Ik moet de lezer die zijn weg zoekt doorheen het gigantische boekenaanbod uit een droom helpen, omdat dit soort opmerkingen soms een beetje zeer doen.

Want over dat embleempje van de Nederlandse Kinderjury in haast elk boek kunnen we kort zijn: dat wil namelijk ENKEL zeggen dat Nederlandse kinderen tussen 6 en 12 op een boek kunnen stemmen waarin dat embleempje (en het jaartal, we hebben net de periode 2010 gehad) staat. Als je ouder bent, kun je deelnemen aan de Jonge Jury, maar hier kom ik op terug. Dit embleem wil dus nog helemaal niks zeggen, en al helemaal niet of het ook een goed boek is.

Kinderen in Nederland mogen vrij lezen, wat er soms op neerkomt dat een kind maar één boek per jaar leest, en daar dan zijn of haar stem op kan uitbrengen.

Natuurlijk mag een kind een boek van Francine Oomen, Paul van Loon of Geronimo Stilton leuk vinden, deze boeken als “beste boek” bekronen, omdat je niks anders gelezen hebt, gaat een beetje verder. Om jouw kind, of het jou toegewezen kind net dat stapje verder te brengen, ben jij namelijk nodig. Jij, de helpende volwassene. Om het kind naar die boeken te leiden, die het anders niet of nauwelijks zal te lezen krijgen.

Toch wil ik er ook op wijzen dat sommige scholen in Nederland ook deelnemen aan de Kinderjury, en dat er volgens mij op die manier toch ook aan leesverdieping wordt gedaan.

Ook de Kinderjury heeft een tiplijst, waarop soms ook die niet-vanzelfsprekende boeken staan, die boeken die het kind een stap verder brengen. Of ze ook daadwerkelijk gelezen worden, zou ik niet kunnen zeggen, maar ik hoop het van harte.

Nog een positieve noot? Jeugdboekenrecensent Bas Maliepaard geeft jonge lezers tips over hoe ze tot een beoordeling van een boek kunnen komen.

De Jonge Jury wordt georganiseerd door Stichting Lezen Nederland, en wat mij betreft merk je dit ook: er staat meteen op de site van de Jonge Jury een lijst online, met alle verschenen boeken uit een bepaald jaar, waaruit jongeren vanaf 12 jaar een keuze kunnen maken. Zij werken met 20 kerntitels, die ook iets diepgaander zijn.

Beide jury’s hebben ook een luik waarin de boeken van het afgelopen jaar per thema gerangschikt zijn, wat zeer uitnodigend werkt.

Hierin verschilt het Vlaamse systeem grondig: er wordt gewerkt met lijsten van tien boeken, die vooraf door volwassenen zijn geselecteerd. In die lijsten zit heus niet alleen kommer en kwel, of moeilijk te verhapstukken werk, maar omdat Vlaanderen met “volwassen voorselectie” werkt, biedt dit volgens mij sowieso meer leesverdieping. Ook in deze lijsten zit humor, of dat vlotlezend avonturenverhaal. Ook Vlaanderen werkt met boeken die het jaar tevoren verschenen zijn. Kinderen komen samen in leesgroepen om over de genomineerde titels te praten, en komen zo tot een eigen oordeel. Zij MOGEN een boek niet goed vinden, terwijl een ander jurylid dat prachtig vindt. Daar is niets mis mee. En als leesgroepbegeleider haal je hier een ongelofelijke voldoening uit.

Wat hebben Balthazar en de ezel die bleef staan gemeen? Waarom wil Tommie zo’n torenhoge boterham? Ga je mee naar het circus? Dat en veel meer kan je ontdekken en kom je te weten als je tussen 4 en 6 jaar oud bent.

Wil jij kennismaken met de wereld van Mus? Of liever met De wei van Koe? Benieuwd naar de brieven aan een kikkerprins? Wie is die ongelofelijk bijzondere boekeneter? Dat en veel meer kan je ontdekken als je tussen 6 en 8 bent.

Wie is Bernie? En wie is Dummie de Mummie? Hoe is het om niet zomaar een heks te zijn? Kom dit en veel meer te weten als je tussen 8 en 10 bent.

Ooit al een Berenfanfare gezien? Kan Anna Amanda een vriendin van jou worden? Maak kennis met de broer van de nieuwe, of met mij. Nog meer? Dat kan je ontdekken tussen 10 en 12 jaar.

Epinona verwacht jou! En wie wil het niet: een stad ontdekken, boordevol boeken en beroemde schrijvers? Of een Nimf? En dat het ergste nog moet komen, is niet zo. Ontdek het en uiteraard veel meer, tussen 12 en 14!

Zou dat kunnen? Een land zonder grote mensen? Wie zijn De Hondeneters? En wat moet je met Gebroken soep? Dat en veel meer valt te ontdekken tussen 14 en 16 jaar.

Waar? Hoe? Wanneer? Wat?

 Overal in Vlaanderen, met de Kinder- en Jeugdjury Vlaanderen 2010-2011! Een jury voor kinderen jongeren tussen 4 en 16 jaar. Je leest een lijst van tien boeken, die je daarna mag beoordelen.

Meer info over waar je je kan aanmelden om al dat moois te lezen en te bekijken in boeken allerhande ; Dik, dikker, dun of nog dunner, vind je terug op www.kjv.be

Het grote reken/tekenboek van Taro Gomi is zo’n boek: gegarandeerd succes bij regenweer voor kinderen die net het eerste leerjaar achter de rug hebben. En je hebt er niets meer voor nodig dan wat kleurpotloden en stiften. Gomi is een Japanse ontwerper die al meer dan 300 boeken voor alle leeftijden op zijn naam mag schrijven. daarnaast ontwerpt hij ook nog speelgoed, kleren en andere spullen. Zijn werk werd al meermaals bekroond, onder andere op de internationale Kinderboekenbeurs in Bologna. De formule in dit boek is vrij eenvoudig: op elke spread krijg je een eenvoudige tekening van niet meer dan enkele zwarte lijnen, en een korte opdracht. Die gaat er telkens om dat er een aantal dingen moeten geteld, gekleurd of getekend. En als alle taken zijn uitgevoerd, kan je gewoon nog lekker aan het inkleuren.

Striptekenen met Zusje is nog net iets meer een aanrader, maar dan voor iets ouder. Hier worden de tekeninstructies aan de hand van een doorlopend, af en toe hilarisch stripverhaal gegeven. Kinderen kunnen het boek dus gewoon lezen, of er een stapeltje papier, potlood en gum naast leggen en aan de slag gaan. Op een heel eenvoudige manier leer je kinderen tekenen – zoals Zusje – of dieren – zoals Poessie –, gelaatsuitdrukkingen, wolkenkrabbers, een bushalte, een vrachtwagen en een hele resem passagiers. Ondertussen loopt het verhaal gewoon door, met een overenthousiaste Zusje en een hongerige, balende of kwaaie Poessie.

Twee hele mooie boeken, kortom, die werden uitgegeven bij Nieuw Amsterdam. En laat nu net die uitgeverij beslist hebben om er het bijltje bij neer te leggen. Niet helemaal hoor, alleen de afdeling kinderboeken. Je zou van minder gaan balen. Gelukkig wordt de fondslijst overgenomen door Gottmer, en dat kunnen we alleen maar toejuichen.

Maar geen nood, ook andere uitgeverijen brachten fijne boeken op de markt. Zo kwam Standaard Uitgeverij enige tijd geleden met het Ketnet grote Knutselboek: een lekker dik boek voor doe-het-zelvers, met harde kaft en mooie kleurenillustraties. Je leert er onder andere krabbelvogels maken, honden tekenen, sponsvogels of een aardappelstempelpark neerpoten, of papieren monsters knippen. Allemaal leuke ideeën, en op een bevattelijke manier uitgelegd. Zelfs ouders met twee linkerhanden kunnen dit soort activiteiten begeleiden. Geloof me, ik heb het geprobeerd!

Helemaal anders, maar ook bijzonder leuk is Een boekje tuin: een mengeling van weetjes over de natuur, knutseltips, recepten en korte verhalen. De vier seizoenen worden apart behandeld, met daarbij een overzicht van alles wat je ooit al wilde weten. Zo krijg je hier een antwoord op de vraag wat een zeef van kleefkruid is en waarvoor die dient, hoe je onzichtbaar kunt worden met varenzaad dat je van de duivel zelf overhandigd krijgt, of – mijn favoriet! – hoe je een wormenhotel kunt bouwen. Voor elk wat wils dus. Bovendien is de vormgeving van het boek van die aard, dat kinderen er zich niet mee zullen vervelen. De vele leuke tekeningen worden afgewisseld met duidelijke foto’s, en de teksten staan in een verscheidenheid van kadertjes, post-its en andere visuele vondsten.

En als u mij nu even wilt verontschuldigen, ik moet een jurkje passen dat mijn dochter voor mij heeft geknutseld.

Het grote reken/tekenboek | Taro Gomi | Nieuw Amsterdam | ISBN 9789046806661 | 6+ | ★★★ | Striptekenen met Zusje | Gerrit de Jager | Nieuw Amsterdam | ISBN 9789046805923 | 7+ | ★★★★ | Ketnet grote Knutselboek | Fiona Watt e.a. | Standaard Uitgeverij | ISBN 9789002229879 | 7+ | ★★★ | Een boekje tuin | Inge Bergh, Inge Misschaert, Kolet Janssen en Jurgen Walschot | De Eenhoorn | ISBN 9789058386090 | 8+ | ★★★

Welkom, Tine!

Zelfs de omslag van het boek biedt al natuur. Het woord Rood bestaat uit een vogel en een slak, water herbergt een vleermuis, een vliegezwam en een roofvogel, en in Nacht verbergt zich een slang en de zonnedauw of een den.

De “Grote namen”, dat zijn onderandere Koen Broos die voor meesterlijke natuurfotografie zorgde bij het begin van het boek. Misschien waan jij je wel in een bos, of langs de waterkant. Bibi Dumon Tak leverde met een praatje over onderandere de zonnedauw zowaar een griezelverhaal af, over een natuurketting rond je nek, die je langzaam zal wurgen. Ook Sjoerd Kuypers “Robin” en de onmiskenbare Isabelle Vandenabbeele zijn van de partij.

Tel hierbij op dat het boek de heerlijke geur van inkt herbergt, en je hebt het bijna perfecte boek, maar dan alleen maar omdat perfectie niet bestaat.

“Roodwaternacht” doet niet aan toegevingen. “Roodwaternacht” doet niet aan toegevingen, omdat Stad Antwerpen nu eenmaal vroeg om rond het jaar van de biodiversiteit een boek te maken. “Roodwaternacht neemt je mee, door water, om te kijken naar vogels, om samen met Robin en zijn mama en papa te kijken naar de sterren, om daarna terug met je voeten op de grond te belanden.

Het boek biedt een inleiding. Een inleiding die je vertelt dat je mag binnenkomen waar je wil, om op te houden waar je wil. Je mag een duik nemen, en als het boek de beek is, met droge voeten, ben jij de ijsvogel.

Bibi Dumon Tak leverde in haar eigen stijl korte stukjes af, over de zonnedauw, die zo heet omdat dat plantje dauwdruppels over zich lijkt te hebben, maar je langzaam zal wurgen, wanneer je hem rond je nek zal leggen. Zowaar een griezelverhaal. Of over Roodkapje die jaloers is op de vliegezwam. Al deze stukken zijn meesterlijk geïllustreerd, alsof ze uit de schaduw lijken te komen, door Geert Vervaeke.

“Roodwaternacht” is opgedeeld in drie stukken, en heeft drie kleuren: Rood, turkoois en donkerblauw, dat de nacht moet symboliseren. Rood biedt Isabelle Vandenabbeele haar speeltuin: al haar tekeningen hier bevatten voornamelijk rood, met wasco. Tom Naegels vertelt een verhaal over een te zoeken vlinder, en hij doet dat met verve, in klare taal, zonder op de hurken voor het jonge volkje te gaan zitten. Wie meegaat: mooi. Wie niet meegaat: ook goed.

In het “Water” stuk is het vooral Nic Balthasar die me verraste, met een verhaal over het zoeken naar water, en de ramp die het is als dit er niet is. Sterk spul.

In “Nacht” komt Robin, de vierjarige kleuter van Sjoerd Kuyper zowaar even langs. Nog steeds helemaal als de Robin die al die tijd vier is gebleven, met heel veel respect voor het kind zijn, vormgegeven. Over het kijken naar de sterren, maar het hoogstnoodzakelijke aan het eind van het verhaal, niet vergetend. Jaap Robben zorgde voor een gedicht over een kat, met een scherp kantje eraan. Ted van Lieshout zorgde voor een radijs en tomaten sonnet, maar dat hoefde voor mij niet zo. Net als het raadsel van Wolf Erlbruch. De oplossing van dit raadsel blijft namelijk redelijk “zoek”. Net als het nawoord, dat ik ook niet kon terugvinden. De foto’s van Sarah Engelhard en de gedichten van Bart Moeyaert, bijna aan het eind van het boek: ze beuken. Want wat je ziet zijn dode dieren, bij gedichten over hen.

Joke van Leeuwen doet niks nieuws, maar is daarom niet minder verrassend.

De inhoudstafel dan. Vaak vind ik dat deze niet echt hoeft, maar voor “Roodwaternacht” is ze erg welkom: hier is ze namelijk een beetje als een menukaart: wat zal ik nu een keer gaan lezen? Wat wil ik zien?

Voor welke doelgroep het boek bedoeld is? Hier moest ik om lachen. Mensen vragen dit vaak, maar sommige boeken moeten gewoon aangeboden worden. En wie het opvangt, en wie er iets uit oppikt: goed zo. De anderen: het valt te hopen dat ze er toch mee in aanraking kunnen komen, want mooie dingen verdienen het gewoon om ontdekt te worden. Hoe oud je ook bent. Maar als u het toch vraagt? Begin dan bij een jaar of zeven.

Roodwaternacht : het natuurboek voor kinderen / De Dagen en de provincie Antwerpen.- Antwerpen : 2010.- 133p: ill.- 978 90 8153 341 6

Maar laat dat nu net voor leerkrachten niet zo vanzelfsprekend zijn. Wie eerlijk is, moet toegeven dat het gros van de basisschoolleerkrachten niet meer mee is in de wereld van de jeugdliteratuur. Ze kennen Annie M.G.Schmidt en Roald Dahl (gelukkig nog) en hebben gezien dat hun leerlingen boeken van Marc de Bel en Francine Oomen meenemen uit de bib. In hun eigen klasbib staat een reeks Disneysprookjes naast de niveauboekjes van De Eendjes, De Kuikentjes of De Uiltjes. In hogere klassen vind je De Okapi’s en bijna de volledige Rode Ridderreeks van Leopold Vermeiren, waarvan de bladzijden met kleefband aan elkaar hangen. En tijdens de Jeugdboekenweek wordt Geronimo Stilton uitgenodigd in de klas (want gratis, jaja, en de kinderen lezen dat toch zo graag). Het klinkt karikaturaal, maar helaas is het zo. In 2010. Je kan dat erg vinden (dat is het ook). Je kan met een beschuldigende vinger wijzen, maar onderwijsmensen zullen (ook volkomen tercht) aanhalen dat ze langs alle kanten overvraagd worden.

De bibliotheek van Ham besloot er iets aan te doen. Omdat leerkrachten sleutelfiguren zijn in de leesbevordering wil de bib leerkrachten warm maken voor jeugdliteratuur. Het idee is heel eenvoudig. Voor het derde jaar op rij krijgen leerkrachten (en studenten lerarenopleiding) die dat wensen een pakket van vijf jeugdboeken mee op vakantie. Concreet mogen ze hun pakket de hele zomervakantie houden, wat veel langer is dan de gewone uitleentermijn van drie weken.

Het lijkt simpel, maar dat betekent niet dat er niet over is nagedacht. Er is niet toevallig voor de zomervakantie gekozen, een periode waarin leerkrachten nu eens niet met vanalles en nog wat overvraagd worden. Alles staat of valt ook met de selectie die wordt meegegeven. De leerkracht geeft de leeftijdscategorie op en wij bepalen wat hij meekrijgt. We kiezen stuk voor stuk voor boeken waarin we geloven, boeken die boven het gemiddelde uitstijgen. We maken ook aan de leerkrachten duidelijk dat niet zozeer de bruikbaarheid in de klas ons selectiecriterium is, maar wel de genietbaarheid. En natuurlijk proberen we ook wat verscheidenheid te stoppen in de vijf boeken.

We gaan nog een stap verder. In een gesloten omslag stoppen we recensies die over de boeken verschenen zijn en vermelden we eventuele literaire prijzen. Te openen nadat ze zelf het boek hebben gelezen. Door kennis te maken met het oordeel van anderen proberen we hun competenties als kritische lezers te verhogen. Eigenlijk draait alles rond één idee: leerkrachten die de stap in de wereld van de jeugdliteratuur wíllen zetten, reiken wij de hand. Zodat ze weten waar ze in die jungle hun voeten kunnen neerzetten.

Er zit nog een extraatje aan vast. We vragen ons een vakantiefoto op te sturen, met daarop zijzelf met het boek dat ze het mooist vonden. Deze foto’s gebruiken we dan weer om deze boeken te promoten naar kinderen. Vorig jaar vlogen de favoriete boeken van de leerkrachten naar buiten. Want niets stimuleert kinderen meer tot lezen dan … Inderdaad!

Voor wie dacht dat de “jeugdliteratuur” dood en begraven is, is er met (onderandere) Gideon Samson, fijn nieuws onder de zon.  Belle is ziek, en ligt het hele boek door in bed.  Saai?  Niet zo met “Ziek”.  Welke ziekte Belle heeft (in haar buik, vermoedelijk, ze is de hele tijd misselijk), is niet duidelijk, waardoor vooral gefocust wordt op hoe Belle zich voelt nu ze in het ziekenhuis ligt, en hoe ze omgaat met haar familie.  Je merkt dat ze vooral veel heeft aan opa en oma, de enigen die haar niet zielig vinden.  Hoewel ze dat wel van zichzelf vindt: wees aardig voor mij, want ik ben zielig.
Leef mee met Belle en haar vriendinnen: maar zijn ze dat wel?  Zeker nu ze zo ziek is?  Heel erg goed boek, zonder ooit melig of tranentrekkerig te worden.★★★

De uitvinding van Hugo Cabret / Brian Selznick (9+)

Het verhaal van Hugo Cabret, die in de muren van het Parijse treinstation woont, anno 1931.  Een boek waarbij ik totaal geen verwachtingen had, maar waarvan ik prompt op mijn hoofd stond.  Eerst krijg je een soort inleiding, van ene professor Alfricosus, die je vertelt wat je te lezen, en vooral te zien zult krijgen.  Sla de prenten vooral NOOIT over, ze vertellen het verhaal namelijk op meesterlijke wijze mee.  Het verhaal van Hugo, de wees, nadat zijn vader omkwam in de brand van het museum.  Deze laat zijn zoon een mechanische man na…  Héérlijk leesvoer, zonder ooit klef of platvloers te worden, met massa’s prenten! ★★★★★

Gelezen voor volwassenen:

Het graf van de voddenraper / Bart Vercauteren

De dag komt dat de grafdelver zijn laatste graf moet graven: dat van de voddenraper.  Een verhaal tegen de feiten van het bombardement op Mortsel, in 1943.  Zeer meelevend verteld, met personages die je wel bij je op de koffie zou willen.★★★★

Alles nieuw / Joke van Leeuwen

Lara, een jonge vrouw die aan het begin van een grafische carrière staat, woont in het huis van Alma, een vrouw van rond de 90.  Deze laatste heeft een dochter, maar heeft haar in jaren niet meer gezien.  Wanneer Lara plots met een bewerkte foto van Ada voor Alma staat, gaat zij twijfelen: zou ik toch niet opzoek gaan naar mijn dochter?
Een typisch Joke van Leeuwen-boek, mét tekeningen, maar voor mij hoorde ik van Leeuwen hier iets te duidelijk met eigen stem een verhaal vertellen, en kon het me ook niet echt erg veel schelen of Ada en Alma elkaar zouden terugvinden.★★

26 juni 2010 : Roze Zaterdag: Met een roze pen geschreven

Een tijd terug kreeg ik een uitnodiging waar ik spontaan van ging blinken. Op 26 juni 2010 zou “Met een roze pen geschreven” plaats hebben in het Roze Huis in Antwerpen. En laat het onderwerp dit jaar nu “Holebivriendelijke jeugdliteratuur” zijn, en deze mens is vertrokken.

De praktische kant was wel érg praktisch, het ochtendlijke uur – 10.30u zorgt ervoor dat er nog fijn een lange dag overblijft. Een lange dag vol zon en fijne (boeken)mensen.

“Met een roze pen geschreven 2010” gaat door op de zolder van Het Roze Huis, en wie “zolder,” zegt, en weet dat het een erg zonnige dag was, die kan ook wel bedenken dat het lekker warm is daar. Maar dat ongemak kan worden weggewerkt met een fijn programma.

Vlaams minister Pascal Smet mocht het evenement openen, en hij vertelde dat wanneer hij vroeger boeken zocht met als thema “holebivriendelijke jeugdliteratuur”, hij wel erg vaak van een kale kermis thuis moest komen. Die boeken waren gewoon niet voorhanden, zo zei hij.

Hij had het ook over het project uit 1997, opgezet door de toenmalige onderwijsminister, met het boekje “Frida en Frieda” in de reeks “Groot gelijk”. Ook in deze reeks kunnen we “De brief die Rosie vond” van Bart Moeyaert terugvinden, over een meisje dat een brief vindt: “aan mijn hart”. Haar nieuwsgierigheid is meteen gewekt: wie schrijft er nu een brief “aan zijn hart?” (Maar minister Smet vergat dit boekje te vermelden, wat ik nogal vreemd vind)

Lies Offeciers heeft een onderzoek gevoerd naar holebiseksualiteit in kinder- en jeugdboeken, van vroeger, anno 1970, ongeveer, tot nu. Haar stuk was erg goed, maar soms nogal kort door de bocht, lijkt me, vooral toen ze het had over “een negatieve kijk op homoseksualiteit en taboes”. Hier kom ik op terug.

Wat haar opviel, zei ze, is dat er meer boeken voor jongens verschenen/verschijnen, maar dat ze vaker doodgaan: vaak aan aids, of door zelfdoding. Vaak zijn deze boeken ook negatief tov homoseksualiteit of tegenover de persoon die homo is. Het eerste boek voor jongens verscheen in 1975 en was “Maak me niet kapot”. In 1989 kwam het eerste boek voor meisjes er. Maar die titel werd helaas niet vermeld.

In de jaren 2000 kwam er meer variatie in de boeken voor holebi’s voor, en werden thema’s ook diverser. Nu komen ook andere culturen meer aan bod. Offeciers vergat hier echter zeker niet te vermelden dat er in andere culturen nog erg vaak heel negatief tov homoseksualiteit wordt gedaan. Maar de boeken met andere culturen zijn er dus zeker, waarvan “Blijf van me af!” een voorbeeld is, net als “Hou je van blauwe ogen”.

Offeciers had een heel lijstje mee, met citaten die vaak de wenkbrauwen deed fronsen, we leven tenslotte in 2010, en vaak gelukkig maar. In vroeger tijden werd dus vaak ronduit negatief gedaan over homoseksualiteit, en werd het ook vaak beschouwd als een ziekte, zoals aangetoond met “Wel kleur bekennen”. “Papa zegt dat je misschien eens naar een psychiater moet”, is wat Neil te horen krijgt van zijn moeder. “Je weet nooit, misschien helpt het”. (1993)

“Kristalnacht” wordt door Offeciers ook als “negatief” ervaren. Misschien is dit ook wel zo: een oom van een meisje heeft AIDS en het meisje neemt haar oom mee als “studieobject”. Nu, in “Kristalnacht” is het inderdaad wel zo dat er veel negativisme zit, en soms is dit misschien een ietsje naïef. De oom is heel bang voor bloedende wondjes, en laat niet na om dat aan zijn nichtje duidelijk te maken. (Het IS ook gewoon zo dat je moet opletten met besmet bloed, je hoeft daarover niet moeilijk te willen doen).

Ook “Boomhuttentijd” is volgens Offeciers eerder een negatief boek: het homopersonage Thomas komt niet zelf aan het woord, (hij heeft zelfdoding begaan), maar dit boek gaat ook gewoon voor een groot deel over hoe zijn familie hiermee omgaat, en vooral wanneer ze weten dat hun broertje en zoon homo was. Het enige wat ik negatief aan het boek vond, is dat het gegeven “zelfdoding” nogal snel leek over te gaan bij de nabestaanden: “Hadden we jou maar beter gekend”.

Ook “Kastanjes” werd als negatief beoordeeld, omdat “Sam anders was”, ze droeg bergschoenen, waarvan Sam zei dat het botinnes waren”. En dat op een strenge nonnenschool. Maar iets als negatief beoordelen omdat er van bij het begin staat dat iemand “anders is” is kort door de bocht. Je moet als auteur immers je setting doen, en de lezer laten kennismaken met de door jou geschapen personages. Want Offeciers vergat er wel bij te zeggen dat Sam en Toelie weldegelijk een relatie zullen krijgen. (Vervaele) vergeet echter nooit dat haar boek zich situeert in 1970, in een tijd dat men over homoseksualiteit nog helemaal anders dacht dan nu. En je kunt dat als “vandaag”levende mens ergerlijk vinden, maar het was niet anders. “Kastanjes” is een prachtig, rustig openbloeiend boek over de liefde tussen twee meisjes, in een streng katholiek internaat.

Wat “Binnenpaden” betreft heeft ze echter wel voor de volle 100 procent gelijk wanneer ze stelt dat dit een negatief boek is. Dit boek biedt geen enkel lichtpuntje, spelend op een Amerikaanse school, waarbij een klasgenoot merkt dat twee meisjes een relatie hebben. Alles wat lelijk is, wordt in dit boek benoemd: de meisjes moeten zich bekeren, en stoppen met hun relatie, waarbij ze zich aan het eind van het boek beiden van het leven proberen te beroven, waarbij dit een meisje lukt.

Ook “Lieve Timo” zit in de “vroeger” categorie. Timo gaat dood aan Aids, en Sofie schrijft hem een brief. Zij en Adriaan, Timo’s vriend, punker met blauw haar, moeten met zijn dood proberen om te gaan.

Offeciers had treffende citaten bij die goed typeerden wat ze wilde aantonen, en dat maakte haar stuk erg interessant. De stukken over de boeken, waarover ze gaan, komen van mij. Ze vergat bij elk boek trouwens ook de auteur te vermelden. Aan het eind van dit stuk probeer ik dit zelf te reconstrueren.

Na de uiteenzetting van Offeciers lazen Floortje Zwigtman en Dirk Bracke voor uit respectievelijk hun “Spiegeljongen” en “Zij en haar”. Waar Zwigtman erin slaagt om onvergetelijke personages neer te zetten en gedegen onderzoek te gaan verrichten in onderandere Londen om haar setting te bepalen, doet Bracke wat mij betreft nogal vaak gewoon wat lezers van hem vragen. “Ik vond een briefje op mijn tas: “wanneer schrijf je eens een boek over ons? (lesbische meisjes).” Bracke doet ook geen enkele moeite om voor de lezer enige fantasie over te laten, en legt alles uit. Jammer voor Bracke, maar “Zij en Haar” kan me niet echt bekoren.

Genoemde titels:

Frieda en Frieda, waarover ik verder niets meer kon terugvinden

(In de reeks “Groot gelijk, waarin ook “De Brief die Rosie vond / Bart Moeyaert en André Sollie ondergebracht werd, nu gebundeld in “Durf voor drie”.)

Maak me niet kapot / [Lynn Hall]

Blijf van me af! / [Mohamed Sahli]

Boomhuttentijd / [Do Van Ranst]

Kastanjes / [Katrien Vervaele]

Binnenpaden / [Jack Gantos]

Lieve Timo / [Elin Brodin]

Kristalnacht / [Diane Broeckhoven]

Hou je van blauwe ogen / [Robin David]

Spiegeljongen / Floortje Zwigtman

Zij en haar / Dirk Bracke

Wie heeft dit boek gelezen? Ik ben zeer benieuwd naar de reacties.

Het Deense jeugdboek (naar mijn gevoel zeker voor 13+) verscheen in 2000, is in 2001 bekroond als beste jeugdboek in DK, en in 2008 idem inFrankrijk (Le Prix Libbylit. 2000).

De lovende kritieken liegen er ook niet om. Niet-lovende kon ik niet vinden.

Ik had er ontzettende moeite mee. Het fascineerde me, deed me een paar rondjes door het huis lopen, benauwde me en verwarde me vreselijk.

Inhoud: Een groep (zo’n 20-tal) jongeren van 13, 14 jaar laat zich door een klasgenoot op stang jagen.       Pierre-Anton heeft namelijk besloten dat het leven geen zin heeft en hij gaat in een pruimenboom zijn klasgenoten zitten uitdagen. Die nemen de handschoen op. Zij besluiten een berg van betekenis op te richten. Iedere jongere bepaalt voor een andere klasgenoot wat voor dierbaars hij voor de berg moet afstaan.

Lees zelf maar wat er allemaal op de berg komt te liggen, hoe het allemaal loopt en begrijp me dan als ik zeg dat dit boek niet op mijn nachtkastje ligt.

In ieder geval: in dit boek is een groep pubers op zoek naar de betekenis van het leven, van het bestaan. Een origineler, en gruwelijker invalshoek ben ik in een jeugdboek nog nooit tegengekomen. En eigenlijk, een donkerder filosofisch einde ook niet.

Allerlei beelden spookten door mijn hoofd tijdens het lezen, o.m. de Deense, realistische, van alle effecten ontdane Dogma 95- films (cf Festen van Vinterberg en Idioterne van Lars von Trier.) De vergelijking loopt mank, ik weet het wel, maar de benadering van de realiteit kan vergelijkbaar zijn.

Dit boek gaat tot op het bot van het voorstelbare. Het graaft zo scherp in de geest van een puber dat het een volwassen lezer pijn doet (mij toch). De filosofie die erachter schuilt kerft nog dieper.

Van de stijl was ik zéér onder de indruk. Het boek is ook haarscherp geschreven. In de ik- persoon(Agnes)  die in afgewogen, rechtlijnige zinnen afstand houdt. Haar verhaal vertoont een ritmisch patroon, alsof zij alles voor zichzelf zeer helder op een rijtje zet.

Wie van jullie heeft het ook gelezen?

En indien zo: zou jullie het aan om het even welke 13+- er meegeven (op vakantie)?

Ik ben echt benieuwd.

In boekenvriendschap,

Jet