ประชาไท บล็อกกาซีน

เทคโบรอิสรเสรีนิยมจอมปลอม, เคซีย์ วอเทอร์แมน

Apolitical — Wed, 09 Jul 2025 13:10:40 +0000

เทคโบรอิสรเสรีนิยมจอมปลอม, เคซีย์ วอเทอร์แมน Apolitical Wed, 07/09/2025 - 20:10

ทุกวันนี้เวลาพูดคำว่า “อิสรเสรีนิยม” (libertarian) คนมักจะนึกถึงอีลอน มัสก์, ปีเตอร์ ทีล และเทคโบรทั้งหลายที่พยายามอ้างตัวว่าเป็นอิสรเสรีนิยม อิสรเสรีนิยมมีชื่อเสียมากกว่าชื่อเสียงจากการที่คนเหล่านี้สนับสนุนโดนัลด์ ทรัมป์ และโดยเฉพาะอย่างยิ่งจากการที่อีลอน มัสก์ ทำเสมือนว่าตัวเองเป็นประธานาธิบดีโดยพฤตินัย ที่น่าเศร้าก็คือ ไม่มีใครเลยสักคนในนี้ที่เป็นอิสรเสรีนิยมจริงๆ

ชาวอิสรเสรีนิยมเชื่อในเสรีภาพในการพูด เสรีภาพในการรวมตัวกัน สิทธิ์ในทรัพย์สิน ความเท่าเทียมกันต่อหน้ากฎหมาย การไม่ใช้ความรุนแรง (เว้นแต่เพื่อปกป้องตัวเอง) เสรีภาพในการประกอบกิจการและเสรีภาพในการค้าขาย คุณอาจจะเห็นด้วยกับหลักการพวกนี้อยู่แล้วต่อให้ไม่ได้เรียกตัวเองว่าอิสรเสรีนิยม ตรงกันข้าม เทคโบรทั้งหลายไม่ได้เชื่อในหลักการเหล่านี้ พวกเขาเป็นเผด็จการหัวรุนแรงที่แค่ทำทีเหมือนว่ารักเสรีภาพ

เริ่มจากคนที่น่ารังเกียจที่สุดในกลุ่มนี้ อีลอน มัสก์ เห็นกันอยู่ตำตามานานก่อนที่เขาจะทำท่าวันทยหัตถ์แบบนาซี ว่ามัสก์แค่คอสเพลย์เป็นอิสรเสรีนิยม มักส์อ้างว่าตัวเองเป็น “ผู้ที่เชื่อในเสรีภาพในการพูดอย่างถึงที่สุด” แต่จุดยืนของเขากลับจำกัดอยู่เพียง[เสรีภาพในการพูดของ]กลุ่มเหยียดผิว พวกต่อต้านชาวยิว และพวกหัวรุนแรงฝ่ายขวา เขายินดีที่จะเซ็นเซอร์โพสต์ในทวิตเตอร์ตามคำร้องขอของรัฐบาลเผด็จการในตุรกี อินเดีย และประเทศอื่นๆ เขาระงับบัญชีนักข่าวที่รายงานข่าวที่เขาไม่ชอบ และลบ Community Notes ที่แฉว่าเขาพูดโกหก ในจีน บริษัทของมัสก์ฟ้องนักข่าวและลูกค้าในข้อหา “หมิ่นประมาท” เมื่อพวกเขาวิจารณ์คุณภาพของรถยนต์ที่ไม่ได้มาตรฐาน และเมื่อผู้ใช้ Reddit คนหนึ่งโพสต์เปิดเผยตัวลูกน้องสาย DOGE ของเขา มัสก์ถึงกับขอให้ซีอีโอของ Reddit ลบกระทู้นั้นด้วยตนเอง

มัสก์ยังไม่เชื่อในเสรีภาพในการรวมตัวกัน เมื่อผู้ลงโฆษณาพากันหนีออกจาก Twitter เพราะไม่ต้องการให้โฆษณาของตนไปอยู่ข้างโพสต์แนวนาซี มัสก์กลับฟ้องพวกเขาเพื่อบังคับให้กลับมาใช้แพลตฟอร์มของตัวเอง เขายังขู่จะฟ้องลูกค้าที่ซื้อ Cybertruck แล้วพยายามนำไปขายต่อ ซึ่งถือเป็นการละเมิดสิทธิ์ในทรัพย์สินอันเป็นหลักการสำคัญของอิสรเสรีนิยมอย่างโจ่งแจ้ง

อันที่จริง ทรัพย์สินมหาศาลของมัสก์สร้างขึ้นจากสัญญาและเงินอุดหนุนจากรัฐบาล เขายังเดินหน้าจัดหาสิ่งเหล่านี้ให้กับตัวเองมากขึ้นกว่าเดิมนับตั้งแต่รัฐบาลที่ชอบสร้างศัตรูของเขาขึ้นมามีอำนาจ ในตลาดเสรี มัสก์น่าจะล้มละลายไปแล้วเพราะมีคนไม่กี่คนที่อยากซื้อของที่เขาขาย

มัสก์ยังไม่เชื่อเรื่องความเท่าเทียม ทันทีที่เข้ารับตำแหน่ง เขาก็เดินหน้าลบข้อมูลเกี่ยวกับความสำเร็จของผู้หญิงและคนผิวสีออกจากเว็บไซต์ของรัฐบาล โดยเรียกสิ่งเหล่านั้นว่าโฆษณาชวนเชื่อของ “DEI” [ความหลากหลาย ความเสมอภาค และการมีส่วนร่วม] ซึ่งเป็นเพียงวิธีชี้เป้าล่อพวกหัวรุนแรงฝ่ายขวา อิสรเสรีนิยมทุกแขนง ไม่ว่าจะฝ่ายซ้าย ฝ่ายขวา สายกลาง หรือไม่เติมคำพ่วงท้าย ต่างเห็นพ้องต้องกันว่าการเหยียดเชื้อชาติขัดกับหลักการของอิสรเสรีนิยม

ปีเตอร์ ทีล หนึ่งในสมาชิกของเพย์พาลมาเฟีย (Paypal mafia) เป็นอิสรเสรีนิยมจอมปลอมอีกคนหนึ่ง ทีลลงทุนในบริษัทที่พึ่งพาสัญญาจากรัฐบาลเป็นหลัก หรือบางกรณีแทบจะพึ่งพาแต่รัฐเพียงอย่างเดียวด้วย ตัวอย่างที่อื้อฉาวที่สุดได้แก่ Palantir บริษัทที่ช่วยหน่วยงานบังคับใช้กฎหมายและหน่วยข่าวกรองสอดส่องประชาชนเป็นวงกว้าง, Anduril บริษัทผลิตอาวุธอัตโนมัติ และ SpaceX ของมัสก์เอง อเล็กซ์ คาร์ป ซีอีโอของ Palantir ถึงกับเฉลิมฉลองการเนรเทศหมู่ของรัฐบาลทรัมป์ เพราะทำให้เขาได้สัญญาจากรัฐบาลมากยิ่งขึ้น คาร์ปประกาศว่า “Palantir มาที่นี่เพื่อสร้างความเปลี่ยนแปลง และเพื่อข่มขวัญศัตรูของเราเมื่อจำเป็น และเพื่อฆ่าพวกนั้นในบางโอกาส”

ในปี 2013 ทีลออกเงินทุนจำนวน 10 ล้านดอลลาร์ให้กับคดีความของนักมวยปล้ำ ฮัลก์ โฮแกน ที่ฟ้องร้อง Gawker จนเป็นเหตุให้สื่อเจ้านั้นล้มละลาย ว่ากันว่าสาเหตุที่แท้จริงคือการที่ Gawker เคยเปิดเผยว่าทีลเป็นเกย์ในปี 2007 แต่สิ่งที่เขาโกรธยิ่งกว่าคือการที่เว็บไซต์นี้รายงานข่าวในแง่ลบเกี่ยวกับบริษัทและกิจกรรมทางการเมืองของตน (ทีลสนับสนุนกลุ่มต่อต้านผู้อพยพและกลุ่มปฏิเสธภาวะโลกร้อน) ล่าสุดในปี 2023 เขาเขียนคำนิยมให้กับหนังสือ The Origins of Woke ของริชาร์ด ฮานาเนีย โดยกล่าวว่า “DEI จะไม่มีวัน ‘d-i-e’ [ตาย] ด้วยคำพูดเพียงอย่างเดียว ฮานาเนียแสดงให้เห็นว่าเราจำเป็นต้องใช้การกระทำความรุนแรงของรัฐในการขับไล่ปีศาจแห่งความหลากหลาย” ทีลยังเป็นเหตุผลหลักให้เจดี แวนซ์ ชายที่น่ารังเกียจเป็นอย่างยิ่ง ก้าวขึ้นมาเป็นรองประธานาธิบดีแห่งสหรัฐอเมริกา

คนต่อไปคือนักร่วมลงทุนชื่อฉาวโฉ่อย่างมาร์ค แอนดรีสเซน ในบทความเรื่อง Techno-Optimist Manifesto แอนดรีสเซนยกย่องคุณงามความดีของตลาดเสรีและวิธีที่มันสร้างความมั่งคั่ง แต่เมื่อถึงเวลานำหลักการเหล่านั้นไปใช้จริง แอนดรีสเซนกลับกลายเป็นคนหน้าไหว้หลังหลอก แม้เขาจะอ้างว่าสนับสนุนการเพิ่มจำนวนที่อยู่อาศัย แต่ถึงเวลาจริงกลับต่อต้านการก่อสร้างอพาร์ตเมนต์แบบหลายครอบครัวในเมืองมหาเศรษฐีของตัวเองอย่างเอเธอร์ตันในแคลิฟอร์เนีย เขายังอ้างว่าสนับสนุนเสรีภาพในการพูด แต่กลับแสดงความเห็นว่า ผู้ลงโฆษณาที่แบนเว็บไซต์แนวนาซีของอีลอนควรถูกดำเนินคดีในข้อหา “สมคบกันจำกัดการค้า”

เช่นเดียวกับทีล แอนดรีสเซนลงทุนใน SpaceX, Anduril และบริษัทอื่นๆ ที่พึ่งพิงสัญญาจากรัฐบาล บริษัทของเขาลงทุนมหาศาลในคริปโตเคอร์เรนซี จึงไม่น่าแปลกใจที่เขาจะสนับสนุนโดนัลด์ ทรัมป์ ผู้ประกาศแผนคลังคริปโต “เชิงยุทธศาสตร์” โดยที่ “ยุทธศาสตร์” ในที่นี้ก็คือให้รัฐบาลซื้อและถือครอง Bitcoin และสินทรัพย์ดิจิทัลอื่นๆ เพื่อดันราคาขึ้นเท่านั้น

“อิสรเสรีนิยม” จอมปลอมคนสุดท้ายของเราในวันนี้คือ บาลาจี ศรีนิวาสัน อดีตหุ้นส่วนในบริษัทร่วมลงทุนของแอนดรีสเซน บาลาจีพูดจาภาษาอิสรเสรีนิยมเฉพาะเวลาตัวเองได้ประโยชน์ แต่เมื่อขุดลงลึกไปก็จะพบว่าเขาคือฟาสซิสต์ดีๆ นี่เอง กิล ดูราน จาก The New Republic เขียนบทความอธิบายรายละเอียดเกี่ยวกับแผนของบาลาจีที่จะกำจัด “ชาวสีน้ำเงิน” หรือคนที่ไม่ใช่ฝ่ายขวาจัดออกจากซานฟรานซิสโก เขาต้องการสร้างเผ่าพันธุ์ของ “กลุ่มสีเทา” (ซึ่งหมายถึงบรรดาเทคโบร) ที่จะครอบงำการเมืองในเมือง โดยร่วมมือกับพรรครีพับลิกันและติดสินบนตำรวจ ในเมืองฟาสซิสต์ของเขานั้น “ชาวสีน้ำเงิน” จะไม่มีที่ยืน นอกจากนี้ เขายังส่งอีเมลถึงเคอร์ติส ยาร์วิน ฝ่ายขวาจัดปฏิกิริยา แนะนำให้แฉตัวตนที่แท้จริงของนักข่าวที่รายงานข่าวที่ทั้งคู่ไม่พอใจ

บาลาจียังลงทุนใน Próspera เมืองกฎหมายพิเศษในฮอนดูรัส ซึ่งถูกโฆษณาว่าเป็น “เมืองอิสรเสรีนิยม” แต่แท้จริงกลับไม่มีอะไรที่อิสรเสรีนิยมเลย เอียน แมคดูกอลล์ และอิซาเบล ซิมป์สัน เขียนไว้ว่าผู้พัฒนาโครงการให้สัญญาเท็จกับชาวบ้าน แทรกแซงการเลือกตั้งในชุมชน และตั้งจุดตรวจเพื่อให้เจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยส่วนตัวของพวกเขาคอยตรวจเอกสารของคนที่ผ่านไปมา ทั้งหมดนี้คือฟาสซิสต์ล้วนๆ และไม่มีทางที่อิสรเสรีนิยมที่มีหลักการจริงๆ คนใดจะสนับสนุนเรื่องไร้สาระพรรค์นี้

หากคุณอ่านงานของนักเขียนอิสรเสรีนิยมคลาสสิก เช่น เฟรเดอริก บาสเตีย, ฟรีดริช ฮาเย็ก, โรเดอริก ลอง และคนอื่นๆ คุณจะเห็นความตั้งใจจริงต่อหลักการที่กล่าวถึงในตอนต้น พวกเขายังเชื่อร่วมกันว่าสังคมเสรี (free society) จะช่วยเหลือคนยากไร้และคนที่อ่อนแอที่สุดของเราได้ กลับกัน พวกเทคโบรพยายามตั้งหน้าตั้งตานำคำว่า “อิสรเสรีนิยม” มาใช้เพื่อผลประโยชน์ส่วนตัว แต่ในใจลึกๆ พวกเขากลับขี้ขลาดเกินกว่าจะยอมรับว่าจริงๆ ตัวเองเป็นเพียงฟาสซิสต์

แปลจาก Pseudo-Libertarian Tech Bros | C4SS | เผยแพร่ครั้งแรกใน https://c4ss.org/content/60513

วิพากษ์

ความเขลาอย่างมีเหตุมีผล ความบิดเบี้ยวทางความคิด และอนาธิปไตย, เควิน คาร์สัน

Apolitical — Thu, 03 Jul 2025 11:16:19 +0000

ความเขลาอย่างมีเหตุมีผล ความบิดเบี้ยวทางความคิด และอนาธิปไตย, เควิน คาร์สัน Apolitical Thu, 07/03/2025 - 18:16

ในทฤษฎีการเลือกสาธารณะ (public choice theory) แนวคิดเรื่อง “ความเขลาอย่างมีเหตุมีผล” (rational ignorance) หมายถึงการเลือกที่จะไม่หาความรู้ให้กับตัวเองในบางประเด็น เมื่อต้นทุนของการแสวงหาความรู้สูงกว่าผลประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อมันสูงกว่าความน่าจะเป็นที่คะแนนเสียงของตนจะส่งผลต่อผลของการเลือกตั้ง หรือสูงกว่าความน่าจะเป็นที่อิทธิพลทางการเมืองของตนจะเปลี่ยนแปลงการตัดสินใจของนักการเมืองได้ แนวคิดนี้ยังสอดคล้องกับข้อจำกัดของเวลาและพลังงานของมนุษย์ โดยธรรมชาติแล้ว ผู้คนย่อมมีแนวโน้มที่จะทุ่มเททรัพยากรเหล่านั้นให้กับครอบครัว งาน เพื่อน และเพื่อนบ้าน มากกว่าที่จะใส่ใจกับนโยบายสาธารณะ

โชคร้ายที่การเลือกไม่หาความรู้เกี่ยวกับเรื่องบางเรื่อง ไม่ได้หมายความว่าคนเราจะไม่มีความเห็นใดๆ เกี่ยวกับเรื่องนั้นๆ เมื่อไรที่เรามีแนวโน้มที่เข้าใจได้ในการจำกัดความพยายามของตัวเองในการศึกษาหาความรู้เกี่ยวกับประเด็นทางสังคมหรือนโยบายสาธารณะ เราก็มักมีความเห็นที่รุนแรงเกี่ยวกับประเด็นระดับชาติบนฐานของข้อมูลที่มีอยู่อย่างค่อนข้างจำกัดนั้นตามไปด้วย ด้วยเหตุฉะนี้ คนมากมายจึงมีความเห็นรุนแรงเชิงลบ หรือพูดอีกอย่างหนึ่งคือมีอคติ ต่อกลุ่ม LGBT คนผิวสี และผู้อพยพ

ผมนึกถึงเรื่องนี้ขึ้นมาวันนี้หลังจากส่งข้อความพูดคุยกับเพื่อนคนหนึ่งเกี่ยวกับเจ้านายของเธอ เธอเล่าว่า

“เขาเป็นคนที่มีข้อเสียเต็มไปหมด เราสองคนมีความเชื่อที่ตรงข้ามกันอย่างสิ้นเชิง แต่เราต่างไม่พูดถึงเรื่องนั้นกัน เขาทำดีกับฉันอยู่บ่อยๆ เพื่อตอบแทนเขา ฉันเลยคอยเตือนเขาเป็นระยะๆ ให้ดื่มน้ำตลอดทั้งวัน นี่คือสิ่งที่ดีที่สุดแล้วที่ฉันสามารถทำให้ MAGA สกปรกๆ คนหนึ่งได้”

ผมให้ความหวัง บอกไปว่าข้อเท็จจริงที่ว่าคนบางคนดีได้กว่าสิ่งที่พวกเขาเชื่ออาจเป็นอีกเหตุผลหนึ่งให้มีความหวัง เธอตอบกลับมาว่า

“ฉันไม่เข้าใจจิตวิทยาเบื้องหลังเรื่องนี้สักนิด…คนพวกนี้จะช่วยใครก็ได้จริงๆ ตอนเกิดอุทกภัยครั้งใหญ่ พวกเขาจะขับกระบะยกสูง รถจี๊ป เรือ อะไรต่อมิอะไรมาให้ความช่วยเหลือ แต่พอวิกฤตผ่านพ้นไป วงจรของความเกลียดชังก็กลับมาอีก”

น่าประหลาดใจที่บ่อยครั้ง เมื่อต้องมีปฏิสัมพันธ์โดยตรงกับคนชายขอบ ผู้คนมักมีท่าทีตอบสนองในลักษณะที่ขัดแย้งอย่างสิ้นเชิงกับความเชื่อนามธรรมที่พวกเขามีต่อคนกลุ่มนั้น ซึ่งหล่อหลอมขึ้นจากอุดมการณ์ทางการเมืองหรือจุดยืนที่พวกเขายึดถือในวาทกรรมทางการเมือง

ลองนึกถึงตัวอย่างของผู้ที่เคยกระตือรือร้นลงคะแนนเสียงให้ทรัมป์เพราะคำมั่นสัญญาในการเนรเทศผู้อพยพผิดกฎหมายจำนวนมาก แต่เมื่อได้เห็นใบหน้าของมนุษย์จริงๆ ที่ตกเป็นเหยื่อของนโยบายนี้แล้วกลับรู้สึกตกใจระคนผิดหวัง

หรืออีกตัวอย่างคือ สมาชิกสภานิติบัญญัติรัฐมอนแทนา 29 คนจากพรรครีพับลิกัน ที่เปลี่ยนใจลงมติคัดค้านร่างกฎหมายต่อต้านคนข้ามเพศ หลังจากได้ฟังสุนทรพจน์สะเทือนใจจากสมาชิกสภาผู้แทนสองคนที่เป็นคนข้ามเพศ ผมจำไม่ได้ชัดๆ ว่าเคยอ่านเรื่องนี้ที่ไหน แต่มีชายชราคนหนึ่งที่เดินทางมาเพื่อให้การสนับสนุนร่างกฎหมายนี้ในตอนแรก ทว่าในที่สุดกลับกล่าวคำขอโทษและประกาศว่าเขาเปลี่ยนใจแล้ว และไม่เห็นด้วยกับร่างกฎหมายดังกล่าวอีกต่อไป อันเป็นผลจากการพูดคุยและปฏิสัมพันธ์กับผู้คนในบริเวณพื้นที่รอเข้าให้การ มีคนไม่น้อยที่แสดงความชิงชังรังเกียจต่อคนอื่นแม้เมื่อได้พบปะกันตัวต่อตัว แต่ก็มีอีกหลายคนที่แม้จะมีความเชื่อที่ชิงชังรังเกียจต่อคนบางกลุ่มแบบเหมารวม แต่กลับปฏิบัติต่อมนุษย์ที่ปฏิสัมพันธ์ด้วยในชีวิตด้วยด้วยจิตใจที่ดีงาม

ทำไมถึงเป็นเช่นนั้น ผมไม่คิดว่ามนุษย์เราในฐานะสิ่งมีชีวิตตระกูลวานรที่วิวัฒนาการมาในสภาพแวดล้อมที่ปฏิสัมพันธ์และการตัดสินใจส่วนใหญ่ของเราเกี่ยวข้องกับกลุ่มขนาดเล็กที่มีคนอยู่ไม่กี่สิบคน มีความพร้อมที่จะรับมืออย่างเป็นเหตุเป็นผลกับประเด็นระดับทวีปหรือระดับโลกปริมาณมหาศาล บนฐานของความเป็นจริงที่ระบบการติดต่อสื่อสารระดับโลกถ่ายทอดต่อมาให้เราในรูปสัญลักษณ์ (symbolically-mediated) มนุษย์มีแนวโน้มที่จะมีความบิดเบือนและมืดบอดทางความคิด อาการนี้จะร้ายแรงยิ่งขึ้นเมื่อเราถูกแยกออกจากประสบการณ์ตรง เมื่อการรับรู้ของเราเกี่ยวกับคนอื่นโดยมากแล้วถูกกำกับด้วยชุดอุดมการณ์นามธรรมที่เราได้รับต่อมาจากกลไกทางวัฒนธรรม เช่น OANN หรือ Radio Rwanda หาใช่มาจากประสบการณ์ตรงจากการปฏิสัมพันธ์กับพวกเขาตั้งแต่เกิดจนเติบโตขึ้นเรื่อยมา ผลที่ได้ก็มักจะเป็นพิษเป็นภัยเสียเป็นส่วนมาก นี่คือเหตุผลว่าทำไมเราจึงมักพบความแตกต่างอย่างรุนแรงระหว่างวิธีที่ผู้คนปฏิบัติต่อกันในบริบทของปฏิสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับมนุษย์โดยตรง กับวิธีที่พวกเขาเสนอให้ปฏิบัติต่อผู้อื่นในฐานะสมาชิกของกลุ่มนามธรรม

เหตุผลอีกส่วนหนึ่งอาจมาจากต้นทุนทางสังคมและจิตวิทยาที่ค่อนข้างต่ำเมื่อเราต้องรับมือกับกลุ่มคนนามธรรมที่อยู่ห่างไกลออกไปซึ่งเรารับรู้ผ่านระบบสัญลักษณ์ อย่างไรก็ดี เมื่อเราเจอกันตัวต่อตัวกับสมาชิกของกลุ่มที่ตนไม่ได้สังกัด (outgroup) ต้นทุนดังกล่าวก็จะยิ่งเด่นชัดสะดุดตา

นี่คือเหตุผลหนึ่งว่าทำไม ในฐานะนักอนาธิปไตย ผมจึงเชื่อว่าเราจำเป็นต้องถ่ายโอนกลไกและการตัดสินใจที่กระทบต่อชีวิตเราให้กับหน่วยงานในระดับท้องถิ่นให้มากที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ หน่วยงานเหล่านี้ควรเป็นหน่วยที่เราได้มีปฏิสัมพันธ์โดยตรงในชีวิตประจำวัน เช่น สถานที่ทำงานที่บริหารจัดการด้วยตนเอง และบริการสาธารณะต่างๆ ทั้งนี้ โดยควรมีกลไกประชาธิปไตยทางตรงให้มากที่สุดเท่าที่จำเป็นในกรณีที่ต้องอาศัยฉันทามติร่วมกัน ส่วนกลไกการทำงานขนาดใหญ่ใดๆ ที่ยังคงต้องมีอยู่เพื่อรองรับพื้นที่ที่กว้างขวางเกินกว่าที่จะบริหารจัดการในระดับท้องถิ่นได้ กลไกเหล่านั้นก็ควรจัดการผ่านโครงสร้างถาวรที่มีลักษณะเป็นระบบแพลตฟอร์ม (standing platforms) ซึ่งดำเนินการในเชิงบริหารจัดการโดยอัตโนมัติให้มากที่สุด มากกว่าที่จะเป็นกระบวนการทางการเมือง ดังที่แซงต์-ซิมงเคยกล่าวไว้ “แทนที่การปกครองของบุคคล ด้วยการบริหารจัดการของสรรพสิ่ง”

แน่นอน ทั้งหมดนี้ไม่ได้หมายความว่าความคิดเชิงนามธรรมหรือเชิงสัญญะเป็นสิ่งไม่ดี หากปราศจากความคิดเหล่านี้ไป วรรณกรรม ดนตรี ศิลปะ วิทยาศาสตร์ ประวัติศาสตร์ และปรัชญาก็ไม่อาจเกิดขึ้นได้ ปัญหาอยู่ที่การเรียกร้องให้มีการตัดสินใจอย่างมีประสิทธิภาพในพื้นที่ที่ประสบการณ์ตรงถูกแทนที่โดยความเป็นจริงที่เรารับรู้มาอีกทอดหนึ่งผ่านระบบสัญญะล้วนๆ ปัญหายังปรากฏชัดยิ่งขึ้นเมื่อต้องตัดสินว่าเราจะปฏิบัติต่อมนุษย์จริงๆ ที่อยู่ตรงหน้าเราอย่างไร โดยอิงจากหมวดหมู่อุดมการณ์มือสองซึ่งมองพวกเขาในฐานะตัวแทนของกลุ่มนามธรรมเหล่านั้น และมองข้ามความเป็นมนุษย์ของเขาไปอย่างสิ้นเชิง

เรามักเห็นผู้คนใช้เวลายาวนานและในบางกรณีก็สายเกินไปกว่าจะเรียนรู้ว่า ผู้คนที่พวกเขาเคยมองเห็นเป็นเพียงตัวละครไร้วิญญาณที่ชื่อว่า “ผู้อพยพผิดกฎหมาย” (illegal alien) หรือภายใต้หมวดหมู่ของ “อุดมการณ์ทางเพศ” (gender ideology) เป็นมนุษย์คนหนึ่งเช่นเดียวกัน มันไม่ควรเป็นแบบนี้เลย เราควรเห็นมนุษย์เป็นสิ่งแรก.

แปลจาก Rational Ignorance, Cognitive Distortion, and Anarchism | C4SS | เผยแพร่ครั้งแรกใน https://c4ss.org/content/60507

วิพากษ์

การเดินหนีและการส่งเสียง, เควิน คาร์สัน

Apolitical — Sat, 28 Jun 2025 10:15:58 +0000

การเดินหนีและการส่งเสียง, เควิน คาร์สัน Apolitical Sat, 06/28/2025 - 17:15

แนวคิดอิสรเสรีนิยมฝ่ายขวากระแสหลักมีประวัติศาสตร์ยาวนานในการให้ความสำคัญกับสิ่งที่อัลเบิร์ต โอ. เฮิร์ชแมน เรียกว่า “การเดินหนี” (exit – หรือความสามารถในการหลีกเลี่ยงอำนาจรัฐผ่านการย้ายถิ่นหรือการหลบเลี่ยง) มากกว่า “การส่งเสียง” (voice – หรือการมีส่วนร่วมในกระบวนการตัดสินใจของระบอบการเมืองการปกครองที่เราใช้ชีวิตอยู่)

แนวคิดเรื่องการเดินหนีที่ว่าไม่ใช่เรื่องผิด อย่างที่ชาร์ลส์ จอห์นสันเคยชี้ไว้ ในรัฐที่กดขี่ การหลบเลี่ยงนโยบายที่เป็นอันตรายหรือขัดแย้งกับหลักการของเรานั้นมักมีต้นทุนทางปฏิบัติน้อยกว่าการพยายามเปลี่ยนแปลงนโยบายเหล่านั้นผ่านกระบวนการทางการเมือง

วิสัยทัศน์ของอิสรเสรีนิยมฝ่ายซ้าย ไม่ว่าจะเป็นแบบอนาธิปไตยหรือสังคมนิยมเสรี มักจะรวมเอาทั้ง “การเดินหนี” และ “การส่งเสียง” เข้าไว้ด้วยกันในสัดส่วนที่สมดุล แนวทางที่เหมาะสมที่สุดคือ การอำนวยการให้เกิดความร่วมมือแบบไม่ต้องขออนุญาต (permissionless coordination) ให้ได้มากที่สุด ผ่านการจัดองค์กรแบบแนวราบหรือการประสานงานโดยไม่ต้องสื่อสารโดยตรง (stigmergic organization) พร้อมทั้งรับประกันว่า ในทุกกรณีที่จำเป็นต้องมีนโยบายบางอย่างที่ต้องอาศัยข้อตกลงร่วมกัน ทางออกในการตัดสินใจคือกระบวนการแบบประชาธิปไตย ตัวอย่างหนึ่งของโมเดลนี้คือระบบฟีลี (phyle) ของขบวนการลาส อินดิอาส (Las Indias) ซึ่งถูกออกแบบให้เป็นเครือข่ายแนวราบระดับโลก ประกอบด้วยเขตชุมชนท้องถิ่นอิสระที่สมาชิกในแต่ละพื้นที่ทำงานร่วมกันในลักษณะสหกิจ (cooperative work teams) และปกครองตนเองผ่านประชาธิปไตยทางตรง

ปัญหาอยู่ที่กลุ่มฝ่ายขวาซึ่งมีท่าทีต่อต้านประชาธิปไตยอย่างฝังราก และเลือกจะยึดการเดินหนีเป็นทางออกโดยปฏิเสธการส่งเสียงแทบทั้งหมด แม้คนกลุ่มนี้มักนิยามตนเองว่าเป็น “นักอิสรเสรีนิยม” แต่โลกที่จัดระเบียบด้วยหลักการของการเดินหนีเพียงอย่างเดียว โดยไม่มีประชาธิปไตยในสถานที่ที่ผู้คนใช้ชีวิตอยู่จริง ณ เวลาใดเวลาหนึ่งเลยนั้น ไม่อาจสร้างอิสรภาพที่แท้จริงได้ ไม่ว่าสังคมนั้นจะกระจายอำนาจแค่ไหน ไม่ว่ามันจะเปิดให้ร่วมมือกันได้โดยไม่ต้องขออนุญาตหรือจัดองค์กรโดยไม่ต้องสื่อสารกันโดยตรงมากเพียงใด ก็ยังมีโหนดบางโหนดที่ไม่อาจลดทอนลงได้ อาทิ สถานที่ทำงาน ระบบสาธารณูปโภคหรือโครงข่ายพลังงานขนาดเล็ก ที่อยู่อาศัยแบบรวมกลุ่ม ฯลฯ ซึ่งจำเป็นต้องบริหารจัดการภายใต้นโยบายเดียวร่วมกัน ทางเลือกเดียวที่เหลืออยู่นอกเหนือจากการส่งเสียง คือการเปลี่ยนทุกโหนดเหล่านั้นให้กลายเป็นอาณาเขตแบบศักดินา ที่การตัดสินใจทุกอย่างสะท้อนเจตจำนงของเจ้าของโหนดเพียงคนเดียว ส่วนคนอื่นๆ เป็นเพียงคนในบังคับที่จะมีสิทธิเพียงแค่ยอมอยู่ต่อหรือเดินจากไป

เรามองเห็นเรื่องนี้ได้ชัดในโลกจริง ผ่านแนวโน้มแบบเผด็จการจริงๆ ของกลุ่มผู้สนับสนุนโมเดลการเดินหนีรายใหญ่ที่สุด ในทางปฏิบัติ โมเดลแบบนี้มักเสื่อมสภาพกลายเป็นระบบศักดินาเทคโนโลยี (techno-feudalism) อย่างรวดเร็ว หรือเผลอๆ ยังอาจได้รับการออกแบบมาให้เป็นเช่นนั้นอยู่แล้วตั้งแต่ต้น

แนวทางที่อ่อนที่สุดคือโครงการอย่างการตั้งเมืองเฉพาะกิจ (charter cities) ที่ผลักดันโดยไบรอัน โดเฮอร์ตี้แห่ง Reason ภายใต้โครงสร้างที่คนส่วนใหญ่น่าจะมองว่าเหมือนกับโลกดิสโทเปียในนิยายไซเบอร์พังก์นี้ นักลงทุนและกลุ่มผู้สนับสนุนที่ให้ทุนตั้งต้นและลงทุนอย่างต่อเนื่องจะเป็นผู้กำหนดกฎหมายที่ควบคุมผู้คนซึ่งอยู่อาศัยและทำงานในชุมชนนั้นๆ “เสรีภาพ” สำหรับเจ้าของ คือระบบศักดินาสำหรับทุกคนที่เหลือ

แนวทางอื่นๆ นับจากจุดนี้ไปจะลื่นไถลเข้าสู่ทิศทางอันมืดมนภายใต้แนวคิดปฏิกิริยาใหม่มากขึ้นเรื่อยๆ
เราเห็นได้จากแนวคิด “แพตช์เวิร์ก” (patchwork) ของเคอร์ติส ยาร์วิน (หรือที่รู้จักกันในชื่อ เม่งจื่อ โมลด์บั๊ก) และ “รัฐเครือข่าย” (network state) ของบาลาจี ศรีนิวาสัน รวมถึงคนในซิลิคอนวัลเลย์อย่างปีเตอร์ ทีล และอีลอน มัสก์ ที่สนับสนุนวาระเหล่านี้ รวมถึงนักการเมืองอย่างเจดี แวนซ์ ที่แฝงตัวมาทำหน้าที่ผลักดันแนวคิดนี้ออกสู่สังคม

ทีล ซึ่งบางครั้งถูกเรียกว่า “นักอิสรเสรีนิยม” เคยประกาศไว้ว่า “ผมไม่เชื่ออีกแล้วว่าอิสรภาพและประชาธิปไตยจะไปด้วยกันได้” ทว่าภายใต้ภาพฝันเกี่ยวกับ “อิสรภาพ” ของทีล อิสรภาพเพียงอย่างเดียวที่เหลืออยู่สำหรับผู้ที่ไม่มีทุนพอจะตั้งชุมชนล้อมรั้วเหมือนในนิยาย Snow Crash หรือตั้งรัฐของตัวเองได้ ก็คืออิสรภาพในการเลือกว่าจะอยู่ภายใต้การปกครองของเจ้าเหนือหัวแห่งศักดินาเทคโนโลยีพระองค์ไหน โมลด์บั๊กเคยประกาศไว้อย่างไม่สะทกสะท้านถึงภาพฝันแบบเผด็จการในแนวคิด แพตช์เวิร์ก ของเขาว่า

แนวคิดพื้นฐานของแพตช์เวิร์ก ก็คือ เมื่อรัฐบาลห่วยๆ ที่เราสืบทอดมาจากอดีตถูกทำลายลง มันควรถูกแทนที่ด้วยใยแมงมุมระดับโลกที่ประกอบด้วยประเทศเอกราชขนาดจิ๋วสักสิบหรือแม้แต่หลายร้อยหลายพันแห่ง แต่ละแห่งปกครองโดยบริษัทมหาชนของตนเองโดยไม่ต้องสนใจความเห็นของผู้อยู่อาศัยเลย ถ้าประชาชนไม่ชอบรัฐบาลของตน ก็สามารถย้ายไปอยู่ที่อื่นได้และควรทำเช่นนั้นด้วย ระบบนี้ออกแบบให้มีแต่การ “เดินหนี” โดยไม่มีการ “ส่งเสียง”

ข้อเสนอนี้สะท้อนภาพฝันแบบฮอปเปียนิสม์ (Hoppeanism) ซึ่งบังเอิญเป็นแรงบันดาลใจให้กับยาร์วิน

แนวคิดนี้แบ่งประเภทมนุษย์ออกเป็นเจ้าของ ผู้เช่า หรือผู้บุกรุก

โลกที่มีแต่การเดินหนีและไม่มีวิธีให้ส่งเสียงขัดแย้งกับอิสรภาพที่แท้จริงของมนุษย์ การมีอำนาจตัดสินใจในชีวิต (human agency) และการเติบโตอย่างมีศักดิ์ศรี (human flourishing) ซึ่งถือเป็นอิสรภาพอันแท้จริง จำต้องอาศัยมากกว่าแค่สิทธิในการเลือกใช้ชีวิตภายใต้เจ้าที่ดินหรือนายหัวที่คุณรังเกียจน้อยที่สุด อิสรภาพที่แท้จริงหมายถึงสิทธิในการมีส่วนร่วมตัดสินใจในสิ่งที่จะส่งผลกระทบต่อชีวิตของคุณในที่ที่คุณอาศัยอยู่ ณ เวลานี้.

แปลจาก Exit and Voice | C4SS | เผยแพร่ครั้งแรกใน https://c4ss.org/content/60446

วิพากษ์

เอ.อาร์. ม็อกซอน ว่าด้วยมหาเศรษฐี, เควิน คาร์สัน

Apolitical — Sat, 28 Jun 2025 10:12:23 +0000

เอ.อาร์. ม็อกซอน ว่าด้วยมหาเศรษฐี, เควิน คาร์สัน Apolitical Sat, 06/28/2025 - 17:12

นานๆ ทีเวลาเราได้ยินคนพูดเรื่องอะไรสักเรื่องหนึ่งได้อย่างครบถ้วนสมบูรณ์แบบ เราจะอยากแชร์สิ่งนั้นออกไปให้ได้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้ สำหรับผม เรื่องที่ว่าคือ คำอธิบายเกี่ยวกับมหาเศรษฐีและบทบาททางสังคมของมหาเศรษฐีทั้งหลาย โดย เอ.อาร์. ม็อกซอน

สิ่งที่พวก[มหาเศรษฐี]ทำคือ การพาตัวเองเข้าไปใกล้แหล่งคุณค่าโดยธรรมชาติที่เกิดขึ้นจากระบบของมนุษย์ที่ดำเนินไปโดยธรรมชาติ – คุณค่าที่เกิดขึ้นจากการที่มนุษย์เป็นมนุษย์และใช้ชีวิตใกล้ชิดกันจนกลายเป็นสิ่งที่เราเรียกว่า “สังคม” อันเป็นต้นกำเนิดของคุณค่าทั้งปวง – จากนั้นก็ขโมยคุณค่าเหล่านั้นไปเพื่อผลประโยชน์ของตัวเองแต่เพียงผู้เดียว พวกเขายึดครองคุณค่าที่มนุษย์สร้างขึ้นร่วมกันบางส่วนไว้ – ยึดครองกิจการ กระบวนการ หรือแนวคิดหนึ่งๆ หรือสิ่งอื่นใดก็ตามที่เกิดขึ้นได้ก็เพราะมนุษย์อยู่ร่วมกันในฐานะสังคม และสำเร็จขึ้นมาได้ก็เพราะมันสร้างคุณค่าให้กับผู้อื่น – แล้วนำคุณค่าที่พวกเขาได้ขโมยมาอย่างไม่เป็นธรรมนี้ไปใช้เป็นเครื่องมือในการครอบครองสิ่งเหล่านั้น จากนั้นก็บิดเบือนมันจนในที่สุดมันไม่สร้างคุณค่าให้ใครอีกเลย นอกจากจะส่งคุณค่ากลับไปให้พวกเขาเท่านั้น สุดท้าย มหาเศรษฐีจะนำคุณค่าที่ยักยอกไว้แต่ผู้เดียวนี้มาใช้เป็นหลักฐานว่าตนเองช่างเป็นบุคคลทรงคุณค่าเหนือใคร

ประโยคแรกของม็อกซอนถือเป็นหนึ่งในบทสรุปที่กระชับที่สุดเท่าที่ผมเคยเห็น ในบรรดาข้อโต้แย้งที่นักวิจารณ์ทุนนิยมพยายามเสนอในช่วงสองร้อยปีที่ผ่านมา

ข้อความดังกล่าวแทบจะเหมือนกับคำอธิบายของเฮนรี จอร์จ เกี่ยวกับการทำงานของค่าเช่าที่ดินของเจ้าที่ดินแบบคำต่อคำ จอร์จอธิบายว่า เจ้าของที่ดินแค่นั่งอยู่บนผืนดิน อันเป็นทรัพยากรที่ไม่มีใครเป็นผู้สร้างขึ้น และมีอยู่จำกัดโดยธรรมชาติ ก็สามารถกอบโกยมูลค่าที่เพิ่มขึ้นจากทำเลนั้นไปได้ ต่อให้มูลค่าทั้งหมดเหล่านี้จะเกิดขึ้นจากความมั่งคั่งของชุมชนรอบข้าง และไม่ได้เกี่ยวข้องกับการพัฒนาใดๆ ที่เจ้าของที่ดินเป็นคนทำเลยก็ตาม

จอร์จต่อยอดคำอธิบายนี้จากการวิเคราะห์ส่วนต่างค่าเช่า (differential rent) ของริคาร์โด หลักการคือ ที่ดินที่อุดมสมบูรณ์ที่สุด ซึ่งต้องใช้แรงงานและการปรับปรุงดินน้อยที่สุดในการผลิตผลผลิตต่อหน่วย จะถูกนำมาเพาะปลูกก่อน จากนั้นเมื่อประชากรเพิ่มขึ้น ที่ดินผืนใหม่ที่มีความอุดมสมบูรณ์ลดลงเรื่อยๆ และต้องใช้ต้นทุนมากขึ้นในการผลิตผลผลิตเท่าๆ กัน ก็จะถูกนำมาเพาะปลูกตามลำดับ เมื่อเกษตรกรที่ทำกินบนที่ดินคุณภาพต่ำกว่าได้ผลผลิตน้อยลงด้วยต้นทุนเท่าเดิม พวกเขาจึงจำเป็นต้องตั้งราคาขายสูงขึ้น ส่วนเกษตรกรที่ทำกินอยู่บนที่ดินที่อุดมสมบูรณ์กว่า แม้ต้นทุนจะต่ำกว่ามาก ก็ยังสามารถตั้งราคาขายเท่ากันได้ เพราะข้าวเป็นสินค้าที่ทดแทนกันได้ ราคาส่วนเพิ่มที่พวกเขาเก็บได้เพียงเพราะคนที่ปลูกบนที่ดินแย่กว่าต้องตั้งราคาสูงขึ้นนี่เอง คือรายได้ที่ไม่ได้มาจากการลงแรงจริง (unearned income) กล่าวคือเป็นราคาที่เรียกเก็บได้มากกว่าและนอกเหนือจากสิ่งที่จูงใจให้พวกเขานำสินค้ามาขายในตลาดเนื่องจากความได้เปรียบเชิงสถานการณ์ นี่คือพื้นฐานของทฤษฎีค่าเช่าทางเศรษฐกิจในฐานะที่เป็นรายได้ที่ไม่ได้เกิดจากลงแรงจริง เนื่องจากเป็นผลของความได้เปรียบเชิงอำนาจ (เช่น สามารถเข้าถึงทรัพยากรที่ดีกว่าคนอื่น – ผู้แปล) มากกว่าจะเกิดจากการผลิต

ค่าเช่าทางเศรษฐกิจไม่ได้จำกัดอยู่แค่ส่วนต่างค่าเช่าจากที่ดิน ซึ่งเกิดจากทำเลหรือความอุดมสมบูรณ์ของที่ดินเท่านั้น แต่ยังครอบคลุมถึงรายได้ทุกประเภทที่ไม่ได้เกิดจากการผลิต ทว่าเกิดจากความได้เปรียบเชิงสถานการณ์ เฮนรี จอร์จ จูเนียร์ ลูกชายของจอร์จ ขยายการวิเคราะห์เรื่องที่ดินของพ่อไปสู่การวิพากษ์ “อภิสิทธิ์” โดยทั่วไป ซึ่งหมายถึง ความสามารถในการดูดกลืนและปิดกั้น “โอกาสตามธรรมชาติ” (natural opportunities) เพื่อสกัดเอารายได้ที่ไม่ได้มาจากการลงแรงจริง

การผูกขาดโอกาสตามธรรมชาติ การเก็บภาษีมหาศาลจากการผลิต การใช้บริการสาธารณะอย่างผิดๆ เพื่อประโยชน์ส่วนตน และอภิสิทธิ์เล็กใหญ่อื่นๆ อีกมาก คือสาเหตุของความเหลื่อมล้ำในการกระจายความมั่งคั่งที่เห็นได้ชัดอยู่รอบตัว เพราะสิ่งเหล่านี้ไม่ใช่พลังในการผลิตความมั่งคั่ง แต่เป็นพลังในการแย่งชิงความมั่งคั่งมาเป็นของตน

นักเศรษฐศาสตร์สถาบัน ธอร์สไตน์ เวเบลน เรียกปรากฏการณ์แบบเดียวกันนี้ว่า “การทำให้ใช้งานไม่ได้ที่กลายเป็นทุน” (capitalized disserviceability) ซึ่งช่วยให้เห็นภาพได้ชัดเจนขึ้น แนวคิดนี้ชี้ว่าที่มาของความมั่งคั่งเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องของการผลิต แต่คือการไม่เข้าไปขัดขวาง[การผลิต]ในยามที่ตนเองมีอำนาจจะขัดขวางได้

มอริซด็อบนักมาร์กซิสต์เสนอแนวคิดเดียวกันนี้ผ่านตัวอย่างสมมติของค่าเก็บค่าผ่านทาง

ลองจินตนาการว่ารัฐมอบสิทธิพิเศษให้ชนชั้นหนึ่งสามารถตั้งด่านเก็บค่าผ่านทางบนถนนสาธารณะทุกสาย และเก็บรายได้จากค่าผ่านทางไว้เป็นของตนแต่เพียงผู้เดียว ตามกฎของเศรษฐศาสตร์สายมูลค่าส่วนเพิ่ม ทรัพย์สินในด่านเหล่านี้จะกลายเป็น “ปัจจัยการผลิต” และการอนุญาตหรือไม่ขัดขวางการสัญจรเชิงพาณิชย์บนถนนสาธารณะก็จะกลายเป็น “บริการที่ก่อให้เกิดการผลิต” (productive service) ไปโดยปริยาย จำนวนเงินค่าผ่านทางที่เจ้าของด่านเก็บไว้ได้ ซึ่งส่งผลให้ราคาสินค้าปลายทางสูงขึ้น จะถูกมองว่าเป็น “ผลิตภาพส่วนเพิ่ม” (marginal productivity) ของการบริการที่ก่อให้เกิดการผลิตเหล่านี้

ต่างจากเศรษฐศาสตร์สถาบัน เศรษฐศาสตร์นีโอคลาสสิกมีแนวโน้มที่จะยอมรับ “สิทธิในทรัพย์สิน” ที่กำหนดโดยสังคมใดสังคมหนึ่งโดยไม่ตั้งคำถาม และปฏิบัติต่อรายได้ที่เกิดจากอำนาจในการขัดขวางราวกับสิ่งเป็นกลางทางคุณค่า (wertfrei) คือมองว่ามันเป็นผลตอบแทนจาก “คุณค่า” ที่ถูกสร้างขึ้นจริงๆ

ในความเป็นจริง ความมั่งคั่งมหาศาลที่มหาเศรษฐีส่วนใหญ่สะสมไว้ ไม่ได้เกิดจาก “คุณค่า” ที่พวกเขาสร้างขึ้นด้วยการผลิต แต่เกิดจากการไม่ขัดขวางการผลิตของคนอื่น พูดอีกอย่างก็คือ วิธีที่จะสะสมความมั่งคั่งในระดับพันล้านดอลลาร์ฯ ไม่ใช่การผลิตด้วยตนเอง แต่คือการควบคุมเงื่อนไขที่คนอื่นต้องยอมรับจึงจะได้รับอนุญาตให้ผลิตได้ พวกเขาทำเช่นนี้ผ่านการถือครองที่ดินแบบเจ้าที่ดิน (landlordism) ผ่านกฎหมายทรัพย์สินทางปัญญา และผ่านกฎหมายที่จำกัดการให้สินเชื่อไว้กับผู้ที่มีทุนสะสมจำนวนมาก นอกจากนี้ พวกเขายังได้รับการเอื้อประโยชน์เพิ่มเติมจากต้นทุนการผลิตที่ถูกเสกสร้างให้ถูกลง การผลักต้นทุนทางสังคมให้รัฐรับผิดชอบ การจำกัดการแข่งขันโดยรัฐ และการคุ้มครองหรือยกเว้นความรับผิดทางกฎหมายจากความเสียหายที่พวกเขาก่อขึ้น

ประเด็นหนึ่งที่ผมเห็นแย้งกับม็อกซอนก็คือ มหาเศรษฐีไม่ได้ “กักตุน” ความมั่งคั่ง เพราะลำพังปริมาณความมั่งคั่งที่พวกเขามีก็นับว่ามากเกินกว่าที่มนุษย์คนหนึ่งจะใช้จ่ายเพื่อบริโภคสินค้าต่างๆ ต่อให้มีชีวิตหลายชั่วอายุคน สิ่งที่พวกเขาทำคือการใช้ความมั่งคั่งเหล่านั้นเพื่อควบคุมการจัดสรรทรัพยากรมากกว่า

ผู้แก้ต่างให้ทุนนิยมและมหาเศรษฐีมักบอกว่า แรงงานจะไม่สามารถสร้างคุณค่าใดๆ ได้เลย หากไม่มี “ทุน” ที่นักลงทุน “มีส่วนร่วม” หรือ “ลงทุน” เข้าไป พวกเขาอ้างว่านายทุนเป็นคน “จัดหา” เครื่องจักรให้แรงงานใช้ในการผลิตสินค้า แต่คำกล่าวนี้หมายถึงอะไร นายทุนเป็นคนสร้างเครื่องจักรเหล่านั้นด้วยตนเองหรือ เครื่องจักรถูกสร้างขึ้นจากการเอาเงินสดมากองเรียงกันเหมือนอิฐหรือ เปล่าเลย

วัตถุดิบทางกายภาพทุกชนิดที่เข้าสู่ระบบอุตสาหกรรม ล้วนเป็นของขวัญจากธรรมชาติที่ถูกสกัดจากผืนดินและดัดแปลงด้วยกำลังแรงงานของมนุษย์ หรือไม่ก็เป็นผลผลิตของคนกลุ่มต่างๆ ที่สืบทอดต่อกันด้วยการลงกำลังแรงงานของตนไปในผลผลิตด้วยกำลังแรงงานของคนก่อนหน้า ทุกอย่างเกิดจากของขวัญของธรรมชาติและแรงงานมนุษย์ ทั้งแรงงานทางกายและสติปัญญา ไม่มีอะไรนอกเหนือจากนั้นเลย “ทุน” ของนายทุนไม่ได้เป็นอะไรอื่นนอกจากการอ้างความเป็นเจ้าของซึ่งถูกสร้างขึ้นโดยสังคม (socially constructed ownership claim) ผ่านสิทธิ์ในการควบคุมการจัดสรรผลผลิตที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องระหว่างกลุ่มแรงงานต่างๆ การ “จัดหา” ทุนของนายทุนไม่ได้ต่างอะไรกับการ “จัดหา” ที่ดินให้ชาวนาโดยเจ้าที่ดินยุคฟิวดัล หรือการ “จัดหา” เครื่องจักรและวัตถุดิบให้กับแรงงานโดยกรรมาธิการอุตสาหกรรมของสหภาพโซเวียต

ในทุกสังคมตลอดประวัติศาสตร์ มูลค่าทุกอย่างล้วนถูกสร้างขึ้นจากแรงงานมนุษย์ที่กระทำต่อของขวัญจากธรรมชาติ สิ่งที่อุดมการณ์ต่างๆ ต่อสู้แย่งชิงกันก็มีเพียงเรื่องเดียว คือ ใครจะเป็นผู้มีสิทธิ ซึ่งสังคมกำหนดขึ้น ในการจัดสรรส่วนเกินของมูลค่าเหล่านั้น จนถึงทุกวันนี้ ถ้าไม่นับข้อยกเว้น เช่น รัสเซียยุคปฏิวัติก่อนที่เลนินจะยุบคณะกรรมการแรงงาน สเปนยุคปฏิวัติก่อนที่รัฐบาลที่ครอบงำโดยพรรคคอมมิวนิสต์จะล้มเลิกระบบการจัดการตนเองของแรงงาน รวมถึงชิอาปัส (Chiapas) และโรจาวา (Rojava) ยังไม่เคยมีสังคมมนุษย์ใดภายหลังการกำเนิดของรัฐที่ปราศจากชนชั้นปรสิต ชนชั้นซึ่งมั่งคั่งขึ้นจาก “การมีส่วนร่วมในการผลิต” ซึ่งแท้จริงแล้วคือการยอมให้การผลิตเกิดขึ้นโดยไม่ใช้กำลังเข้าไปขัดขวาง

เป้าหมายของอนาธิปไตยคือสังคมที่ปราศจากชนชั้นปรสิต.

แปลจาก A.R. Moxon on Billionaires | C4SS | เผยแพร่ครั้งแรกใน https://c4ss.org/content/60422

วิพากษ์

ทรัมป์ไม่ได้ทำให้ถึงตาย แต่สิ้นหวังเมื่อไร เราจะตายกันหมด, ลอแกน มารี กลิทเทอร์บอมบ์

Apolitical — Sat, 28 Jun 2025 10:09:34 +0000

ทรัมป์ไม่ได้ทำให้ถึงตาย แต่สิ้นหวังเมื่อไร เราจะตายกันหมด, ลอแกน มารี กลิทเทอร์บอมบ์ Apolitical Sat, 06/28/2025 - 17:09

ขอออกตัวก่อนเลยว่าพวกเราไม่มีวันชนะอย่างแท้จริงได้ ไม่มีทางที่เราจะบรรลุเป้าหมายทางการเมืองทั้งหมดได้แน่ ให้ตายเถอะ พวกเราอาจไม่มีวันไปถึงอนาธิปไตยด้วยซ้ำไป…อย่างน้อยก็ไม่ใช่ในระดับมวลชน แต่นั่นไม่ใช่ข้ออ้างให้เรากลายเป็นพวกสิ้นหวังสิ้นศรัทธา (doomerism) แม้เราจะไม่มีวันบรรลุเป้าหมายได้กระทั่งหนึ่งในสามของที่เราตั้งใจไว้ แต่ถ้าเราถอดใจและเลิกพยายาม เราก็จะยิ่งบรรลุเป้าหมายได้น้อยลงไปอีก มีคนกำลังตายอยู่ทุกวัน และจำนวนก็เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ทุกครั้งที่มีใครตัดสินใจไม่ลุกขึ้นสู้ ใช่ ทรัมป์ชนะเลือกตั้ง แล้วไงวะ? พวกเราก็ยังต้องสู้ต่อไปอยู่ดี

แม้จะรู้สึกสิ้นหวังแค่ไหน แต่อย่าเพิ่งหยุดสู้ เข้าไปมีส่วนร่วมกับชุมชนเคลื่อนไหวในท้องถิ่น เมื่อไรที่คุณได้เห็นผู้คนชนะในสมรภูมิทางการเมือง ถึงจะเป็นชัยชนะเล็กๆ ก็ตาม เมื่อนั้นคุณจะเริ่มเห็นแสงแห่งความหวัง อย่าจำกัดตัวเองว่าต้องทำงานแค่กับคนฝ่ายซ้าย หรือเฉพาะกับพวกอิสรเสรีนิยมด้วยกัน (หรือแย่กว่านั้น คือร่วมมือกับแค่พวกอนาธิปัตย์ด้วยกันเอง!) จงเปิดใจให้พร้อม ร่วมมือกับบุคคลหรือกลุ่มใดๆ ก็ตามที่พร้อมจะทำงานร่วมกันในประเด็นที่คุณเห็นด้วย ต่อให้คุณจะไม่เห็นด้วยกับพวกเขาในแทบทุกเรื่องที่เหลือ ขอแค่ไม่ไปร่วมมือกับพวกนาซีตัวเป็นๆ หรือไม่ขายวิญญาณให้ปีศาจก็พอ ทำงานร่วมกับใครก็ตามที่คุณทำได้ เพื่อผลักดันเป้าหมายทางการเมืองของคุณให้ไปข้างหน้า แล้วคุณจะเห็นความสำเร็จมากขึ้น สร้างสายสัมพันธ์ในชุมชนให้เข้มแข็งขึ้น และค่อยๆ พังทลายกำแพงแบ่งขั้วทางการเมืองลงได้จริง

อย่ากลัวที่จะใช้ความคิดสร้างสรรค์! อยากปกป้องสิทธิของคนหลากหลายทางเพศใช่ไหม ถ้าอย่างนั้นก็วางกลยุทธ์ให้ดี แล้วร่วมมือกับคนที่กำลังพยายามพรากสิทธิเหล่านั้นไป แต่ทำในประเด็นที่เกี่ยวข้องแบบอ้อมๆ ซึ่งพวกเขาเองยังไม่รู้ด้วยซ้ำว่ากำลังส่งผลดีกับเรา ทำงานกับกลุ่มอนุรักษนิยมและอิสรเสรีนิยมในประเด็นอย่างสิทธิการพกอาวุธ หรือเสรีภาพในการเลือกโรงเรียน แน่นอนว่าเราอาจมีเหตุผลตรงข้ามกับพวกเขาโดยสิ้นเชิงในการสนับสนุนสิ่งเหล่านี้ ฝ่ายอนุรักษนิยมอาจต้องการให้กลุ่มกดขี่มีอาวุธไว้ในมือ หรือเปิดทางให้โรงเรียนเอกชนและโรงเรียนศาสนาเติบโตในนามของการต่อต้านวัฒนธรรม “ตื่นรู้” (anti-woke) แต่นั่นไม่ได้แปลว่าคนหลากหลายทางเพศจะใช้สิทธิเหล่านี้ในการป้องกันตัวเอง หรือเลือกเรียนในโรงเรียนที่ปลอดภัยและยอมรับความหลากหลายไม่ได้ จงทำให้วาระของพวกเขาเป็นประโยชน์กับเราเมื่อทำได้

ทำนองเดียวกันอย่าเพิ่งตัดขาดทรัมป์และกลุ่มผู้สนับสนุนเพียงเพราะพวกเขาไม่ใช่แฮร์ริสกับพรรคพวกถ้าคุณเคยอยากให้แฮร์ริสชนะทรัมป์เพราะหวังว่าฝ่ายซ้ายจะกดดันเธอให้ลงมือทำอะไรบางอย่างได้เราก็ใช้แนวทางเดียวกันนี้กับทรัมป์ได้เหมือนกันชาวอิสรเสรีนิยมเคยใช้ข้อได้เปรียบเดียวกันเพื่อผลักดันให้ทรัมป์ปล่อยตัวรอสส์

อัลบริชท์ ผู้ก่อตั้ง Silk Road ออกจากคุกมาแล้ว เขาเคยสัญญาว่าจะยุบกระทรวงศึกษาธิการ ลดความซ้ำซ้อนของระบบราชการ ขายที่ดินและทรัพย์สินของรัฐจำนวนมาก และสนับสนุนสหภาพแรงงานให้มากขึ้น ใช่ คำพูดพวกนี้อาจเป็นแค่คำลวงหาเสียงจากคนโกหกเรื้อรังเหมือนกับนักการเมืองส่วนใหญ่ แต่ต่อให้เป็นแบบนั้น เราก็ต้องลากตัวเขามารับผิดชอบ และดูว่าจะทำให้เขาลงมือจริงๆ ได้แค่ไหน มาร่วมกันใช้แนวทาง “อเมริกาต้องมาก่อน” ของทรัมป์และพรรคพวกในด้านการต่างประเทศเพื่อกดดันให้รัฐบาลตัดงบช่วยเหลืออิสราเอลและยูเครน

นำทหารกลับจากต่างแดน โดยการรวมพลังสร้างขบวนการเคลื่อนไหวต่อต้านสงครามที่มีความหลากหลายทางการเมือง มาช่วยกันติดตามสิ่งที่เขาเคยลงนามไว้ เช่น First Step Act และ Not Invisible Act แล้วผลักดันให้เขาสนับสนุนการปฏิรูปกระบวนการยุติธรรมมากกว่านี้อีก สมรภูมินี้อาจสูงชัน แต่มันชันไม่ต่างกับกรณีที่แฮร์ริสชนะเลือกตั้งอยู่ดี เราอาจจะไม่ประสบความสำเร็จมากนัก แต่ฉันเชื่อหมดใจว่าเราจะได้บรรลุเป้าหมายบางอย่างได้ถ้าเราพยายาม

ใช่ เรายังสามารถรวมตัวกันเพื่อต่อต้านทรัมป์ได้อยู่ และแน่นอนว่าเราควรทำ แบบเดียวกับที่เราคงทำถ้าแฮร์ริสชนะ แต่เราก็สามารถทำงานร่วมกับผู้สนับสนุนทรัมป์ในบางประเด็นที่เห็นตรงกันได้ เพื่อใช้เป็นช่องทางกดดันให้ทรัมป์ขยับไปในทิศทางที่ถูกต้อง และเมื่อผู้ที่โหวตให้ทรัมป์ด้วยเหตุผลทางเศรษฐกิจเริ่มรู้สึกผิดหวัง เพราะนโยบายภาษีศุลกากรแบบกีดกันของเขาทำให้ราคาสินค้าพุ่งไม่หยุด จงใช้จังหวะที่พวกเขาเริ่มหมดศรัทธาเป็นโอกาสในการชักชวนพวกเขาให้เข้าร่วมกับขบวนการแรงงาน เพราะจริงๆ แล้ว แรงงานสาย MAGA ก็ไม่ได้มีชื่อเสียงในด้านต่อต้านสหภาพแรงงานสักเท่าไรนัก

รัฐบาลสหรัฐอเมริกาเป็นรัฐบาลฟาสซิสต์และเป็นแบบนั้นมาโดยตลอด ฮิตเลอร์อ้างว่ารัฐบาลสหรัฐฯ เป็นแรงบันดาลใจให้กับหลายๆ นโยบายของพรรคนาซี พรรคเดโมแครตแย่พอๆ กับพรรครีพับลิกัน ต่างกันก็แค่ทรัมป์ไม่ได้ปิดบังเรื่องนี้นัก เมื่อเผยโฉมหน้าที่แท้จริงออกมา ผู้คนก็เริ่มเพิกเฉยต่อความจริงได้น้อยลง พวกเขาจะรู้สึกกดดันมากขึ้นว่าต้องลงมือทำอะไรบางอย่าง ฉันไม่ใช้พวกเร่งสภาพการณ์ (accelerationist) แต่ก็ไม่แน่ใจเหมือนกันว่าอะไรๆ จะดีกว่านี้แค่ไหนถ้าแฮร์ริสชนะ และอย่างน้อยๆ การที่เรามีทรัมป์ก็ทำให้คนจำนวนมากพร้อมจะลุกขึ้นมาจัดตั้งและเคลื่อนไหว ซึ่งก็อาจเป็นสิ่งที่เราต้องการ นักการเมืองที่ทำให้เราต้องจับตาตลอดเวลาเขย่าให้พวกเราทุกคนให้หลุดจากสภาวะสิ้นหวัง และทำให้เราตระหนักว่า การชนะทุกสมรภูมิไม่ได้สำคัญอะไรเลย ตราบที่เราสามารถลากคนอย่างทรัมป์ล้มลงไปด้วยกันได้และทำให้โลกใบนี้ดีขึ้นกว่านี้อีกหน่อย ไม่ว่าเราจะทำอะไรก็เถอะ วันหนึ่งมนุษยชาติก็ต้องสูญพันธุ์ เราไม่มีทางหยุดยั้งเรื่องนี้ได้ แต่เราสามารถทำให้หนทางไปสู่จุดจบนั้นรื่นรมย์มากขึ้นได้ ถ้าเราร่วมมือกัน ด้วยการช่วยถางรกถางพกออกไปบ้างระหว่างทาง.

แปลจาก Trump Won’t Kill Us, Doomers Will | C4SS | เผยแพร่ครั้งแรกใน https://c4ss.org/content/60337

วิพากษ์

เว็บทำมือ (Hand Made Web), ดูกัลด์ ไฮน์

Apolitical — Thu, 01 May 2025 00:20:16 +0000

เว็บทำมือ (Hand Made Web), ดูกัลด์ ไฮน์ Apolitical Thu, 05/01/2025 - 07:20

แม่น้ำคูยาโฮกาลุกไหม้ในช่วงทศวรรษ 1950 อินเทอร์เน็ตในวันนี้อยู่ในสภาพเดียวกันหรือไม่ และถ้าใช่ อะไรคือสิ่งที่เราควรทำ
------------------------------------

นานมาแล้ว ตอนที่ผมยังคลุกคลีและคลั่งไคล้เทคโนโลยีมากกว่าคนส่วนใหญ่ที่อ่านบทความนี้อยู่ ผมเคยพูดประโยคหนึ่งว่า สิ่งที่ผมสนใจไม่ใช่เวิลด์ไวด์เว็บ แต่คือเว็บที่ทำด้วยมือ (Hand Made Web)

ไม่นานมานี้ คำพูดนั้นหวนกลับมาอีกครั้งตอนที่ผมอ่านบทความของเอริก โฮเอล เรื่อง “นี่คือหลุมศพของอินเทอร์เน็ต ที่ถูกสังหารโดย Generative AI” เพราะผมรู้สึกว่าตอนนี้ตัวเองเข้าใจความหมายของประโยตนั้นได้ชัดเจนกว่าที่เคย และเพราะสิ่งที่เขาอธิบายไว้อาจหมายความว่า "เว็บที่ทำด้วยมือ" นี่แหละ กำลังจะกลายเป็นรูปแบบของอินเทอร์เน็ตเพียงแบบเดียวที่ยัง "อยู่อาศัย" ได้ และบางคนในพวกเราก็เริ่มเข้าไปอาศัยอยู่ในนั้นแล้วด้วยซ้ำ

คุณน่าจะเห็นประเด็นของโฮเอล ว่าหลายพื้นที่ของอินเตอร์เน็ตกำลังถูกปนเปื้อนด้วยผลงานของเอไอมากขึ้นเรื่อยๆ จนถึงจุดที่แทบใช้งานอะไรไม่ได้ อินเตอร์เน็ตเต็มไปด้วยขยะคำ (wordjunk) ที่สร้างขึ้นด้วยเทคโนโลยีที่จำลองสติปัญญาได้เพียงผิวเผิน ซึ่งปรากฏเต็มไปหมดในผลการค้นหา รายการสินค้าบน Amazon หรือแม้แต่ในอีเมล โดยคนบางกลุ่มที่ขยันสร้างมันออกมาเพื่อรีดเค้นเอาเงินทองออกมาจากมันให้ได้มากที่สุด

โฮเอลชี้ให้เห็นว่า สิ่งที่เลวร้ายที่สุดคือความน่าสยดสยองของ YouTube Kids ที่เต็มไปด้วยเนื้อหาไร้สาระซึ่งสร้างจาก AI และกำลังไหลทะลักเข้าไปในสมองของเด็กเล็กที่ยังอยู่ในวัยกำลังก่อรูป คนรุ่นหลังจะมองย้อนกลับมาที่เรื่องนี้ด้วยความไม่อยากเชื่อสายตา เหมือนที่เราตอนนี้มองย้อนกลับไปยังยุควิกตอเรียที่ส่งเด็กขึ้นปล่องไฟ หรือโฆษณาบุหรี่ที่อวดอ้างสรรพคุณเพื่อสุขภาพ

โฮเอลสรุปจบด้วยการเรียกร้องให้มีการออกกฎหมาย “Clean Internet Act” ในลักษณะเดียวกับ Clean Air Act ปี 1963 ซึ่งเป็นการตอบสนองของสังคมต่อมลพิษในพื้นที่ส่วนรวมของอินเทอร์เน็ต แต่จุดนี้เองที่ผมอยากเสนอแนวทางที่ต่างออกไป เพราะผมคิดว่ายังมีบางประเด็นที่ควรตั้งคำถามต่อมุมมองของเขา การตั้งคำถามเหล่านี้อาจช่วยให้เราเห็นภาพอีกแบบหนึ่งเกี่ยวกับจุดที่เรายืนอยู่ และสิ่งที่ควรลงมือทำจากจุดนี้ไป

1. งานห่วยๆ

ถ้าคุณหยิบหนังสือเล่มหนึ่งในซีรีส์ The World’s Worst Children, Parents, Teachers หรืออะไรก็ตามที่เดวิด วอลเลียมส์ นักแสดงตลกที่ผันตัวมาเป็นนักเขียนนิทานเด็กกำลังทำอยู่ในตอนนี้ คุณจะเห็นคำโปรยจากหนังสือพิมพ์รายวันยกย่องว่าเขาเป็น “โรอัลด์ ดาห์ล คนใหม่” ผมแทบจะรู้สึกหงุดหงิดแทนดาห์ลทุกครั้งที่ได้เห็นแบบนั้น

ไม่ว่าคุณจะคิดยังไงกับดาห์ล เขาคือนักเขียนที่สร้างสรรค์อย่างแท้จริง หนังสือของเขาเต็มไปด้วยมิติและความหลากหลาย Danny the Champion of the World นั้นอ่อนโยนและกินใจ เป็นภาพความสัมพันธ์พ่อลูกในวรรณกรรมเยาวชนที่ผมชอบที่สุด แม้ในวันที่เขาเหมือนจะเขียนไปแบบขอไปที อย่างในเล่ม George’s Marvellous Medicine ที่ดูเหมือนเขาจะเขียนจบในสัปดาห์เดียวแบบไม่มีโครงเรื่อง มันก็ยังให้ความรู้สึกเหมือนได้ชมการแสดงสดที่เปี่ยมด้วยพลังด้นสด เหมือนดูรอสส์ โนเบิล ในคืนที่เขาจัดเต็ม

ผมยอมรับว่าไม่ได้ศึกษาผลงานของวอลเลียมส์อย่างลึกซึ้งเท่าที่อ่านดาห์ล และบางทีหนังสือยุคแรกๆ ของเขาอาจมีอะไรบางอย่างที่ทำให้ถูกเปรียบเทียบกันได้ แต่จากที่ผมได้อ่านและฟังงานล่าสุดของเขาหลายเล่ม ผมพูดได้อย่างมั่นใจว่า เขากำลังทำเหมือนที่นักแสดงตลกราคาถูกบางคนทำ นั่นคือปั่นเนื้อหาแบบเดิมซ้ำไปมาอย่างไม่รู้จบ ไม่มีอะไรเลยที่ตลกจริงๆ มีแต่การจงใจเล็งเป้าใส่จุดที่กระตุ้นอารมณ์ผู้อ่านได้อย่างแม่นยำ

คุณไม่มีทางแทนที่โรอัลด์ ดาห์ลด้วยบอทได้ เพราะงานของเขายังคงทำให้ผู้อ่านรู้สึกประหลาดใจอยู่เสมอ ในขณะที่เดวิด วอลเลียมส์นั้น แทบจะถูกแทนที่ด้วยบอทได้ตั้งนานแล้ว และผมไม่แน่ใจด้วยซ้ำว่าจะมีใครสังเกตเห็นหรือเปล่า เพราะเขาเขียนหนังสือราวกับตั้งโหมดอัตโนมัติที่ขับเคลื่อนด้วยอัลกอริทึมอยู่แล้ว

ตรงนี้แหละที่มันเชื่อมโยงกับเอไอ คุณไม่มีทางแทนที่โรอัลด์ ดาห์ลด้วยบอทได้ เพราะงานของเขายังคงทำให้ผู้อ่านรู้สึกประหลาดใจอยู่เสมอ ในขณะที่เดวิด วอลเลียมส์นั้น แทบจะถูกแทนที่ด้วยบอทได้ตั้งนานแล้ว และผมไม่แน่ใจด้วยซ้ำว่าจะมีใครสังเกตเห็นหรือเปล่า เพราะเขาเขียนหนังสือราวกับตั้งโหมดอัตโนมัติที่ขับเคลื่อนด้วยอัลกอริทึม (algorithmic autopilot) ในแง่นี้ ระยะห่างระหว่างดาห์ลกับวอลเลียมส์ ยังห่างไกลกว่าระยะห่างระหว่างวอลเลียมส์กับคอนเทนต์ขยะที่สร้างด้วย AI ซึ่งกำลังท่วม YouTube Kids เสียอีก ที่แย่กว่านั้นก็คือ อุตสาหกรรมการพิมพ์กลับไม่สามารถแยกแยะความแตกต่างนี้ออก หรืออาจจะแยกได้แต่ทำเป็นไม่แยแส ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าเราตกอยู่ในปัญหานี้ลึกแค่ไหนตั้งแต่ก่อนที่กองทัพบอตเอไอจะมาถล่มให้ขยะพวกนี้เพิ่มขึ้นเป็นทวีคูณ

อีกตัวอย่างหนึ่งก็คือ โฮเอลได้ชี้ให้เห็นถึงการระบาดของ "เวิร์กบุ๊ก" หรือ "คู่มือ" ที่สร้างด้วยเอไอ ซึ่งหลั่งไหลเข้ามาจนเต็มผลการค้นหาบน Amazon สำหรับคนที่ต้องการสั่งซื้อหนังสือต้นฉบับจริงๆ บังเอิญที่ผมเองกำลังอ่านซ้ำหนังสือ The Case for Working With Your Hands ของแมทธิว บี. ครอว์ฟอร์ด ซึ่งเล่าเรื่องประสบการณ์ของตัวเองเมื่อสามสิบกว่าปีก่อน ในการผลิตเนื้อหาประเภทเดียวกันนี้ ซึ่งพูดได้เต็มปากว่าเป็นฟาร์มบอทพลังมนุษย์ (human-powered bot farm) เลยทีเดียว

หลังเรียนจบปริญญาโทด้านปรัชญาใหม่ๆ ครอว์ฟอร์ดได้งานที่ฟังดูน่าสนใจไม่น้อย งานที่ดูเหมือนว่าเขาจะได้ใช้เวลาอ่านบทความจากวารสารวิชาการตลอดทั้งวัน แต่ความจริงคือเขาถูกคาดหวังให้สรุปบทความถึงวันละ 15 ชิ้น และต้องเพิ่มเป็น 28 ชิ้นต่อวันภายในปีแรก และที่สำคัญ เขาไม่ได้รับอนุญาตให้อ้างอิงบทคัดย่อที่มีอยู่แล้ว เพราะนายจ้างต้องการ "มูลค่าเพิ่ม" ให้กับฐานข้อมูลที่ขายให้ห้องสมุดต่างๆ ครอว์ฟอร์ดเขียนไว้อย่างขมขื่นว่า "มันยากจะเชื่อว่าผมจะสามารถเพิ่มอะไรเข้าไปในบทความเหล่านั้นได้ นอกจากความผิดพลาดหรือความสับสน"

เมื่อนึกย้อนกลับไปยังประสบการณ์อันน่าเสียกำลังใจนั้น ครอว์ฟอร์ดสังเกตว่าหลักการที่ควบคุมการทำงานในตอนนั้น "แทบจะรับประกันเลยว่างานที่ทำจะไม่สามารถขับเคลื่อนด้วยคุณค่าที่แท้จริงซึ่งมีอยู่ในตัวมันเองได้" ประเด็นนี้ก้องสะท้อนถึงข้อสังเกตในวงกว้างกว่านั้น ที่จอห์น เบอร์เกอร์เคยกล่าวไว้ในบทความปี 1970 ว่าด้วยประวัติศาสตร์ของภาพวาดสีน้ำมัน

"ศิลปะในวัฒนธรรมใดๆ ก็ตามย่อมแสดงถึงความแตกต่างของพรสวรรค์อยู่เสมอ แต่ผมสงสัยว่าที่ไหนในโลกนี้จะมีช่องว่างระหว่างผลงานชิ้นเอกกับงานโดยเฉลี่ย กว้างเท่ากับในขนบศิลปะยุโรปตลอดห้าศตวรรษที่ผ่านมา ความแตกต่างนี้ไม่ใช่แค่เรื่องของทักษะหรือจินตนาการ แต่ยังรวมถึงเรื่องขวัญกำลังใจด้วย ผลงานโดยเฉลี่ย โดยเฉพาะหลังศตวรรษที่สิบหกเป็นต้นมา มักถูกสร้างขึ้นด้วยความเย้ยหยัน กล่าวคือ เนื้อหา ข้อความ คุณค่าที่ผลงานเหล่านั้นอ้างว่ากำลังสนับสนุน แท้จริงแล้วไม่มีความหมายสำหรับผู้ผลิตเลย สิ่งที่สำคัญมีเพียงการทำงานให้เสร็จตามสัญญาจ้าง งานห่วยๆ เหล่านี้ไม่ได้เกิดจากความไม่ชำนาญหรือความล้าหลังในถิ่นทุรกันดาร แต่มันเป็นผลลัพธ์ของแรงกดดันจากตลาดที่มีอิทธิพลมากกว่าคุณค่าของงานที่ทำ"

พรสวรรค์เพียงอย่างเดียวไม่พอที่จะต้านทานวิธีคิดที่นำไปสู่งานห่วยๆ พวกนั้น แต่ต้องอาศัยทั้งโชคช่วย และความดื้อดึงอย่างที่สุด เป็นความไม่สามารถโดยธรรมชาติที่จะทำงานได้โดยปราศจากการขับเคลื่อนด้วยคุณค่าที่แท้จริงซึ่งแฝงอยู่ในงาน แม้ว่าจะต้องแลกมาด้วยต้นทุนส่วนตัวที่สูงก็ตาม นี่คือส่วนหนึ่งของความจริงที่ซ่อนอยู่เบื้องหลังภาพลักษณ์แบบโรแมนติกของศิลปินผู้ทุกข์ทน

ประเด็นที่ผมยกตัวอย่างในอดีตนี้ขึ้นมา ไม่ใช่เพื่อจะบอกว่า "มันก็เป็นแบบนี้มาตลอดอยู่แล้ว!" แต่เพื่อชี้ให้เห็นรากเหง้าในเชิงประวัติศาสตร์ที่ลึกยิ่งของการระบาดของวัฒนธรรมการผลิตงานคุณภาพต่ำ ที่ขาดความหมาย สิ้นหวัง และทำให้ผู้คนสิ้นหวังตามไปด้วย เมื่อใดก็ตามที่ตรรกะของตลาดหลุดพ้นจากขอบเขตที่ควรอยู่ และถูกปล่อยให้มีอำนาจเหนือรูปแบบความสัมพันธ์ของมนุษย์ทั้งหมด เมื่อนั้นเราก็จะพบว่าตัวเองอยู่ในโลกที่เต็มไปด้วยงานห่วยๆ แบบนี้ และกระบวนการนี้ได้ลุกลามเข้าสู่กิจกรรมของมนุษย์แทบทุกแขนงมาเป็นเวลาหลายศตวรรษ

หากเราจะมองว่าคลื่นขยะใหม่ที่สร้างจากเอไอเป็นส่วนหนึ่งในประวัติศาสตร์อันยาวนานของงานห่วยๆ นั่นก็คงไม่ใช่เรื่องเกินจริง แต่ถึงอย่างนั้น การเติบโตขึ้นมหาศาลของเนื้อหาประเภทนี้ก็ถือเป็นการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ที่ไม่มีใครปรารถนา สิ่งที่สำคัญคือ การเปลี่ยนแปลงนี้มันทำลายสภาพการณ์ที่เคยดีอยู่แล้ว หรือเพียงแค่ทำให้สภาพการณ์ที่เลวร้ายอยู่แล้วเลวร้ายยิ่งขึ้นเท่านั้น ถ้าเรากำลังเผชิญกับกรณีหลัง นั่นหมายความว่าความรุนแรงที่เพิ่มขึ้นนี้อาจผลักดันทุกอย่างไปสู่จุดวิกฤต และในวิกฤตนั้น อาจมีความหวังในรูปแบบประหลาดบางอย่างซ่อนอยู่ นี่คือข้อสรุปหนึ่งที่ผมรู้สึกว่าอาจเป็นไปได้

แต่ก่อนที่เราจะไปถึงข้อสรุปนั้น ผมอยากชวนเปิดประเด็นที่สองขึ้นมา เพราะผมอยากตั้งคำถามเกี่ยวกับความเหมาะสมของการใช้มลพิษ (pollution) เป็นคำอุปมาในข้อโต้แย้งของโฮเอล

2. ภูมิทัศน์และแดนฝัน

ในโลกที่เต็มไปด้วยงานห่วยๆ ที่ทำให้เราหมดกำลังใจ เราจำเป็นต้องมีที่หลบภัย มีพื้นที่ให้เราได้พาส่วนลึกของตัวตนที่ไม่ควรแบกไปทำงานไปพักพิง หากเราโชคดี อาจได้ค้นพบหรือแม้แต่ช่วยกันสร้างพื้นที่ซึ่งงานแบบอื่นๆ ยังเป็นไปได้ ไม่ว่าจะเป็นพื้นที่เล็กๆ แห่งความหลงยุคหลุดสมัย พื้นที่แห่งอภิสิทธิ์ หรือพื้นที่แห่งการต่อต้าน

หนึ่งในต้นตอของความโศกเศร้าที่เรามักได้ยินจากคนรุ่นก่อนเวลาพูดถึงอินเตอร์เน็ตในทุกวันนี้ก็คือ อินเทอร์เน็ตเคยเป็นที่หลบภัยสำหรับพวกเรา เป็นทางหนีที่พาเราไปเจอพื้นที่เล็กๆ ที่เต็มไปด้วยความหมาย และบางครั้งก็พาไปสู่การใช้ชีวิตอย่างมีความหมาย แต่สิ่งที่เราเห็นได้ชัดมานานก็คือ ผลกระทบในภาพรวมของอินเตอร์เน็ตกลับยิ่งซ้ำเติมผลกระทบอันกัดกร่อนหัวใจของตลาดอันไร้ขอบเขต ไม่ว่าด้วยการที่เราโดนชักชวนให้ไปปรากฏตัวบนแพลตฟอร์มยักษ์ใหญ่ที่กลายมาเป็นเจ้าของโลกออนไลน์ หรือจากผลกระทบที่กิจกรรมออนไลน์มีต่อเศรษฐกิจท้องถิ่นและพื้นที่สาธารณะของชีวิตออฟไลน์ที่เราใช้ชีวิตอยู่

เมื่อเครือข่ายอินเทอร์เน็ตหลุดออกมาจากระบบความร่วมมือระหว่างกองทัพกับสถาบันวิชาการ มันก็เริ่มต้องพึ่งพาอุปมาเชิงพื้นที่ (spatial metaphors) อย่างเช่น ไซต์ สถาปัตยกรรม ไซเบอร์สเปซ หรือชายแดนอิเล็กทรอนิกส์ (Electronic Frontier) แต่อินเตอร์เน็ตคือพื้นที่แปลกประหลาดที่เราเดินทางไปถึงได้ผ่านหน้าจอ มันไม่เหมือนกับสภาพแวดล้อมที่เราอาศัยอยู่ในชีวิตจริงเลยแม้แต่น้อย การเข้าไปในโลกอินเตอร์เน็ตเหมือนกับการสร้างตำหนักแห่งความทรงจำร่วมขนาดยักษ์ หรือเหมือนกับการเดินเข้าเดินออกจากความฝันของกันและกัน และสิ่งที่ทำให้พื้นที่ออนไลน์เหล่านี้ต่างจากอุปลักษณ์ที่เราหยิบยืมมาใช้อธิบายมันอย่างภูมิประเทศและสถาปัตยกรรมทางกายภาพ ก็คือเมื่อเราเลิกเข้าไป พวกมันก็จะสลายหายไปเหมือนความฝัน นี่คือเหตุผลว่าทำไมผมจึงเสนอให้เราคิดให้รอบคอบก่อนจะใช้คำเปรียบว่า "มลพิษ"

ของเสียจากอุตสาหกรรมเคยทำให้แม่น้ำคายาโฮกาลุกเป็นไฟมาแล้วหลายครั้ง ฝุ่นกัมมันตรังสีจากเชอร์โนบิลทำให้พื้นที่รอบโรงไฟฟ้าไม่อาจอยู่อาศัยได้อีกต่อไป สิ่งที่ตามมาอาจเป็นการฟื้นฟูที่ต้องใช้ทรัพยากรมหาศาล หรืออาจเป็นสัตว์ป่าที่เข้ามาเติมเต็มพื้นที่ที่มนุษย์ละทิ้งไป แต่ประเด็นก็คือ เมื่อมลพิษกระทบกับภูมิประเทศ ภูมิประเทศนั้นยังคงอยู่ และเราจำเป็นต้องหาทางรับมือกับมัน ตรงกันข้าม เมื่อพื้นที่ของแดนฝันที่ประกอบขึ้นเป็นชีวิตออนไลน์ของเรานี้ไม่อาจอยู่อาศัยได้อีกต่อไป วิธีที่ดีที่สุดก็มักจะเป็นการละทิ้งมันไปเลย

ผมรู้สึกว่าเราบางคนทำสิ่งนี้กันมาสักพักแล้ว ไม่ว่าจะรู้ตัวหรือไม่ก็ตาม และระหว่างทางนั้นเอง เราก็ค่อยๆ ค้นพบวิธีใช้งานเทคโนโลยีเหล่านี้ในแบบที่รับมือกับการรุกล้ำของปัญญาประดิษฐ์ได้ดีขึ้น เพราะมันต้านทานต่อหลักการของงานห่วยๆ อยู่แล้วตั้งแต่ต้น

3. เว็บทำมือ

คนในวงการเทคมักพูดถึงความเชื่อใจ (trust) ด้วยวิธีประหลาดๆ พวกเขามักใช้คำนี้ในความหมายที่ตรงกันข้ามกับความเชื่อใจ นักปรัชญา แอนดริว์ แทกการ์ต เคยชี้ให้ผมเห็นเรื่องนี้เมื่อหลายปีก่อน คือเวลาที่คนสายเทคพูดถึง “การสร้างความเชื่อใจผ่านสมาร์ตคอนแทรกต์บนบล็อกเชน” หรืออะไรทำนองนั้น สิ่งที่พวกเขากำลังพูดถึงจริงๆ คือการสร้างสิ่งทดแทนที่ไม่มีความเป็นมนุษย์ เพื่อให้ระบบสามารถทำงานได้แม้จะไม่มีสิ่งที่มนุษย์ทั่วไปเข้าใจว่าเป็นความเชื่อใจเหลืออยู่ก็ตาม เราต้องให้ใครสักคนลงชื่อในเอกสารต่อหน้าพยาน ก็ต่อเมื่อเราไม่ไว้ใจกัน ปัญหาของความเชื่อใจก็คือ มันต้องใช้เวลา และไม่ใช่สิ่งที่ขยายขนาดได้ง่าย

สิ่งที่ผมจะขอเรียกว่า “เว็บทำมือ” (Hand Made Web) คือวิธีการที่เราบางคนกำลังใช้งานอินเตอร์เน็ต โดยไม่จำเป็นว่าจะต้องต่อต้านตัวอินเตอร์เน็ต แต่เพื่อคัดง้างกับตรรกะที่มักจะครอบงำพื้นที่อันกว้างใหญ่บนโลกอินเตอร์เน็ต เว็บที่ผมใช้งานอยู่มีขนาดเล็กลงแล้วก็ช้าลงกว่าที่ผมเคยใช้เมื่อห้าหรือสิบปีก่อน และมันถักทอด้วยเส้นใยแห่งความเชื่อใจที่แท้จริงพอที่จะลดความจำเป็นของสิ่งทดแทนที่ไม่มีความเป็นมนุษย์ ระดับคุณภาพของการแสดงออกก็สูงพอจนรู้สึกได้ว่าถ้อยคำที่ผมอ่านหรือได้ยินจะไม่สุ่มเสี่ยงถูกทดแทนด้วยเอไอ ขนาดของกลุ่มผู้ฟังในเว็บทำมือนี้ก็เล็กพอจนผมไม่เห็นว่ามันจะเป็นพื้นที่ที่น่าดึงดูดใจของผู้คนที่ใช้ปูพรมถล่มพื้นที่ด้วยเนื้อหาคุณภาพต่ำ แล้วเก็บเกี่ยวผลกำไรจากอัตราการคลิกเพียงเล็กน้อย ซึ่งเป็นตรรกะเบื้องหลังสิ่งที่โฮเอลอธิบายไว้

ผมจะลองเล่าคร่าวๆ ว่าเว็บทำมือของผมหน้าตาเป็นอย่างไร เพราะรู้ว่าของพวกคุณคงไม่เหมือนกัน ตอนนี้ผมมีบล็อกที่ติดตามอยู่บ่อยๆ สักครึ่งโหล มีบล็อกสองสามอันที่ผมตามอ่านแทบทุกสัปดาห์มาตลอดยี่สิบปี นอกจากนั้นก็มีลิสต์ Substacks ยาวๆ บางเจ้าผมตามอ่านแทบทุกโพสต์ บางเจ้าก็อ่านบ้างไม่อ่านบ้าง หรือแค่คอยมองผ่านๆ เป็นครั้งคราว ผมมีกรุ๊ปแชทอยู่กลุ่มหนึ่งที่มีสมาชิกสักสิบคนได้ พวกเราสนใจอะไรคล้ายๆ กันเกี่ยวกับประเด็นหนึ่งที่ผมเขียนถึง และมีกลุ่มแชทเล็กๆ อีกสองสามอัน และมีคนที่ผมนัดคุยผ่านวิดีโอคอลเป็นประจำหรือเกือบประจำอยู่หลายคน ผมฟังพอดแคสต์สม่ำเสมออยู่สองสามรายการ และมีบางรายการที่โผล่ขึ้นมาแล้วดึงผมให้ด่ำดิ่งไปฟังย้อนหลังอยู่เป็นสัปดาห์ ผมมีพอดแคสต์ของตัวเอง ซึ่งมีคนฟังอยู่สักพันคน แล้วก็มี Substack อันนี้ ซึ่งมีคนติดตามไม่กี่พันคน กับผู้ติดตามแบบเสียเงินอยู่สองสามร้อยคน

เหล่านี้คือวิธีที่ผมใช้เวลาบนโลกออนไลน์ พฤติกรรมเหล่านี้ยิ่งชัดเจนขึ้นในช่วงที่ผมงดเว้นโลกดิจิทัลมาตั้งแต่ต้นเทศกาลมหาพรต (Lent) ซึ่งช่วยให้ผมตั้งใจมากขึ้นว่าเวลาหน้าจออันจำกัดควรใช้ไปกับอะไรที่คุ้มค่าจริงๆ ในแต่ละวัน ดังนั้น ผมจะใช้เวลาสักห้านาทีไล่ดูพาดหัวข่าวบนเว็บไซต์ข่าวกระแสหลัก และอาจแวะไปโผล่บนเฟซบุ๊กหรืออินสตาแกรมสัปดาห์ละครั้ง ถ้าผมมีอะไรที่อยากแชร์กับคนที่ยังใช้เวลาอยู่ในนั้น นอกเหนือจากนั้น คุณจะเจอผมอยู่ในมุมเล็กๆ ของเว็บทำมือแห่งนี้

พอมองย้อนกลับไป ผมเริ่มขยับมาในทิศทางนี้ตั้งแต่ปี 2017 ตอนที่ถอนตัวออกจากทวิตเตอร์ และบางทีนี่อาจเป็นแค่สัญญาณของความแก่ตัวลงของผมเองก็ได้ แต่ผมคิดว่ามันมีอะไรมากกว่านั้น อย่างน้อยก็มีแยนซีย์ สตริกเลอร์ที่พูดประเด็นเดียวกันนี้ในโทนที่หม่นกว่ามาตั้งแต่ห้าปีก่อน ใน The Dark Forest Theory of the Internet ซึ่งดูเหมือนจะสั่นสะเทือนความรู้สึกของใครหลายคน ในช่วงเวลาใกล้เคียงกัน ริชาร์ด ดี. บาร์ตเล็ตก็ทำให้ผมเริ่มคิดถึงเรื่องความเชื่อใจและวิธีที่เราใช้ชีวิตออนไลน์ เมื่อเขาเขียนไว้ว่า “ผมเลิกมองหาความรับผิดชอบจากคนแปลกหน้าแล้ว” ส่วนในคอมเมนต์ของโพสต์ของโฮเอล วิลเลียม คอลลินก็เล่าถึงบทสนทนากับเด็กอายุยี่สิบคนหนึ่งที่ “คิดว่าคนรุ่นเขาจะเลิกใช้อินเตอร์เน็ตไปเลย”

ผมเลยอดสงสัยไม่ได้ว่า คนอื่นๆ มองเห็นอะไรบ้าง มุมมองของผมตรงกับประสบการณ์ของคนวงกว้างบ้างหรือเปล่า และทั้งหมดนี้ส่งผลต่อความรู้สึกของคุณอย่างไร เมื่อต้องอ่านเกี่ยวกับความเสียหายที่เอไอสร้างขึ้นกับอินเตอร์เน็ตโดยรวม

สุดท้ายนี้ ถ้าคุณอยากมานั่งเล่นอยู่ในมุมเล็กๆ ของเว็บทำมือที่ผมอยู่ มาร่วมวงกันในวันอาทิตย์ที่จะถึงนี้ (10 มีนาคม) กับกิจกรรม Sunday Sessions ครั้งแรก ซีรีส์บทสนทนาในบรรยากาศแบบ “แอบได้ยินเค้าคุยกัน” ที่ผมจะพูดคุยกับผู้คนซึ่งผลงานของพวกเขาหล่อเลี้ยงความคิดและงานเขียนของผมมาตลอด

แขกรับเชิญคนแรกของผมคือ แคโรไลน์ รอส แห่ง Uncivil Savant ซึ่งบังเอิญเป็นคนที่ทำให้ผมได้รู้จักโพสต์ของเอริก โฮเอลด้วย เพราะงั้น มาร่วมพูดคุยกันในหัวข้อว่าด้วยความงาม มิตรภาพ บทสนทนา และ “การใช้สิ่งเทียมเพื่อเพาะบ่มสิ่งแท้” (using the false to cultivate the real) กิจกรรมนี้เปิดให้กับทุกคนที่สมัครใช้งานแบบจ่ายเงินใน Writing Home และผมจะส่งประกาศเต็มเกี่ยวกับซีรีส์นี้ให้ในอีกวันสองวันข้างหน้า ระหว่างนี้ ถ้าอยากเข้าร่วม สมัครได้ที่นี่ครับ

แปลจาก Dougald Hine, "The Hand Made Web" (https://dougald.substack.com/p/the-hand-made-web)

วิพากษ์

นี่คือหลุมศพของอินเทอร์เน็ต ที่ถูกสังหารโดย Generative AI, เอริค โฮเอล

Apolitical — Tue, 29 Apr 2025 22:20:02 +0000

นี่คือหลุมศพของอินเทอร์เน็ต ที่ถูกสังหารโดย Generative AI, เอริค โฮเอล

Apolitical Wed, 04/30/2025 - 05:20

ปริมาณของเนื้อหาที่สร้างด้วยเอไอกำลังเริ่มท่วมท้นอินเทอร์เน็ต หรือบางทีคำที่เหมาะกว่าคือกำลังทำให้อินเทอร์เน็ตปนเปื้อน (pollute) ปนเปื้อนทั้งผลการค้นหา หน้าเว็บ หน้าฟีด ปนเปื้อนไปทุกหนทุกแห่ง ผมคาดการณ์มาตั้งแต่ปี 2019 ว่า Generative AI จะส่งผลร้ายต่อวัฒนธรรมของเรา แต่ทุกวันนี้เราทุกคนรู้สึกได้ ในตอนนั้น ผมเรียกมันว่า หายนะทางความหมาย (semantic apocalypse) และตอนนี้ "หายนะทางความหมาย" เกิดขึ้นแล้ว และคุณเองก็กำลังได้รับผลกระทบ แม้ว่าคุณอาจไม่รู้ตัวเลยก็ตาม ตัวอย่างส่วนตัวเล็กๆ ก็คือ ปีที่แล้ว ผมออกหนังสือสารคดีชื่อ The World Behind the World และตอนนี้ เมื่อผมลองค้นหาบน Amazon ก็เจอสิ่งนี้...

"เวิร์กบุ๊ก" สำหรับหนังสือของผม มันคืออะไรกันแน่ มลพิษจากเอไอ กองขยะสังเคราะห์ที่ลอยเกลื่อนอยู่ในมหาสมุทรออนไลน์ ผู้แต่งพวกนี้ไม่ใช่คนจริงๆ หรอก มีใครบางคนแค่เอาต้นฉบับของผมไปป้อนให้เอไอ แล้วก็ไม่สนใจแม้แต่จะตรวจสอบเนื้อหาที่มันคายออกมา ซึ่งเต็มไปด้วยบทสรุปไร้สาระ แต่ก็ไม่สำคัญหรอกใช่ไหม ขอแค่มีคนโชคร้ายสักคนเผลอคลิกซื้อในราคา 9.99 ดอลลาร์เท่านั้นเอง นั่นก็เพียงพอแล้วที่จะทำให้ขบวนการต้มตุ๋นแบบนี้ทำกำไร เพราะตอนนี้กระบวนการทั้งหมดสามารถทำแบบอัตโนมัติได้เต็มที่ และต้นทุนก็เหลือแค่ไม่กี่บาท นักเขียนที่มีหนังสือวางขายแทบทุกคนตอนนี้กำลังได้รับผลกระทบจากกลโกงแบบนี้ หรือไม่ก็จะต้องเจอในเร็วๆ นี้แน่

ตอนนี้ Generative AI ทำให้ต้นทุนในการผลิตเรื่องไร้สาระแทบจะเหลือศูนย์ เราจึงเริ่มมองเห็นภาพอนาคตของอินเทอร์เน็ตได้อย่างชัดเจนว่ามันจะเป็นกองขยะดีๆ นั่นเอง ลอง Google ดูสิ หลายครั้งสิ่งแรกที่ปรากฏคือภาพปลอมที่สร้างด้วยเอไอ ปะปนกับของจริง โพสต์บน Twitter น่ะเหรอ เต็มไปด้วยรีพลายจากบอทที่ขายสื่อลามก แต่นั่นยังเป็นแค่ส่วนที่เห็นได้ชัด ลองมองให้ลึกลงไปอีกสิ รีพลายในโพสต์ที่กำลังเป็นกระแส คุณจะเจอสรุปเนื้อหาแบบสั้นๆ ที่เขียนด้วยเอไอเต็มไปหมด ลักษณะคล้ายกับบทความในวิกิพีเดียที่พูดซ้ำสิ่งที่ต้นโพสต์พูดไว้ แค่ต้องการเรียกเอนเกจเมนต์ โมเดลเอไอในอินสตาแกรมก็เริ่มมีผู้ติดตามนับแสน และผู้คนก็โฆษณาขายบริการสร้างเอไอเหล่านี้กันอย่างเปิดเผย นักดนตรีเอไอกำลังแพร่หลายใน YouTube และ Spotify งานวิจัยทางวิทยาศาสตร์หลายชิ้นถูกสร้างขึ้นด้วยเอไอ ภาพที่สร้างโดยเอไอเริ่มแทรกซึมเข้าสู่งานวิจัยทางประวัติศาสตร์ ยังไม่ต้องพูดถึงผลกระทบต่อตัวบุคคล คือจากนี้ไป ผู้หญิงทุกคนที่เป็นบุคคลสาธารณะจะต้องเผชิญกับความจริงที่ว่าเธออาจตกเป็นเป้าในสื่อปลอมลามก (deepfake porn) ที่สร้างขึ้นโดยเอไอ บ้าไปแล้ว

ที่น่าตกใจกว่าคือ นอกจากผู้คนที่ประสงค์ร้ายเหล่านี้แล้ว คนและองค์กรทั่วๆ ไปยังยอมรับเนื้อหาคุณภาพต่ำที่สร้างโดยเอไอเหล่านี้อย่างเต็มใจ แถมยังพยายามขยับขยายกรอบความยอมรับทางสังคม ให้สิ่งเหล่านี้กลายเป็นเรื่องธรรมดาเสียด้วย

นี่ไม่ใช่ทุนนิยมที่แข่งขันกันอย่างดุเดือด แต่คือการบ่อนทำลายวัฒนธรรมของเราเพียงเพื่อแลกกับผลกำไรเล็กๆ น้อยๆ นี่ไม่ใช่เรื่องที่ชอบธรรมทางศีลธรรมเลย ด้วยเหตุผลเดียวกันกับที่การปล่อยของเสียลงแม่น้ำเพื่อให้ได้เปรียบในการแข่งขันก็ไม่ใช่สิ่งที่ชอบธรรมเช่นกัน แต่ถึงอย่างนั้น สื่อกระแสหลักชื่อดังหลายเจ้ายังยินดีต้อนรับคอนเทนต์ที่สร้างโดยเอไอ เช่นเดียวกับพวกที่ใช้เทคนิคสแปม SEO และก็ด้วยเหตุผลเดียวกันเป๊ะๆ

ตัวอย่างเช่น การสืบสวนของเว็บไซต์ Futurism จับได้ว่า Sports Illustrated ใช้บทความที่เขียนโดย AI ซึ่งระบุชื่อผู้เขียนปลอมขึ้นมา ลองทำความรู้จักกับ “Drew Ortiz” ดูสิ

เขาไม่มีตัวตนอยู่จริง ภาพใบหน้านั้นสร้างขึ้นด้วยเอไอ ซึ่งก่อนหน้านี้เคยขายอยู่บนเว็บไซต์แห่งหนึ่ง ตามที่ Futurism รายงานไว้:

Ortiz ไม่ใช่ผู้เขียนที่ถูกสร้างด้วยเอไอเพียงคนเดียวที่มีบทความเผยแพร่ใน Sports Illustrated อ้างอิงจากแหล่งข่าวที่มีส่วนร่วมในการผลิตเนื้อหาเหล่านี้…
“ตรงด้านล่างของหน้า [บทความ] จะมีภาพของใครสักคน พร้อมคำบรรยายปลอมๆ ประมาณว่า ‘จอห์นอาศัยอยู่ที่เมืองฮิวสตัน รัฐเท็กซัส เขาชอบเล่นเกมกลางแจ้งและชอบใช้เวลากับสุนัขชื่อแซม’ อะไรทำนองนั้น” แหล่งข่าวเล่าต่อ “มันบ้าชัดๆ”

นี่ไม่ใช่ฝันร้ายในแบบที่หลายคนเคยกลัว คือการที่เอไอมาแทนมนุษย์เพราะมันเก่งกว่าเรา เอไอกำลังแทนที่เราเพียงเพราะมัน "ราคาถูก" กว่า แม้ Sports Illustrated จะไม่ได้ผลิตเนื้อหาที่มีคุณภาพเท่ามนุษย์ได้ด้วยวิธีเหล่านี้ แต่มันก็ยังสร้างกำไรให้พวกเขาได้อยู่ดี

บทความของนักเขียนเอไอเหล่านี้ มักมีสำนวนที่ฟังดูประหลาดราวกับเขียนโดยมนุษย์ต่างดาว เช่น ในบทความชิ้นหนึ่งของ Ortiz ที่เตือนผู้อ่านว่า วอลเลย์บอลนั้น “อาจจะเป็นกีฬาที่เข้าถึงยากอยู่สักหน่อย โดยเฉพาะถ้าคุณไม่มีลูกบอลจริงๆ ไว้ใช้ฝึกเล่น”

Sports Illustrated จัดการลบหลักฐานทั้งหมดทิ้งเรียบ นักเขียนชื่อ Drew ถูกแทนที่ด้วย “Sora Tanaka” ซึ่งก็เป็นใบหน้าที่สร้างจากเอไอที่เคยถูกประกาศขายอยู่ในเว็บไซต์เดียวกัน พร้อมคำบรรยายว่า “หญิงสาววัยรุ่นชาวเอเชียผู้เปี่ยมด้วยความร่าเริง มีผมยาวสีน้ำตาลและดวงตาสีน้ำตาล”

เมื่อแม้แต่สื่อแนวหน้าอย่าง The Guardian ยังปฏิเสธที่จะกำหนดขอบเขตที่ชัดเจนในการใช้เอไอ หากคุณพบเจอสำนวนแปลกๆ หรือบทความคุณภาพต่ำ ก็มีโอกาสมากขึ้นเรื่อยๆ ที่มันจะถูกเขียนขึ้นโดยเอไอ หรืออย่างน้อยก็มีเอไอเข้ามาช่วย

น่าเศร้าที่กลุ่มคนที่ได้รับผลกระทบหนักหนาที่สุดจาก Generative AI กลับเป็นคนที่ไม่สามารถปกป้องตัวเองได้เลย เพราะพวกเขาไม่แม้แต่จะรู้ด้วยซ้ำว่าเอไอคืออะไร เราทอดทิ้งพวกเขา ปล่อยให้ต้องดิ้นรนว่ายอยู่ในกระแสข้อมูลที่เต็มไปด้วยมลพิษ กลุ่มคนที่ผมกำลังพูดถึงก็คือเด็กเล็ก เพราะต่อไปนี้ ผมจะพาคุณไปรู้จักกับ...

ขุมนรกแห่งคอนเทนต์ YouTube สำหรับเด็กที่ถูกสร้างด้วยเอไอ

YouTube สำหรับเด็ก กำลังกลายเป็นสายน้ำแห่งเนื้อหาสังเคราะห์ เนื้อหาส่วนใหญ่ในตอนนี้ประกอบด้วยตัวละครดิจิทัลแข็งทื่อ ที่โผล่มาโต้ตอบกันในคลิปสั้นๆ ที่ไร้แก่นสาร โดยไม่มีเนื้อเรื่องต่อเนื่องหรือไร้วัตถุประสงค์ เด็กเล็กๆ จะถูกบังคับให้นั่งดูเนื้อหาพวกนี้ เพราะไม่มีใครใส่ใจคัดกรอง และตัวเด็กเองก็ไม่สามารถแยกแยะได้ว่าทำไมตัวละครถึงผลุบๆ โผล่ๆ หรือทำไมเนื้อเรื่องถึงไม่มีเหตุผล เพราะสำหรับพวกเขา มันก็แค่ความฝันที่ตีกันมั่วๆ แบบไร้แบบแผน ชื่อวิดีโอก็ไม่ได้สอดคล้องกับเนื้อหาจริง ซึ่งก็น่าเศร้าเพราะสำหรับพ่อแม่ ผู้ใหญ่ที่เติบโตมาในยุคที่ชื่อคลิปบน YouTube อย่างเช่น "BABY LEARNING VIDEOS" และยอดวิวระดับล้านมักหมายถึงเนื้อหาที่น่าจะปลอดภัย พวกเขามักตรวจสอบแค่ชื่อเท่านั้น ปัจจุบัน วิดีโอไร้สาระสำหรับเด็กเล็กที่สร้างขึ้นโดยเอไอ บางคลิปมียอดวิวทะลุหลายสิบล้านครั้ง

ข้างล่างนี้คือลิงค์วิดีโอเบื้องหลังของช่อง YouTube ช่องหนึ่งที่สามารถทำเงินได้ถึง 1.2 ล้านดอลลาร์ ด้วยการผลิต "สื่อการเรียนรู้" สำหรับเด็กเล็กที่สร้างโดยเอไอ

https://www.youtube.com/watch?v=PxhnOXyPnM4

วีดิโอบอกไว้ว่า

เด็กๆ เหล่านี้ เวลาพวกเขาดูวิดีโอประเภทนี้ ก็จะดูซ้ำแล้วซ้ำอีก วนไปไม่รู้จบ

คนที่สร้างคอนเทนต์พวกนี้ไม่ได้กำลังสารภาพผิด แต่กำลังโอ้อวดสิ่งที่ตัวเองทำ และช่องที่คลิปนี้ยกตัวอย่างก็ยังไม่ใช่ช่องที่เลวร้ายที่สุดด้วยซ้ำ อย่างน้อยคอนเทนต์ของช่องนั้นก็ยังพอจะสอดคล้องกับชื่อคลิปและชื่อรองอยู่บ้าง ต่อให้ตัววิดีโอจะกระตุกๆ แปลกๆ น่าขนลุก ซ้ำซาก และชัดเจนว่าถูกผลิตโดยสิ่งที่ไม่ใช่มนุษย์ มีอีกหลายช่องที่ชัดเจนว่าใช้เอไอสร้าง ซึ่งเนื้อหาเลวร้ายลงเรื่อยๆ ลองดูอีกตัวอย่างของ "ช่องการศึกษาสำหรับเด็ก" ซึ่งสร้างโดยเอไอ (หาไม่ถึงนาทีก็เจอ) และมีผู้ติดตามมากถึง 11.7 ล้านคน

https://www.youtube.com/watch?v=T_oXpX3VoYs

ภาษาอังกฤษที่ใช้ไม่ใช่ภาษาที่ถูกต้อง และหลังจากเปิดคลิปด้วยการพาไปรู้จักรูปทรงต่างๆ ตามที่ชื่อวิดีโอสัญญาไว้ (แม้จะทำในวิธีที่ทำให้คุณรู้สึกเหมือนกำลังจะเป็นบ้า) เนื้อหาที่เหลือก็กลายเป็นงานซ้ำซากแบบสุ่มๆ ปฏิสัมพันธ์ประหลาดๆ ไวยากรณ์ผิดเพี้ยน และช่วงเพลงประกอบแปลกประหลาดที่ไม่มีจุดมุ่งหมายใดๆ นอกจากถ่วงเวลาให้วิดีโอยาวขึ้น ทั้งหมดนี้คือผลงานของมนุษย์ต่างดาว

อีกตัวอย่างคือพรมแดนใหม่ในคอนเทนต์เด็ก นั่นคือ มิวสิกวิดีโอสำหรับเด็กเล็กที่ถูกสร้างโดยเอไอตั้งแต่ต้นจนจบ ด้านล่างนี้คือลิงค์วิดีโอสอนวิธีสร้างงานด้วยเทคนิคใหม่พวกนี้ ผลที่ได้น่ะเหรอครับ ก็คือนกแก้วสยองขวัญที่มีจะงอยปากสองชั้นเบี้ยวๆ และดวงตากลายพันธุ์สี่ดวง ร้องเพลงโหยหวนประดิษฐ์จากโลกที่อยู่นอกเหนือจินตนาการของมนุษย์ คลิกเพื่อรับชม (หรืออย่าดีกว่า ถ้าคืนนี้อยากนอนให้หลับ)

https://www.youtube.com/watch?v=GZ9Mhm5i8PU&t=468s

เด็กเล็กมากมายทั่วประเทศถูกจับให้นั่งอยู่หน้าจอไอแพดเพื่อรับชมขยะสังเคราะห์ที่ไร้คุณภาพ ถูกตัดขาดจากปฏิสัมพันธ์กับมนุษย์ แม้กระทั่งในสื่อที่พวกเขาเสพ ไม่มีคำใดจะอธิบายได้ดีไปกว่าคำว่า "ดิสโทเปีย" ปกติแล้ว เนื้อหาทางวัฒนธรรมที่ถูกสร้างโดยมนุษย์มักจะมีสารอาหารทางปัญญาแฝงอยู่ (อย่างเช่น โครงเรื่องที่มีความต่อเนื่อง, ประโยคที่มีความหมาย, ความซับซ้อนในรายละเอียด, เหตุผลในการเปลี่ยนฉาก หรือภาพรวมที่มีความกลมกลืน เป็นต้น) ซึ่งทั้งหมดนี้คือสิ่งที่สมองของมนุษย์ต้องการ แต่ขณะนี้เรากำลังทำการทดลองกันแบบสดๆ เป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์มนุษยชาติที่สมองที่กำลังพัฒนาถูกป้อนด้วยข้อมูลสังเคราะห์ราคาถูก คุณภาพต่ำ หยาบกระด้าง ที่ผลิตขึ้นในระดับอุตสาหกรรมอย่างไร้จิตวิญญาณโดย Generative AI แทนที่จะได้รับการหล่อเลี้ยงด้วยวัฒนธรรมของมนุษย์จริงๆ ไม่มีใครรู้ว่าจะเกิดอะไรขึ้น และดูเหมือนจะไม่มีใครแยแสด้วย โดยเฉพาะอย่างยิ่งบริษัทต่างๆ เพราะว่า…

OpenAI ยินยอมให้มลพิษแพร่กระจายด้วยความเต็มใจ

ทำไมต้องโทษ OpenAI เป็นพิเศษด้วย อย่างแรกเลยก็เพราะผลกระทบมหาศาลของบริษัทนี้ ตัวอย่างเช่น วิดีโอสำหรับเด็กจำนวนมากในปัจจุบันสร้างจากสคริปต์ที่ได้จาก ChatGPT โดยตรง และโดยภาพรวมแล้ว มาตรฐานว่าขีดความสามารถของเอไอแบบไหนที่ควรปล่อยออกมาสู่สาธารณะก็ถูกกำหนดโดย OpenAI มานานแล้ว แม้ OpenAI จะอ้างว่าให้ความสำคัญกับความปลอดภัย แต่พวกเขากลับล้มเหลวในการคาดการณ์ว่า สิ่งที่ตนสร้างขึ้นจะไปก่อให้เกิดมลพิษในระดับมหาศาลครอบคลุมทุกแพลตฟอร์มและบริการทั่วอินเทอร์เน็ต ความล้มเหลวพวกนี้เห็นได้ชัดตั้งแต่ช่วงประกาศเปิดตัว GPT-2 ในปี 2019 โดยพวกเขายอมรับว่าโมเดลเอไอแบบนี้อาจส่งผลกระทบระยะยาวต่อระบบนิเวศของข้อมูล แต่รายละเอียดเฉพาะที่พวกเขากังวลในตอนนั้น กลับมีเพียงแค่เรื่อง

การสร้างข่าวปลอมที่ทำให้เข้าใจผิด
การสวมรอยเป็นผู้อื่นในโลกออนไลน์
การทำคอนเทนต์ที่เป็นการล่วงละเมิดหรือปลอมแปลงเพื่อลงในโซเชียลมีเดียโดยอัตโนมัติ
การทำคอนเทนต์สแปม/หลอกลวงโดยอัตโนมัติ

ฟังเผินๆ อาจดูเหมือนสิ่งที่ OpenAI เคยเตือนนั้นสอดคล้องกับสิ่งที่เกิดขึ้นจริง แต่ถ้าอ่านให้ลึกลงไป จะเห็นชัดว่า สิ่งที่พวกเขาหมายถึงเมื่อพูดถึง “เนื้อหาปลอม” กลับจำกัดอยู่แค่กรณีของผู้ไม่หวังดี ที่ใช้เอไอเพื่อเผยแพร่ข้อมูลเท็จ หรือหลอกเอารหัสผ่านจากคนอื่น เป็นต้น

แต่สุดท้ายแล้ว ประเด็นเหล่านั้นกลับกลายเป็นเรื่องเล็กน้อย เมื่อเทียบกับมลพิษทางวัฒนธรรมที่ AI ก่อขึ้นอย่างเงียบๆ OpenAI พูดถึงแต่ "ผู้กระทำการ" (actor) ทั้งที่สิ่งที่พวกเขาควรให้ความสนใจจริงๆ คือ “user” หรือผู้ใช้งานธรรมดาทั่วไป เพราะความจริงก็คือ เนื้อหาที่ถูกสร้างโดย AI นั้นปลอมทั้งหมดอยู่แล้ว! หรือไม่มันก็คือเนื้อหาปลอมๆ ทั้งนั้น เว็บไซต์ที่เขียนโดยเอไอ ซึ่งกำลังผุดขึ้นราวกับวัชพืชที่ควบคุมไม่ได้ อาจไม่ได้มีเจตนาหลอกลวงใคร แต่เนื้อหาของมันกลับเป็นแค่ข้อความเปล่าประโยชน์ที่สร้างขึ้นด้วยต้นทุนไม่กี่บาท เพื่อเอาไว้ใช้เล่นกลโกง SEO ดึงดูดสายตาและสร้างรายได้จากโฆษณา

กล่าวคือ ทีมงานของ OpenAI ไม่ได้หยุดคิดเลยว่า ผู้ใช้งานทั่วไปที่สร้างเนื้อหาจากเอไอออกมาเป็นกองภูเขาบนอินเทอร์เน็ตนั้น อาจสร้างผลกระทบเชิงลบได้ไม่ต่างอะไรกับผู้ไม่หวังดีโดยเจตนา เพราะในความเป็นจริง มันไม่มีเส้นแบ่งที่ชัดเจนระหว่างทั้งสองเลย! ความจริงที่ว่า OpenAI เองก็มีความกังวลต่อผลกระทบด้านลบอย่างจริงจัง แต่ขณะเดียวกันกลับมองไม่เห็นล่วงหน้าเลยว่าพวกเขากำลังเป็นผู้นำพาอินเทอร์เน็ตเข้าสู่ยุคเสื่อมโทรม (enshittification) อย่างเต็มรูปแบบ ควรทำให้เราทุกคนรู้สึกหวาดกลัวอย่างลึกซึ้งว่าพวกเขาจะยังคงมองข้ามผลกระทบเชิงลบที่ยิ่งใหญ่กว่านี้อีกในโมเดลที่ฉลาดยิ่งขึ้นเรื่อยๆ ในอนาคต พวกเขาไม่สามารถมองเห็นภาพอินเทอร์เน็ตที่กำลังจมอยู่ในกองคลิกเบตอันไร้สาระ เมืองขยะดิจิทัลที่สร้างขึ้นด้วยข้อมูลสังเคราะห์อย่างไม่มีที่สิ้นสุด ทั้งหมดเพียงเพื่อดึงดูดยอดคลิกและสายตา แม้แต่จากเด็กเล็กๆ ที่ไม่อาจรู้เท่าทันสิ่งเหล่านี้เลยด้วยซ้ำ และที่เลวร้ายกว่านั้นคือ พวกเขาจะไม่ทำอะไรเพื่อหยุดมันเลย เพราะว่า...

มลพิษจากเอไอ คือโศกนาฏกรรมทรัพยากรร่วมดูแล (tragedy of the commons)

คำว่า “โศกนาฏกรรมของทรัพยากรร่วมดูแล” นี้ มีต้นกำเนิดจากขบวนการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมที่เริ่มก่อตัวขึ้นในศตวรรษที่ 20 และต่อมาก็กลายเป็นแนวคิดพื้นฐานที่นำไปสู่การออกกฎระเบียบต่างๆ เพื่อควบคุมมลพิษ ไม่ว่าจะเป็นการรักษาอากาศในเมืองให้ปลอดจากหมอกควัน หรือการทำให้แม่น้ำยังคงใสสะอาด

แกร์เร็ต ฮาร์ดิน (Garrett Hardin) นักนิเวศวิทยาและชีววิทยา บัญญัติคำนี้ขึ้นในบทความชื่อ “The Tragedy of the Commons” ซึ่งตีพิมพ์ในวารสาร Science เมื่อปี 1968 และบทความนั้นก็ยังคง “ทันสมัย” อย่างน่าขนลุกจวบจนวันนี้

ฮาร์ดินเขียนไว้ว่า

"สมมติฐานที่แฝงอยู่เกือบทุกครั้งในการอภิปรายทั้งในวารสารวิชาการและกึ่งวิชาการ (semipopular) คือการเชื่อว่าปัญหาที่กำลังพูดถึงนั้น 'จะมีทางแก้ทางเทคนิค' เสมอ..."

เขาอธิบายต่อไปถึงปัญหาหลายประเภทที่ไม่มีทางแก้ทางเทคนิค เพราะเมื่อแต่ละคนต่างใช้เหตุผลเพื่อตอบสนองผลประโยชน์ของตนเอง (rational actors) ระบบส่วนรวมก็จะถูกผลักดันไปสู่หายนะ

โศกนาฏกรรมของทรัพยากรร่วมดูแลดำเนินไปในลักษณะเช่นนี้ ลองจินตนาการถึงทุ่งหญ้าเปิดโล่งที่ทุกคนสามารถนำวัวของตนมาเลี้ยงได้ โดยธรรมชาติแล้ว ผู้เลี้ยงวัวแต่ละคนก็ย่อมพยายามเพิ่มจำนวนวัวให้มากที่สุดเท่าที่จะเลี้ยงได้ การจัดการเช่นนี้อาจดำรงอยู่ได้อย่างสมดุลเป็นเวลาหลายศตวรรษ ด้วยข้อจำกัดจากสงครามระหว่างเผ่า การลักขโมย หรือโรคระบาด ที่ทำให้จำนวนทั้งคนและวัวไม่เกินขีดจำกัดของผืนดิน แต่ถึงวันหนึ่ง วันที่สังคมบรรลุถึงเสถียรภาพที่ทุกคนใฝ่ฝัน ตรรกะที่ฝังอยู่ในระบบของทรัพยากรร่วมดูแลก็จะเริ่มแสดงฤทธิ์อย่างไม่ปรานี และความพินาศก็ตามมาในที่สุด

หนึ่งในตัวอย่างที่ฮาร์ดินยกมาได้กลายเป็นหมุดหมายสำคัญของขบวนการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม

"...โศกนาฏกรรมของทรัพยากรร่วมดูแลปรากฏตัวอีกครั้งในปัญหาด้านมลพิษ คราวนี้ไม่ใช่การแย่งชิงทรัพยากรออกไปจากทรัพยากรร่วม แต่เป็นการนำสิ่งสกปรกใส่เข้าไป ทั้งน้ำเสีย สารเคมี กากกัมมันตรังสี และของเสียจากความร้อนที่ถูกปล่อยลงสู่แหล่งน้ำ หรือควันพิษและไออันตรายที่ปล่อยขึ้นสู่ชั้นบรรยากาศ หรือแม้แต่ป้ายโฆษณาที่เกะกะสายตาและรบกวนทัศนียภาพ การคำนวณผลได้ผลเสียในกรณีนี้ก็ยังเป็นไปในแนวทางเดิม มนุษย์ผู้มีเหตุผล (rational man) แต่ละคนจะพบว่า ค่าใช้จ่ายในการบำบัดของเสียก่อนปล่อยออกไปนั้น สูงกว่าภาระที่เขาต้องแบกรับหากปล่อยของเสียโดยไม่บำบัด เพราะต้นทุนที่แท้จริงถูกกระจายไปทั่วสาธารณะ และเมื่อทุกคนต่างคิดเช่นเดียวกัน เราจึงติดอยู่ในระบบที่ทำลาย 'รังของตัวเอง' โดยหลีกเลี่ยงไม่ได้ ตราบเท่าที่เรายังคงประพฤติตัวในฐานะผู้ประกอบการอิสระที่ใช้เหตุผลส่วนตนเป็นหลัก"

เรากำลังทำลายรังของตัวเองอยู่ในขณะนี้ เมื่อเศรษฐกิจอินเทอร์เน็ตขับเคลื่อนด้วยยอดการมองเห็นและจำนวนคลิก ความสามารถใหม่ที่เปิดโอกาสให้ใครก็ตามจากที่ไหนก็ได้สามารถผลิตเนื้อหาคุณภาพต่ำได้อย่างไร้ขีดจำกัดผ่านเอไอก็กำลังสร้าง (generating) โศกนาฏกรรมอย่างไร้ความปรานี

ทางออก ตามที่ฮาร์ดินชี้ไว้แต่แรก ไม่ใช่เรื่องทางเทคนิค เราไม่สามารถตรวจจับผลงานที่สร้างด้วยเอไอได้อย่างน่าเชื่อถือ (ซึ่งเป็นสัญญาข้อแรกๆ ที่ OpenAI เองก็เลิกพยายามไปแล้ว) บริษัทต่างๆ ไม่มีแรงจูงใจจะควบคุมตัวเอง เมื่อมีผลประโยชน์ทางการเงินมหาศาลเป็นเดิมพัน สิ่งที่เราต้องการ คือกฎหมายที่เปรียบได้กับพระราชบัญญัติอากาศสะอาด (Clean Air Act) กฎหมายเพื่อสร้างอินเทอร์เน็ตที่สะอาด (Clean Internet Act) เราไม่สามารถนั่งนิ่งเฉย แล้วปล่อยให้วัฒนธรรมมนุษย์ถูกฝังกลบไปต่อหน้าต่อตาได้

โชคดีที่ตอนนี้เรากำลังอยู่ในจุดพลิกผันไปสู่เทคโนโลยีสุดล้ำที่เอไอสัญญาไว้ อีกไม่นาน GDP ของเราก็จะทะยานขึ้นอย่างรวดเร็วแหละน่า อีกไม่นาน เราจะรักษาได้ทุกโรค แม้กระทั่งความแก่ชรา เราจะมีหุ่นยนต์พ่อบ้าน รายได้พื้นฐานถ้วนหน้า และความบันเทิงส่วนบุคคลความคมชัดสูง ใครจะไปสนล่ะว่า เด็กวัยหัดเดินจะต้องดูเนื้อหาน่าหวาดผวาไร้หัวใจเป็นเวลาหลายพันล้านชั่วโมง เพื่อให้อนาคตอันงดงามเหล่านี้เป็นจริง มันก็คุ้มแล้วนี่ ใช่ไหมนะ

รออีกนิดเถอะ รออีกเพียงนิดเดียว ยูโทเปียก็จะมาถึงแน่นอน.

แปลจาก Erik Hoel "Here lies the internet, murdered by generative AI" (https://www.theintrinsicperspective.com/p/here-lies-the-internet-murdered-by)

วิพากษ์

ยินดีต้อนรับสู่ปี 2030, อีดา เอาเคน

Apolitical — Tue, 29 Apr 2025 11:49:46 +0000

ยินดีต้อนรับสู่ปี 2030, อีดา เอาเคน

Apolitical Tue, 04/29/2025 - 18:49

ยินดีต้อนรับสู่ปี 2030 ฉันไม่เป็นเจ้าของสิ่งใด ไม่มีความเป็นส่วนตัว แต่ไม่เคยมีความสุขเท่านี้เลย, อีดา เอาเคน

ยินดีต้อนรับสู้ปี 2030 ขอต้อนรับสู่เมืองของฉัน - หรือควรจะพูดว่า "เมืองของพวกเรา" มากกว่า ฉันไม่ได้เป็นเจ้าของสิ่งใดเลย ไม่มีรถ ไม่มีบ้าน ไม่มีเครื่องใช้ไฟฟ้า แม้แต่เสื้อผ้าก็ไม่ได้เป็นของตัวเอง

มันอาจดูแปลกสำหรับคุณ แต่สมเหตุสมผลที่สุดแล้วสำหรับพวกเราในเมืองแห่งนี้ ทุกสิ่งที่คุณเคยมองว่าเป็นสินค้า ปัจจุบันได้กลายเป็นบริการ เราสามารถเข้าถึงการเดินทาง ที่พัก อาหาร และสิ่งจำเป็นในชีวิตประจำวันได้อย่างสะดวกสบาย สิ่งเหล่านี้ค่อยๆ กลายเป็นบริการฟรีไปทีละอย่าง จนในที่สุดการเป็นเจ้าของทรัพย์สินต่างๆ ไม่ใช่เรื่องจำเป็นอีกต่อไป

เริ่มแรก การสื่อสารกลายเป็นแบบดิจิทัลที่ทุกคนใช้ฟรีได้ ต่อมา เมื่อพลังงานสะอาดกลายเป็นของฟรี ทุกอย่างก็เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ค่าใช้จ่ายในการเดินทางลดลงมหาศาล รถยนต์ส่วนตัวจึงกลายเป็นเรื่องไร้เหตุผล เพราะเราเพียงแค่เรียกรถไร้คนขับหรือรถบินได้สำหรับการเดินทางระยะไกลได้ภายในไม่กี่นาที เราเริ่มเดินทางไปไหนมาไหนกันได้อย่างมีระบบและประสานงานกันได้ดีกว่าเดิม เมื่อระบบขนส่งสาธารณะกลายเป็นทางเลือกที่ง่ายกว่า รวดเร็วกว่า และสะดวกกว่าการใช้รถยนต์ส่วนตัว ตอนนี้ฉันแทบไม่อยากเชื่อเลยว่า ครั้งหนึ่งพวกเราเคยยอมรับสภาพรถติดและมลพิษทางอากาศจากเครื่องยนต์สันดาป พวกเราคิดอะไรกันอยู่?

บางครั้งฉันก็ขี่จักรยานไปเยี่ยมเพื่อนๆ ฉันชอบทั้งการออกกำลังกายและความเพลิดเพลินระหว่างทาง มันเหมือนกับว่าจิตวิญญาณของเราถูกพาออกเดินทางไปด้วย น่าประหลาดใจที่บางสิ่งดูเหมือนไม่เคยสูญเสียเสน่ห์ของมันเลย ไม่ว่าจะเป็นการเดิน การปั่นจักรยาน การทำอาหาร การวาดภาพ หรือการปลูกต้นไม้ สิ่งเหล่านี้ล้วนมีเหตุผลในตัวเอง และเตือนใจเราถึงต้นกำเนิดของวัฒนธรรมที่เกิดจากความสัมพันธ์ใกล้ชิดระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติ

"ปัญหาสิ่งแวดล้อมดูเหมือนจะไม่ได้อยู่ในชีวิตประจำวันอีกต่อไป"

ในเมืองของเรา เราไม่ต้องจ่ายค่าเช่าที่อยู่อาศัย เพราะมีคนอื่นเข้ามาใช้พื้นที่ว่างของเราทันทีที่เราไม่ได้ใช้งาน ตัวอย่างเช่น ห้องนั่งเล่นของฉันจะถูกใช้เป็นห้องประชุมทางธุรกิจในช่วงเวลาที่ฉันไม่อยู่

บางครั้ง ฉันก็เลือกทำอาหารเอง ซึ่งง่ายมาก เพราะอุปกรณ์ทำอาหารที่จำเป็นสามารถจัดส่งมาถึงหน้าประตูบ้านภายในไม่กี่นาที ตั้งแต่การเดินทางกลายเป็นเรื่องฟรี เราก็เลิกเก็บข้าวของเครื่องใช้ไว้ให้รกบ้าน ทำไมเราต้องเก็บเครื่องทำพาสต้า หรือเตาทำเครปไว้ในตู้ให้เปลืองที่ เมื่อเราสามารถสั่งใช้ได้เมื่อต้องการ

สิ่งนี้ยังช่วยให้ระบบเศรษฐกิจหมุนเวียน (circular economy) เติบโตได้ง่ายขึ้นด้วย เมื่อสินค้ากลายเป็นบริการ ไม่มีใครมีแรงจูงใจที่จะผลิตสิ่งของที่อายุการใช้งานสั้น ทุกอย่างจึงถูกออกแบบให้คงทน ซ่อมแซมได้ และรีไซเคิลได้ วัสดุต่างๆ ไหลเวียนอย่างรวดเร็วในระบบเศรษฐกิจ และสามารถแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ใหม่ได้ง่าย ปัญหาสิ่งแวดล้อมจึงดูเหมือนจะห่างไกล เพราะเราทุกคนใช้พลังงานสะอาด และผลิตสิ่งของด้วยวิธีการที่ไม่ก่อมลพิษ อากาศสะอาด น้ำก็สะอาด และไม่มีใครกล้าแตะต้องพื้นที่ธรรมชาติที่ได้รับการคุ้มครอง เพราะมันมีคุณค่าอย่างยิ่งต่อความเป็นอยู่ที่ดีของเรา ในเมืองก็มีพื้นที่สีเขียวมากมาย ต้นไม้และพืชพรรณขึ้นอยู่ทั่วไป ฉันยังไม่เข้าใจเลยว่าในอดีต เราเคยปล่อยให้จุดว่างเปล่าในเมืองเต็มไปด้วยคอนกรีตไปได้อย่างไร

อวสานการช้อปปิ้ง

ช้อปปิ้งเหรอ? ฉันแทบจำไม่ได้แล้วว่ามันคืออะไร สำหรับพวกเราส่วนใหญ่ การช้อปปิ้งเปลี่ยนรูปแบบไปเป็นการเลือกสิ่งของที่ต้องการใช้ บางครั้งฉันก็สนุกกับการเลือกเอง แต่บางครั้งฉันก็ปล่อยให้อัลกอริทึมเลือกให้ เพราะตอนนี้มันรู้จักรสนิยมของฉันดียิ่งกว่าตัวฉันเองเสียอีก

เมื่อปัญญาประดิษฐ์และหุ่นยนต์เข้ามาทำงานแทนเราส่วนใหญ่ เราก็มีเวลามากขึ้นสำหรับการกินอาหารดีๆ การนอนหลับพักผ่อนอย่างเต็มที่ และการใช้เวลาอยู่กับคนที่เรารัก แนวคิดเรื่องชั่วโมงเร่งด่วนจึงกลายเป็นเรื่องไร้สาระ เพราะงานที่เราทำสามารถทำได้ทุกเวลา ฉันเองก็ไม่แน่ใจแล้วด้วยซ้ำว่าจะยังเรียกสิ่งที่ทำว่างานดีไหม มันเหมือนกับเป็นเวลาคิด เวลาสร้างสรรค์ และเวลาพัฒนาตัวเองเสียมากกว่า

ช่วงหนึ่ง ทุกสิ่งทุกอย่างถูกเปลี่ยนให้กลายเป็นความบันเทิง ผู้คนหลีกเลี่ยงปัญหาที่ยุ่งยาก และเลือกที่จะใช้ชีวิตแบบไม่คิดอะไรมาก จนกระทั่งวินาทีสุดท้าย เราจึงเริ่มตระหนักได้ว่า เทคโนโลยีใหม่ๆ เหล่านี้สามารถนำมาใช้เพื่อประโยชน์ที่ยิ่งใหญ่ได้มากกว่าแค่การฆ่าเวลา

"พวกเขาใช้ชีวิตอีกแบบหนึ่งนอกเมือง"

สิ่งที่ฉันกังวลที่สุด คือผู้คนที่ไม่ได้อาศัยอยู่ในเมืองของเรา คนที่เราสูญเสียไประหว่างทาง คนที่รู้สึกว่าทั้งหมดนี้มันมากเกินไป เทคโนโลยีทั้งหมดนี้ คนที่รู้สึกหมดความหมายและไร้ประโยชน์เมื่องานจำนวนมากถูกแทนที่ด้วยหุ่นยนต์และปัญญาประดิษฐ์ คนที่ผิดหวังกับระบบการเมืองและลุกขึ้นต่อต้าน พวกเขาใช้ชีวิตอีกแบบหนึ่งนอกเมือง บางกลุ่มรวมตัวกันตั้งชุมชนที่พึ่งพาตนเองได้ ส่วนบางคนก็เลือกอยู่ในหมู่บ้านเก่าที่ถูกทิ้งร้างตั้งแต่ศตวรรษที่ 19

บางครั้งฉันก็รู้สึกหงุดหงิดกับข้อเท็จจริงที่ว่า เราไม่มีความเป็นส่วนตัวจริงๆ เลย ฉันไม่สามารถไปไหนมาไหนได้โดยไม่ต้องลงทะเบียน ฉันรู้ดีว่าทุกอย่างที่ฉันทำ คิด และฝัน จะถูกบันทึกไว้ที่ใดที่หนึ่ง แค่หวังว่าจะไม่มีใครใช้ข้อมูลพวกนี้มาเล่นงานฉัน

โดยรวมแล้ว ชีวิตตอนนี้ถือว่าดีมาก ดีกว่าเส้นทางที่เราเคยเดินมา ซึ่งเห็นได้ชัดเจนว่าเราไม่สามารถดำเนินตามรูปแบบการเติบโตแบบเดิมได้อีกต่อไป เราเคยเผชิญกับปัญหามากมาย สารพัดโรคจากวิถีชีวิตที่ทำร้ายสุขภาพ การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ วิกฤตผู้ลี้ภัย การทำลายสิ่งแวดล้อม เมืองที่แออัดเกินไป มลพิษทางน้ำ มลพิษทางอากาศ ความไม่สงบในสังคม และการว่างงาน เราสูญเสียผู้คนมากเกินไป ก่อนที่เราจะรู้ตัวว่าเราสามารถเลือกเส้นทางที่แตกต่างได้

*บทความนี้เผยแพร่ครั้งแรกในเว็บไซต์ของ World Economic Forum ในปี 2016 ก่อนจะถูกถอดออกไปหลังจากนั้น ต้นฉบับบทความถูกเก็บไว้ใน Arweave

วิพากษ์

ความจริงของมายาคติของอิสรเสรีนิยมฝ่ายขวา, เควิน คาร์สัน

Apolitical — Thu, 10 Apr 2025 15:24:51 +0000

ความจริงของมายาคติของอิสรเสรีนิยมฝ่ายขวา, เควิน คาร์สัน Apolitical Thu, 04/10/2025 - 22:24

ตามการตีความของไมเคิล โรเบิร์ตส์ รายงานที่เสนอต่อสหภาพยุโรปในเดือนกันยายนที่ผ่านมา นำไปสู่การตั้งคำถามครั้งใหญ่เกี่ยวกับแนวคิดเรื่องการลงทุนของกลุ่มก้อนการเมืองสายอิสรเสรีนิยมฝ่ายขวา

จุดยืนหลักของกลุ่มอิสรเสรีนิยมฝ่ายขวา คือการมองว่าแรงงานต้องพึ่งพิงการลงทุน การลงทุนไม่ว่าจะในรูปของเครดิตหรือตราสารทุนล้วนแต่มีที่มาจากการสั่งสมทุนในอดีต ส่วนกำไรและดอกเบี้ยก็คือผลตอบแทนจากการนำเงินไปลงทุน เป็นผลตอบแทนจากการที่นายทุนงดเว้นจากการใช้เงินก้อนนั้น เป็นผลิตภาพส่วนเพิ่มของทุน หรือเป็นอะไรบางอย่างที่ปรับเปลี่ยนไปจากแนวคิดเหล่านี้เล็กๆ น้อยๆ

สองร้อยกว่าปีที่แล้ว โธมัส ฮอดจ์สกิน นักเศรษฐศาสตร์การเมืองชาวอังกฤษ ผู้เป็นทั้งนักเสรีนิยมสายคลาสสิกและนักสังคมนิยมในยุคต้นๆ เขียนไว้หนังสือเรื่อง The Natural and Artificial Right of Property Contrasted ว่า เมื่อเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่ดินไม่จำเป็นต้องอาศัยอยู่ ณ ที่ดินผืนนั้น (absentee land ownership) ที่ดินที่สร้างผลิตผลได้เพียงพอที่จะเลี้ยงปากเลี้ยงท้องของครอบครัวหนึ่งๆ จึงไม่ถูกใช้งาน เว้นแต่เมื่อมันสามารถสร้างผลิตผลเพียงพอที่จะจ่ายเป็นค่าเช่าให้กับเจ้าของที่ดินด้วยเท่านั้น ทำนองเดียวกัน เขาเขียนไว้ใน Popular Political Economy ว่า “มีผู้กล่าวอ้าง…ว่ากำลังแรงงานไม่ก่อให้เกิดผลผลิต และที่จริงแล้วแรงงานจะไม่ได้รับอนุญาตให้ทำงานเลย เว้นแต่ว่าเมื่อแรงงานของเขาไม่เพียงชดเชยสิ่งที่เขาใช้หรือบริโภคไปและเลี้ยงดูตนเองให้สุขสบายได้ แต่ยังต้องสร้างกำไรให้กับนายทุนได้ด้วย…”

เอกสารของสหภาพยุโรปดูเหมือนจะสนับสนุนหลักการดังกล่าว รายงานฉบับนี้ (ชื่อว่า “อนาคตของความสามารถในการแข่งขันของยุโรป”) จัดทำโดย มาริโอ ดรากี อดีตนายธนาคารของโกลด์แมน แซคส์, อดีตผู้ว่าการธนาคารกลางอิตาลี, อดีตประธานธนาคารกลางยุโรป และอดีตนายกรัฐมนตรีอิตาลี ตามคำร้องขอของคณะกรรมาธิการยุโรป และเผยแพร่เมื่อเดือนกันยายน

รายงานชิ้นนี้พบว่า อัตราการเติบโตทางเศรษฐกิจของยุโรปที่ลดลง ส่วนใหญ่เกิดจากความล้มเหลวในการเพิ่มผลิตภาพ และการเติบโตของผลิตภาพที่ต่ำก็ “มีสาเหตุหลักมาจากระดับการลงทุนที่ต่ำในภาคเศรษฐกิจที่ก่อให้เกิดผลผลิตโดยตรง โดยเฉพาะในเทคโนโลยีใหม่ๆ ช่องว่างของสัดส่วนการลงทุนที่ก่อให้เกิดผลผลิตต่อ GDP ระหว่างสหรัฐฯ กับยุโรป อยู่ที่ราว 1.5% ของ GDP ต่อปี” การลงทุนที่ต่ำนี้เกิดจาก “อัตราผลตอบแทนของทุนในยุโรปที่ต่ำกว่าสหรัฐฯ” ซึ่งสาเหตุหนึ่งมาจากต้นทุนของการจัดหาเงินทุนภาคเอกชนที่สูงกว่านั่นเอง และเนื่องจากอัตราผลตอบแทนที่ต่ำนี้ การลงทุนจึงไม่สามารถให้ “ผลตอบแทนที่ภาคทุนในยุโรปต้องการเพื่อนำไปเพิ่มการลงทุนที่ก่อให้เกิดผลผลิตได้ ต่างจากการลงทุนในอสังหาริมทรัพย์และสินทรัพย์ทางการเงิน” (เน้นโดยผู้เขียน)

โรเบิร์ตส์ตั้งข้อสังเกตว่า “ทางออกของดรากีก็คือการสนับสนุนภาคธุรกิจแบบเดิมๆ นั่นเอง กล่าวคือ รัฐบาลจะต้องออกมาตรการจูงใจทางการเงินและการคลังเพื่อ ‘กระตุ้น’ ให้นายทุนยอมลงทุน” การลดต้นทุนการจัดหาเงินทุนภาคเอกชน เช่น ผ่านโครงการสหภาพตลาดทุน (Capital Markets Union) เพียงอย่างเดียวนั้นไม่เพียงพอ สิ่งที่จำเป็นที่สุดคือ “แรงจูงใจทางการคลังที่สามารถปลดล็อกการลงทุนจากภาคเอกชน” ควบคู่ไปกับ การลงทุนโดยตรงจากภาครัฐ

ดังนั้นรัฐบาลของประเทศต่างๆ ในสหภาพยุโรปจึงจำเป็นต้องจัดสรรงบประมาณสาธารณะเพิ่มเติม แต่ปัญหาใหม่ก็เกิดขึ้นตามมา เพราะรัฐบาลของหลายประเทศ โดยเฉพาะในยุโรปกลางและตะวันตก มีแรงกดดันอย่างมากที่จะต้อง “รักษาสมดุลงบประมาณ” ไม่เพิ่มหนี้สาธารณะ และไม่ขึ้นภาษีมากเกินไป ทั้งยังติดข้อจำกัดของกฎระเบียบทางการคลังของสหภาพยุโรปที่ “ฝ่าฝืนไม่ได้”
ดรากีเสนอให้มีการ “กู้ยืมร่วมกัน” (joint borrowing) มากขึ้น กล่าวคือให้สหภาพยุโรปออกพันธบัตรที่สหภาพยุโรปเป็นผู้ค้ำประกัน (EU-backed debt) เพื่อนำไปใช้ในโครงการต่างๆ แต่แนวคิดนี้ยังคงเป็นเรื่องต้องห้ามในสหภาพยุโรปเอง…
ดรากียังเสนอให้เพิ่มภาษีในระดับสหภาพยุโรป เพื่อเพิ่มขนาดของคณะกรรมาธิการยุโรปซึ่งในปัจจุบันมีขนาดเล็กและมุ่งเน้นการใช้จ่ายในด้าน “การสร้างความเป็นปึกแผ่นทางสังคม” (social cohesion) การให้เงินอุดหนุนระดับภูมิภาคและภาคเกษตรกรรม มากกว่าจะใช้งบประมาณเพื่อ “การลงทุนที่ก่อให้เกิดผลผลิตโดยตรง” ดรากีต้องการปรับลดงบประมาณสาธารณะในด้านเหล่านี้ แล้วโยกย้ายเงินไปลงทุนในเทคโนโลยีแทน
รายงานฉบับนี้ยังมีกราฟที่แสดงให้เห็นว่า งบประมาณวิจัยและพัฒนา (R&D) ของสหภาพยุโรปมีขนาดมากกว่าของรัฐบาลกลางสหรัฐถึงระดับหลักสิบเท่า

โดยสรุปก็คือ ผู้ที่ถือครองความมั่งคั่งในระบบทุนนิยมจะไม่ยอมใช้ทรัพยากรของตนไปกับการเพิ่มการผลิตที่แท้จริง หากอัตรากำไรยังไม่สูงพอ พวกเขาจะนำเงินไปลงในเศรษฐกิจฟองสบู่ที่เน้นการเก็งกำไร เช่น การเงิน ประกันภัย และอสังหาริมทรัพย์ (ที่เรียกรวมกันว่า FIRE economy) ซึ่งเป็นพฤติกรรมเดียวกับที่เจ้าของที่ดินที่ไม่ได้อาศัย ณ ที่ดินของตน ปล่อยที่ดินให้ว่างเปล่าเพื่อการเก็งกำไรจนกว่าจะได้รับผลตอบแทนที่สูงพอ

สังเกตให้ดี เงินของพวกเขานั้น แท้จริงแล้วไม่ได้ทำอะไรเลย พวกเขาไม่ได้ใช้เงินเหล่านั้นสร้างเครื่องจักรผลิตสินค้า กระบวนการผลิตทั้งหมดเกิดขึ้นจากแรงงานมนุษย์ทั้งสิ้น และแม้แต่ทรัพยากรที่ใช้ในการผลิตทุกชิ้น ไม่ว่าจะเป็นเครื่องจักร วัตถุดิบ หรือของยังชีพที่แรงงานต้องใช้ ต่างก็เป็นผลผลิตของแรงงานมนุษย์ที่นำของขวัญจากธรรมชาติมาแปรรูปทั้งสิ้น

กิจการที่เป็นของแรงงานและบริหารโดยแรงงานเองสามารถดำเนินการผลิตได้อย่างต่อเนื่อง โดยแลกเปลี่ยนวัตถุดิบและเครื่องจักรระหว่างกัน พร้อมกับใช้เพียงแค่หน่วยบัญชีที่อิงกับเงินดอลลาร์ เพื่อใช้ติดตามยอดคงเหลือที่เปลี่ยนแปลงไปของแต่ละกิจการและแต่ละบุคคลภายในเครือข่ายเครดิต แต่ระบบนี้กลับเป็นสิ่งต้องห้าม เพราะข้อกำหนดเกี่ยวกับใบอนุญาตและเงินทุนของธนาคาร ล้วนตั้งอยู่บนมายาคติที่ว่า เครดิตจะถูก “ปล่อยกู้” ได้ก็ต่อเมื่อมีเงินออมจากอดีตมารองรับ ดังนั้น หน้าที่ในการปล่อยกู้จึงกลายเป็นสิทธิผูกขาดทางกฎหมายของผู้ถือครองความมั่งคั่งที่สั่งสมมา ความมั่งคั่งที่สั่งสมมานี้ไม่ใช่อะไรนอกเสียจากกองกระดาษที่ใช้อ้างสิทธิ์ในการจัดสรรทรัพยากร ซึ่งก็ล้วนแต่เป็นผลผลิตของแรงงานมนุษย์ที่นำของขวัญจากธรรมชาติมาแปรรูปทั้งสิ้น แต่เพราะการอ้างสิทธิ์ในการจัดสรรทรัพยากรนี้เอง ชนชั้นผู้ให้เช่า (rentier classes) จึงได้รับอำนาจให้ผูกขาดการกำหนดทิศทางการใช้ทรัพยากรในสังคมอย่างถูกกฎหมาย

และเพราะระบบนี้ แม้จะมีทักษะ แรงงาน และทรัพยากรที่จำเป็นสำหรับการผลิตพร้อมใช้งานอยู่ครบถ้วน ขาดเพียงแค่เครดิตเพื่อขับเคลื่อนมันเท่านั้น การผูกขาดเครดิตตามกฎหมายกลับเปิดช่องให้กลุ่มชนชั้นนำผู้มั่งคั่งสามารถจับทรัพยากรทั้งหมดไว้เป็นตัวประกัน จนกว่าจะได้รับค่าไถ่หรือผลตอบแทนที่สูงพอ

แปลจาก A Right-Libertarian Myth Meets Reality | C4SS | เผยแพร่ครั้งแรกใน https://c4ss.org/content/60307

วิพากษ์

เทคโนศักดินา มือขวาแห่งสงคราม, ยานิส วารูฟากิส

Apolitical — Tue, 25 Mar 2025 20:41:35 +0000

เทคโนศักดินา มือขวาแห่งสงคราม, ยานิส วารูฟากิส Apolitical Wed, 03/26/2025 - 03:41

เอเธนส์ – ตะวันตกกำลังเตรียมตัวเข้าสู่สงคราม รัฐบาลเยอรมนีกำลังพัฒนาแอปพลิเคชันที่ช่วยให้ผู้คนค้นหาหลุมหลบภัยที่ใกล้ที่สุด ในสวีเดน มีการเผยแพร่แผ่นพับยาว 32 หน้าชื่อ “ถ้าวิกฤตหรือสงครามเกิดขึ้น” (If Crisis or War Come) ในฟินแลนด์ มีการดาวน์โหลดแผ่นพับคล้ายๆ กันเป็นจำนวนมาก หนังสือพิมพ์ชื่อดังตีพิมพ์สถานการณ์การจำลองสงครามที่รัสเซียซึ่งได้รับการสนับสนุนจากจีน บุกหมู่เกาะอาร์กติกของนอร์เวย์

ในสหภาพยุโรป เจ้าหน้าที่ระดับสูงถกเถียงกันว่า กุญแจสำคัญในการกระตุ้นการลงทุนในยุโรปซึ่งตกต่ำมาอย่างยาวนานก็คืออุตสาหกรรมอาวุธ ประธานาธิบดีสหรัฐฯ โดนัลด์ ทรัมป์ พูดติดตลกถึงการยึดกรีนแลนด์และคลองปานามา ยิ่งไปกว่านั้น พายุคุกคามกำลังปะทุขึ้นเหนือไต้หวัน ฟิลิปปินส์ และทะเลจีนใต้

ทรัมป์และคู่แข่งทางการเมืองเห็นต่างกันในแทบทุกเรื่อง แต่สิ่งหนึ่งที่พวกเขาเห็นพ้องต้องกันคืออเมริกากำลังตกอยู่ในสิ่งที่เกรแฮม อัลลิสัน แห่งมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดเรียกว่า “กับดักธูซีดิดิส” (Thucydides Trap) อันหมายถึงชะตากรรมของมหาอำนาจที่กำลังเผชิญหน้ากับประเทศที่กำลังเติบโตอย่างจีน ขณะเดียวกัน โลกตะวันตกก็กำลังเสี่ยงจะตกลงไปในกับดักโอดิปุส (Oedipus trap) เมื่อการพยายามป้องกันวิกฤตกลับยิ่งซ้ำเติมให้วิกฤตเลวร้ายลง เหมือนที่โอดิปุสสังหารพ่อของตัวเองคือ ไลอุส เพียงเพราะไลอุสใช้ไม้แข็งในการพยายามขัดขวางคำทำนายของเดลฟีที่ว่าเขาจะตายด้วยน้ำมือของลูกชายตัวเอง กับดักทั้งสองอาจเป็นชนวนให้เกิดสงครามอันใหญ่โตตามมาได้

ในขณะเดียวกัน เรากำลังถูกครอบงำโดยทุนคลาวด์ (cloud capital) มากขึ้นเรื่อยๆ ทุนรูปแบบใหม่นี้ ประกอบด้วยเครื่องจักรที่เชื่อมต่อกันเป็นเครือข่าย ซึ่งทำงานตามอัลกอริทึมที่เราฝึกให้รู้จักเรามากพอที่จะเปลี่ยนแปลงสิ่งที่เราต้องการและขาย[ความต้องการเทียมนี้]ให้กับเราได้โดยไม่ต้องอาศัยตลาดที่แท้จริงแต่อย่างใด ในขณะที่เครื่องยนต์ดีเซลและหุ่นยนต์ที่ใช้ในงานอุตสาหกรรมเป็นปัจจัยการผลิตที่มนุษย์ผลิตขึ้น ทุนคลาวด์กลับผลิตความสามารถอันสูงลิบในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของมนุษย์ และมอบอำนาจที่ไม่เคยมีมาก่อนให้กับ เหล่าเจ้าขุนมูลนายแห่งศักดินาเทคโนโลยีผู้เป็นเจ้าของทุน สถานการณ์นี้ทำให้กับดักธูซีดิดิสและกับดักโอดิปุสยิ่งซับซ้อนขึ้นในสี่ทางด้วยกัน ได้แก่

หนึ่ง เมื่อเสริมด้วยความสามารถของปัญญาประดิษฐ์ ทุนคลาวด์ลดเพดานของการใช้ศาสตราวุธทำลายล้างมหาศาล แม้จะเป็นการทำลายล้างอย่างพุ่งเป้าก็ตาม การส่งฝูงบินโดรนขนาดเล็กที่ติดตั้งระบบจดจำใบหน้าด้วย AI ไปยังพื้นที่เมืองเพื่อกำจัดเป้าหมายที่กำหนดตัวไว้แล้วโดยอัตโนมัติ มีราคากถูกกว่าการใช้เครื่องบินทิ้งระเบิดเป็นอย่างมาก วิธีนี้ยังช่วยให้ประธานาธิบดีและนายกรัฐมนตรีสร้างความเชื่อมั่นทางศีลธรรมในการสั่งการได้ง่ายกว่าด้วย นั่นคือเหตุผลที่มูลค่าตลาดของบริษัทที่เน้นทุนคลาวด์อย่าง Palantir แซงหน้าบริษัทขนาดใหญ่ดั้งเดิมอย่าง Lockheed Martin

สอง เพื่อให้ได้รายได้สูงสุด ทุนคลาวด์ที่ขับเคลื่อนสื่อสังคมออนไลน์ของเราอยู่จึงได้รับการปรับปรุงให้มีประสิทธิภาพสูงสุดในการเพิ่มเอเกจเมนต์ วิธีที่ง่ายที่สุดก็คือการทำให้เราโกรธ เกลียดชัง และพูดจารุนแรงต่อกัน โมเดลธุรกิจแบบนี้บ่อนทำลายการถกเถียงอย่างเป็นเหตุเป็นผลในพื้นที่สาธารณะ นำไปสู่การกัดกร่อนสถาบันประชาธิปไตยที่เคยมีความสามารถในการจำกัดการกระทำของนักการเมืองและนายพลที่บ้าสงคราม

สาม ทุนคลาวด์ทำให้ยุโรปอ่อนแอลงจนไม่สามารถรับบทตัวกลางเหมือนในสมัยสงครามเย็น สาเหตุเป็นเพราะทุนคลาวด์ส่วนใหญ่กระจุกตัวในสหรัฐฯ และจีน เมื่อการกระจุกตัวของทุนคลาวด์กลายเป็นเงื่อนไขเบื้องต้นของการมีอำนาจทางเศรษฐกิจและการเมืองอย่างมีนัยสำคัญ ยุโรปจึงตกอยู่ในสถานะที่ไม่สำคัญโดยเปรียบเทียบ

สี่ ทุนคลาวด์ของจีนได้ก้าวขึ้นมาท้าทายอำนาจเกือบผูกขาดของสหรัฐอเมริกาในระบบการชำระเงินระหว่างประเทศ แต่ไหนแต่ไหนมา อำนาจเกือบผูกขาดนี้เองที่ทำให้สหรัฐฯ สามารถคว่ำบาตรประเทศหรือบุคคลใดๆ ได้ตามใน ประเด็นนี้สำคัญยิ่งกว่าความขัดแย้งภายในสหรัฐฯ ที่เกิดจากการเกิดขึ้นของ DeepSeek บริษัท AI ของจีน ซึ่งทำให้มูลค่าของตลาดหุ้นสหรัฐฯ ตกลงไปกว่า 1 ล้านล้านดอลลาร์

ความท้าทายหลักของจีนมาจากความไม่สมดุลอย่างลึกซึ้งที่มีต่อสหรัฐฯ ซึ่งไม่ได้เกี่ยวข้องกับเทคโนโลยีเลย กล่าวคือ วอลล์สตรีทมองว่าซิลิคอนวัลเลย์เป็นคู่แข่งที่อาจเข้ามาฉกฉวยรายได้ทางการเงินของตน โดยในการต่อสู้ครั้งนี้ ฝ่ายวอลล์สตรีทสามารถพึ่งพาการสนับสนุนจากธนาคารกลางสหรัฐฯ ได้ ในทางกลับกัน ภาคการเงิน ธนาคารกลาง และบริษัทเทคโนโลยีที่ใหญ่ที่สุดของจีนกำลังทำงานร่วมกัน จนเกิดเป็นระบบการชำระเงินดิจิทัลที่ผสมผสานระหว่างภาครัฐและเอกชนอย่างไร้รอยต่อและสามารถใช้งานได้ฟรี ซึ่งเป็นสิ่งที่ตะวันตกไม่สามารถทำได้

แม้ว่าระบบการชำระเงินของจีนในปัจจุบันจะคล้ายกับทางหลวงหลายเลนไร้ข้อบกพร่องซึ่งยังมีผู้ใช้ไม่มากภายนอกประเทศ แต่ระบบการชำระเงินของจีนถือเป็นภัยคุกคามระยะยาวที่สำคัญต่อการผูกขาดของระบบการชำระเงินที่อ้างอิงค่าเงินดอลลาร์ และให้ทางเลือกแก่รัฐบาลจีนและพันธมิตรในการบรรเทาความกลัวจากการคว่ำบาตรของสหรัฐฯ วงจรของการเสริมแรงเชิงลบที่ไม่สิ้นสุดนี้จะก่อกำเนิดเป็นความมั่นใจใหม่ที่ขับเคลื่อนให้สหรัฐฯ กระตือรือร้นที่จะ “เข้มงวด” กับจีนมากยิ่งขึ้น

ทุกวันนี้กลิ่นอายสงครามอบอวลกว่าสันติภาพ สถานการณ์นี้ไม่เพียงสะท้อนความโดดเด่นของกับดักทางยุทธศาสตร์ที่เรารู้จักกันดี แต่ยังสะท้อนถึงอำนาจศักดินาเทคโนโลยีที่เพิ่มสูงขึ้น ซึ่งกำลังผลักดันเราให้ติดกับ.

แปลจาก Yanis Varoufakis, "Technofeudalism Is War’s Handmaiden – Project Syndicate," 2025, https://www.yanisvaroufakis.eu/2025/02/15/technofeudalism-is-wars-handmaiden-project-syndicate/

วิพากษ์