Agriterra Nieuws

Bloeiende rijst ruikt?

Fri, 30 Jul 2010 15:07:00 +0200

Rijstboeren in het dorp Zinvie in de regio Atlantique in Benin telen twee keer per jaar rijst. Dit kan omdat ze in een redelijk waterrijk gebied zitten waar het ook nog eens veel regent. De boeren hier telen ook maïs, groenten, tomaten en maniok. Maar bovenal rijst. Athanase Lokonon, voorzitter en oprichter van APRAL (Association Régionale des Producteurs de Riz de l'Atlantique et du Littoral), is niet alleen rijstboer, maar ook teler van rijstzaad. In Benin is het namelijk zo dat een overheidsorganisatie gratis het zaad aan rijstboeren verstrekt. Dit zaad wordt weer geteeld door verschillende boeren, waarvan Athanase er een is. De overheidsorganisatie betaalt de telers van rijstzaad voor hun producten en biedt het gratis aan de rijstboeren aan.

Athanase vertelt Krispijn van den Dries, op werkbezoek voor Agriterra in Benin, dat de rijst ongeveer over een maand geoogst wordt. Er zijn zelfs percelen waar de rijst in bloei staat, mooi geel van kleur. De kans om bloeiende rijst te kunnen ruiken, gaat aan Krispijn voorbij omdat de velden onder water staan en hij het veld niet in kan lopen.

APRAL betekent veel voor de boeren in deze regio. Ze vertellen dat, sinds hun lidmaatschap in 2008, er meer communicatie tussen de rijsttelers in de regio is. Daardoor zijn ze onder andere beter op de hoogte van wat er in de markt speelt. De boeren krijgen hierdoor vaak een betere prijs voor hun rijst. Dankzij deze verhoogde inkomsten hebben ze geld over om bijvoorbeeld mest te kopen of personeel in te huren. Op deze manier hoeft de hele familie minder op het land te werken en hebben ze meer tijd en geld voor andere dingen (bijvoorbeeld naar school gaan of op de markt staan om de producten te verkopen). APRAL voert onderzoeken uit die van belang zijn voor rijsttelers en zorgt ervoor dat de resultaten bij de leden terechtkomen. Hierdoor is men bijvoorbeeld andere rassen gaan telen en/of mest gaan gebruiken. Al met al is men beter op hoogte van de ontwikkelingen in de rijstsector.

Zaad telen gaat Athanase goed af. De prijzen die hij voor deze rijst ontvangt, zijn goed. Maar er zijn ook wat mindere kanten. Het overheidssysteem van de zaadteelt werkt niet vlekkeloos. Veel boeren produceren hun eigen zaad, ongecontroleerd. Ook de beloofde adviseurs komen vaak niet opdagen op het veld. De goede prijs die ze voor hun zaad krijgen, maakt dat de rijstzaadtelers over het algemeen toch tevreden zijn.

Boerenorganisatie aan de slag om rijstketen in Benin te verbeteren

Wed, 21 Jul 2010 11:07:00 +0200

Vruchtbare gronden, hardwerkende boeren, bereidwillige partners. Krispijn van den Dries (NAJK) is overtuigd dat de vermarkting van de rijst in Benin een haalbare zaak is. Maar eerst moet er een goed businessplan komen. Daarnaast kan, volgens hem, het transport slimmer worden georganiseerd en kan met betere machines de rijstekorrel wel heelhuids uit het kaf gehaald worden.

Eind juni 2010 reisde Krispijn af naar de zuidelijke provincie Atlantique-Littoral in Benin om er vooral te spreken met vertegenwoordigers van de boerenorganisatie APRAL (Association Regionale des Producteurs de Riz de l’Atlantique et du Littoral). De bedoeling was om uitleg te geven en een begin te maken met het opstellen van een businessplan. Er waren echter onvoldoende gegevens verzameld om zo’n plan op te stellen. Zo was er niet bekend op hoeveel hectare de boeren rijst telen en wat de opbrengst nou eigenlijk is.

Daarnaast heeft Krispijn bekeken wat de mogelijkheden waren om de rijst te vermarkten. Het gaat dan om vragen als: hoeveel en welke soorten rijst telen de boeren, naar welke soort rijst is er vraag en welke prijs is men bereid daarvoor te betalen? Krispijn heeft gesproken met verschillende partners die betrokken zijn bij de rijstketen, zoals met vertegenwoordigers van de boerenorganisatie en met boeren, banken, Kamer van Koophandel, een onderzoeksinstituut.

Krispijn: "Het probleem zit hem niet in de productie van de rijst. De velden zien er mooi uit, de opbrengsten zijn redelijk en het gewas wordt meestal geproduceerd zonder bemesting of gewasbeschermingsmiddelen. Vruchtbare grond dus." Toch wordt er, volgens Krispijn, nog veel rijst geïmporteerd uit Aziatische landen zoals uit Thailand en Vietnam. Een groot probleem is de verwerking van de rijst. "Ze gebruiken oude machines om de korrel uit het kaf te halen. Meer dan de helft van de rijst is gebroken" aldus Krispijn. Daarnaast kan het samen transporteren en het op de markt aanbieden veel voordelen bieden. Nu is het aan het bestuur van APRAL om gegevens te verzamelen voor het opstellen van een businessplan. Krispijn: "Ik heb het bestuur verschillende formulieren gegeven om gegevens te verzamelen en een voorbeeld businessplan toegestuurd. Ze moeten er eerst zelf mee aan het werk. Vervolgens bekijk ik of het plan haalbaar is".

Het werkbezoek had nog een bijzonder tintje omdat het WK voetbal zich in Zuid-Afrika afspeelde. Onder groot gejuich namen de Beniners het enthousiast op voor de spelers van Ghana. Maar het team van Nederland kon er volgens hen ook wel redelijk mee door.

Agriterra nieuwsredactie
Susan van der Riet

Leden van Congolese boerenorganisatie omgekomen bij ongeluk

Fri, 09 Jul 2010 14:07:00 +0200

Bij de explosie van een tankauto in Congo zijn vorige week 240 mensen om het leven gekomen. Onder hen waren ook zeven leden van de boerenorganisatie FOPAC. Daarnaast zijn er vele gewonden gevallen bij dit ongeluk. Agriterra werkt al een aantal jaren samen met deze Congolese boerenorganisatie en wenst de nabestaanden en de gewonden veel sterkte toe.

De wagen explodeerde in een dorp in het oosten van Congo. De tankauto kwam uit Tanzania en kantelde toen hij door het dorp reed. Meteen gutste de brandstof uit de tank de straten in. Kort daarna volgde de ontploffing. Op dat moment waren mensen bezig de brandstof in emmers te doen. Andere slachtoffers zaten in hun huis naar het WK-voetbal te kijken.

Fair trade honing uit Mexico

Fri, 09 Jul 2010 13:07:00 +0200

Miguel Hernández Jiménez is een 43-jarige bijenhouder in Mexico. Hij heeft geen land in eigen bezit, maar huurt een stuk grond voor zijn bijen. Als lid van de Coordinadora Mexicana de Pequeños Productores de Comercio Justo is hij één van de ruim 800 imkers die profiteert van de activiteiten die de organisatie ontplooit om fair trade honing te exporteren naar Europa. De organisatie wordt hierin gesteund door Agriterra en door Miel Maya Honing, een Belgische niet-gouvernementele organisatie die in Mexico en Guatemala imkerorganisaties ondersteunt en in België werkt aan bewustmaking over eerlijke handel en honing.

De Comercio Alternativo Apícola en México (CAPIN), lid van de Coordinadora Mexicana, heeft contacten gelegd met verschillende afzetkanalen in Europa. Niet alleen zodat de Mexicaanse bijenhouders hun fair trade honing daarheen kunnen exporteren maar ook om uitwisselingen te regelen. Miguel Hernández Jiménez is één van de imkers die hierdoor onder andere in Duitsland en België geweest is om met eigen ogen te zien hoe imkers daar te werk gaan.

Miguel geeft aan vooral van deze uitwisselingen veel geleerd te hebben. Hij weet nu meer over honingproductie en de markt en hij gebruikt betere bijenteeltmaterialen (korven), past verandering van de koningin toe en heeft meer kennis over kwaliteit en prijs. Er is veel vraag vanuit Europa naar de fair trade honing van de boeren van Coordinadora Mexicana (CM), dus de productie kan wat dat betreft nog omhoog.

Voordat CAPIN en de CM de contacten met Europa hadden gelegd, leefde Miguel in armoede. Zijn honingproductie was laag en van slechte kwaliteit. Bovendien had hij geen kennis van de marktprijs, hij verkocht alles aan tussenpersonen zonder te wegen hoeveel hij leverde. Dankzij de voorlichting, trainingen en uitwisselingen heeft hij veel geleerd en dat heeft hij toegepast op zijn eigen honingteelt, waardoor de productie zowel in kwaliteit als kwantiteit verbeterd is. Hij is nu zelf één van de imkers die anderen voorlicht, waarbij hij uit eigen ervaring kan putten als hij vertelt dat je met een goede ondernemersmentaliteit en steun van je omgeving als landloze boer uit de armoede kunt komen.

Flevoboer adviseert boeren in Benin

Thu, 08 Jul 2010 10:07:00 +0200

Bron: Veldpost / Agrio Uitgeverij BV Krispijn van den Dries (26) uit Ens reisde afgelopen twee weken af naar Benin. Daar werkte hij namens Agriterra aan een businessplan voor rijstboeren. "Het viel me op dat de boeren best professioneel bezig waren. Maar het traject na de oogst is duidelijk nog te verbeteren."

Wat trof je aan in Benin?
"De gemiddelde rijstboer heeft 0,8 hectare, maar ik heb er ook een gezien van 7 hectare. Ondanks dat ik de teelt van rijst niet goed ken, zag ik dat de gewassen er mooi voor stonden. De bevolking gebruikt weinig machines. Ze doen bijna alles handmatig, ook onkruid verwijderen. Gewasbeschermingsmiddelen zijn niet nodig en de meeste boeren gebruiken geen kunstmest. De coöperatie telt 1045 rijstboeren. Hoewel ze al redelijk goed georganiseerd zijn, kan er nog veel verbeterd worden. "

In hoeverre werken de rijstboeren niet goed samen?
"Ze kopen de grondstoffen bijvoorbeeld niet gezamenlijk in en transporteren, verwerken en vermarkten hun product zelfstandig. Terwijl juist het transport veel kosten met zich meebrengt door slechte wegen en de verwerking zorgt voor een kwaliteitsverlies van het product."

Welke aanbevelingen heb je gedaan?
"Een van mijn opdrachten, het maken van een businessplan, is niet gelukt. De coöperatie had hiervoor niet alle gegevens. Het aantal hectares, de opbrengsten van hun leden en de markt kennen ze nog niet voldoende en daarmee kon ik niet verder werken. Dus heb ik aanbevolen om eerst die gegevens te verzamelen. Daarnaast heb ik de sterke en zwakke punten van de organisatie bloot weten te leggen en met hen doorgesproken. Tenslotte kan de vermarkting heel wat beter door partijen gezamenlijk aan te bieden op de markt."

Wat kun jij nu je weer in Nederland bent voor hun betekenen?
"Ik heb ze uitgelegd hoe ze een businessplan moeten opstellen en handvatten gegeven om de ontbrekende gegevens te verzamelen. Ze moeten er eerst zelf mee aan het werk. Vervolgens bekijk ik de plannen nogmaals op haalbaarheid."

Hoe schat je de kansen voor de Beniners in?
"Erg goed. Benin is een groen en vruchtbaar land met veel mogelijkheden voor rijstboeren. Er is een markt te winnen in het land zelf, maar ook in het naastgelegen Nigeria. Als ze daarin slagen, hoeven ze minder rijst te importeren."

Waarom ben jij benaderd om dit project uit te voeren?
"Ik heb mijn CV opgestuurd naar Agriterra, omdat het mij erg interessant leek om op missie te gaan. Kennis maken met andere culturen en leren van andere mensen. Boeren elders verder helpen."

Welke achtergrond heb je?
"Ik ben bedrijfsleider op een biologische zorgboerderij in de Noordoostpolder. Dat doe ik parttime, want ik heb samen met een compagnon een exportbedrijf in landbouwmachines naar boeren in voornamelijk Afrika en Zuid-Amerika. "

Filmpje tegen honger en armoede

Thu, 24 Jun 2010 12:06:00 +0200

Hoe kun je honger en armoede bestrijden als je niet in boeren investeert? Regeringsleiders doen beloftes voor investeringen in landbouw in ontwikkelingslanden. De boeren zelf zien daar tot nu toe weinig van. Maar zonder boeren is er geen voedsel. Er moet dus iets gebeuren en jij kunt daarbij helpen! Stuur dit filmpje (http://www.youtube.com/watch?v=3vRGyJ5ZrA4) naar zoveel mogelijk mensen door en zet je naam onder de petitie op www.farmersfightingpoverty.org. Word op die manier supporter van boeren en boerinnen in ontwikkelingslanden!

Agriterra wil met het filmpje iedereen wereldwijd laten weten dat wereldleiders het niet bij woorden moeten laten, maar snel de daad moeten toevoegen en moeten investeren in het programma 'Boeren tegen Armoede'. Deze benadering gaat uit van directe hulp van boer tot boer, zonder schakel tussen geldgever en doelgroep en dit levert aantoonbare resultaten op.

Doel van deze campagne is dat iedereen het filmpje naar zo veel mogelijk mensen doorstuurt, zodat het wereldwijd bekeken wordt en dat iedereen de link naar www.farmersfightingpoverty.org volgt om daar zijn/haar naam onder de petitie te zetten. Later dit jaar wordt de petitie aangeboden aan regeringsleiders tijdens een gezamenlijke top. Deze petitie wordt onder andere gesteund door Albert Jan Maat (voorzitter LTO Nederland), Wilco de Jong (voorzitter NAJK) en Hans Huijbers (voorzitter ZLTO).

Bekijk het filmpje op:
--    YouTube: http://www.youtube.com/watch?v=3vRGyJ5ZrA4
-    Farmers Fighting Poverty: www.farmersfightingpoverty.org
-    Agriterra: www.agriterra.org
-    Facebook pagina van Farmers Fighting Poverty: http://www.facebook.com/pages/Farmers-Fighting-Poverty/128510373846966

Goed bedrijfsplan sleutel voor Vietnamese boeren

Fri, 11 Jun 2010 21:06:00 +0200

Vietnam neemt voorzichtige stappen om zich aan haar communistische verleden te ontworstelen. Een meer vrije markteconomie waar ondernemerschap kansen krijgt, wordt ook door boerenorganisaties omarmd. Vanuit Nederland krijgen zij steun in de persoon van Jan Craens, adviseur zuivel en biologische landbouw. Hij gaf een zes-daagse cursus in het schrijven van bedrijfsplannen aan ondernemende boeren in Vietnam.

Marktgericht

Agro-toerisme ondernemers, garnalenkwekers, theeboeren, producenten van pinda’s en telers van zegge, een materiaal dat wordt gebruikt voor rieten manden, vloerkleden namen deel aan de training. In totaal een groep van dertig personen van vijf verschillende coöperaties. Het viel Craens op dat er wel een omslag in denken moest worden gemaakt. “Men denkt nog teveel vanuit het product en niet vanuit de klant. Het is voor elke ondernemer belangrijk om vraaggericht te produceren. Dat is in Vietnam niet anders.”

Concurrentie

De jonge boerenorganisaties ondervinden ook de keerzijde van een vrije markt economie. De concurrentie vanuit zowel binnen als buitenland ontwikkelt zich snel. Zo ondervinden de telers van zegge veel concurrentie vanuit China. Als antwoord daarop willen zij door design de producten aantrekkelijker maken voor de consument. Daarnaast proberen de telers de productie efficiënter maken door betere rassen te telen en de oogst en verwerking te mechaniseren. Craens denkt dat deze werkwijze zeker kansen biedt zolang de producten maar aan de vraag van de consument voldoen.

Realistisch

De cursus werd ook gevolgd door enkele lokale adviseurs, vertelt Craens. “Deze mensen kunnen nu zelf de training gaan geven en de boeren begeleiding geven bij het schrijven van bedrijfsplannen.” Uiteindelijk moet er toch financiering voor de plannen worden gezocht. De banken moeten vertrouwen hebben in de kansen van een investering. Realistische doelen zijn daarbij belangrijk, meent Craens. “Deze training heeft er ook aan bijgedragen dat de cursisten beter weten waar financiers op letten bij het verstekken van een lening.” Aan de ijver van de studenten lag het niet. Er wordt gedurende de studiedagen volop genoteerd en gediscussieerd. Vanuit de overheid zijn er fondsen beschikbaar voor goede initiatieven. Een goed bedrijfsplan is de sleutel om de financiering uiteindelijk volledig rond te krijgen.

Agriterra nieuwsredactie

Arno de Snoo

Eerste editie aardappeldagen in Congo succesvol

Wed, 09 Jun 2010 10:06:00 +0200

Boeren in Congo zijn gewend om te luisteren naar wat de autoriteiten hen te zeggen hebben, maar tijdens de eerste aardappeldagen van het Afrikaanse Grote Meren gebied waren de rollen omgedraaid. Van 10 tot 15 mei was het de beurt aan de boeren in Congo om uitleg te geven. Mede dankzij een inzamelingsactie onder de Nederlandse boeren en tuinders, konden zo'n 150 deelnemers, waaronder boeren uit Congo, Burundi en Rwanda, naar de aardappeldagen komen om kennis en ervaring uit te wisselen.

De voorbereiding
Het evenement komt voort uit een tien jaar lange samenwerking tussen boeren in Congo, Agriterra en de werkgroep Congo van LTO Noord. Het evenement is vooral name georganiseerd om economische activiteiten van aardappelboeren in het Grote Merengebied (Congo, Rwanda en Burundi) te stimuleren. Om zoveel mogelijk boeren een kans te geven aanwezig te zijn, hebben deelnemers van de werkgroep Congo van LTO Noord een sponsoractie op touw gezet waarmee ze in totaal 2.350 euro ophaalden. Dankzij deze giften konden boeren met een inkomen van minder dan een euro per dag het zich ook veroorloven aanwezig te zijn. Ervan uitgaande dat gemiddeld een boer zo’n 100 euro moest neertellen voor de reis- en verblijfskosten naar de aardappeldagen, konden zo’n 24 boeren dankzij de vele gulle gevers deelnemen aan de aardappelmanifestatie.

Een vol programma
Tijdens de aardappeldagen was er van alles te doen, het programma bestond uit drie verschillende onderdelen per dag. Zo waren er presentaties van de resultaten van praktijkproeven met bijvoorbeeld kunstmest en de selectie van rassen, er waren excursies naar bedrijven, proefvelden, bewaarplaatsen en markten, demonstraties en instructiebijeenkomsten over bijvoorbeeld irrigatie en boekhouding en er waren workshops en seminars over zaken als marketing en onderzoek. De locaties lagen verspreid over het werkgebied van Sydip (de Congolese landbouworganisatie) in de provincie Noord Kivu. Dat betekende dat er gemiddeld zo’n twee uur gereden moest worden in minibusjes om naar de volgende locatie te gaan. Bovendien zat het weer niet mee, het regende volop. In Congo is het gros van de wegen niet verhard, met als gevolg dat regelmatig een minibusje losgeduwd moest worden uit de modder.

Trots terug
Gerard Vossen, die bij de aardappeldagen aanwezig was en al voor de tiende keer een bezoek bracht aan het land, vertelt dat de aardappeldagen bijdragen aan het zelfbewustzijn van de boeren in Congo. Uit ervaring weet hij dat de boeren gewend zijn om advies van de overheid of wetenschappers aan te nemen, ook als dit slecht advies is. Als boeren zelf proeven doen, leren ze van hun activiteiten. Dit evenement waarbij personen als de onderminister van landbouw hun bedrijf kwamen bezoeken, draagt bij aan een gevoel van trots in een land waar de boeren met veel tegenslagen te maken hebben. “Ze hebben er weer zin in”, aldus Gerard Vossen.

Inge Kuiphuis
Agriterra nieuwsredactie

Minister Verburg reikt prijs uit voor beste businessplan

Thu, 27 May 2010 15:05:00 +0200

Een coöperatief agrarisch bedrijf uit Ecuador wil een energiedrank op de markt brengen gebaseerd op aromatische kruiden. De vrouwencoöperatie uit Uruguay zoekt investeerders om drie nieuwe producten te ontwikkelen, waaronder dieetjam en biologische conserven. En telers uit Peru willen de verwerking en afzet van hun Andesgraan op een hoger plan zetten. Dit zijn enkele ideeën van finalisten van de Agriterra Businessplan wedstrijd ‘Farmers in Business Challenge’.

Op woensdag 2 juni reikt minister Gerda Verburg in de Fokker Terminal in Den Haag de prijzen uit voor de beste businessplannen. Deze uitreiking maakt deel uit van “Growing SMEs (small and medium sized enterprises), It's Time to Invest” georganiseerd door BiD Network.

Dit evenement staat in het teken van ondernemerschap in ontwikkelingslanden, zo komen verschillende sprekers over dit onderwerp aan het woord, waaronder Prinses Máxima. Daarnaast is er een marktplaats waar ondernemers hun bedrijven kunnen promoten bij investeerders. De businessplan wedstrijd van Agriterra past perfect bij deze dag.

Met deze wedstrijd wil Agriterra boeren in ontwikkelingslanden stimuleren zich te ontwikkelen als ondernemers. De vijf finalisten afkomstig uit Niger, Peru, Ecuador, Uruguay en Armenië, zijn aanwezig bij dit evenement. Drie van hen maken kans op een geldprijs van totaal € 45.000,-. Hiervan is € 30.000 beschikbaar gesteld door het ministerie van LNV en het overige bedrag door Agriterra.

Naast de prijs die de finalisten wellicht in ontvangst kunnen nemen, is dit voor hen een goede gelegenheid investeerders enthousiast te maken voor hun businessplan. De dag na dit evenement komen zij ook bij Agriterra in Arnhem hun plannen presenteren.

Mocht je interesse hebben om op 2 juni aanwezig te zijn bij “Growing SMEs, It's Time to Invest”, aanmelden voor deze dag kan op http://smeforum2010.org. Deelname kost €45.

Boerenleiders opgeleid in Congo

Fri, 21 May 2010 14:05:00 +0200

In de Congolese boerenwereld ontbreekt het aan verstandige boerenleiders met een visie op de ontwikkeling van hun organisatie. Tot die conclusie kwam een aantal leiders toen bleek dat organisaties verzwakten of zelfs opgedoekt werden nadat kapitaalverschaffers zich na jarenlange steun terugtrokken. Dit gold vooral voor de Congolese regio Kivu, maar in mindere mate ook voor het gehele land en heel Afrika. Organisaties waren te afhankelijk van die kapitaalsteun en ontbeerden visie, lange termijn strategie en bekwame leiders. In 2002 reisden leiders van de landbouworganisatie Sydip naar Nederland. Tijdens dit bezoek lanceerden ze, met steun van Agriterra en LTO Noord, een programma ter opleiding van boerenleiders. Sinds 2003 voeren de boerenorganisaties Sydip en Coocenki gezamenlijk en met steun van Agriterra dit opleidingsprogramma uit. Doel hiervan is leiderschap te bevorderen, leiderschap dat de boerenbeweging in de Democratische Republiek Congo naar een plan moet tillen.

Maliyasasa Syalembereka, trainer van Sydip vertelt dat inmiddels niet meer alleen Sydip en Coocenki boerenleiders klaarstomen voor deze verantwoordelijke taak. Andere organisaties zien de goede resultaten en hebben een beroep gedaan op de expertise van Sydip om dit programma ook voor hun leden uit te kunnen voeren. De leiderschapstrainingen vinden nu niet alleen plaats bij andere Congolese organisaties zoals Lofepaco, Fopac/Nord-Kivu, Fopac/Sud-Kivu en Sarcaf, maar ook in buurland Burundi waar CAPAD, een platform van 72 coöperaties, het opleidingsprogramma heeft omarmt.

Bij de plattelandsvrouwenorganisatie Lofepaco richt het opleidingsprogramma zich op het bevorderen van vrouwelijk leiderschap. Voor het uitoefenen verantwoordelijke functies, is een opleiding essentieel. Daarom heeft Sydip door middel van volwassenenonderwijs vrouwelijke trainers opgeleid, zij leiden op hun beurt weer vrouwelijke leiders binnen Lofepaco op.

Deelnemers aan de leiderschapsopleiding volgen zeven sessies, die ieder maandelijks drie dagen beslaan. Na deze drie dagen gaan de deelnemers terug naar hun eigen organisatie, waar zij het geleerde in praktijk brengen. In de daarop volgende sessie wisselen zij hun ervaringen uit over de manier waarop zij het geleerde toegepast hebben en over de moeilijkheden die zij daarbij ondervonden. Onderling geven collega’s elkaar adviezen over hoe ze deze moeilijkheden kunnen omzeilen. Een aantal thema’s die in de lessen behandeld worden, zijn mentale handelingspatronen, het ideale profiel van een boerenleider, (vrouwelijk) leiderschap, management van een organisatie op lokaal niveau, situatieanalyse, de oprichting van een basisorganisatie, netwerken en onderhandeling.

Maliyasasa vertelt dat deelnemers aangeven dat de lessen goed aansluiten bij de taken die zij moeten uitvoeren bij de ontwikkeling van hun organisaties, van de gemeenschap waarin zij leven en zelfs van hun individuele levensstandaard.

Sydip, Lofepaco en Coocenki zien in het opleidingsprogramma een onmisbaar werktuig voor de vooruitgang van hun organisaties, de andere organisaties houden slechts sporadisch sessies. Tot eind 2008 zijn er vier lichtingen opgeleid binnen Sydip-Coocenki en Lofepaco, samen een totaal van 1443 leiders, van wie 969 vrouwen (≈67%) en 474 mannen (≈33%).

Binnen Sydip hebben de opgeleide boeren initiatieven ontwikkeld om het bestuur van hun basisorganisaties (landbouwcentra en lokale comités) te verbeteren. Zij hebben zich daartoe per geografisch gebied gegroepeerd in splintergroepen, genaamd “Cercles de Réflexions et d’Actions”, afgekort tot “CERA”, waarin zij hun ervaringen en de problemen waarop zij in hun organisaties stuiten met elkaar delen. Zo hadden landbouwcentra rond Beni, in de regio Noord Kivu, problemen met leden die leningen niet terugbetaalden. De leiders van deze centra hebben vervolgens geïnventariseerd om welke leden het ging en een brief naar het hoofdkantoor van Sydip gestuurd om hulp bij het oplossen van dit probleem. Nu zijn alle schulden, ook degene die dateerden van jaren terug, geïncasseerd.

In het landbouwcentrum van Munyakondomi (een dorp in de buurt van de stad Lubero) kwamen de leiders tot het inzicht dat je niet goed leiding kunt geven als je in economisch opzicht arm bent. Zij hebben een lesmethode ontwikkeld over landbouwondernemerschap, om zich zo te kunnen concentreren op de verbetering van hun agrarische productie. Dit centrum telt nu meer dan zes leiderondernemers en dat geeft dit centrum een speciale positie ten opzichte van andere agrarische centra binnen Sydip. Mensen die de workshop over agrarisch ondernemerschap volgden, geven aan dat ze er veel van geleerd hebben. Een aantal van hen heeft betere huizen gebouwd, kan nu de schoolkosten van hun kinderen betalen en maakt zich geen zorgen meer over voedselzekerheid.

Ook in andere plaatsen passen leiders toe wat ze in de opleiding geleerd hebben. Zo ook Kasereka Kaleverwa uit Bulambo. Hij vertelt dat hij het gevoel heeft dat hij kan bijdragen aan de ontwikkeling van zijn omgeving, nu hij lessen over netwerken, pleidooien voeren en lobbyen heeft gevolgd. Na de opleiding heeft hij alle organisaties bij hem uit de buurt bijeengeroepen, waarna zij samen een situatieanalyse hebben gemaakt van hun omgeving. Sindsdien hebben ze diverse projecten opgezet, waaronder de bouw van een gezondheidscentrum. Dit gezondheidscentrum dient nu als voorbeeld voor centra in de omgeving. Verder hebben zij de bevolking enthousiast gemaakt voor de aanleg van een vijftien kilometer lange weg. Dankzij vereende druk op het gemeentebestuur is deze weg uiteindelijk tot stand gekomen en nu kunnen de boeren hun producten makkelijk kunnen vervoeren. Dit zijn hoofdzakelijk bonen, de streek staat namelijk bekend om zijn bonenproductie en voedt de steden Butembo en Goma. De heer Kaleverwa vertelt dat hij zich dankzij de opgedane kennis nuttig kan maken voor zijn gemeenschap.

Een rondgang langs de lokale comités van Sydip bewijst dat de comités die worden geleid door mensen die de opleiding voor boerenleiders hebben gevolgd, beter georganiseerd zijn dan de comités waarvan de voorzitter deze niet heeft gevolgd. In eerstgenoemde comités worden regelmatig vergaderingen gehouden en wordt gebruik gemaakt van managementinstrumenten (zoals missie- en visieverklaringen en strategische planning). Bij samenkomsten van Fopac, een platform waarin alle producentenorganisaties uit Noord-Kivu verenigd zijn, blijken de bemoeienissen van getrainde leiders steviger en meer samenhangend te zijn; deze leiders durven zich te uiten om zodoende hun belangen bij de autoriteiten te verdedigen. Binnen Lofepaco zijn er ook vele resultaten op te sommen. Zo is de organisatie gestructureerder, verlopen vergaderingen efficiënter, voeren de vrouwelijke leiders lobby- en onderhandelingsacties uit en ondernemen de opgeleide vrouwen economische projecten.

Kort samengevat: de opleiding is goed voor de boerenorganisaties en heeft al vele vruchten afgeworpen. De lijst van bovengenoemde resultaten wordt nog veel langer als de resultaten uit elk gebied waar dit programma is uitgevoerd, genoemd worden.

Kanttekening bij dit verhaal is dat het aantal verstandige leiders die de Congolese maatschappij toegewijd zijn, niet bepaald talrijk is. Dit heeft waarschijnlijk te maken met het verleden van Congo dat gekenmerkt wordt door geweldsconflicten, waardoor veel mensen het land ontvluchtten en hun heil ergens anders zochten. Bovendien dragen boerenleiders dragen geen politieke verantwoordelijkheid. Op landelijk overheidsniveau zijn de zaken zo vaag, dat acties van deze leiders verloren gaan in de chaos die regeert onder de politieke leiders. Congolese politici zijn vooral druk met discussiëren in plaats van naar vertegenwoordigers van boerenorganisaties te luisteren en na te denken over strategieën om de levensomstandigheden van de (plattelands)bevolking te verbeteren. De levensstandaard van veel Congolezen ligt onder de armoedegrens. Het merendeel van de Congolezen eet slechts één, vaak onevenwichtige, maaltijd en kan zich geen drie maaltijden per dag veroorloven. Het rechtssysteem in Congo voelt zich hier niet verantwoordelijk voor. Er is sprake van een ongelijkheid voor de wet en dat brengt straffeloosheid met zich mee. Deze straffeloosheid wordt ook gevoeld bij de boerenorganisaties, de leden aan de basis beklagen zich over wanbeheer over de bezittingen van de organisatie. Niemand neemt maatregelen tegen degenen die de leden benadelen. De leiders aan de basis proberen het kwaad aan het licht te brengen, maar voelen zich hulpeloos tegenover degenen die de macht uitoefenen. Niemand voelt zich verantwoordelijk voor publiek bezit, reden waarom de bezittingen van de organisaties slecht beheerd worden, terwijl iedereen privébezittingen prima beheert.

Grote boerenleiders, zoals Paluku Mivimba, voorzitter van Fopac en tevens één van de initiatiefnemers van het trainingsprogramma, pleiten op nationaal en internationaal niveau om de stem van de boeren te laten horen. Hij zou graag zien dat ook andere belangrijke figuren, zowel afkomstig uit de samenleving als uit de staatsoverheid, bij het opleidingsprogramma betrokken worden, want hij denkt dat overheidsambtenaren, door gebrek aan visie, de initiatieven van de boerenleiders belemmeren.

door: Maliyasasa Syalembereka, Fondation Maendeleo in Congo

Koninklijke onderscheiding voor Jo Opsteegh

Mon, 03 May 2010 17:05:00 +0200

Traditiegetrouw is het de dag voor Koninginnedag lintjesregen. Mensen kunnen iemand voordragen voor een lintje. Zo zijn er Lid in de Orde van Oranje Nassau, Ridder in de Orde van Oranje Nassau, Officier in de Orde van Oranje Nassau en Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw. De meesten krijgen een lintje vanwege vrijwilligerswerk. Eén van de gelukkigen dit jaar was de heer Jo Opsteegh. Hij kreeg de onderscheiding Ridder in de Orde van Oranje Nassau opgespeld.

Jo Opsteegh is onder andere door Agriterra voorgedragen voor deze onderscheiding vanwege zijn jarenlange inzet voor Agriterra en boerenorganisaties in Nicaragua. De heer Opsteegh is vanaf 1998 betrokken bij Agriterra. Vanuit verschillende functies (hij was voorzitter van de programmaraad Nicaragua en van de stedenband Gennep-San Pedro) was hij erg begaan met Nicaragua. Zo onderhield hij nauwe contacten met UNAG, een landbouworganisatie in Nicaragua en de rurale kas Chontales die landbouwkredieten voor boeren uitzet. Ook heeft Jo Opsteegh jaren in de adviesraad van Agriterra gezeten, waar afgevaardigden vanuit de Nederlandse organisaties met samenwerkingsverbanden wereldwijd in zitten die advies geven aan het bestuur en de directie over activiteiten, projecten en het beleid van Agriterra.

Tot op de dag van vandaag besteedt Jo Opsteegh thuis geruime tijd onder andere aan het doornemen van de kwartaalstaten van de rurale kas Chontales. Voor de boeren in Nicaragua en voor Agriterra heeft Jo Opsteegh veel betekend, dus eigenlijk is het niet meer dan logisch dat het ‘de majesteit behaagt’ om hem te eren met een lintje.

Gezamenlijk verkoop van uienzaden in het voordeel van Nigerijnse boeren

Thu, 29 Apr 2010 10:04:00 +0200

In Niger is de productie van uienzaden sterk verbeterd sinds 2006 toen het bedrijf De Groot-Slot (een Noord-Hollands bedrijf dat o.a. uienzaden veredelt, produceert en verkoopt) een project startte en daarbij samenwerking zocht met Agriterra. Toch verloopt de afzet en distributie nog niet naar wens. Zo werd tot nu toe tweederde van het zaadgoed door de boeren zelf verkocht voor een relatief lage prijs en te weinig onderscheidend van het lokale, kwalitatief mindere zaad. Om die reden is Arie Breure gevraagd advies uit te brengen over een commercialiserings- en financieringstraject. Hij kwam kortweg met drie voorstellen.

Zichtbare kwaliteit
De zaden die de boeren produceren zijn van goede kwaliteit, maar tweederde van de boeren verkoopt de zaden direct na de oogst zelf via handelaren en krijgt er dezelfde prijs voor als voor het lokale, minder goede zaad. Het eerste voorstel is daarom om alle zaden die onder verantwoordelijkheid van het project zijn geproduceerd, centraal in te kopen en vervolgens onder een uniek label (voldoende onderscheidend) te verkopen Hierdoor kunnen de boeren, onafhankelijk van handelaren, een hogere prijs ontvangen voor hun product. Verder dient de naam van de coöperatie als een soort kwaliteitsgarantie. Boeren zijn positief over dit voorstel, mits ze een voorschot krijgen op de gemaakt kosten.

Voorschot nodig voor de boeren
Meestal hebben de boeren onvoldoende financiële middelen om de productieperiode zelf te financieren. Ze hebben bijvoorbeeld geen geld voor de aankoop van meststoffen, bestrijdingsmiddelen of voor diesel voor de irrigatiepomp. Om dat te overbruggen is het tweede voorstel om de boeren hiervoor een voorschot te geven. De eerste jaren zal de coöperatie nog niet in staat zijn dit uit eigen vermogen te betalen, maar het is vrij zeker dat rond 2014 dit wel het geval is. Tot die tijd zal de coöperatie daarom op zoek moeten gaan naar kredietverstrekkers die hen helpen de voorfinanciering mogelijk te maken. Als mogelijke geldschieters zijn er Oxfam-Novib, een Zwitserse coöperatie en banken.

Naar een onafhankelijk zaadhuis
Het derde voorstel is om alle uienzaad activiteiten onder te brengen in een aparte organisatie binnen de coöperatie FCMN. Hierbij blijft het zogenaamde ‘zaadhuis’ eigendom van de coöperatie, maar wel met bijvoorbeeld een eigen administratie, directie, raad van toezicht, etcetera.
Het idee van het zaadhuis is dus om op de middellange termijn bij te dragen aan een gezonde koopkracht ontwikkeling en daarmee onafhankelijkheid van boeren. In Niger, een van de armste landen ter wereld, is dat een belangrijke ontwikkeling.

Agriterra nieuwsredactie
Inge Kuiphuis

Aandacht richten op jonge boeren in straatarm Cambodja

Thu, 29 Apr 2010 09:04:00 +0200

Van zelfvoorzienende landbouw omschakelen naar marktgericht produceren. Die omslag maken veel boeren vroeg of laat mee. Om in Cambodja de omslag goed te laten verlopen adviseert Wilco de Jong (voorzitter NAJK en bestuurder van Agriterra) de agrarische opleidingen verbeteren en het oprichten van jongerengroepen te stimuleren. Hij reisde voor een werkbezoek naar dit Aziatische land en sprak met de CFAP, de Cambodjaanse boerenorganisatie.

De CFAP (Cambodian Farmers Association Federation of Agricultural Producers) telt ongeveer achtduizend leden en beslaat de zuid-oosthoek van Cambodja. Wilco vertelt dat de CFAP het werkbezoek tot in de puntjes had geregeld, en men enorm gastvrij was. Bijna elke dag ontmoette hij regiobestuurders en ging daarna met hen het veld in. Wilco: “Het is vrij moeilijk zo’n grote groep te helpen. Er zijn erg gemotiveerde boeren met veel ambitie. Maar er zijn ook boeren die de hulp als iets vanzelfsprekends beschouwen.”

Wilco is wel van mening dat het met de ontwikkeling van de landbouw snel kan gaan. Er is nu ook de kans om in een keer de dingen goed te doen, zoals het verbeteren van de bodemstructuur en van de waterhuishouding. Dat laatste is zeker hard nodig want de laatste tien jaar is de extreme droogte alleen maar toegenomen.
Wat Wilco signaleert is een gebrek aan agrarische opleidingen. Het Cambodjaanse ministerie van landbouw heeft daar tot nu toe niet veel oog voor, en in het arme land zijn er wellicht andere zaken die voorrang hebben. Wilco is van mening dat het oprichten van aparte jongerengroepen goed zou zijn. “In Nederland gebeurt dit ook, het is anders als er ouderen bij zijn.”

Kleine successen zijn er volgens Wilco ook in het straatarme land. “Een jonge leraar sprak me aan op straat. Hij had in Phnom Penh gestudeerd en was leraar. Daarnaast had hij een groentenboerderij opgericht en verkocht producten op de markt. Hij had zelfs een auto en was een eigen huis aan het bouwen.”

Het opmerkelijkste wat Wilco is bijgebleven is het straatbeeld. Een varken achterop de brommer of kippen die aan een stok gehesen vervoerd worden. “Verser kunnen de producten op de markt haast niet zijn!”

Agriterra nieuwsredactie
Susan van der Riet

Landbouwjournalisten wereldwijd, verenigt u!

Thu, 22 Apr 2010 12:04:00 +0200

Voor agrarische journalisten was de afgelopen week Oostende het podium. Het 54e jaarcongres van de Internationale Federatie van Landbouwjournalisten (IFAJ) werd dit jaar georganiseerd in België. Het congres trapte af met een masterclass voor collega’s uit ontwikkelingslanden, georganiseerd door Agriterra en Trias binnen een door de EU gefinancierd programma.

De masterclass bestond uit een serie workshops en zoals dit woord al zegt: er was werk aan de winkel! De deelnemers uit een aantal Afrikaanse en Latijns-Amerikaanse landen werden door de cursusleiders, veelal zelf lid van de IFAJ, actief betrokken in discussies over onderwerpen als persvrijheid, het belang van boerenverenigingen en coöperaties, communiceren met de leden of juist hoe het algemeen publiek te betrekken.

Duidelijk was dat de uitdagingen en problemen die journalisten ondervinden veel overeenkomsten vertonen, of de journalist nu uit Amerika of uit de DR Congo komt. Ook werd duidelijk dat journalisten uit landen met minder of geen persvrijheid veel steun kunnen ontvangen van collega’s uit westerse landen. Dit laatste zou dan wel betekenen dat de IFAJ haar deuren ook opent voor federaties van journalisten uit deze landen, iets wat tot nu toe volgens haar statuten niet kan. Zowel Agriterra als Trias zien hier nog veel mogelijkheden om de positie van journalisten en communicatie professionals in dienst van landbouworganisaties te verbeteren!

Foto’s maken in de Filipijnen

Fri, 16 Apr 2010 13:04:00 +0200

Vorig jaar won Debby Gosselink met een van haar prachtige foto’s de Agriterra fotowedstrijd. Haar prijs, een reis naar een ontwikkelingsland om bij een project te kijken dat door Agriterra ondersteund wordt. Debby reisde, met de camera in de aanslag, af naar de Filipijnen.

Hier heeft zij het project Phillippine’s Farmers for Food bezocht dat ondersteund wordt door de Europese Unie en gericht is op voedselzekerheid. De doelstelling is dat groepen boeren worden geholpen de overstap te maken naar duurzame (biologische) productie en deze gezamenlijk vermarkten. Dit met het doel dat zij kwalitatief goede producten op de markt kunnen brengen waardoor ze zelf een vast en beter inkomen hebben.

Veel mooie foto’s nam Debby mee uit de Filipijnen, hier een kleine impressie:

Meer informatie over de projecten die Agriterra ondersteunt in de Filipijnen kun je hier lezen:

http://www.malaya.com.ph/04062010/busi12.html (Malaya)
http://www.mb.com.ph/articles/251173/farmers-go-bananas-with-dutch-support (Manila Bulletin)
http://www.freshplaza.com/news_detail.asp?id=61523 (Fresh Plaza website)
http://www.agf.nl/nieuwsbericht_detail.asp?id=57391
http://www.drasties.com/?p=12047 (Drasties website)
http://www.mb.com.ph/articles/251201/dutch-ngo-funds-rp-muscovado-production (Manila Bulletin)
http://www.wowbatangas.com/news/dutch-ngo-to-roll-out-1-4m-euro-for-muscovado-sugar-production-in-balayan/ (WOW Batangas website)
http://www.phildhrra.net/?q=node/366 (PhilDHRRA website)