Przyznaję, przez większość mojego życia miałem poczucie, że żyję w czasach „po”. Pokpiwałem – jak wszyscy – z tezy o końcu historii, który miał nastąpić wraz z triumfem demokracji liberalnych na świecie, ale jednocześnie zakładałem, że choć historia się nie skończy, to te nieodkryte jeszcze karty przyniosą zdecydowanie więcej dobrego niż złego.

Ten optymizm był uzasadniony. Za mojego życia skończył się komunizm, Polska stała się członkiem NATO i Unii Europejskiej, a na tle tych przemian ja sam też z roku na rok miałem się coraz lepiej. I choć wciąż udaje mi się utrzymać na krzywej wznoszącej, to patrzę na rozpadający się świat i obawiam się, że ta dobra passa, która była moim udziałem od urodzenia, nie będzie trwać wiecznie.

Nie chciałbym jednak brzmieć pesymistycznie. Rola flâneura armageddonu raczej mnie ekscytuje niż przygnębia. Warto będzie to wszystko zobaczyć i zanotować, szczególnie, że lokalnych końców świata było bez liku i cieszyły się one wysokim poziomem kronikarskim. Na przykład, na terenie, który dziś nazywamy Polską, swojego końca świata doznali przede wszystkim Żydzi, ale również – Niemcy. Ostatnie dni Prus Wschodnich opisał w swoim dzienniku niemiecki lekarz, Hans von Lehndorff. 21 kwietnia 1945 roku zanotował:

Za St. Lorenz idziemy polem na skróty do Watsumu. Tam znajdujemy schronienie w domu, którego wnętrze przedstawia dobrze znany widok: meble bez obić stoją pośrodku sięgającej kolan sterty pierzyn, butelek, obrazów i potłuczonych naczyń. Futryny okien i drzwi są powyrywane. Na parapecie okiennym leży kawałek sera, który zaraz zjadamy. Wchodzi dwóch Rosjan, przetrząsają wszystko jeszcze raz i znikają, nie zwracając na nas uwagi. […]

Dom po przeciwnej stronie drogi zajęły kobiety i dzieci. Zgromadziły się wszystkie w jednym pomieszczeniu zgodnie z powszechną zasadą, jak wszędzie: z przodu stare kobiety, z tyłu dzieci, za nimi poprzebierane dla niepoznaki młodsze kobiety i dziewczyny. Wszystkie są wyczerpane za wyjątkiem jednej rozmownej staruszki, która uważa, iż to niezwykle interesujące przeżywać czas apokalipsy.

Też tak uważam.

…słowo „człowiek” jest genialną fikcją, przesłaniającą pięknym i pocieszającym kłamstwem te przepaści i światy, te kosmosy bez odpływu, jakimi są indywidua. Nie ma człowieka – są tylko nieskończenie odległe od siebie i suwerenne sposoby bycia, nie mieszczące się w żadnej jednolitej formule, nie sprowadzalne do żadnego mianownika. Od człowieka do człowieka jest skok większy niż od robaka do najwyższego kręgowca. Przechodząc od jednej twarzy do drugiej musimy przestawić się i przebudować do gruntu, musimy zmienić wszystkie miary i założenia. Nic z tych kategorii, które przydatne były, gdy chodziło o jednego człowieka – nie pozostanie nam, gdy staniemy przed innym.

Cytat podaję za biografią Schulza, napisaną przez Annę Kaszubę-Dębską (s. 445). Ta książka dobrze wyjaśnia, skąd w Schulzu taki (piękny) pogląd.

W bibliotece przy stolikach gorączkowo skrobią przyszli pisarze, ludzie, którzy chcą nimi zostać dzięki researchowi; niezmordowanie wypisują z cudzych książek to, z czego mają zamiar sklecić swoją. I z powodu tego researchu nie mają czasu napisać własnej książki, tej jednej jedynej, którą bez żadnej pomocy tylko oni mogliby napisać.

Soon after the fall of the Berlin Wall, a friend of mine — an expert on international relations — made a joke: “Now that Eastern Europe is free from the alien ideology of Communism, it can return to its true historical path — fascism.” (Źródło: New York Times)

[In 2018] we have consumed a year’s worth of carbon, food, water, fibre, land and timber in a record 212 days. (źródło: The Guardian)

Ale przegrał.

Nie przestał jednak robić tego, co robił już wcześniej – przekonywać ludzi, że musimy przemyśleć i zmienić nasze relacje z przyrodą, jeśli chcemy ocalić ten świat. W ten sposób został współczesnym mesjaszem jeżdżącym po świecie ze swoimi wykładami. Jeździ i naucza, a rzesze oddanych słuchaczy rosną. Jeśli spojrzeć na to jak na sektę, to jest to zupełnie wyjątkowy przypadek: po raz pierwszy „wyznawcy” mają realną szansę doczekać końca świata przewidywanego przez ich lidera.

Ja też czekam.

Finally, the CEO of a brokerage house explained that he had nearly completed building his own underground bunker system and asked, “How do I maintain authority over my security force after the event?”

The Event. That was their euphemism for the environmental collapse, social unrest, nuclear explosion, unstoppable virus, or Mr. Robot hack that takes everything down.

[…] they were preparing for a digital future that had a whole lot less to do with making the world a better place than it did with transcending the human condition altogether and insulating themselves from a very real and present danger of climate change, rising sea levels, mass migrations, global pandemics, nativist panic, and resource depletion. For them, the future of technology is really about just one thing: escape.

A few weeks before the [French – WW] election, something important happened that was largely unnoticed: an opinion poll showed that the main concern of the people was neither unemployment nor immigration, but the reform of state institutions (institutional issues are rarely brought up in polls). There is a deep resentment towards a state they perceive as oppressive, corrupt and violent. (źródło: The Guardian)

At a time when the Trump administration is promising to make America great again by restoring old-school manufacturing jobs, AI researchers aren’t taking him too seriously. They know that these jobs are never coming back […]

In the US, the number of manufacturing jobs peaked in 1979 and has steadily decreased ever since. At the same time, manufacturing has steadily increased, with the US now producing more goods than any other country but China. […]

McAfee pointed to newly collected data that shows a sharp decline in middle class job creation since the 1980s. Now, most new jobs are either at the very low end of the pay scale or the very high end. (źródło: Wired.com)

Czasem, w kontekście sztucznej inteligencji, rozważa się scenariusz buntu maszyn przeciwko ludzkim ciemiężycielom. Bardziej prawdopodobny jest jednak bunt porzuconej, wymierającej powoli klasy średniej.