux Destin d'Amélie Poulain Soundtracks

2009-03-13T17:42:00.005+02:00

Amélie Polain'in Masalsı Kaderi... Sanatsal (+ ticari) açıdan büyük başarı sağlamış olan bir Fransız filmi. Türkiye'de de baya sevildi. Birçok da ödül aldı. Tabiki müzikleri de ona uygun birinin elinden çıktı: Yann Tiersen.

Kimimiz film hakkında kötü düşüncelere sahip olabilir. Hatta kimimiz sevmeyebilir. Ama bu parçalar eşliğinde film sonuna kadar izlettirir kendini. Yann Tiersen'in dehasını ve farklılığını hissedersiniz. İlgilenenler için La Valse d'Amélie -özellikle orkestral versiyonu-, Le Banquet ve J'y Suis Jamais Alle'yi şiddetle öneririm.

Nuri Bilge Ceylan

2009-03-08T16:54:00.002+02:00

Kasaba filmiyle tanıdım Nuri Bilge Ceylan'ı. Sanırım kendime ait bir şeyler buldum o filmde. Çok sıkıldığım sanat filmlerinden biri gibi başlamış fakat sonuna kadar izlettirmişti kendini. Sonradı sıkça anılmaya başladı. Üç Maymun filminin almadığı ödül kalmadı.

Asıl fotoğraflarını sevdim sanırım. Bir tanesini koyacağım buraya; umarım kızmaz. :) Çok basitmiş gibi görünen konular nasıl da göz alıcı duruyorlar. İlerde kesinlikle daha uzun bir yazı yazacağım onun hakkında.

Nuri Bilge Ceylan Resmi Sitesi

Sanat ve Korsan İlişkisi

2009-03-02T22:25:00.000+02:00

Korsana karşıyız değil mi hepimiz? İnsanların emekleri çalınıyor. Haksız ve vergisiz kazançlar oluşuyor. Belki o para çok yanlış yerlere gidiyor. Buraya kadar her şey iyi, hoş. Peki kendine sanatçı diyen bir insan neden kendi eserlerinin korsanlarına bu kadar karşı?

Yüzlerce hatta binlerce yıldır sanat insan hayatında vardır. Ama o saygı duyulan, büyük işler başarmış gerçek sanatçıların dinlenmekteni okunmaktan ya da izlenmekten başka amaçları yoktu. Asıl sanatçı gerçekten bunları isteyen değil midir? Bir yanlışlık yok mu sizce de?

Sanatçının işi sadece sanatını icra etmek ve onu bilinebilir kılmaktır. Bırakta korsanla mücadele olayını senin dağıtımcın, şirketlerin ve devletin yapsın. Amacın sanat dediğin şeyin amacıyla bir olsun.

İnsanlar düşündükleri ve yaptıkları şeylerin arkasına hayatlarını koydular. Tek amaçları insanları aydınanmasını sağlamaktı. Ezop bu yüzden uçurumdan atıldı, Sokrates kendi sonunu elleriyle içti, Namık Kemal hayatını bu yüzden sürgünlerle geçirdi ve daha niceleri...

Bu denli soylu bir iş yaptığınızı söyleyip bu kadar basit amaçlar gütmeyin. Para, şöhret, güç artık her neyse. Biz de uyanalım artık ve bu çapulculara, milyon dolarlara hükmederken ekmek parası diye ağlayanlara tenezzül etmeyelim. Değerini bilmemiz gereken nice insan varken...

28 Weeks Later Soundtracks

2009-02-07T14:45:00.005+02:00

28 Weeks Later... Çoğu kişiye göre gereksiz bir devam filmi. Belki konusu da çok klişe gelebilir. Ama gerçekten güzel yaptıkları bir şey var ki ona saygı duymak gerekir: müzikleri.

Nota dizilimleri gayet sade. Ama o sadelik ancak bu kadar orijinal kullanılabilir. Gerçekten sert, acı ve insanı dehşete düşüren bir melodi. John Murphy gerçekten işinin hakkını vermiş. Sırf müzikleri için bile bu filmi izleyin derim.

Merak ediyorsanız Johhn Murphy'nin Don Abandons Alice ve 28 Theme parçalarını bulun. Bana hak vereceksiniz...

Signs - Schweppes Kısa Film Festivali

2009-02-07T13:36:00.014+02:00

Bunu pek sık yapmayacağım ama bu kısa filmi çok beğendim. Paylaşmak istedim. Gerçekten çok sevimli bir çalışma olmuş. Schweppes Kısa Film Festivali'nin dikkat çeken filmlerinden biri. İyi seyirler.