RATilburg

Verslag van de Verhalenmiddag CBV

Thu, 09 Apr 2026 14:50:25 Z

Woensdagmiddag 8 april 2026 vierden we de overdracht van het archief van het Centrum Buitenlandse Vrouwen (CBV). Dat dit wordt toegevoegd aan de collectie van Regionaal Archief Tilburg is zeer bijzonder. Het is het eerste archief tot nu toe in onze collectie dat gevormd is voor en door ZMV-vrouwen (zwarte, migranten- en vluchtelingenvrouwen). Niet óver hen, maar dóór henzelf.

Het CBV bestond van 1981 tot en met 2013. Deze vrouwen zijn elkaar na 2013 wel blijven opzoeken, maar dat ze met zovelen van toen weer bij elkaar waren, was voor het eerst in 13 jaar. Naast het vieren van de overdracht van het CBV archief, was het dus ook een reünie.

De insteek van de middag was verhalen delen van toen onder de titel Sterke vrouwen, krachtige verhalen. Snježana Mateijevič was jarenlang directeur van het CBV. Ze vertelde over het ontstaan van de organisatie, de verhuizingen, de ontwikkelingen, de lessen die gegeven werden. Ze zette iemand uit het eerste uur van het CBV in het zonnetje, Zeyneb, destijds een van de eerste docenten voor naailessen, nu een mooie vrouw van 90 jaar. Zeyneb heeft een belangrijke rol gespeeld in de emancipatie van de vrouwen uit die beginjaren.

Snježana gaf veel van de vrouwen in de zaal het woord om hun verhalen te vertellen. Er kwam bijvoorbeeld een verhaal voorbij over pop Sara. Deze pop had een baby in haar buik, en zo werd uitleg gegeven over zwanger zijn. De voorlichting werd gegeven in de eigen taal. Snježana en haar collega’s voelden aan waar vraag naar was. De gemeente vond lessen in de Arabische taal niet belangrijk, rekenlessen ook niet. Het CBV deed wat anderen niet deden.

Zehra was een medewerkster die inzag dat gezondheidszorg enorm belangrijk was. Zij kwam op voor nieuwkomers en wilde thema’s bespreekbaar maken, ook seksualiteit. En ze deed dat met humor, er werd haar wel eens gevraagd om wat stiller te zijn, maar haar lessen waren gewoon met een hoop lol. Later nam de GGD haar in vaste dienst.

Het CBV leidde vrouwen op tot intermediair. Yazgul kreeg deze opleiding. Ze begon als vrijwilliger en gaf onder andere naailes en dansles. Voor haar inzet kreeg ze een lintje van de gemeente. Ze noemt het CBV haar 2e huis.

Voor Fetiya, een Somalische vrouw, voelt het CBV alsof het gisteren nog bestond. Ze is blij iedereen weer te zien, ze heeft hen gemist. In 1999 kwam Fetiya in Tilburg aan en voelde ze zich bij het CBV meteen thuis. Ze nam er taalles en werd er al snel vrijwilliger. Later kreeg ze een baan en ontving ze voor het eerst salaris op haar eigen naam. Ook zij is opgeleid tot intermediair. Nu heeft ze een vaste baan bij de gemeente op het gebied van gezondheidzorg. Ze zeg: “Kijk waar het toe leidt. Ik ben met zoveel mooie bagage tot hier gekomen, dat willen we doorgeven aan onze kinderen. Het is zo jammer dat zo’n plek als het CBV er nu niet meer is.”

44 jaar geleden kwam Nouria als kind bij het CBV. Ze vond het er prachtig en leerde er de taal. Nu is ze een volwassen vrouw, moeder. Ze werkt bij Feniks, de ontmoetingsplek voor alle vrouwen en nationaliteiten. In haar werk wil ze kracht geven aan vrouwen om ze een stap verder te helpen.

Dan neemt Laura Lubbers van IISG het woord. Ze doet onderzoek naar werk en opleiding van buitenlandse vrouwen. Ze zegt: “Het papieren archief is overgedragen, maar eigenlijk zit hier ook een heel archief, een levend archief van verhalen”. Ze wil heel graag in gesprek komen met deelnemers én het overgedragen archief bestuderen.

Twee medewerkers van Regionaal Archief Tilburg, Kaya van Dun en Astrid de Beer, gaan in op het belang van het bewaren. Regionaal Archief Tilburg bewaart van twaalf gemeenten de overheidsarchieven. Maar particuliere archieven zijn ook van groot belang. Die archieven, zoals van het CBV, vertellen een ander verhaal, vanuit de betrokkenen zelf.

Groepen uit de ZMV-community, woonwagenbewoner, queers, mensen met een beperking, daar is in archieven vaak niets van te vinden. Wel óver hen, niet ván hen. Door het archief van het CBV te bewaren, blijft deze geschiedenis bewaard. Niet-Nederlandse vrouwen zijn vaak dubbel onzichtbaar. Dit archief maakt ze voor de toekomst zichtbaar. Het toont aan toekomstige generaties op welke schouders zij staan. Maar dat kan alleen als je bewaart. Bewaar je ‘t niet, dan besta je later niet, no documents, no history.

Angela van de Kloof kwam 35 jaar geleden voor het eerst in het CBV. Dat je kunt fietsen is in veel landen helemaal geen gewoon gegeven. Zij kwam erachter dat fietsen belangrijk is voor bewegingsvrijheid, zelfstandigheid, zelfvertrouwen. Maar voor goede fietslessen heb je goede methodes nodig. Samen met anderen bij het CBV ontwikkelde Angela fietslessen. Die zijn zó goed aangeslagen, dat ze op veel plaatsen in Nederland en België werden en worden gebruikt. Het lesmateriaal kent weinig taal en veel illustraties. Door subsidie van de gemeente vanaf 1995 konden de lessen over heel Tilburg uitgebreid worden. Het was populair: er was constant een wachtlijst voor de fietslessen. Angela zag fietsen als vorm van vrouwenemancipatie en in 2003 won ze er een integratieprijs mee.

Aziza Aboulkacem was 12 toen ze bij het CBV kwam. Nu interviewt ze vrouwen van verschillende generaties die betrokken waren bij het CBV. Vrijwel elke vrouw die zich jong bij het CBV aansloot, leerde er nieuwe dingen, ontwikkelde zich, kreeg een baan, kon zich redden in de maatschappij. En dat dankzij de stimulerende rol van het CBV. Regelmatig wordt geuit dat de vrouwen zijn waar ze zijn, vanwege het CBV. Velen zien hun moeder als rolmodel, maar de vrouwen bij het CBV die hen verder hielpen, zijn óók hun rolmodellen. De een startte een eigen modebedrijf, de ander kwam terecht als decorateur in de televisiewereld van Hilversum en zo komen er vele andere voorbeelden voorbij.

Een gedeeld gevoel is dat het enorm jammer is dat het CBV niet meer bestaat. Feniks (Emancipatie Expertise Centrum in Tilburg) kan daarin wel een rol spelen. Jezelf zijn, jezelf ontwikkelen, saamhorigheid, dat was een kracht van CBV. Dat kan met middagen als deze, door elkaar te ontmoeten, naar elkaars verhalen te luisteren en samen te koken, eten, dansen en naar muziek te luisteren.

Vanaf 9 april 2026 is het archief van het CBV in te zien bij Regionaal Archief Tilburg, onder archiefnummer 1831. De totale omvang is bijna 2 meter en het bevat foto’s, notulen, programmaboekjes, rapporten, brieven, documenten over fietsvriendinnen, verslagen van belangrijke bezoeken, cursusmateriaal etcetera.

Mooi om te melden is dat er ook drie objecten zijn opgenomen in de collectie van Stadsmuseum Tilburg. Dat zijn het entreebord van het CBV, het kruispunt dat als lesmateriaal diende voor de fietslessen en een hesje dat gebruikt werd tijdens fietslessen.

Omroep Brabant was aanwezig tijdens de middag en maakte een verslag, dat ook op de site van de NOS werd geplaatst.

Snježana stelt een uitgave beschikbaar, opgesteld ter gelegenheid van de verhalenmiddag Sterke vrouwen, krachtige verhalen. Ze beschrijft daarin een reflectie en actualisering van interne en externe emancipatie, van theorie (1990) naar praktijk (2010). Lezers van onze website kunnen het downloaden.

Foto's op deze pagina zijn van Kaya van Dus en Jojanneke van Zandwijk. Op de laatste foto worden de overdrachtscontracten getekend met gemeentearchivaris Mathijs Timmermans

Workshop Zoek ’t uit - Archiefonderzoek voor beginners

Fri, 03 Apr 2026 07:00:09 Z

Regionaal Archief Tilburg lanceert op 22 april 2026 een ééndaagse workshop Zoek ’t uit. Het is een korte cursus archiefonderzoek voor beginners.

Wil je meer weten over het doen van archiefonderzoek, maar heb je helemaal geen voorkennis en weet je niet goed waar je moet beginnen? Dan is deze workshop zeer geschikt voor je.

In een dag leer je over verschillende bronnen binnen de archiefcollectie. Van elke bron krijg je te horen hoe die in elkaar steekt, hoe die is opgebouwd, wat je erin kunt vinden en hoe je gericht kunt zoeken. Meerdere medewerkers van het Archief zijn gespecialiseerd in deze bronnen en zij verzorgen de workshoponderdelen. Dat zijn er zeven in totaal:

Burgerlijke stand
Bevolkingsregisters en gezinskaarten
Doop-, trouw- en begraafregisters
Beeld en geluid
Notariële archieven
Oud schrift en Transkribus
Dorps-, stads- en gemeentebesturen

Elk onderdeel wordt afgesloten met een kleine zoekopdracht zodat je de nieuwverworven kennis meteen in praktijk kunt brengen.

Aan het eind van de dag krijg je een eindopdracht. Om die vragen te kunnen beantwoorden moet je de verschillende bronnen gebruiken om tot het antwoord te komen. Het echte werk dus!

De deelnemers krijgen veel informatie te verwerken. Daarom is er tijdens de dag ook een moment van ontspanning met een rondleiding in het archiefdepot.

Deelname is gratis, maar aanmelden is verplicht. Er is ruimte voor veertien deelnemers. Mail ons even na aanmelding of je een eigen laptop mee kunt nemen.

Praktische gegevens:

Locatie: Regionaal Archief Tilburg, Kazernehof 75 in Tilburg

Datum en tijd: woensdag 22 april van 9.00 tot 17.00 uur

Lunch: zelf meenemen. Koffie en thee is aanwezig

Kosten: geen

Parkeren: in parkeergarage 013 Tivoli (adres: Achter de Heuvel 3) of Heuvelpoort (adres: Heuvelpoort 353).

De Kaart van Zijnen stal de show

Wed, 18 Mar 2026 18:53:11 Z

Terugblik op drie cartografische dagen

Hoe het idee ontstond

Zomer 2025, burgemeester Weterings neemt afscheid. Wat geef je als archiefdienst aan een burgemeester als hij het stokje overgeeft aan een volgende burgemeester? Het idee ontstond bij ons om voor meneer Weterings de Kaart van Zijnen uit te rollen en hem een dagdeel de tijd te geven om de kaart in alle rust te bestuderen.

De afspraak voor de bezichtiging werd gemaakt: 11 maart 2026. Het kost nogal wat werk en spierkracht om deze kaart van 3.45 bij 4.45 meter uit het depot te halen en op een verantwoorde manier te laten zien. Als we al die moeite namen, waarom dan niet anderen ervan laten meegenieten?
En zo groeide het afscheidscadeau voor de scheidende burgemeester met een symposium over cartografie en twee kijkdagen voor iedere geïnteresseerde, 11 tot en met 13 maart 2026.

Symposium over cartografie

Het bleek een goede beslissing. Meneer Weterings genoot van de uren die hij bij de kaart doorbracht. Met een loep speurde hij naar vele details, terwijl medewerkers van Regionaal Archief Tilburg hem van informatie voorzagen.
11 maart in de middag was er een symposium met lezingen van Jeroen Bos, conservator kaarten & digitaal erfgoed bij de Vrije Universiteit Amsterdam (VU) en redactielid van het tijdschrift Caert-Thresoor en van Joost Op ’t Hoog, architectuurhistoricus en beleidsmedewerker monumenten en cultuurhistorie bij de gemeente Tilburg, en van onze collega's Martijn van Bommel en Marcel van de Wouw. 100 deelnemers luisterden aandachtig en konden de Kaart van Zijnen bewonderen.

Twee Kijkdagen

Donderdag 12 maart kwam Omroep Brabant langs voor een item over de Kaart. Dit werd diezelfde dag overgenomen door de NOS Journaal Regio (minuut 2.30). Ook schreven Brabants Dagblad en Indebuurt Tilburg over de Kijkdagen van Zijnen. Het bracht vele mensen op de been. In de twee kijkdagen trok de Kaart 900 bezoekers.

Er waren presentaties over het geo-refereren van de Kaart van Zijnen en over de restauraties van de Kaart door de jaren heen. Elk uur waren er rondleidingen langs de expositie met nog eens elf kaarten (reproducties). De expositie gaf een goed beeld van de ontwikkeling van Tilburg van 1760 tot nu. Bezoekers maakten kans op een tafellaken met de Kaart van Zijnen erop en op een reproductie van de kaart konden ze aangeven waar ze woonden, werkten of geboren waren.

Tijdens het symposium en de Kijkdagen samen ontvingen we 1000 bezoekers. Een oud-burgemeester en twee huidige burgemeesters, een groep studenten Cartografie uit Amsterdam, een groep van een architectenbureau, een groep studenten Ruimtelijke ontwikkeling, diverse cartografen en een wandelclub die hun route had aangepast om de Kaart van Zijnen te kunnen zien.

De medewerkers van Regionaal Archief Tilburg zijn enorm blij dat een origineel archiefstuk zóveel mensen op de been brengt. Dat lokale geschiedenis zo enorm leeft bij mensen uit de wijde omgeving, eigenlijk uit heel Nederland. We werden overstelpt door positieve reacties en bedankjes dat we dit organiseerden.

De geliefde kaart is nu weer opgerold, goed beschermd en terug in het archiefdepot. Het is een hele operatie geweest, maar we kijken er vol tevredenheid op terug.

Op onze socials plaatsten we veel foto's en filmpjes over de opbouw en de drie dagen met de Kaart van Zijnen. Extra leuk om dan deze 'aftermovie' te zien. Het geeft een goed beeld van het succes van de expositie van de kaart.

Foto's: Jasmijn van Broekhoven. Video: Kaya van Dun

Vacature: Medewerker Dienstverlening & informatievoorziening (32 uur)

Thu, 12 Mar 2026 09:46:16 Z

Houd je van geschiedenis en documentair erfgoed, krijg je energie van mensen écht verder helpen en zoek je een inhoudelijke functie met maatschappelijke waarde? Dan maken we graag kennis met je.

Regionaal Archief Tilburg beheert en ontsluit archieven van gemeenten en particulieren in de regio. Van de oudste oorkonde uit 1269 tot recente bestemmingplannen: We zijn het geheugen van onze regio, kenniscentrum voor het beheren van analoge en digitale informatie en expert op het gebied van regionale bronnen. We staan voor ons documentair erfgoed. Actief bouwen we aan toekomstbestendige dienstverlening en we slaan bruggen tussen bronnen en publiek. Wij doen dit onder meer door onderzoekers, inwoners en professionals te helpen bij het vinden van informatie en het beantwoorden van hun vragen. Voor het team dienstverlening zijn wij op zoek naar;

Medewerker Dienstverlening & Informatievoorziening (32 uur)

Wat ga je doen?

Als Medewerker Dienstverlening & Informatievoorziening ondersteun je onderzoekers bij hun zoektocht via chat, mail én in onze studiezaal. Je kent de weg binnen onze archieven en helpt anderen die te vinden. Je:

ondersteunt onderzoekers digitaal en in de studiezaal;
bouwt voortdurend aan je kennis van onze archieven en de regio;
verwerkt informatie in onze systemen en ontsluit zelfstandig kleine archieven;
levert input voor de online kennisbank en maakt deel uit van het webcareteam;
denkt mee over inhoudelijke vraagstukken op het gebied van openbaarheid en de AVG;
faciliteert bij openbaarmaking van archiefstukken en handelt scanaanvragen af voor zowel particulieren als gemeenten;
draagt, indien nodig, bij aan educatieve projecten/publieksactiviteiten en verzorgt rondleidingen;
draait ingeroosterde diensten (studiezaal, chat, incidenteel balie) en werkt nauw samen met je collega’s dienstverlening.

Wat breng jij mee?

Je bent nieuwsgierig, klantvriendelijk en maakt je makkelijk informatie en zoekwijzen eigen. Je vindt het leuk om complexe vragen te ontrafelen en mensen op locatie en digitaal goed te woord te staan. Interesse in het verleden en begrip van het belang van archieven is belangrijk. Verder heb je:

HBO werk- en denkniveau;
affiniteit met en bij voorkeur ervaring in/met werken met historisch bronmateriaal;
een zelfstandige, communicatieve, behulpzame en proactieve houding;
digitale vaardigheid en ben je comfortabel met onlinecommunicatie en sociale media;
kennis van en ervaring met collectiebeheersystemen is een pluspunt;
kennis van genealogie, paleografie en/of het kadaster strekt tot aanbeveling
de bereidheid om één avond per week (19.00–22.00 uur) vanuit huis chatdienst te draaien (valt binnen je 32 uur);
In principe aanwezig op kantoor tijdens de werkweek. We werken op dinsdag t/m vrijdag.

Je bent flexibel, zorgvuldig en denkt in oplossingen. Nauwkeurigheid en betrokkenheid vinden we belangrijk.

Wat bieden wij?

Een functie (32 uur per week) met maatschappelijke relevantie in een betrokken organisatie;
Een jaarcontract met uitzicht op verlenging;
Salaris conform schaal 9 cao Gemeenten. Overige arbeidsvoorwaarden volgens de Museum cao;
8% vakantiegeld, 3,4% eindejaarsuitkering;
201,6 vakantie-uren (op basis van 36 uur);
Pensioen via ABP;

Reiskostenvergoeding bij meer dan 12 kilometer enkele reis;
Volgen van de basiscursus Archivistiek

Regionaal Archief Tilburg wil een plek zijn waar iedereen zich welkom voelt. Diversiteit en inclusie hebben onze volle aandacht en we nodigen nadrukkelijk kandidaten van alle achtergronden uit om te solliciteren.

Interesse?

Wil je meer weten over het takenpakket? Dat kan. Neem contact op met Martijn van Bommel (06-13175545). Meer informatie in het algemeen? Bel de directeur van het Regionaal Archief Tilburg, Pauline van Hezik (06-11864783).

Graag ontvangen we je sollicitatie bestaande uit een cv en motivatie uiterlijk 31 maart 2026

Klik hier om te solliciteren

De eerste gesprekken worden gevoerd op vrijdag 10 april 2026. De tweede gesprekken op vrijdag 17 april 2026 in de ochtend.

Kom naar de Kijkdagen van Zijnen - 12 en 13 maart

Thu, 26 Feb 2026 10:28:44 Z

Keigroots, de Kaart van Zijnen keert terug! En hoe! Met twee kijkdagen, waarop iedereen langs kan komen in de studiezaal van Regionaal Archief Tilburg.
Het is een unieke kans om het origineel van deze gigantische kaart uit 1760 te zien. Op de kaart van ruim 3 bij 4 meter staat het grondgebied van de Heerlijkheid Tilburg en Goirle.
Meer informatie over de Kaart van Zijnen lees je elders op de site.

Tijdens de kijkdagen op donderdag 12 en vrijdag 13 maart staat bijna alles in ons archief in het teken van de Kaart van Zijnen. Van 10.00 tot 16.00 uur is de kaart en bijbehorende expositie op open inloop te bezoeken.

Tijdens je bezoek krijg je een beeld van de ontwikkeling van Tilburg in kaarten van 1760 tot 2026. De Kaart van Zijnen is uit 1760. De expositie van ruim 10 overige kaarten en plattegronden tonen de groei van de stad naar het Tilburg zoals we dat nu kennen. Deze kaarten komen uit de collectie van het BHIC in Den Bosch en uit onze eigen collectie.

We delen tentoonstellingsteksten uit, die bezoekers mee kunnen nemen naar huis. En ook zijn er presentaties over cartografie en de restauratie van de Kaart van Zijnen. Bij de expositie worden korte rondleidingen gegeven.

Programma op 12 en 13 maart:

10.00 uur:	start van de kijkdag
10.30 uur:	Presentatie Continuïteit en verandering. Gis-software en oude kaarten, door Martijn van Bommel, historicus en medewerker Regionaal Archief Tilburg
10.30 uur:	korte rondleiding
11.30 uur:	korte rondleiding
12.30 uur:	korte rondleiding
13.30 uur:	Presentatie De restauratie en conservering van de Kaart, door Marcel van de Wouw, conservator bij Regionaal Archief Tilburg
13.30 uur:	korte rondleiding
14.30 uur:	korte rondleiding
15.30 uur:	korte rondleiding
16.00 uur:	einde van de kijkdag

Als bezoeker maak je kans op een bijzonder cadeau: een tafellaken met de Kaart van Zijnen erop. Laat daarvoor je naam en email achter in de daarvoor bestemde archiefdoos. Na de kijkdagen trekken we daar een winnaar uit. Dineren met Zijnen, dan zit je nooit verlegen om conversatie!

Omdat we een redelijke drukte verwachten, gaan we de route door het gebouw wat strakker regelen dan je van ons gewend bent. Op die manier lopen we elkaar niet in de weg.

Als het regent kunnen jassen en tassen niet mee de studiezaal in. Graag deze opbergen in de garderobe. Eten en drinken in de studiezaal is niet toegestaan.

Zonder gebruik van een flits is fotograferen toegestaan. Regionaal Archief Tilburg laat tijdens de dagen ook foto’s maken. Wil je niet op beeld, geef dat dan aan bij degene met een camera.

Binnen ons gebouw is er een maximum aantal bezoekers van 250 toegestaan. Mocht het drukker worden, dan word je verzocht op het plein voor het gebouw te wachten.

Tip: neem een verrekijker mee om alle details op de kaart goed te zien!

Wandeling: het uitgaansleven van queer Tilburg in de jaren ’70 en ’80

Sun, 22 Feb 2026 23:00:00 Z

Loop mee op 26 maart

Zaterdag 9 december 2023 organiseerde Martin Luttikholt voor de eerste keer een stadswandeling langs vroegere plekken van het uitgaansleven van queers in de jaren 70/80 in Tilburg. Deelnemers leerden zo over hun stad en het LHBTI-leven van eerdere generaties. Waar gingen die uit als ze homo of lesbienne waren? Op welke plekken kom je de queergeschiedenis tegen in Tilburg?
De wandeling wordt mede georganiseerd door Regionaal Archief Tilburg en COC Tilburg-Breda en omgeving en gefaciliteerd door de gemeente Tilburg.

De wandeling, die regelmatig wordt herhaald, start in Regionaal Archief Tilburg, waar een schaarse collectie documenten te zien is, die laten zien hoe weinig er bewaard is van de LHBTI+ geschiedenis in Tilburg en omstreken. Bewaren is van belang, want no documents, no history. Daarna leidt Martin de deelnemers onder andere langs cafés, ontmoetingsplekken en het eerste pand van het COC van die tijd. Ook op de begraafplaats aan de Bredase Weg is een belangrijk verhaal over de queergeschiedenis van de stad te vertellen. De wandeling wordt afgesloten met een drankje. Geïnteresseerden moeten zich wel van tevoren aanmelden.

De wandeling is ruim 45 keer gelopen met wisselende groepen. Oud-burgemeester Weterings liep al eens mee, jonge ambtenaren van Brabantse gemeenten, medewerkers van de GGD, een queer wandelgroep, dagblad Trouw en vele, vele anderen.

Praktische informatie

Startpunt: Regionaal Archief Tilburg, Kazernehof 75

Programma:

15.30 uur: ontvangst in het archief met een inleiding en bezichtiging van archiefstukken
16.00 uur: start wandeling geleid door Martin Luttikholt
17.30 uur: einde wandeling bij Kim’s Kroeg, Piusplein 61

Maximaal aantal deelnemers: 20 personen

Deelname: gratis, maar aanmelden is verplicht

Meld je aan voor de eerst volgende wandeling:

Loop mee op 26 maartLoop mee op 26 maart

Bij de queer-wandeling hoort muziek uit de tijd waarover Martin vertelt. Beluister de muziek op Spotify.

Foto: Een eerdere queerwandeling voor café Peanuts - foto Margo van de Pas (gemeente Tilburg)

Terugblik op de Kaart van Zijnen in 2011

Tue, 17 Feb 2026 11:39:04 Z

De Kaart van Zijnen houdt de gemoederen bezig! Van 11 t/m 13 maart 2026 staat alles in ons Archief in het teken van deze immense plattegrond.

Maar dat is niet voor het eerst. In 2011 lieten we de kaart van ruim 3 bij 4 meter al opnieuw verpakken, conserveren en digitaliseren. Graag kijken we terug op vijftien jaar geleden. Hoe ging het toen ook alweer met die kaart?

De kaart is heel bijzonder, maar was destijds totaal onzichtbaar. Hij lag opgerold op een dikke rol en verpakt in papier op een veilige plek in het archiefdepot, maar niemand die ‘m ooit uitgerold zag. In 2010 ontstond het idee om dit ontoegankelijke archiefstuk toegankelijk en beschikbaar te maken. Digitalisering was eigenlijk de enige manier om dit te realiseren en als we dan toch bezig waren, wilden we de kaart één dag exposeren. Daar ging een héél traject aan vooraf.

In juli 2010 verplaatsten we de enorme rol van het archiefdepot naar de studiezaal, waar de kaart voor het eerst weer werd uitgerold. Het voelde als een ware schat die zich openbaarde. Digitalisering en conservering kon alleen gebeuren op andere plekken en daarvoor moest een betere rol en een kist gemaakt worden. Zonder dat was transport te kwetsbaar. Die rol kwam er, de kist werd getimmerd en het digitaliseringsbedrijf werd ingeseind. Zoiets groots was nog nooit gedigitaliseerd, maar ze waren daar niet bang voor een flinke uitdaging.

Restauratieatelier De Tiendschuur was betrokken bij het maken van de rol, digitaliseringsbedrijf Picturae bij de klus van het digitaliseren. Daarvoor reisden we eind januari 2011 samen met de kaart af naar Heiloo. Daar werd op een gigantische tafel de kaart aan de ene kant afgerold en aan de andere kant weer opgerold, onder de scanner. Meter voor meter verplaatsten we de scanner om elk vlak te scannen. De scans werden ter plekke gecontroleerd, want terugrollen om een gedeelte over te doen, was er niet bij.

Daarna kwam de kaart bij Restauratieatelier De Tiendschuur terecht voor conservering. Kleine losse stukjes werden weer vastgemaakt. De restauratoren moesten de klus liggend op een brug over de kaart uitvoeren. Anders was het middenstuk niet te bereiken!

Deze klus werd in maart 2011 geklaard. Op 6 april 2011 kwam de kaart toen weer helemaal fris en opgepept bij ons terug om het gebouw nooit meer te verlaten.

Op 17 juni 2011 was er een symposium voor genodigden en op zaterdag 18 juni was het archief open voor iedere geïnteresseerde om de kaart te bekijken, de Dag van Zijnen. We noteerden circa 1000 bezoekers! We hadden zelfs een wedstrijd: Zoeken in Zijnen, met bijzondere toponiemen die online op de Kaart van Zijnen opgezocht konden worden.

De medewerkers van ons archief en ook van Stadsmuseum Tilburg die er toen bij waren, herinneren zich dat evenement nog goed. Het was een plezier om de kaart tentoon te stellen, om het enthousiasme van de kijkers te zien, om mee te maken dat er zoveel interesse is voor oud cartografisch materiaal.

We verwachten dit op 11, 12 en 13 maart 2026 weer te kunnen ervaren, als we de kaart nog één keer uitrollen. Het idee begon als afscheidscadeau voor oud-burgemeester Weterings, maar mondde uit in allerlei extra programmaonderdelen: het symposium en twee kijkdagen. Wij kijken ernaar uit! Jij komt toch ook?

11 maart: 14.00 tot 17.00 uur symposium (al vol)

12 en 13 maart: 10.00 tot 16.00 uur kijkdagen bij de Kaart van Zijnen en een expositie over cartografie.

Eén miljard views op GIPHY-kanaal van BrabantinBeelden

Thu, 05 Feb 2026 11:33:07 Z

Oude Brabantse filmbeelden zijn een hit

Eind januari 2026 behaalde het foto- en filmplatform BrabantinBeelden een mooie mijlpaal: maar liefst één miljard views op het GIPHY-kanaal! Op dat kanaal vind je de leukste, mooiste en grappigste beelden uit Brabantse archiefcollecties. Oude filmfragmenten die al jaren op de plank lagen, worden daar als gifje elke dag duizenden keren bekeken en duiken op in WhatsApp-chats, Instagram Story’s en presentaties.

Kort maar krachtig

Een GIF (Graphics Interchange Format) is een bewegend plaatje van een paar seconden. Je kunt het gebruiken om je gevoel ergens over te uiten, om ergens op te reageren, of gewoon omdat je het een leuk clipje vindt. Het draait om eenvoud: kleine beelden met een sterke emotionele of humoristische lading die gebruikers willen delen.

BrabantinBeelden is een samenwerkingsverband van drie grote archiefdiensten: Brabants Historisch Informatie Centrum, Regionaal Historisch Centrum Eindhoven en Regionaal Archief Tilburg. Zij startten het GIPHY-kanaal iets minder dan vijf jaar geleden om oude bewegende archiefbeelden op een laagdrempelige manier aan te bieden voor hergebruik. En met succes, getuige de miljard views!

Op z’n Brabants

Op het GIPHY-kanaal vind je ook een collectie gifjes met Brabantse teksten en uitdrukkingen. Je vindt deze met de zoektermen 'BrabantinBeelden Brabants' of op de GIPHY pagina in de collectie Op z'n Brabants. Zeg het met een gifje, zeg het op z'n Brabants!

Het succes van de historische gifjes laat zien dat erfgoed niet altijd groots of zwaar hoeft te zijn om relevant te zijn. Soms zit de kracht juist in iets kleins zoals een blik, een gebaar of een paar seconden bewegend beeld. Met humor, creativiteit en experimenten kun je erfgoed nieuw leven inblazen en een plaats geven in de digitale cultuur van vandaag.

Omroep Brabant en IndebuurtTilburg besteedden er aandacht aan.

Keigroot(s): de Kaart van Zijnen keert terug - update

Thu, 22 Jan 2026 13:05:28 Z

Nieuws van 17 februari: het symposium is volgeboekt. In geval van afmeldingen komen er kaarten vrij voor anderen.

Nieuws van 4 februari 2026: er zijn 20 extra kaarten voor het symposium op 11 maart beschikbaar!

Symposium en kijkdagen
De ontwikkeling van Tilburg in kaarten, 1760-2026

Bij menig inwoner van de gemeenten Tilburg en Goirle gaan de ogen glimmen bij de naam ‘Kaart van Zijnen’. Het is het grootste archiefstuk uit de collectie van Regionaal Archief Tilburg en is bijna onmogelijk als origineel te bekijken. Degenen die de kans hadden oog in oog te staan met de originele Kaart van Zijnen, vergeten dat niet meer.
Van 11 tot en met 13 maart 2026 kunnen liefhebbers van (oude) kaarten hun hart ophalen, want dan rollen we de kaart nog een keer uit! De laatste keer dat we dat deden was in 2011.

De Kaart van Zijnen heet eigenlijk Kaarte der Heerlykheeden van Tilborg en Goirle opgenomen door Diederik Zijnen anno 1760. Het is een manuscriptkaart, met de hand getekend dus. Met een formaat van ruim 3 bij 4 meter! Het bestrijkt een gebied van Hilvarenbeek, Berkel en Enschot tot Gilze, Loon op Zand en zelfs een randje Breda. Bedenk daar wel bij dat het om de situatie van 1760 gaat. De genoemde plaatsen waren nog erg klein, soms zelfs een gehucht.

Diederik Zijnen

De maker van de kaart, Diederik Zijnen, kreeg hier opdracht voor van Gijsbertus Steenbergensis. Deze persoon had het grondgebied van de heerlijkheid Tilburg en Goirle gekocht in 1754. Gijsbertus bekleedde diverse hoge functies zoals rijksgraaf van Hogendorp, vrijheer van Tilburg en Goirle, rentmeestergeneraal van de domeinen in de stad en Meijerij van Den Bosch. Het kasteel dat in Tilburg stond liet hij afbreken en op dezelfde plek liet hij een nieuw kasteel bouwen als zijn woonhuis, passend bij de smaak van dat moment. Na 1754 gaf hij landmeter Diederik Zijnen de opdracht voor de immense kaart. Met grote precisie heeft Zijnen het gebied in kaart gebracht, met wegen, paden, waterlopen en vennen. Bebouwing gaf hij niet aan, hoewel die er toen al wel was.

Hoogstwaarschijnlijk hing de kaart in één van de ruimtes van het kasteel, van 1760 tot aan de verkoop van het kasteel in 1858. Gijsbertus kon daarmee aan elke bezoeker laten zien hoe groot zijn grondgebied was. Na de verkoop van het kasteel schijnt de kaart cadeau te zijn gedaan aan notaris Daamen die de verkoop regelde en via hem kwam de kaart later in het bezit van de gemeente Tilburg. En zodoende kwam de kaart uiteindelijk bij Regionaal Archief Tilburg terecht.

Keigroot(s)

Het is een bijzonder werk, mogelijk de grootste 18^e-eeuwse manuscriptkaart ter wereld, en één van de allergrootste archiefstukken van Nederland. Kaarten spreken daarnaast tot de verbeelding, het zijn conversatiestukken en ze kunnen een belangrijke bron zijn om de huidige situatie van je woonplaats te snappen.
Regionaal Archief Tilburg is zich bewust van het belang en de aantrekkingskracht van de Kaart van Zijnen. In 2011 bracht het honderden mensen op de been. In maart 2026 kan dit weer gebeuren.

Programma 11, 12, 13 maart

Op woensdag 11 maart is er in de middag is een symposium over cartografie. Op 12 en 13 maart staan de deuren van 10.00 tot 16.00 uur open voor geïnteresseerde bezoekers. Dan zijn er korte presentaties, rondleidingen langs andere geëxposeerde kaarten en uiteraard is de originele Kaart van Zijnen te bekijken. Het thema is De ontwikkeling van Tilburg in kaarten, 1760-2026. Een tip: neem een verrekijker mee om alle details op de Kaart van Zijnen goed te zien!

Tijdens het symposium op 11 maart verwelkomen we de volgende sprekers:

Jeroen Bos, conservator Kaarten & Digitaal Erfgoed VU Amsterdam, met een lezing over de atlas van Blaeu en een zakatlasje uit de 18e eeuw
Martijn van Bommel, historicus en medewerker Regionaal Archief Tilburg, over het gebruik van GIS-software en oud kaartenmateriaal
Joost Op ’t Hoog, architectuurhistoricus en beleidsmedewerker monumenten en cultuurhistorie bij de gemeente Tilburg, met een lezing over de ruimtelijke ontwikkeling van Tilburg na de Kaart van Zijnen
Marcel van de Wouw, projectleider Conservering en restauratie, over het restaureren van de kaart van Zijnen

Voor het symposium is ruimte voor 100 personen.

Meld je aan voor het symposium

Deelname is kosteloos.
Het symposium loopt van 14.00 tot 17.00 uur (inloop vanaf 13.30 uur) en vindt plaats in de studiezaal van Regionaal Archief Tilburg.

De kijkdagen op 12 en 13 maart lopen van 10.00 tot 16.00 uur. Kijk elders op de site voor meer praktische informatie over de Kijkdagen.

Houd de website en socials van ons archief in de gaten. De komende tijd blijven we je op de hoogte houden over het evenement Keigroot(s): de Kaart van Zijnen komt terug.

Lees ook de Terugblik op de Kaart van Zijnen in 2011

Frans Manni ontvangt koninklijke onderscheiding

Tue, 20 Jan 2026 23:00:09 Z

Zaterdag 17 januari 2026 was het een feestelijke dag in Udenhout. Frans Manni, een van onze vrijwilligers, werd in het zonnetje gezet en ontving uit handen van locoburgemeester Maarten van Asten een lintje. Hij mag zich nu officieel Lid in de Orde van Oranje-Nassau noemen. Een bijzondere erkenning voor zijn jarenlange inzet als vrijwilliger bij Regionaal Archief Tilburg en talloze activiteiten in de gildewereld.

Frans is sinds 2009 actief als vrijwilliger bij Regionaal Archief Tilburg. Hij is een van de drijvende krachten achter de groep vrijwilligers die zich ontfermt over onze collectie bidprentjes. In 2023 rondde de bidprentjesploeg een groot project af waarbij alle (destijds nog) 160.000 bidprentjes systematisch zijn nagelopen, gecontroleerd en weer op de goede plek gezet zijn. Een enorme klus waar Frans en zijn team met recht trots op mogen zijn.

In de 17 jaar dat Frans actief is bij het archief groeide de collectie van 50.000 naar meer dan 179.000 bidprentjes. En de collectie blijft groeien: bijna elke week ontvangen we nieuwe prentjes. Frans zoekt ook actief binnen zijn netwerk naar nieuwe prentjes om de collectie aan te vullen.

Bidprentjes zijn een belangrijke genealogische bron. Het zijn namelijk documenten waar geen openbaarheidsbeperkingen op rusten. Hierdoor is het mogelijk om gegevens te achterhalen die in registers van de burgerlijke stand bijvoorbeeld nog niet openbaar zijn, zoals overlijdensdata van minder dan 50 jaar geleden.

De volledige collectie bidprentjes is op naam doorzoekbaar via de Zoek een persoon-functie op onze website. Bezoekers kunnen kosteloos per mail scans van de bidprentjes aanvragen. Frans haalt de aanvragen op bij de archiefcollega’s, verzamelt vervolgens alle prentjes uit het depot én bergt de bidprentjes vervolgens weer op. De scanservice is een dienst waar onze bezoekers dankbaar gebruik van maken, maar die we onmogelijk aan zouden kunnen bieden zonder de hulp van Frans en zijn team vrijwilligers van de bidprentjesploeg. Naast zijn vrijwilligerswerk op het archief is Frans ook zeer actief in de gildewereld. Tussen 1966 tot 1996 was hij lid en schutter bij scherpschuttersvereniging St. Maurits en sinds 1996 is hij lid bij het gilde Sint Antonius-Sint Sebastiaan in Udenhout. Frans is in 2021 bij het traditionele koningschieten koning van het gilde geworden. Hij heeft deze positie vier jaar bekleed. Daarnaast is hij sinds 2006 webmaster van de site van de Federatie van Scherpschutters.

Het lintje werd uitgereikt op de jaarlijkse statiedag van het gilde, waar een totaal verraste Frans het eremetaal opgespeld kreeg door locoburgemeester Maarten van Asten. Daarna was er een receptie waarbij Frans uitgebreid gefeliciteerd werd door familie, gildegenoten en archiefcollega’s. Tot slot was er een vendelgroet om Frans en enkele andere gildegenoten te eren.

We feliciteren Frans van harte met zijn welverdiende lintje! We zijn ontzettend trots op hem en bedanken hem voor alles wat hij betekent voor iedereen op het archief, maar ook voor zoveel mensen daarbuiten.

Foto’s door Maria van der Laak-Verschuren, Pauline van Hezik en John van Erve

Ons jaaroverzicht van 2025

Fri, 19 Dec 2025 08:00:10 Z

Regionaal Archief Tilburg sluit wederom een zeer actief jaar af. Tijd om even terug te kijken naar de belangrijkste mijlpalen en opzienbarendste feiten.

In januari waren we klaar met een onderzoek naar de V-wapens die tijdens de Tweede Wereldoorlog in Tilburg zijn ingeslagen. Al deze data zijn toegevoegd aan de al rijk gevulde site Tilburg WO2 op de Kaart. Hulde aan de deelnemers van deze onderzoeksgroep!

De BouwDossierApplicatie werd uitgebreid met vergunningen uit Baarle-Nassau en Alphen-Chaam en bouwtekeningen van Hilvarenbeek.

Ook kwamen er diverse interessante aanwinsten binnen, zoals die van de Vrouwensportschool Kwidam, waar van 1988 tot 2021 (33 jaar lang!) sportlessen werden gegeven voor vrouwen. Nog zo’n mooie aanwinst: de archieven van WAVA (Werkbedrijf Arbeid voor Allen) uit oosterhout. Of wat dacht je van de glasnegatieven van de moord op Marietje Kessels. Jarenlang waren ze bewaard bij het NFI, maar nazaten van de fotograaf van die beelden wilden dat ze voor de eeuwigheid bewaard werden in Tilburg. Marietje was weer thuis.

Een bericht waar we erg vrolijk van werden was de uitkomst van het publieksonderzoek naar onze dienstverlening. Ruim 150 mensen deden in 2024 mee aan een onderzoek over onze dienstverlening. Onze medewerkers werden gewaardeerd met een 9,2. Goed gedaan, dienstverleners!

We werden een beetje stil van het bericht dat Unesco dat ze het dagboek van Helga Deen uit onze collectie wilden toevoegen aan het Memory of the World Register. Unesco-status voor een Tilburgs archiefstuk, fat is best bijzonder. Dank ook aan gemeentearchivaris Yvonne Welings voor haar inzet hiervoor.
Van diezelfde gemeentearchivaris namen we in november afscheid vanwege haar pensionering. We zullen haar inzet missen. Pauline van Hezik, onze directeur, noemde Yvonne een vakvrouw, bevlogen en hartelijk, met eindeloze veerkracht.

Pauline was in september alweer een jaar lang de directeur van Regionaal Archief Tilburg. Ze blikte terug op een succesvol eerste jaar.

Nog iemand van wie we afscheid namen: Burgemeester Weterings. De aankondiging van zijn afscheid deed een beetje pijn. Een burgervader met zo’n groot hart voor geschiedenis is fijn voor een archief. We werkten samen met Stadsmuseum Tilburg mee aan zijn afscheid in het Paleis.

Vier keer verscheen er een nieuw artikel in de serie Frequently Forgotten Files en vijf nieuwe afleveringen van de podcast De DepotShow verschenen online. We deden ongeveer twaalf keer mee aan de Queerwandeling en waren participant in de Queer Maand van de Geschiedenis.

En weet je nog het Clijsen weekend? 5 en 6 april was ons gebouw de centrale plek voor een ode aan het werk van glazenier Piet Clijsen. Ook op drie andere plekken in de stad was er aandacht voor zijn werk. We werkten hierin nauw samen met Stadsmuseum Tilburg en de familie Clijsen. Tijdens het weekend werden ruim 850 bezoekers geteld.

chrijver Maarten van Riel was twee keer te gast (naast de vele keren dat hij als onderzoeker in de collecties kwam speuren). Hij won in april de Lanciersprijs en kwam in november terug voor een lezing.

De jaarlijkse Open Dag besteedden we dit jaar aan de gemeente Dongen. Twee heemkundekringen waren erbij aanwezig en wethouder Timm kwam de taart mee aansnijden. Een zeer geslaagde dag (ruim 115 bezoekers), waarin de geschiedenis van Dongen centraal stond.

Nog zo’n knaller was het symposium over de archieven van het dorpsbestuur. De studiezaal (ruim 90 deelnemers) zat vol geïnteresseerden voor de lezingen, workshops en bezoek aan het depot.

Daarnaast ontvingen we verschillende groepen zoals studenten, bibliotheek medewerkers, een vrouwengilde, geschiedenisdocenten van Fontys.

We bezochten ‘onze’ twaalf gemeenten om met ze van gedachten te wisselen over het e-depot, opslag van archiefmateriaal en plannen voor de toekomst. Ook hielden we twee kennissessies voor de gemeenteambtenaren. De gemeente Tilburg huurde onze studiezaal regelmatig voor de introductiebijeenkomst van nieuwe ambtenaren. Bij ons worden ze ‘bijgespijkerd’ over de historie van de gemeente.

Rest ons iedereen een zalige kerst te wensen, een mooi uiteinde en goed begin van het nieuwe jaar. Zin in sfeervolle filmbeelden van vroeger? Kijk dan vooral het kerstfilmpje van BrabantinBeelden!

Afscheid van een weergaloze archivaris: Yvonne Welings

Tue, 18 Nov 2025 09:33:16 Z

Op vrijdag 7 november 2025 namen we in het stadhuis officieel afscheid van onze gewaardeerde collega gemeentearchivaris Yvonne Welings. 24 jaar eerder kwam ze in dienst van de gemeente Tilburg, met ons gebouw aan de Kazernehof als werkplek. Ook al was Yvonne in dienst van de gemeente Tilburg en valt onze archieforganisatie onder de Stichting Mommerskwartier, we beschouwden elkaar als zeer naaste collega’s. Daarnaast was er inhoudelijke samenwerking vanuit haar formeel en ons feitelijk beheer van archieven gebaseerd op de Archiefwet.

Foto links: Yvonne Welings tijdens een presentatie 2024

In de beginjaren van Yvonne bij de gemeente Tilburg, was onze archiefdienst nog gepositioneerd onder de gemeente. In 2007 werd Stichting Mommerskwartier opgericht en was de verzelfstandiging van de archiefdienst een feit. Yvonne heeft dit proces als hoofd archiefbeheer van nabij meegemaakt.

De archieforganisatie waar zij over waakte, startte met 6 gemeenten en in haar looptijd breidde het werkgebied zich uit naar 12 gemeenten. De naam wijzigde van Stadsarchief naar Regionaal Historisch Centrum Tilburg naar Regionaal Archief Tilburg.

Foto rechts: Yvonne bij de overdracht van het Willem II-archief in 2019

Een belangrijk verschil voor degenen die medewerkers werden van Mommerskwartier en voorheen gewend waren aan de werkwijze binnen de gemeente Tilburg, was de cultuur en werkwijze. Van ambtenarenorganisatie naar een stichting waar ook Textielmuseum onder was gepositioneerd bijvoorbeeld. Van onderdeel uitmaken van de overheidsadministratie met bijbehorende regels over informatiebeheer naar het feitelijk gaan beheren van overgebrachte en geacquireerde archieven. Van niet alleen wettelijke verplichting ook naar het delen van cultuurhistorisch documentair erfgoed met publiek. Dat vereiste een omslag in de manier van werken en denken, die Yvonne als gemeentearchivaris samen met de betrokken medewerkers binnen de stichting heeft vormgegeven.

In de loop der jaren hebben we samen veel meegemaakt. De reorganisatie in 2014, verbouwingen aan het pand, interne verhuizingen, vertrekkende en ook nieuwe collega's. Yvonne speelde een grote rol in onder andere acquisitie van nieuwe archieven, of het nu overheidsarchieven waren of archieven van particulieren. Samen geven zij vorm aan de geschiedenis van de regio Tilburg.

Foto links: Yvonne Welings en Arjan van Loon tijdens een bijeenkomst 2016

Foto onder: Pauline van Hezik en Yvonne Welings bij Unesco 2025

Yvonne was betrokken bij de acquisitie van niet de minste archieven, zoals het dagboek van Helga Deen, ook wel de Tilburgse Anne Frank genoemd. Mede door haar inzet kreeg dit dagboek in 2025 de erkenning door Unesco. Of wat dacht je van het archief van Bas Zijlmans (archivaris van Geertruidenberg), het archief van Persbureau Van Eijndhoven (tienduizenden negatieven en dia’s). En dat geldt ook voor het archief van de Textielfabrieken Van Puijenbroek uit Goirle. Zeer bijzonder is dat de Tilburgse Marietje Kessels na 125 jaar in 2025 weer thuiskwam in Tilburg door de overbrenging van vier glasnegatieven vanuit het NFI. Eén van de laatste overbrengingen van overheidsarchieven zijn de 200 meter archieven van de ABG-gemeenten (Alphen-Chaam, Baarle-Nassau en Gilze en Rijen). Dit is slechts een greep uit belangrijke aanwinsten. Stuk voor stuk belangrijke bronnen waarmee we documentair erfgoed van Tilburg en omstreken voor de toekomst veilig hebben gesteld. Een resultaat waar we trots op zijn en aan Yvonne veel dank verschuldigd.

Foto onder: Yvonne bij de overdracht van het archief van Van Puijenbroek, 2024

Naast al dit werk was Yvonne de laatste jaren een bevlogen kracht bij de VNG (Vereniging Nederlandse Gemeenten) wat haar veel actuele kennis opleverde, die ze vervolgens gul deelde. Ze gaf vorm aan het platform voor archivarissen: BREED. Ook regionaal was ze overal van op de hoogte, en had een groot netwerk. Als collega was Yvonne heel sociaal. Zodra er iets te vieren was, als collega's trouwden of een kindje kregen, schonk ze daar direct aandacht aan. Hoe? Door op bezoek te gaan, app-jes te sturen of hele lieve kaartjes.

Collega Jean-Paul Korst zegt over Yvonne: “Zij heeft er mede voor gezorgd dat Regionaal Archief Tilburg als middelgroot archief op een hoog niveau staat in ons land. Naast dat ze veel kennis en wijsheid heeft van de historie van deze regio, kunst en cultuur, van relevante wetgeving en ontwikkelingen, is ze vooral een sociaal mens. Ze staat altijd voor iedereen klaar, of het nu binnen of buiten werktijd is, dat maakt niet uit. Dat alles maakt haar bijzonder. Wat ik me vooral zal herinneren is haar schaterlach, want dat hoorden we door het hele gebouw! Ze gaat gemist worden.”

Directeur Pauline van Hezik kent Yvonne al heel lang: "Ze is een vakvrouw, bevlogen en hartelijk, met eindeloze veerkracht. De inzet voor onze archiefcollectie is heel groot geweest, uniek. Yvonne, dankjewel voor alles dat je nalaat."

Foto hiernaast: Pauline van Hezik tijdens het afscheid van Yvonne op 7 november 2025

Wij, collega’s van de Kazernehof 75, bedanken haar voor haar jarenlange en tomeloze inzet. Yvonne zal het archiefvak niet helemaal loslaten en we hopen haar zeker hier en daar nog te treffen. Gelukkig maar!

#11 Einde restauratie- en digitaliseringsproject Schepenbank Tilburg en Goirle

Fri, 23 Dec 2022 11:30:40 Z

In 2017 zijn we gestart met de voorbereiding om archief 14 Schepenbank Tilburg en Goirle 1408-1811 in een betere materiële staat te brengen en vervolgens te digitaliseren. Vooral omdat het een van de meest geraadpleegde archieven is voor onderzoekers. Dat betekent restaureren, schoonmaken, verpakken, digitaliseren en tenslotte digitaal beschikbaar stellen. Deze week was het zo ver en zijn de laatste scans op onze website geplaatst, waarmee er een einde is gekomen aan dit project wat meer dan 5 jaar heeft geduurd. Een enorme prestatie die niet mogelijk was geweest zonder het Nationaal Programma voor het Behoud van het Papieren Erfgoed Metamorfoze, waarvoor we zelfs 2x subsidie van hebben mogen ontvangen. De eerste keer voor de eerste 50 meter en de andere keer voor de overige 51 meter. In totaal is er dus 101 meter aan stukken van de Schepenbank gewerkt.

Deel 1: inventarisnummer 1 t/m 8095
Vijf jaar geleden werd de subsidieaanvraag bij Bureau Metamorfoze voor het eerste gedeelte ingediend en goedgekeurd, waarna een projectplan werd gemaakt. Op 22 mei 2018 vond het startgesprek plaats, waarbij het doel is om afspraken te maken over de uitvoering van dit project voor een goed verloop. Daarnaast spitst het zich op de tijdsplanning en de bijzonderheden van het materiaal en de werkzaamheden. De betrokkenen hierbij waren: Bureau Metamorfoze, de Koninklijke Bibliotheek, restauratieatelier DP Conservation, het digitaliseringsbedrijf Karmac en Regionaal Archief Tilburg. En als alle afspraken zijn vastgelegd kon met de uitvoering worden begonnen en dat is het doorlopen van een proefbatch van 1 meter archief voor zowel het gehele conserverings- als digitaliseringsproces. Die uitkomst geldt als graadmeter voor de overige 49 meter.

Het conserveren en restaureren van de archiefstukken door DP Conservation ging als een trein. Maar tijdens het digitaliseren kwamen er onvoorziene omstandigheden op ons pad met het digitaliseringsbedrijf, waardoor we op zoek moesten naar een nieuwe digitaliseerder. Dit werd Picturae. Maar dat betekent wel vertraging en een nieuw startgesprek met alle betrokkenen wat op 14 maart 2019 plaatsvond gevolgd door eenzelfde proefbatch. En dat ging zo goed dat Picturae alles in het werk heeft gesteld om de achterstand die in het project ontstaan was, weg te werken. En dat betekent dat het digitaliseringsproces van dit gedeelte van Schepenbank Tilburg en Goirle eind 2019 helemaal was afgerond. Wat een prestatie. Vervolgens stonden in februari 2020 alle ruim 160.000 scans op onze website en kon iedereen er gebruik van maken.

Deel 2: inventarisnummer 8096 t/m 10288
In de zomer 2019 was al begonnen met de voorbereiding voor het tweede gedeelte van de Schepenbank wat 51 meter in beslag nam. Vervolgens werd er subsidie aangevraagd en gehonoreerd, waardoor eind 2020 begonnen kon worden met de uitvoering ervan. Dit werd vooraf gegaan door het bekende startgesprek wat op 9 september van dat jaar in Middelburg plaatsvond. Reden daarvoor is dat Regionaal Archief Tilburg het Zeeuws Archief gekozen heeft als restauratieatelier én voor de projectorganisatie en daarnaast is Art in Print naar voren geschoven als digitaliseringsbedrijf dat in hetzelfde pand zit als van het Zeeuws Archief. Na een succesvolle proefbatch van het Zeeuws Archief in november konden ze de zogenaamde eerstelijnsconservering van de rest van archief verder uitvoeren wat tot eind 2021 duurde. Maar de proefbatch van Art in Print duurde wat langer en dat had alles te maken met corona. In januari 2021 had het digitaliseringsbedrijf het al klaar en moest toen nog voor de technische controle naar de Koninklijke Bibliotheek. Maar medewerkers aldaar mochten vanwege de pandemie maanden niet naar het werk. Door middel van een ontheffing kon pas op 19 april 2021 de controle plaatsvinden. Na goedkeuring ging Art in Print eindelijk met de overige 50 meter aan de slag en ander half jaar later, in september 2022, was het afgerond. Tenslotte moesten alle 214.000 scans die toen gemaakt werden, allemaal nog goedgekeurd worden wat maanden in beslag nam. Afgelopen week kwam daar een einde aan en konden we ze digitaal beschikbaar stellen op onze website.

Na ruim vijf jaar is één van de meeste geraadpleegde archieven van Regionaal Archief Tilburg online gekomen. In totaal bestaat Schepenbank Tilburg en Goirle 1408-1811 uit 101 meter aan archiefstukken, 10.288 inventarisnummers en circa 375.000 scans. Niet normaal. Maar het resultaat mag er wezen. Een archief om je vingers bij af te likken en zo ontzettend belangrijk voor onderzoekers. Zoals op zoek gaan naar criminele verhalen uit het verleden, strafprocessen, historische rechtspraken, etc. Neem er een kijkje en ontdek dit archief dat ruim 400 jaar beslaat! Heel veel plezier ermee.

Bezoek de studiezaal: maak een afspraak

Mon, 26 Sep 2022 22:00:00 Z

Onze studiezaal is open op dinsdag en vrijdag van 9.30 tot 17.00 uur. Wil je onderzoek komen doen, maak dan van te voren een afspraak. Zo kunnen wij ons voorbereiden op jouw komst door bijvoorbeeld de stukken alvast klaar te zetten.

Wil je zeker zijn dat alle stukken aanwezig zijn? Zorg dan dat je vijf werkdagen van te voren jouw afspraak hebt gemaakt. Een afspraak maken kan via info@regionaalarchieftilburg.nl.

In de bibliotheek vind je een uitgebreide selectie publicaties over de plaatsen uit ons werkgebied.
Op dagen dat de studiezaal niet in gebruik is voor onderzoek, kunnen er evenementen plaatsvinden.
Als je komt kun je meteen de wand bekijken met afbeeldingen uit de fotocollectie: muurschilderingen in Tilburg, gefotografeerd door Maria van der Heyden

Alle dorpsfilms uit de jaren 50 en 60 nu op één plek online

Fri, 22 Apr 2022 07:04:00 Z

Brabantse dorpsfilms op de kaart

BrabantinBeelden (een initiatief van het BHIC) verzamelt Brabantse dorpsfilms uit de jaren 50 en 60 van de vorige eeuw, vastgelegd bij de landelijke Filmactie van zakenman Johan Adolfs. Al deze films - op dit moment zijn het er al ruim 50 - zijn nu voor iedereen online te bekijken op Brabantse dorpsfilms op de kaart. En het mooie is: er worden steeds weer nieuwe dorpsfilms ontdekt, dus dat aantal blijft groeien.

“Verloren gewaande 8mm-filmrollen, een VHS die niet meer afgespeeld kan worden en dvd's die al jaren in een doos op zolder liggen. Dankzij onze oproep van februari - waarbij we op zoek waren naar deze Adolfsfilms - hebben we al veel van deze vergeten dorpsfilms teruggevonden”, vertelt Mathilde Min, beeldredacteur bij BrabantinBeelden. Je ziet niet alleen hoe jouw dorp en dorpsgenoten er zo’n 65 jaar geleden uitzagen, maar ook hoe het leven was in omliggende plaatsen en zelfs in heel Brabant.

Ga voor al die Brabantse dorpsfilms naar www.brabantinbeelden.nl/dorpsfilms.

Adolfsfilms

Ruim 1.500 Nederlandse dorpen zijn tussen 1948 en 1970 door zakenman Johan Adolfs op film vastgelegd. Ook in Brabant filmde zijn ‘Landelijke Filmactie’ honderden plaatsen. Beeldredacteur Kaya van Dun: “En passant registreerde hij hiermee een wereld die er niet meer is. Een melkboer die verse melk aan huis brengt, fietsende en spelende kinderen in een rustige straat. Een man die het gazon harkt terwijl zijn vrouw de ramen lapt…” De muziekvereniging, sportclub, bond van plattelandsvrouwen - of een andere lokale partij - betaalde de film en vrijwel iedere dorpsgenoot komt wel even in beeld. De film werd in de zomer opgenomen en als de film in de winter af was, kocht iedereen een kaartje om naar zichzelf en de buren te komen kijken tijdens een filmavondje. Hilariteit alom en succes verzekerd.

Zoektocht gaat door

Brabantse dorpsfilms op de kaart is nog niet compleet. Wordt een nieuwe dorpsfilm gevonden, dan wordt deze toegevoegd aan de lijst. De originele 8mm-filmrollen, maar ook kopietjes op VHS of dvd, zwerven soms nog rond. Er zijn al veel dorpsfilms teruggevonden, maar nog zeker niet allemaal. Alle films die teruggevonden worden, komen bij elkaar op de website. Iedereen kan ze zo gemakkelijk terugzien, want alle gevonden films zijn online te bekijken. Veel kijkplezier!

Help mee!

Namens het BHIC doen we graag een oproep: ben je zelf nog in het bezit van zo'n film of ken je iemand die er nog een heeft, zoals de heemkundekring of harmonievereniging? Neem dan contact op, zodat de collectie uitgebreid kan worden. Je kunt mailen of bellen met Mathilde Min en Kaya van Dun van BrabantinBeelden, telefoon 073 681 85 00, e-mail: info@brabantinbeelden.nl.

Bouwtekeningen Dongen en 's-Gravenmoer beschikbaar

Thu, 08 Jul 2021 11:21:10 Z

Voor een bouwtekening van vóór 2010 van een pand in de gemeente Dongen hoef je voortaan niet meer naar het gemeentehuis of Regionaal Archief Tilburg. De bouwdossiers zijn inmiddels gedigitaliseerd. Op onze website kun je de bouwtekeningen nu direct, vanuit je luie stoel, raadplegen. Je bekijkt ze op: bouwdossiers.regionaalarchieftilburg.nl, via de door het archief ontwikkelde bouwdossierapplicatie (BDA).

Vooral archieven van bouwvergunningen kunnen rekenen op een grote belangstelling. Doorgaans zijn huiseigenaren die gaan verbouwen op zoek naar deze documenten, of aannemers die projecten willen uitvoeren op basis van de originele bouwtekeningen. Online raadplegen is nu mogelijk door de digitalisering van de bouwvergunningen Dongen voor de periode van 1900 tot 2010 en die van de voormalige gemeente ’s Gravenmoer tot en met 1996.

Regionaal Archief Tilburg en de gemeente Dongen zijn met dit project gestart in 2019. In totaal ging het om 20.274 dossiers van bouwvergunningen Dongen en nog eens 1794 dossiers van panden in ’s Gravenmoer. Het is eenvoudig documenten te vergroten, te downloaden en documenten op een plattegrond weer te geven. Alle bouwtekeningen van vóór 1940 zijn zonder probleem door eenieder te raadplegen. Voor een recentere tekening (waarop auteursrecht kan rusten), is nog een online aanvraag nodig. Dit gaat gemakkelijk via de BDA.

Regionaal Archief Tilburg dankt de gemeente Dongen voor de fijne samenwerking en hoopt dat vele andere gemeenten dit voorbeeld volgen.

10 jaar Wiki

Tue, 01 Jun 2021 14:50:30 Z

Dit jaar is het precies een decennium geleden dat de Wiki Midden-Brabant (voorheen Tilburg Wiki) ontwikkeld werd en online ging.

Tien jaar geleden is de Wiki (toen nog: Tilburg Wiki) door Stadsmuseum Tilburg en Regionaal Archief Tilburg ontwikkeld als een informatieplatform over Tilburg. Dat was er eerder niet. Het Tilburgs Lexicon diende als basis voor de Wiki. Er werden in de beginjaren regelmatig ‘Wikiwerkdagen’ georganiseerd. Ook de resultaten van verschillende onderzoeksprojecten zoals ‘Geboren in 1809’ en ‘Twee Eeuwen Tilburgse Textiel’ zijn in de Wiki opgenomen.

Het genealogieproject ‘Geboren in 1809’ – uitgevoerd in 2009- was overigens onze eerste kennismaking met een wiki: In 2009 was het 200 jaar geleden dat Lodewijk Napoleon Tilburg stadsrechten verleende. Om dit heuglijke feit niet onopgemerkt voorbij te laten gaan, organiseerde Regionaal Archief Tilburg, samen met de Nederlandse Genealogische Vereniging (NGV) afdeling ’s-Hertogenbosch-Tilburg, het onderzoeksproject ‘Geboren in 1809’. Voor dit project is er een wikistructuur gemaakt waarin de ca. 60 vrijwilligers hun onderzoeksresultaten konden toevoegen.

De Wiki is in de loop van de jaren organisch gegroeid. De naam Tilburg Wiki dekte de lading niet meer en is eind 2018 gewijzigd in ‘Wiki Midden-Brabant’. Verschillende heemkundekringen uit de regio zijn de afgelopen jaren actief geworden in de Wiki Midden-Brabant. De aanleiding was in de meeste gevallen de start van een website van Erfgoed op de Kaart. De content van die website is geplaatst in de Wiki Midden-Brabant. Geertruidenberg, Udenhout, Raamsdonksveer en Gilze en Rijen hebben een eigen wiki-portaal, net als TilburgUniversity. Alle portalen en uitgelichte onderwerpen zijn vanaf de hoofdpagina van de wiki snel te vinden. De Wiki Midden-Brabant is – op onze website na- het meest gebruikte medium om historische informatie over Tilburg e.o. te vinden.

Momenteel zijn we bezig met het wikiproject ‘Bevrijd van de Vergetelheid’ om alle oorlogsslachtoffers uit de Tweede Wereldoorlog een levensbeschrijving én een gezicht te geven. Hoewel het meer dan 75 jaar geleden is dat er een einde kwam aan de Tweede Wereldoorlog blijft het belangrijk de slachtoffers te herdenken. Door hun verhaal te vertellen willen we de slachtoffers eren en de herinnering aan hen levend houden. Alle Tilburgse oorlogsslachtoffers zijn opgenomen in de Wiki Midden-Brabant en we streven er naar van ieder een levensbeschrijving én foto op te nemen.

Kortom: de wiki is door de jaren heen flink veranderd, maar er is al die tijd één constante gebleven in de persoon van Dennis Dekker. Dennis is al vanaf het allereerste begin bij de Wiki betrokken als ondersteuner. Hij begeleidt vrijwilligers en heemkundekringen, lost problemen op, instrueert en adviseert.

Klachtenregeling Regionaal Archief Tilburg

Fri, 30 Apr 2021 22:00:00 Z

De medewerkers van het archief doen hun best je zo goed mogelijk te helpen. Is er toch iets gebeurd waar je een klacht over wilt indienen? Dat kan per e-mail naar info@regionaalarchieftilburg.nl of per post naar:

Regionaal Archief Tilburg
t.a.v. hoofd archief
Postbus 4265
5004 JG Tilburg

Geef daarin zo duidelijk mogelijk de volgende zaken aan:

De datum waarop de klacht zich voordeed en (indien van toepassing) met welke medewerker je contact hebt gehad in de betreffende situatie
Een feitelijke omschrijving van je klacht
Wat je een goede oplossing zou vinden voor jouw klacht

Bevat je klacht een opmerking over een archiefstuk? Zo ja, geef dan ook de volgende informatie over dat archiefstuk door:

Toegangsnummer

Inventarisnummer

Anonieme klachten kunnen we niet in behandeling nemen. Jouw gegevens en klacht worden vertrouwelijk behandeld en persoonsgegevens worden volgens de geldende wetgeving (AVG) verwerkt. Klachten over medewerkers bespreken we met de betreffende medewerker. 

Vervolg klachtprocedure
Zodra we jouw klacht binnen hebben, neemt het hoofd archief deze klacht in behandeling. Je krijgt binnen zeven werkdagen een bevestiging van ontvangst.

Een antwoord op jouw klacht ontvang je uiterlijk binnen zes weken na ontvangst.

Bezwaar maken
Als je niet tevreden bent over de behandeling van je klacht, kun je een bezwaarschrift indienen.

Een bezwaarschrift dien je in bij de directeur van Stichting Mommerskwartier per e-mail via directie@mommerskwartier.nl. Deze neemt binnen zes weken na ontvangst van het bezwaarschrift een beslissing en deelt deze schriftelijk aan jou mee (artikel 7:10, lid 3, van de Algemene wet bestuursrecht).

Gilles De Beuckelaer: onderzoek naar Belgische vluchtelingen

Thu, 08 Feb 2018 05:40:11 Z

Mijn naam is Gilles De Beuckelaer, ik ben 22 jaar oud en woon in Sint-Lenaarts (België). Momenteel zit ik in mijn tweede en laatste jaar van het schakelprogramma geschiedenis aan de Universiteit van Antwerpen. Dit jaar ben ik dus ook bezig met schrijven van mijn bachelorthesis waarvoor ik onderzoek doe naar vluchtelingen tijdens de Eerste Wereldoorlog. Omdat ik vertrok vanuit een nogal breed thema ben ik me specifieker gaan toeleggen op een bepaalde geografische plaats waar het aantal Belgische vluchtelingen tijdens Wereldoorlog I aanzienlijk was, zoals Tilburg. Zo ben ik terecht gekomen bij Regionaal Archief Tilburg. Hier liggen de bronnen die perfect zijn voor het onderzoek naar deze Belgische vluchtelingen, namelijk de archieven die de Belgische vreemdelingenkaarten bevatten.

Het totaal van de vreemdelingenkaarten was volgens mijn professoren veel te veel om in één jaar te gaan verwerken in een database. Hierdoor was ik genoodzaakt om keuzes te gaan maken in de materialen waarmee ik ging werken. Ik heb besloten om te werken met de 1982 gezinskaarten die in het archief zitten en deze om te zetten naar een duidelijke database. De database die ik samengesteld heb omvat nu 2200 personen. De vreemdelingenkaarten bevatten zo'n enorme rijkdom aan informatie dat ik niet alleen een goed beeld kan vormen van Belgische vluchtelingen maar ook van een hele reeks mensen met een andere nationaliteit. In de eerste plaats zijn dat natuurlijk Nederlanders, maar ook Duitsers, Fransen, Polen, Russen… Zoals je ziet een enorm brede waaier aan nationaliteiten.

Aan de hand van de database kan ik nu mogelijke migratiepatronen binnen deze groep vluchtelingen achterhalen. De focus ligt hierbij niet alleen op het geografische aspect maar ook op het psychologische. Zo wil ik onderzoeken of mensen er bewust voor kiezen om na een traumatische ervaring terug te keren naar de plaats waar ze die ervaring hebben opgedaan of dat ze beslissen zich ergens anders te vestigen. Aan de hand van de eerste conclusies kan ik zeggen dat er toch, vooral bij Belgische vluchtelingen, een grote terugkeer te zien is naar de plaats van afkomst. De verdere en uitgebreide conclusie moet nog geschreven worden, maar dit leek me een eerste interessante inkijk in dit onderzoek.

Via mijn professoren heb ik ook de mogelijkheid om volgend jaar dieper in te gaan op dit onderzoek en verder te werken rond Belgische vluchtelingen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog. Ik hoop daarnaast ook te publiceren in het BEG (Bijdragen tot de Eigentijdse Geschiedenis) en dit onderzoek voor te kunnen stellen in het CEGESOMA.

Ik houd jullie op de hoogte.

Tekst: Gilles De Beuckelaer

Raadplegen bouwdossiers

Tue, 19 Dec 2017 14:37:32 Z

Regionaal Archief Tilburg beheert van de meeste gemeenten de bouwarchieven. De periode en raadpleegbaarheid is niet per gemeente hetzelfde.

Voor bouwtekeningen in de gemeente Tilburg kijk je op: https://www.tilburg.nl/inwoners/verhuizen-verbouwen/archief-bouwen-en-milieu/. De gemeente Tilburg heeft dat in eigen hand gehouden.

Ben je geïnteresseerd in een bepaalde bouwtekening? Kijk in het onderstaande overzicht welke tekeningen er per gemeente beschikbaar zijn. Klik op de link naar de digitale bouwdossiers óf stuur een mail met het adres, huisnummer en plaats die je zoekt naar info@regionaalarchieftilburg.nl. Wij gaan kijken of we de betreffende bouwtekening in de collectie hebben en stellen je op de hoogte. Als we het bouwdossier hebben, scannen wij de tekeningen voor je in. Dit is een gratis service. De scans worden binnen vijftien werkdagen via Zivver verzonden.

Er is een filmpje met uitleg over zoek een bouwtekening.

Hieronder volgt een opgave wat wij per gemeente beschikbaar hebben met de directe link naar een overzicht met adressen.

Alphen-Riel 1905-2010 digitaal op te vragen via bouwdossiers Alphen-Chaam

Alphen-Chaam 1996-2011 Digitaal op te vragen via bouwdossiers Alphen-Chaam
1997-2014 Milieuvergunningen op te vragen via bouwdossiers Alphen-Chaam
Baarle-Nassau 1914-2010 digitaal op te vragen via bouwdossiers Baarle-Nassau
1981-2015 Hinderwet- en milieuvergunningen op te vragen via bouwdossiers Baarle-Nassau
Berkel-Enschot 1901-heden Digitaal bouwarchief

(via website gemeente Tilburg)
LET OP Heukelom 1941-1996 niet opgenomen

Biezenmortel t/m 1996 Regionaal Archief Tilburg 1502
na 1997 Gemeente Tilburg

Chaam 1941-2010 digitaal op te vragen via bouwdossier Alphen-Chaam
LET OP Woningwetwoningen bouw in GB 2916
voor 1941 in Gemeentebestuur Chaam 2901

Diessen 1915-1996 digitaal op te vragen via bouwdossiers Diessen

1997-heden Gemeentehuis Hilvarenbeek

Dongen 1902-2009 digitaal op te vragen via bouwdossiers Dongen
1929 - 1996 milieuvergunningen Regionaal Archief Tilburg 1680
1980 - 2015 bodemdossiers Regionaal Archief Tilburg 1650

Geertruidenberg 1905-1997 digitaal op te vragen via bouwdossiers Geertruidenberg

1998-heden Gemeentehuis Geertruidenberg

Gilze en Rijen 1905-2010 digitaal op te vragen via bouwdossiers Gilze en Rijen

Goirle 1905-1947 Regionaal Archief Tilburg 1066
LET OP woningwetwoningen in GB 697
1948-1982 Regionaal Archief Tilburg 1280

1982-1993 Regionaal Archief Tilburg 1554

1994 -heden Gemeentehuis Goirle
´s Gravenmoer 1908-1996 digitaal op te vragen via bouwdossiers 's Gravenmoer (Dongen)
1930 - 1996 milieuvergunningen Regionaal Archief Tilburg 1682
1980 - 1996 bodemdossiers Regionaal Archief Tilburg 1640
Haaren 1902-2016 digitaal op te vragen via bouwdossiers Haaren
2017 - heden Gemeentehuis Oisterwijk

Hilvarenbeek 1907-1934 digitaal op te vragen via bouwdossiers Hilvarenbeek
1935-1996 Regionaal Archief Tilburg 1063
1997-2010 digitaal op te vragen via bouwdossiers Hilvarenbeek
Deel Haghorst 1305

Hooge en Lage Zwaluwe 1905-1933 Regionaal Archief Tilburg 2546

1934-heden Gemeentehuis Drimmelen

Loon op Zand 1905-1980 Regionaal Archief Tilburg 1067
1981-1996 digitaal op te vragen via bouwdossiers Loon op Zand
1997-heden Gemeentehuis Loon op Zand

Made en Drimmelen 1913-1939 Regionaal Archief Tilburg 2352

1940-heden Gemeentehuis Drimmelen

Moergestel 1903-1996 digitaal op te vragen via bouwdossiers Moergestel

1997-heden Gemeentehuis Oisterwijk

Oisterwijk 1901-1996 digitaal op de vragen via bouwdossiers Oisterwijk

1997-heden Gemeentehuis Oisterwijk

Oosterhout 1905-2010 digitaal op de vragen via bouwdossiers Oosterhout
2011-heden Gemeentehuis Oosterhout

Raamsdonk 1906-1996 digitaal op te vragen via bouwdossiers Geertruidenberg

1996-heden Gemeentehuis Geertruidenberg

Riel 1905-1996 digitaal op te vragen via bouwdossiers Alphen-Chaam

1997-heden Gemeentehuis Goirle
Terheijden 1904-1944 digitaal op te vragen via bouwdossiers Terheijden

1945-heden Gemeentehuis Drimmelen

Tilburg 1901-heden digitaal bouwarchief (via website Gemeente Tilburg)
UITLEG: Zoeken in het bouwarchief Tilburg
Uitzondering: grote projecten + speciale gebouwen Regionaal Archief Tilburg 1053
1997-heden afdeling DIV gemeente Tilburg
Udenhout 1901-1996 digitaal bouwarchief (via website Gemeente Tilburg)

Oisterwijk

Fri, 05 Dec 2014 15:08:00 Z

Sinds 1 januari 1997 maakt ook Moergestel deel uit van de gemeente Oisterwijk.

Oisterwijk in onze collectie
Hieronder staan de links naar verschillende informatiebronnen over de gemeente Oisterwijk.

Van Oisterwijk hebben we de persoonsgegevens van de doop-, trouw- en begraafboeken, de burgerlijke stand en de bevolkingsregisters online staan. Met de knop "zoek een persoon" bovenaan iedere pagina kun je eenvoudig naar persoonsgegevens zoeken.
Overzicht van digitaal beschikbare bronnen van Oisterwijk
Persoonsgegevens voor stamboomonderzoek Oisterwijk

De fotocollectie van Oisterwijk bevat XXXX 1.000 foto's. De knop "zoek een foto" bovenin stelt je in staat om de foto's, kaarten en prenten van deze gemeente (en de rest van ons werkgebied) te doorzoeken.
Foto's van Oisterwijk

De archieven en andere collecties die we van Oisterwijk beheren, zijn te vinden onder de knop "zoek in archieven". Per archief is een digitale inventaris in te zien. Een aantal archieven is geheel of gedeeltelijk gedigitaliseerd. Dat is te zien aan het icoontje van een fototoestel bij de titel van het archief.
Archieven van Oisterwijk

Geertruidenberg

Fri, 05 Dec 2014 13:15:00 Z

Sinds 1 januari 1997 maakt de voormalige gemeente Raamsdonk deel uit van de gemeente Geertruidenberg.

Geertruidenberg in onze collectie
Hieronder staan links naar verschillende informatiebronnen over Geertruidenberg.

Van deze stad hebben we de persoonsgegevens van de doop,- trouw- en begraafboeken, de burgerlijke stand en de bevolkingsregisters online staan. Met de knop "zoek een persoon" bovenaan iedere pagina kun je naar persoonsgegevens zoeken.
Overzicht van de digitaal beschikbare bronnen van Geertruidenberg
Persoonsgegevens voor stamboomonderzoek Geertruidenberg

De collectie foto's van Geertruidenberg is niet groot, maar wie weet vind je er toch wat je zoekt. De knop 'zoek een foto' stelt je in staat om de foto's, kaarten en prenten van deze stad, en de rest van het werkgebied, te doorzoeken.
Foto's van Geertruidenberg

De archieven en andere collecties die we van Geertruidenberg beheren zijn te vinden onder de knop "zoek in archieven'. Archievenoverzicht en fotocollecties met de archieven, collecties en verzamelingen van instellingen, bedrijven en particulieren uit Geertruidenberg in onze collectie. Per archief is een digitale inventaris in te zien. Een aantal archieven zijn geheel of gedeeltelijk gedigitaliseerd. Dat kun je zien aan het fototoestel bij de titel van het archief.
Archieven van Geertruidenberg

De Vereniging Oudheidkundige Kring "Geertruydenberghe" heeft, in samenwerking met Regionaal Archief Tilburg, een aantal lemma's ingevoerd in de Tilburg Wiki. Die lemma's worden vervolgens gepresenteerd op Geertruidenberg op de Kaart.

Tarieven

Tue, 02 Dec 2014 15:55:54 Z

Laatste update: maart 2026

Regionaal Archief Tilburg maakt sinds 2007 geen deel meer uit van de gemeente Tilburg. Maar we werken wel voor de gemeente Tilburg en andere gemeenten waar wij een contract mee hebben. Vanuit die functie hebben we nog steeds een legesverordening, die door de gemeente Tilburg jaarlijks wordt vastgesteld.
Hierin staat dat archieven gratis mogen worden ingezien, maar voor producten als fotokopieën worden kosten berekend. Je mag archiefmateriaal ook zelf fotograferen zonder flits als de toestand van de archiefstukken goed genoeg is.

De legesverordening 2025 van de gemeente Tilburg heeft voor archivalia de volgende tarieven:
________________________________________
1.   Archiefbescheiden berustend in de archiefbewaarplaatsen van het Regionaal Archief Tilburg
   a. per fotokopie (A4 of A3)   € 0,70
   b. bij schriftelijke of digitale bestelling van bidprentjes, bevolkingsregisters, rechtelijke en notariële akten, krant per fotokopie € 0,70
c. een authentieke kopie per akte opgemaakt door de gemeentearchivaris    € 16,60

2. Digitale scan van niet gescande archiefstukken (fA4, A3, A0,A2) € 0

3.   Onderzoek; per kwartier   € 18,65

Buiten de leges hanteert Regionaal Archief Tilburg de volgende tarieven:
1.   Bezoek aan Regionaal Archief Tilburg en inzage archiefstukken is kosteloos

2. Educatie: afhankelijk van de groepsgrootte maximaal € 50 per uur.

3. Verhuur zaalruimte
    a. verhuur educatieruimte; per dagdeel    € 125,00
    b. verhuur vergaderruimte; per dagdeel    € 125,00
    c. verhuur studiezaal; per dagdeel € 250,00
    d. diverse ruimtes locatie TextielMuseum

Genealogische database als Open Data

Fri, 29 Aug 2014 07:00:00 Z

Vanaf vandaag stelt Regionaal Archief Tilburg de genealogische data zoals die in de database zit beschikbaar als Open Data.

Het gebruik van overheidsdata in digitale vorm staat volop in de belangstelling. De Nederlandse overheid streeft ernaar om zoveel mogelijk van de digitale informatie gratis en zo open mogelijk ter beschikking te stellen. Daar hebben ze een speciale website voor opengezet; data.overheid.nl. Daarop kun je als overheidsorganisatie kenbaar maken welke databestanden je als open data ter beschikking stelt.

Hoe krijg je open data?
Gegevens in een database zijn niet zomaar open. De data zit verstopt in een database met veldstructuren, verborgen velden en informatie en een zoekscherm waarin wij bepalen wat de zoekvraag kan zijn. In principe beperken we daarmee zoekmogelijkheden en bieden we aan de onderzoeker die verder wil kijken niet de mogelijkheid om volledig gebruik te maken van onze digitale data.

Om de gegevens in een database als open data beschikbaar te stellen is een technische aanpassing nodig. Het is belangrijk dat de database of dataset gebruik maakt van open standaarden. Een open standaard is een norm (of standaard) die publiek beschikbaar is. Het gebruik van open standaarden vergroot de uitwisselbaarheid van gegevens en verminderd de afhankelijkheid van gesloten standaarden waarvoor een licentie nodig is. Een bekend voorbeeld van een open standaard is het World Wide Web.

Wat kun je met Open Data doen?
Door open data beschikbaar te stellen kunnen andere partijen, commercieel en niet-commercieel, nieuwe toepassingen bedenken. Het zo breed mogelijk beschikbaar stellen van de informatie die het archief beheerd is een belangrijke voorwaarde om maatschappelijk relevant te zijn. Archiefinformatie heeft te maken met identiteit en recht.
Door het aanbieden van datasets als open data krijgen andere partijen de gelegenheid om met die data nieuwe services te ontwikkelen die mogelijk een nieuwe doelgroep aanspreekt of een bestaande doelgroep beter bedient (bv. openarch.nl). Het archief blijft dan in de rol die hen het beste past, nl die van dataprovider. Wij zijn als archiefdienst verantwoordelijk voor zo nauwkeurig mogelijke datasets waar andere partijen vanuit hun kennis en expertise gebruikers optimaal mee kunnen bedienen.

De Open datasets die we beschikbaar stellen kunnen deel uit gaan maken van grote nationale en internationale portals als Openbeelden.nl (foto’s), Openarch.nl (genealogische gegevens), www.europeana.eu">Europeana en Apex (Archives Portal Europe). Het foto- en kaartmateriaal wordt interessant voor grote websites als Wikipedia. Meedoen in die portals vraagt op deze manier geen extra investering.

Toepassingen als Tilburg op de Kaart maken gebruik van dergelijke directe koppelingen naar onze fotodatabase en de TilburgWiki, maar ook naar de rijksmonumentendatabase van de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed die hun database open heeft gezet. Recent is de heritagebrowser die de Bibliotheek Midden-Brabant heeft geplaatst gevuld met de foto’s uit de fotodatabase van Regionaal Archief Tilburg via een open data protocol.

Open Data bij Regionaal Archief Tilburg
Stamboomonderzoek of genealogie is een onderzoeksgebied waar veel mensen in Nederland, maar zeker ook daarbuiten, actief in zijn. Het beschikbaar stellen van een substantiële set genealogische data biedt kenners en amateurs de gelegenheid om op een heel andere wijze met deze data aan de slag te gaan. Dat kan zich vertalen in grafieken over aantallen geboorten e.d. maar evengoed in frequentie van geboorten in een regio of wat er verder maar aan vragen te stellen is aan deze dataset.

De dataset bevat alle gegevens zoals die ook via de website van het archief te doorzoeken zijn. Een overzicht van wat er beschikbaar is staat op de website: http://www.regionaalarchieftilburg.nl/zoeken-in-databases/genealogie/welke-bronnen-zijn-al-beschikbaar.

Een voorbeeld van wat er mogelijk is kun je zien op de website www.openarch.nl. Deze website, een initiatief van Bob Coret, gebruikt meerdere open datasets om genealogische informatie in een keer te doorzoeken.

De genealogische dataset staat ook in de etalage op de website www.opencultuurdata.nl.

Regionaal Archief Tilburg streeft er naar het komende jaar meer van hun informatie als open data beschikbaar te stellen. Volg dit weblog om daarover op de hoogte te blijven.

Huwelijksdispensaties bij de rooms-katholieke kerk (1)

Sat, 29 Dec 2012 16:08:00 Z

Bij rooms-katholieke huwelijken komt het regelmatig voor, dat een huwelijk met dispensatie is gesloten. De drie belangrijkste dispensaties zijn: trouwen in de gesloten tijd (tempore clauso) en dispensaties wegens te nauwe bloedverwantschap (consanguinitatis) of aanverwantschap (affinitatis) tussen bruidegom en bruid. Dispensatie voor trouwen in de gesloten tijd betekent dat bruidegom en bruid vrijstelling krijgen om in de advent of vasten te trouwen. Dispensatie wegens bloedverwantschap wordt verleend als de bruidegom en bruid gemeenschappelijke grootouders (2e graad), overgrootouders (3e graad) of betovergrootouders (4e graad) hebben. Het kan daarbij voorkomen dat een betovergrootouder van de bruidegom dezelfde persoon is als een overgrootouder van de bruid. Er is dan sprake van een dispensatie in de 3e en 4e graad. Soms komt het voor, dat de huwelijkspartners langs een lijn een gemeenschappelijke betovergrootouder hebben en langs een andere lijn een gemeenschappelijke overgrootouder. Er is dan sprake van een dubbele dispensatie. Dispensatie wegens aanverwantschap komt alleen voor als minstens één van de huwelijkspartners eerder gehuwd is geweest. Als bijvoorbeeld een man als weduwnaar trouwt en zijn eerste echtgenote had eenzelfde overgrootouder als de vrouw waar de man nu mee trouwt vindt dispensatie plaats wegens aanverwantschap in de 3e graad. Ook hier kan dubbele dispensatie optreden. Als genoemde weduwnaar en zijn a.s. vrouw een gemeenschappelijke betovergrootvader hebben vindt er behalve dispensatie wegens aanverwantschap in de 3e graad ook dispensatie wegens bloedverwantschap in de 4e graad plaats. Vermeldingen van dispensaties kunnen een belangrijk hulpmiddel zijn bij stamboomonderzoek. In het hiernavolgende zullen enige voorbeelden van dispensaties volgen.

Op 30 maart 1750 trouwden Adrianus Peeters en Paula Nicolaas Smekens te Baarle-Nassau (DTB 3 Baarle-Nassau scan 104):

Zij krijgen dispensatie om te trouwen in de vastentijd.

Op 3 december 1797 trouwden Henricus Wouter Verhoeven en Jacoba Roel Janssens te Berkel-Enschot (DTB 3 Berkel-Enschot scan 32):.

Ook zij kregen huwelijksdispensatie, deze keer wegens huwelijk in de adventstijd.

Op 8 mei 1804 trouwden Antonius Aarts en Joanna Maria Pijnenborg te Loon op Zand met dispensatie wegens 2e graad bloedverwantschap (DTB 9 Loon op Zand scan 47):

Antonie Aarts overleed op 20 maart 1832 te Loon op Zand, 84 jaar, echtgenoot van Anna Maria Pijnenburg. Hij is gedoopt te Loon op Zand 11 november 1755, als zoon van Jan Aertse en Adriana van Eggelen.
Joanna Maria Pijnenborg overleed op 2 april 1834 te Loon op Zand, oud 55 jaar, weduwe van Antonie Aarde. Zij is op 29 juni 1779 te Loon op Zand gedoopt als dochter van Heiliger Pijnenborg en Cornelia Aarde. Cornelia Aarde is op 7 maart 1749 gedoopt te Loon op Zand als dochter van Joannes Aertse en Adriana van Eggelen. De dispensatie wegens 2e graad bloedverwantschap klopt dus niet. Dat had moeten zijn: 1e en 2e graad gemengd. Immers: Joannes Aerts en Adriana van Eggelen zijn de ouders van de bruidegom en de grootouders van de bruid.

Op 7 mei 1745 trouwden eveneens te Loon op Zand Henricus Valck en Maria van de Laer. Hun huwelijk vond plaats wegens 2e/3e graad gemengde bloedverwantschap (DTB 7 Loon op Zand scan 158):

Verklaringen over de graden van bloedverwantschap vereisen in het algemeen veel genealogisch onderzoek .
Soms vereist het helemaal geen onderzoek, dan spreekt de huwelijksinschrijving voor zich. Zo'n zeldzaam geval deed zich voor toen Digman Jan Adriaan Janssen alias Couwelaers op 18 maart 1684 te Alphen in ondertrouw ging met Catharina Jan Willem Janssen alias Couwelaers (DTB 3 Alphen en Riel scan 128). Dat huwelijk vond plaats met 3e graad dispensatie bloedverwantschap, en dat is geen verrassing. De grootvader van de bruidegom was Adriaan en die van de bruid was Willem. Dat waren broers. De gemeenschappelijke voorouder van bruidegom en bruid was dus Jan, de vader van beider opa's:

Een voorbeeld van dispensatie wegens 3e/4e graad gemengde bloedverwantschap vinden we bij het huwelijk van Cornelius Melis en Nicolaa Mutsaerts op 3 maart 1710 te Moergestel (DTB 2 Moergestel scan 79):

Een huwelijk wegens 4e graad bloedverwantschap en tevens een van de oudste huwelijken die in het werkgebied van Regionaal Archief Tilburg met dispensatie zijn gesloten is op 6 maart 1612 ingeschreven te Hilvarenbeek toen Abrahamus Cornelius van Aelst en Anna Gijsbertus Bon... trouwden (DTB 1 Hilvarenbeek scan 125):

Om deze dispensatie te kunnen verklaren helpen de DTB's niet, er zal uitgebreid onderzoek nodig zijn in rechterlijk en notarieel archief!

Een voorbeeld van dubbele dispensatie is het huwelijk van Joannes Tileman Beunis en Maria Theodorus Beunis, dat op 1 mei 1808 plaatsvond te Loon op Zand (DTB 9 Loon op Zand scan 49), zij trouwden met zowel 3e graad als 4e graad bloedverwantschap:

Omdat bruidegom en bruid allebei Beunis heten, ligt het voor de hand dat één van de dispensaties via die lijn loopt en dat blijkt ook te kloppen:

Maria Beunis overleed op 17 december 1854 te Loon op Zand oud 66 jaar, echtgenote van Jan Tieleman Beunis. Zij is op 20 maart 1788 gedoopt te Loon op Zand als dochter van Theodorus Theodorus Beunissen en Cornelia Joannes Hamers. Haar vader Theodorus is op 16 januari 1749 gedoopt te Loon op Zand als zoon van Theodorus Tieleman Beunessen en Maria Thomas Swart. Grootvader Theodorus is op 30 april 1693 te Loon op Zand gedoopt als zoon van Tieleman Theodorus Beunen en Maria Henricus Verhoeven.

Jan Tieleman Beunis overleed te Loon op Zand op 19 maart 1855, 79 jaar, weduwnaar van Maria Beunis, zoon van Tieleman en Maria Beunis. Zijn moeder heette geen Beunis, maar Sup! Johannes is op 27 november 1775 te Loon op Zand gedoopt als zoon van Tieleman Henricus Beunisse en Maria Sup.

Zijn vader Tieleman is op 3 november 1733 te Loon op Zand gedoopt als zoon van Henricus Tieleman Beunis en Maria Hubertus Hamers. Grootvader Henricus is op 24 juli 1699 te Loon op Zand gedoopt als zoon van Tieleman Theodorus Beunen en Maria Henricus Verhoeven. Laatstgenoemde Tieleman is zowel overgrootvader van de bruidegom als van de bruid en dat verklaart de 3e graad bloedverwantschap. De vierde graad bloedverwantschap loopt misschien via de familie Hamers: zowel bruidegom als bruid hebben een voorouder die Hamers heet.

(wordt vervolgd)