Vertalersnieuws

Extra regels over betalingsafspraken, gunstig voor kleine bedrijven

2012-05-11T14:19:00.001+02:00

Door Mariëtte van Drunen

Vanaf 1 januari 2013 komt er waarschijnlijk een wettelijk maximum aan de betalingstermijn voor bedrijven. Daarnaast komt er vanaf 1 juli 2012 een maximum aan de vergoeding voor buitengerechtelijke incassokosten, zodat consumenten en kleine bedrijven beschermd zijn tegen buitensporig hoge incassokosten.

Wettelijke betalingstermijn
De betalingstermijnen bij overeenkomsten tussen bedrijven en bij overeenkomsten tussen bedrijven en overheden worden wettelijk vastgelegd.

Nu bepaalt de wet alleen dat de betalingstermijn niet onredelijk mag zijn, maar vanaf 1 januari 2013 wordt de standaard betalingstermijn 30 dagen na de factuurdatum. Bedrijven onderling mogen nog wel betalingstermijnen tot 60 dagen afspreken. Langer dan 60 dagen mag straks alleen nog als kan worden aangetoond dat geen van beide partijen daaronder lijdt.

Voor de overheid geldt vanaf 1 januari 2013 in de meeste gevallen een termijn van 30 dagen na de factuurdatum. Daarvan mag slechts bij uitzondering worden afgeweken.

Voor ondernemingen en overheidsinstanties in Nederland en andere EU-lidstaten gaan dezelfde betalingstermijnen gelden.

Incassokosten
Als klanten een betalingstermijn overschrijden, mag je als leverancier rente berekenen over het nog te betalen bedrag. Als je geen betalingstermijn met je klant bent overeengekomen, dan mag je rente in rekening brengen vanaf 30 dagen na de factuurdatum.

Schuldeisers mogen straks naast de wettelijke handelsrente €40 minimumvergoeding vragen voor incassokosten. Zo hoopt de overheid bedrijven te dwingen om hun rekeningen op tijd te betalen. Tegelijkertijd wil de overheid consumenten en kleine bedrijven beschermen tegen onredelijk hoge incassokosten, door een maximum aan de buitengerechtelijke incassokosten in te voeren: € 6.775.

Bij leveringen aan bedrijven en overheid mag je de wettelijke rente voor handelstransacties gebruiken. Bij leveringen aan consumenten mag je de wettelijke rente voor niet-handelstransacties in rekening brengen. De juiste percentages vindt je hier.

Betaling afdwingen
Nederlandse bedrijven mogen straks in andere EU-landen dezelfde maatregelen nemen als in Nederland om tijdige betaling van facturen af te dwingen.

Met dank aan Jan Withoos van Administratie- en adviesburo Noord-Brabant voor de inhoudelijke controle van dit artikel.

Bronnen:
Onredelijk hoge incassokosten van de baan
Vergoeding buitengerechtelijke incassokosten wordt aan maximum gebonden
Wat is wettelijke rente en wat is het percentage?
Kabinet: rekening op tijd betalen
EU-landen: nieuwe richtlijn te late betalingen

Wereldkampioen twitteren

2012-05-11T14:04:00.000+02:00

Door Silvie van der Zee

Social media zijn erg populair in Nederland. Ons land staat bovenaan wat betreft het gebruik van Twitter. Ook LinkedIn wordt nergens vaker gebruikt dan in Nederland.

Dit is onderzocht door comScore, een onderzoeksbureau dat internetverkeer meet. Volgens hun onderzoeksresultaten zijn Nederlanders het actiefste volkje ter wereld op internet en social media. Er worden per dag zo'n 5,4 miljoen tweets verstuurd in onze taal. Dat is meer dan veelgesproken talen zoals het Koreaans en Arabisch. Opvallend, want ‘slechts’ 43 miljoen mensen spreken Nederlands: 29 miljoen mensen hebben onze taal als moedertaal en 14 miljoen mensen hebben het Nederlands als tweede taal. De top tien van talen die op Twitter worden gebruikt, is hieronder te lezen. Het Nederlands is de zesde taal op Twitter.

· Engels - 39%
· Japans - 14%
· Portugees - 12%
· Spaans - 8%
· Maleisisch - 6%
· Nederlands - 3%
· Koreaans - 2%
· Arabisch - 1%
· Thais - 1%
· Overig 14%

Twitter in het Nederlands
Sinds augustus 2011 is Twitter beschikbaar in het Nederlands. Het medium is nu beschikbaar in 11 talen. Twitter is erg snel vertaald naar onze taal; binnen een maand na de eerste oproep voor Nederlandse vertalers werd de Nederlandse versie van Twitter al gelanceerd. Dit komt doordat duizenden vertalers hebben meegewerkt aan het project.

Vernederlandsing
Voor vaste Twittergebruikers zal het even wennen zijn als zij de Nederlandse versie van Twitter gebruiken, omdat veel bekende termen 'vernederlandst' zijn. Het welbekende ‘What’s happening?’ dat al jarenlang op de homepage van Twitter staat, is veranderd in ‘Wat houdt je bezig?’ ‘Followers’ en ‘Following’ zijn vertaald met ‘Volgers’ en ‘Volgend.’ ‘Reply’ heet tegenwoordig ‘Beantwoorden’ en ‘@Replies’ zijn in het Nederlands ‘@Vermeldingen.’

Crowdsourcing
De vertaling van de website is volledig via crowdsourcing uitgevoerd. Het is voor het eerst dat Twitter deze methode heeft gebruikt. Vertalen met behulp van crowdsourcing is niet ideaal. Niet alle vrijwilligers zijn professionele vertalers. Hierdoor kunnen er fouten in de vertaling terecht komen. Twitter probeert dit risico zo klein mogelijk te houden door moderators in te zetten die de vertalingen van de vrijwilligers nakijken, maar dit heeft niet tot perfecte vertalingen geleid. Er ontbreken bijvoorbeeld werkwoorden en sommige vertalingen komen niet natuurlijk over. Als gebruikers een fout opmerken, kunnen ze die doorgeven aan het Translation Center van Twitter.

Heeft crowdsourcing de toekomst?
Niet alleen Twitter, maar ook Facebook heeft zijn gebruikers gevraagd om haar website te vertalen. Facebook heeft zelfs een patent aangevraagd op deze vertalingen. Twitter is dus niet het enige bedrijf dat op deze manier werkt. Meer en meer bedrijven zien de voordelen van het vertalen via crowdsourcing, wat betekent dat we deze vertaalmethode in de toekomst vaker zullen zien. Of dit goed of slecht is staat nog ter discussie.

Interesse? Als vertalers interesse hebben om Twitter te vertalen – Twitter zoekt nog steeds Nederlandse vertalers - kunnen ze zich aanmelden bij het Translation Center. De actiefste vertalers onderhouden de vertaalde website in samenwerking met een team van Twittermedewerkers.

Bronnen
RTL Nieuws 26 april 2011 Nederland wereldkampioen twitteren
RTL Nieuws 24 november 2011 Nederlands zesde taal op Twitter
Webwereld 2 augustus 2011, Uhro van der Pluijm, Vrijwilligers vertalen Twitter in het Nederlands

Spraakherkenning & Vertalers

2012-05-11T13:36:00.000+02:00

Spraakherkenning & Vertalers
Door Cas Jamin

Vertalingen, e-mails, brieven, blogposts en de administratie, allemaal typewerk. Dat is soms best afzien voor handen en polsen. Met spraakherkenning kun je de last verlichten en ook wat tijd winnen.

Kwaliteit van spraakherkenning
Dicteren met spraakherkenning is een serieuze optie geworden. Als je een goede, correct afgestelde microfoon gebruikt en vanaf het begin alle fouten van het programma corrigeert, kun je al vrij snel dicteren met relatief weinig fouten (tussen de 90%–98% correct) ^{1 2} . Dan kun je er daadwerkelijk tijd mee winnen en RSI voorkomen.

Hoe werkt spraakherkenningssoftware?
Spraakherkenningssoftware herkent de losse klankeenheden (fonemen) waarmee wij woorden vormen. Aan de hand van statistische modellen en kansberekeningen raadt het programma welke reeks fonemen je uitspreekt en welke woorden uit het lexicon je daaruit waarschijnlijk wilt vormen. Hierbij is de context van meerdere fonemen en woorden samen in een bepaalde volgorde heel belangrijke informatie om de kansberekeningen te laten slagen. Volledige zinnen worden daarom ook het beste herkend.

Spraakprofiel
Een programma voor spraakherkenning leert je stem, uitspraak en woordkeuze steeds beter kennen. Dit gebeurt naarmate je de software langer gebruikt, herkenningsfouten corrigeert en voor het programma onbekende woorden toevoegt. Hierbij worden in feite het akoestische spraakmodel, het lexicon en de daarmee verweven statistische modellen verfijnd voor jouw manier van dicteren. Voor elke combinatie van gebruiker, microfoon en dicteertaal is dus een ander spraakprofiel nodig.

Dragon NaturallySpeaking (Windows) kan je documenten ook analyseren op schrijfstijl en voor het programma nog onbekende (vak)termen. Dit kan veel herkenningsfouten schelen.

Een goede microfoon
Een goede, ruisonderdrukkende (noise-cancelling) microfoon is een vereiste om productief met spraakherkenning te kunnen werken ². Een headset is waarschijnlijk de beste keuze, aangezien de microfoon liefst altijd in dezelfde positie moet staan, met dezelfde afstand tot de mond. Een model met een lange, ruim verstelbare microfoonsteel heeft de voorkeur. Dit geeft de beste mogelijkheden om de microfoon goed voor de mond te plaatsen.

Bij een pakket voor spraakherkenning wordt soms een headset meegeleverd. Verwacht er geen wonderen van, maar over het algemeen werken ze prima in een stil kantoor. Bij twijfel kun je de ervaringen van anderen nalezen op het internet.

Alleen al voor het draagcomfort loont het om zelf op zoek te gaan naar een goede headset, want niets is zo frustrerend als een headset die klemt of steeds afglijdt.

Een headset heeft altijd de voorkeur, maar een goede tafelmicrofoon kan ook werken. Het is dan belangrijk om altijd dezelfde afstand en hoek tussen mond en microfoon aan te nemen. Kies voor een ruisonderdrukkend model, dat alleen geluid oppikt van recht voor de microfoon.

In de vertaalpraktijk
Afhankelijk van hoe je spraakherkenning gebruikt en wat je typesnelheid is, kan spraakherkenning je zeker tijd opleveren. Een ruwe eerste vertaling staat sneller op het scherm, een brondocument is zo overgenomen voor efficiënt vertalen in een CAT-tool en die tien niet al te formele e-mails zijn ook zo geschreven. Handig is ook dat lange woorden met een onmogelijke spelling meteen correct worden overgenomen.

Hoewel je de computer ook grotendeels met de stem kunt aansturen, is dit niet bijzonder handig. Als je (tijdelijk) niet goed met toetsenbord en muis kunt werken is het zeker een uitkomst, maar efficiënter is een combinatie van dicteren, toetscombinaties gebruiken, muizen en kleine aanpassingen gewoon typen.

Even wennen
Werken met spraakherkenning is ook wennen. Omdat de herkenning het beste is bij volledige zinnen, zul je waarschijnlijk wat langer nadenken voordat je wat opschrijft. Dat is wat minder spontaan, maar het kan je ook dwingen om beter na te denken. Het ligt aan je manier van werken of je dit als storend ervaart. In het begin is het misschien ook vreemd om alle leestekens te dicteren, maar dat went snel.

Onhandig bij meerdere talen in één document
Voor elke taal waarin je wilt dicteren is een apart gebruikersprofiel nodig, met een eigen lexicon en akoestisch model voor die taal. Je kunt in twee talen dicteren in hetzelfde document, maar dan moet je steeds wisselen van profiel. Even een anderstalige term of uitdrukking dicteren is dus niet zo gemakkelijk.

Brondocumenten overnemen
Als je een brondocument aangeleverd krijgt in een (obscuur) alleen-lezen bestandsformaat, kost het veel tijd om het over te typen voor gebruik in een vertaaltool. Door het brondocument redelijk monotoon en met duidelijke articulatie voor te lezen aan de spraakherkenningssoftware, heb je de tekst, afgezien van opmaak, toch in een mum van tijd in een bewerkbare vorm.

Ook voor het overnemen van brondocumenten op papier kan spraakherkenning handig zijn, maar bij een gedrukte tekst is OCR (optical character recognition) meestal sneller. Een OCR-programma zet de drukletters die aanwezig zijn in een gescand document om in bewerkbare tekst. Handgeschreven tekst of een onduidelijke afdruk kan een OCR-programma echter niet lezen, en dan is spraakherkenning de snelste manier om een brondocument van papier over te nemen.

Back-up
Het is erg verstandig om regelmatig je gebruikersprofielen te exporteren, om ze te bewaren op een back-up-schijf. Het zijn grote bestanden, maar als je jarenlang geïnvesteerd hebt in het trainen van het programma en het bijwerken van het lexicon, is het niet prettig als je na een computercrash of verandering van computer opnieuw mag beginnen.

Geschikt voor mijn besturingssysteem?

Windows
De versies ‘Premium’ en ‘Professional’ van de Nederlandse Dragon NaturallySpeaking ondersteunen Nederlands, Engels, Frans en Duits. De ‘Home’- en ‘Basics’- versies ondersteunen alleen Nederlands. Voor andere talen, zoals Spaans of Italiaans, ben je aangewezen op versies van het programma zonder ondersteuning van de Nederlandse taal. In sommige gevallen is het echter mogelijk om losse versies in verschillende talen te combineren. Zie hiervoor deze hulppagina op de Nuance-website.

Voor de talen Engels, Frans, Spaans, Duits, Japans, vereenvoudigd Chinees en traditioneel Chinees heeft Windows 7 ingebouwde spraakherkenning. Deze is heel redelijk, maar eigenlijk niet goed genoeg als taal je vak is ⁴.

Mac OS X
Voor de Mac is er op dit moment in de meeste talen geen programma voor spraakherkenning. Vooralsnog zijn er alleen een Engelse en een Franse Dragon Dictate. Dit is een afgeslankte Mac-versie van ‘Dragon NaturallySpeaking’.

Als alternatief kun je Windows op je Mac installeren als virtueel besturingssysteem dat je tegelijk met OS X kunt draaien. Hierin kun je vervolgens Dragon NaturallySpeaking en elk ander Windows-programma gebruiken. Een virtuele Windows-installatie werkt precies hetzelfde als een normale installatie, alleen is Windows nu in zijn geheel zichtbaar als een apart programmavenster op je Mac. De virtualisatiesoftware maakt een vloeiende uitwisseling van randapparatuur, klembord (geheugen van wat je knipt en plakt) en bestanden tussen beide besturingssystemen mogelijk.

Je kunt kiezen uit drie virtualisatieprogramma’s om Windows virtueel te installeren op een Mac: Parallels, VMware en het gratis programma Virtual Box. Met name de eerste twee maken het erg gemakkelijk om Windows te installeren op je Mac.

Linux
Voor Linux geldt ook dat je Dragon NaturallySpeaking voor Windows kunt draaien binnen een virtuele Windows-installatie. Het gratis virtualisatiepakket Virtual Box is hiervoor een goede keuze.

Systeemeisen
Spraakherkenningssoftware, zeker in combinatie met openstaande CAT-tools en andere software, vraagt aardig wat van de computer. Kijk voor aanschaf of je computer met enige marge voldoet aan de aanbevolen systeemeisen.

Noten
1. Diskidee test van Dragon NaturallySpeaking 11
2. TopTenREVIEWS Dragon NaturallySpeaking 11 review
3. Macworld buying guide: Microphones for speech recognition
4. ars technica - Win 7’s built-in speech recognition: a review

Bronnen
http://www.howstuffworks.com/gadgets/high-tech-gadgets/speech-recognition.htm
http://www.codeguru.com/cpp/g-m/multimedia/audio/article.php/c12363/How-Speech-Recognition-Works.htm
http://www.pcworld.com/article/16276/how_it_works_speech_recognition.html
http://www.explainthatstuff.com/voicerecognition.html
http://www.diskidee.be/2011/02/08/een-praatje-met-een-draak/18618/
http://www.proz.com/translation-articles/articles/1178/1/Using-Dragon-Naturally-Speaking-in-translations
http://www.catherinetranslates.com/talk-dont-type-translating-via-dragon-dictate-and-dragon-naturally-speaking/
http://arstechnica.com/microsoft/reviews/2010/05/win–7s-built-in-speech-recognition-a-review.ars/

De talenreis: het Russisch

2012-05-11T13:03:00.001+02:00

Door Sigrid Lensink-Damen

In dit deel van De Talenreis ga ik dieper in op het Russisch. Het Russisch wordt gesproken door ruim 175 miljoen mensen en vormt samen met het Wit-Russisch en het Oekraïens de Oost-Slavische tak van de Slavische talen.

Jonge literatuurtraditie
Een Russisch gezegde luidt: “Woorden zijn winden, schriften verbinden.” Een van mijn docenten voerde dit gezegde aan als reden voor de vrij jonge literatuurtraditie in Rusland. Men zou bang zijn voor het geschreven woord, omdat iets wat zwart op wit staat niet zo makkelijk uitgewist kan worden. Feit is in ieder geval dat er geen noemenswaardige Russische literatuur van voor de 18e eeuw bestaat, met uitzondering van het Igorlied uit de 12e eeuw.

Een andere reden van de late bloei van de Russische literatuur is dat er tot 1800 een grote discrepantie bestond tussen gesproken Russisch en geschreven Russisch. Dit laatste leunde zwaar op het Oudkerkslavisch, wat vooral voor religieuze teksten werd gebruikt en vrijwel constant bleef qua vorm en woordenschat.

Leenwoorden
Het Oudkerkslavisch mist daardoor de gevoelswoorden en nuances die nodig zijn om proza of poëzie te schrijven. Deze elementen werden in de 18e eeuw onder anderen door schrijver en historicus Nikolaj Karamzin toegevoegd aan de Russische taal. Hij gebruikte daarvoor Franse en Duitse leenwoorden die hij “verrussischte”. Aleksandr Poesjkin maakte dankbaar gebruik van de taalhervormingen van Karamzin en groeide uit tot een van Ruslands grootste schrijvers.

Toch waren er al eerder leenwoorden in het Russisch gekomen. Dit gebeurde in de 17e eeuw toen tsaar Peter de Grote naar West-Europa reisde om daar diverse, zoals hij het noemde, ‘wetenschappen te leren’. Zoals bekend raakte de tsaar ook in Zaandam verzeild en leerde daar het vak van scheepsbouwer. Vele scheepstermen zijn rechtstreeks uit het Nederlands overgenomen, zoals ‘trjoem’ (het ruim) en ‘achtjersjtjevjenj’ (achtersteven). Maar met scheepstermen schrijf je nog geen literatuur...

Ontwikkeling naar modern Russisch
Voordat het zover was met de literatuur, moest het moderne Russisch zich natuurlijk eerst ontwikkelen. Taalkundigen denken dat het moderne Russisch is voortgekomen uit het Protoslavisch en het Oerslavisch. Vervolgens viel de taal in de 6e en 7e eeuw na Christus uiteen in drie dialecten: Oost-Slavisch, West-Slavisch en Zuid-Slavisch. In de 14e en 15e eeuw ontstonden uit het Oost-Slavisch de talen Russisch, Oekraïens en Wit-Russisch.

Glagolitisch alfabet
Modern Russisch wordt geschreven met het cyrillische alfabet. In de 10e eeuw ontwikkelden de broers en tevens monniken, Cyrillus en Methodius, het glagolitisch alfabet. Dit was hoofdzakelijk gebaseerd op het Griekse alfabet met toevoegingen voor de klanken die het Russisch wel had en het Grieks niet. De vereenvoudigde versie van dit glagolitisch alfabet is het cyrillisch geworden.

Er zijn zes Slavische talen met het cyrillische alfabet, te weten Russisch, Wit-Russisch, Oekraïens, Servisch, Macedonisch en Bulgaars. De andere Slavische talen gebruiken het Latijnse alfabet, een keuze die samenhing met de kerstening van de bijbehorende landen (bijvoorbeeld Polen). Tegenwoordig is het alfabet ook een politieke keuze; de Serviërs houden hun cyrillisch schrift om zo hun verbondenheid met Rusland te symboliseren.

Grammatica
De Grote Taalatlas beschrijft het Russisch (maar ook de andere Slavische talen) als ‘conservatief’, waarmee er relatief makkelijk een Protoslavisch kan worden gereconstrueerd. Onderscheidende kenmerken van het Russisch zijn onder meer de zes naamvallen, de drie geslachten voor naamwoorden, klinkerreductie, medeklinkerclusters en het hard-/zacht-teken. Dit teken is een foneem, omdat het de betekenis van een woord kan veranderen (mat = schuttingtaal, mat’ = moeder. De apostrof geeft het zachtteken aan).

Een ander, zeer ingewikkeld, aspect aan de Russische grammatica is het werkwoordensysteem, dat overigens ‘aspect’ wordt genoemd. Ik verwijs jullie naar een interessant artikel op internet voor meer informatie over dit fenomeen.

Literaire links
Tot slot kan ik het als enthousiaste letterkundige niet laten om jullie wat Russische literaire links mee te geven:
Muurgedichten - In Leiden is er een project gaande om blinde muren van gebouwen te verfraaien met gedichten uit de hele wereld. Hier een voorbeeldje. Wil je weten hoe het klinkt? Klik hier en klik dan op het groene pijltje.

Dit Nederlands gesproken filmpje (7 delen) is voor mij een prachtige versie van een Russisch sprookje. Wij kennen het onder de titel ‘De zeven dienaren’.

Ben je helemaal in de stemming, dan is deze muziek een sfeervolle afsluiting voor dit stukje.

De volgende keer staat de laatste Indo-Europese taal in de schijnwerper: het Sanskriet. De reis gaat daarna verder met een andere taalfamilie.

Bronnen:
Het Russisch volgens Wikipedia
Gesproken gedicht van Aleksandr Blok
Muurgedichten
Over Nikolaj Karamzin (Wikipedia)
Over Russische literatuur
De Russische Taal
Over het cyrillische alfabet
Over het glagolitische alfabet
De Grote Taalatlas

Effectief lezen op het web

2012-04-13T18:34:00.000+02:00

Door Cas Jamin

Gedurende de dag komen we allerlei interessante artikelen, video's en audiofragmenten op het web tegen. De links vliegen je als het ware om de oren op sociale media, in artikelen en blogposts en in vele zoekresultaten. Met slimme keuzes en een paar handige, digitale hulpmiddelen haal je meer uit die overvloed aan informatie en bovendien met minder stress en met behoud van aandacht.

Keuzes maken
Het enorme aanbod aan nieuwe informatie maakt het noodzakelijk om keuzes te maken. Niet alleen keuzes over wie en welke websites je volgt, en welke publicaties je leest, maar ook afwegingen over je leesstrategie en hoe je je leestijd wilt afbakenen.

Of misschien maak je geen bewuste keuzes. Dan kan het zomaar gebeuren dat je veel tijd besteedt aan het oppervlakkig lezen van korte stukjes van uiteenlopende bronnen. Dat hoeft natuurlijk geen probleem te zijn, maar zonder het maken van een bewuste selectie kan het grote informatieaanbod in combinatie met beperkte tijd ook leiden tot keuzestress^{1 2 3}.

Al helemaal wanneer je gedurende de dag veel gebruikmaakt van notificaties van smartphone, e-mail en sociale media. Uiteindelijk consumeer je alleen nog reactief informatie en heb je het gevoel achter de feiten aan te lopen.

Het is het overwegen waard een gerichtere aanpak te hanteren met meer diepgang en focus als resultaat.

Digitale hulpmiddelen
Gelukkig zijn er verschillende digitale hulpmiddelen om je te helpen meer te focussen en je leestijd te concentreren.

Webfeeds
De vorige keer schreef ik over webfeeds: een gemakkelijke manier om op een centrale plaats uit het nieuwe aanbod van je favoriete websites te kunnen selecteren.

Door het duidelijke totaaloverzicht van een feedreader kun je gemakkelijk een weloverwogen selectie maken. In de feedreader is bijvoorbeeld duidelijk te zien hoeveel ongelezen artikelen er beschikbaar zijn en bij welke bronnen die horen. Als je merkt dat je met de huidige webfeedabonnementen te veel keuzes op je bordje hebt, of te veel irrelevant nieuws ziet, kun je snel bronnen schrappen of filters instellen om bepaalde onderwerpen te weren.

Steeds meer feedreaders kunnen lange artikelen die je later wilt lezen ook doorsturen naar een lees-later-dienst, een soort persoonlijke online leeslijst.

Lees-later-diensten
Ook een lees-later-dienst is een goed goed hulpmiddel om tijd te besparen. Lees-later-diensten zoals Read It later, Instapaper en Readability helpen je om online artikelen te bewaren voor een beter moment. Dit wordt ook wel 'time shifted reading’^{4 5} genoemd.

Door het gebruik van een lees-later-dienst kun je veel effectiever omgaan met je tijd en aandacht. Als je weet dat je later zeker de kans hebt om terug te komen op een interessant artikel, bijvoorbeeld omdat je dat gepland hebt, voel je niet de druk om alles te onderbreken en het maar weer direct (vluchtig) te lezen.

Met de applicaties voor tablets en smartphones kun je de bewaarde artikelen ook in de trein, in de wachtkamer of thuis op de bank lezen, net zoals je met een boek of tijdschrift zou doen.

Bewaarde artikelen worden desgewenst getoond in een rustige leesweergave, in een lettertype en kleurstelling naar keuze. Dit kan zowel met de webinterface, als met de applicaties voor tablet of smartphone.

Met Read It Later is het ook mogelijk om hyperlinks naar video's, podcasts of afbeeldingen op te slaan. Bij de andere diensten is dit op het moment van schrijven nog niet mogelijk.

Browseruitbreidingen voor prettig lezen
Wil je de rustige leesweergave van lees-later-diensten ook voor artikelen die je niet opslaat, maar direct leest in je webbrowser? Dan zijn er een aantal browseruitbreidingen beschikbaar die deze functionaliteit bieden, zoals iReader, Evernote Clearly en Readability.

Bronnen
[1] Wijnberg, R.W. (2009). Waarom meer keuze tot minder keuzevrijheid leidt, Nietzsche en Kant lezen de Krant (pp. 31-34). ISBN 978 90 234 4086 4.
[2] Schwartz, B.S. (2004). The paradox of Choice. ISBN 978 00 600 0568 9.
[3] Schwartz, B.S. (TED, 2005), On the Paradox of choice.
[4] Read It Later Blog (2011) - Is mobile affecting when we read?
[5] Gregory Cohen (meetcontent, march 2012) Planning for time-shifted reading.
NPR public radio (2008) - Think You're Multitasking? Think again.
MacSparky, David Sparks (2008) - Mail notification Liberation

Elly Jaffé Prijs 2012

2012-04-13T18:29:00.000+02:00

Door Mariëtte van Drunen

De Elly Jaffé Prijs is een driejaarlijkse oeuvreprijs voor literaire vertalingen uit het Frans. Met 40.000 euro is dit een van de grootste literaire prijzen in Nederland, in 2001 ingesteld op initiatief van mevrouw Elly Jaffé. Naast de ‘hoofdprijs’ wordt er ook een stipendium uitgereikt van 7.000 euro voor veelbelovende beginnend vertalers. Dit jaar worden de prijzen uitgereikt op 31 mei.

In 2012 is de Elly Jaffé Prijs toegekend aan de Belgische vertaler Jan Mysjkin, voor zijn vertaling van Le comte de Monte-Cristo (1844) van Alexandre Dumas. Deze is in 2010 voor het eerst in het Nederlands verschenen, en wel als De graaf van Montecristo. Mysjkin had zijn vertaling voorzien van een nawoord waarin hij zijn vertaalkeuzes toelichtte. De jury roemt Mysjkin onder meer om zijn fantastische beheersing van uiteenlopende registers.

Het Elly Jaffé Stipendium gaat dit keer naar Hester Tollenaar. Zij wordt beloond voor twee vertalingen uit het Frans: Leven en legende van Agoun’chich van Mohammed Khaïr-Eddine en De bottenzoekers van Tahar Djaout.

Bron: persbericht van de Vereniging van Letterkundigen

De talenreis: het Nederlands

2012-04-13T18:27:00.000+02:00

Door Sigrid Lensink-Damen

In dit deel van De Talenreis neem ik onze moedertaal onder de loep. Het Nederlands is samen met het Engels, Duits en Fries een West-Germaanse taal. Er zijn ruim 23 miljoen moedertaalsprekers van het Nederlands wereldwijd. Voor 5 miljoen mensen is Nederlands de tweede taal. Wat is eigenlijk de oudste Nederlandse zin? En hoe klonk het Nederlands in 500 na Christus?

Vogels
‘Hebban olla uogala nestas hagunnan hinase hi(c) (a)nda thu uuat unbidan uue nu.’ Dit is waarschijnlijk de bekendste geschreven Nederlandse zin. Het betekent: ‘Hebben alle vogels nesten begonnen, behalve ik en jij. Waarop wachten we nu?’ Het verhaal gaat dat dit zinnetje door een monnik, hevig verliefd, in de marge van een geschrift was neergepend. Waarschijnlijker is dat een kopiist gewoon zijn nieuwe pen uitprobeerde, voordat hij zijn overschrijfwerk hervatte. Hoe het ook zij, hij schreef het zinnetje in ieder geval in de 11e eeuw op.

Oudere zinnen
Toch zijn er nog oudere overblijfselen van geschreven Nederlands gevonden. ‘Malto thi afrio lito’ (‘Ik zeg je, ik maak je vrij, halfvrije.’) is daar een voorbeeld van. Deze formulering werd gebruikt om een lijfeigene zijn vrijheid terug te geven en komt uit de Salische Wet, het eerste wetboek sinds de Romeinen, van de 6e eeuw. Een ander mooi voorbeeld is: ‘Gelobistu in got alamehtigan fadaer?’ (‘Geloof je in God, de Almachtige Vader?’) uit een doopgelofte van eind 8e eeuw.

Deze voorbeelden gaan om enkele zinnen in een verder Latijns of Frans geschrift. De Wachtendonckse Psalmen vormen het eerste Oudnederlandse ‘boek’. Deze verzameling teksten stamt uit de 10e eeuw en is ook een van de eerste vertalingen in het Nederlands (uit het Latijn).

Van Oergermaans naar Nederlands
Wat maakt het Nederlands nou Nederlands? Welke kenmerken heeft onze moedertaal die hem onderscheidt van bijvoorbeeld het Duits? De antwoorden lijken voor de hand te liggen (uitspraak, grammatica), maar onze taal heeft pas na diverse ontwikkelingen de voor ons zo bekende klank en vorm gekregen. Het moderne Nederlands ontstond uit, van oud naar nieuw, het Nederfrankisch, Oudnederlands, Middelnederlands (Diets) en het Nederduits.

Verschillen met het Duits
Het Nederlands heeft de Hoogduitse klankverschuiving (zie Wikipedia voor een duidelijke uitleg hierover) niet ondergaan, maar het Duits wel. De scheiding tussen deze twee taalgebieden ligt ergens tussen het zuidoosten en noordwesten van het gebied waar Germaans werd gesproken. Hoe noordelijker, hoe minder klankverschuiving. Een ander verschil tussen Nederlands en Duits is dat het Duits naamvallen heeft behouden en het Nederlands niet. In zijn woordenschat heeft het Nederlands veel Romaanse invloeden, wat onze taal natuurlijk ook uniek maakt in vergelijking met het Duits.

Modern Nederlands
Het Nederlands is in de 20e eeuw qua spelling veel veranderd, onder andere door standaardisering en wetgeving. Ook is er een Taalunie in het leven geroepen, opgericht door België, Nederland en Suriname. Deze unie promoot en beschermt de Nederlandse taal.

Een paar grappige sites over taal, waarin jullie de ontwikkelingen van het Nederlands zelf kunnen bekijken, wil ik jullie niet onthouden. Ten eerste deze: sms-taal, een online woordenboek met alles wat je moet weten over sms’en, een van de modernste vormen van het Nederlands.

Totaal tegenovergesteld daaraan is de Vereniging ter Bevordering van het Gebruik van het Bedreigde Nederlandse Woord, die woorden als ‘onverdroten’, ‘karbonkel’ en ‘wankelmoedig’ graag weer in het alledaagse taalgebruik terugziet. Lees vooral ook de commentaren van de fans, sommige zijn hilarisch.

En als klap op de vuurpijl geef ik jullie een link naar een fragment uit een tv-programma van de Belgische tv-zender Canvas, waarin je kunt horen hoe het Nederlands in 1500, 1000 en 500 na Christus moet hebben geklonken: http://video.canvas.be/eeuwenoud-nederlands.

De volgende keer staat er weer een Indo-Europese taal in de schijnwerpers: het Russisch.

Bronnen:
Over de geschiedenis van het Nederlands
De video over hoe het Nederlands vroeger klonk
Over Hebban olla vogala
Over de Salische Wet
Wikipedia over het Nederlands
Over de Wachtendonkse Psalmen
De Grote Taalatlas
Over de tweede Germaanse klankverschuiving
Over sms-taal
De Vereniging ter Bevordering van het Gebruik van het Bedreigde Nederlandse Woord

Master Literary Translation as Creative Practice

2012-04-13T18:12:00.000+02:00

Door Silvie van der Zee

In het academische jaar 2011/2012 is de universiteit van Edinburgh begonnen met een eenjarig masterprogramma: Literary Translation as Creative Practice. Dit programma maakt onderdeel uit van de faculteit Literature, Languages and Culture en kan gevolgd worden na afronding van een bachelor in vertalen.

Het programma bestaat onder andere uit colleges, gastcolleges, seminars en werkgroepen waarin studenten hun vertaalvaardigheden oefenen en een portfolio opbouwen. Hierdoor oefenen ze hun originaliteit, inspiratie en vindingrijkheid - eigenschappen die een literair vertaler nodig heeft. Door het schrijven van essays over vertaalrelevante onderwerpen zoals ‘gender’, multimedia, ideologie, machtsrelaties en religie leren studenten hun theoretische vaardigheden te versterken, hun kennis over deze onderwerpen te verbreden en te verdiepen en kritisch na te denken over taalgebruik. Door praktisch bezig te zijn ontwikkelen studenten meer zelfvertrouwen en bekwaamheid bij het schrijven en vertalen van literaire teksten. Daarnaast leren studenten in deze master hun overige academische vaardigheden te verbeteren, zoals academisch schrijven, uitvoeren van academisch onderzoek, analytisch denken, gebruiken van (elektronische) bronnen en houden van presentaties.

Het programma kan zowel als voltijd- of deeltijdopleiding gevolgd worden. Het voltijdprogramma duurt een jaar. Bij het deeltijdprogramma kan de student kiezen voor een traject van 24 of 36 maanden. De opleiding wordt afgesloten met het schrijven van een scriptie van 15.000 woorden. Er worden diverse talencombinaties aangeboden. Meer informatie over dit masterprogramma vindt u op de website van de Universiteit van Edinburgh.

Bron: Expertisecentrum Literair Vertalen

Raad van State vernietigt uitspraak vanwege ongemotiveerd gebruik niet-beëdigde tolk

2012-03-15T17:32:00.000+01:00

Door Mariëtte van Drunen

Op 31 januari 2012 heeft de Raad van State een vreemdeling in het gelijk gesteld bij zijn hoger beroep omdat in zijn asielprocedure een niet-beëdigde tolk was gebruikt zonder een schriftelijke motivatie voor deze keuze. Een belangrijke uitspraak voor alle beëdigde tolken en vertalers in Nederland.

Wet beëdigde tolken en vertalers
In de Wet beëdigde tolken en vertalers (Wbtv) is vastgelegd dat de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) bij zijn procedures tegen vreemdelingen alleen gebruik mag maken van beëdigde tolken en vertalers, tenzij vanwege vereiste spoed niet op tijd een ingeschrevene in het register beschikbaar is of als er niemand in het register is opgenomen voor de benodigde bron- of doeltaal. En als de IND gebruikmaakt van een niet-beëdigde tolk of vertaler, dan is de dienst verplicht de reden(en) hiervoor schriftelijk vast te leggen.

Ongemotiveerde keuze niet-beëdigde tolk niet toegestaan
Veel tolken en vertalers waren, en zijn mogelijk nog steeds, sceptisch over deze verplichting en twijfelen of de IND inderdaad alleen beëdigde tolken en vertalers gebruikt wanneer dat mogelijk is. De uitspraak van 31 januari is een krachtig signaal van de Raad van State dat de Wbtv wel degelijk strikt moet worden nageleefd. Ten eerste heeft de vreemdeling die het hoger beroep had ingediend gelijk gekregen. Ten tweede moet de aangevallen uitspraak worden vernietigd. En ten derde moet de minister voor Immigratie, Integratie en Asiel, die bij deze zaak had nagelaten zijn keus voor een niet-beëdigde tolk te motiveren, de proceskosten voor de vreemdeling in verband met de behandeling van het beroep en het hoger beroep tot een bedrag van 1.311 euro betalen.

De klacht?
“dat, zoals de voorzieningenrechter daartoe heeft overwogen, hij [de vreemdeling, red] er geen blijk van heeft gegeven dat tijdens het nader gehoor communicatieproblemen zijn ontstaan tussen hem en de tolk, laat volgens de vreemdeling onverlet dat, nu de minister niet heeft voldaan aan de in de in artikel 28 […] neergelegde verplichting, de kwaliteit en integriteit van de door de minister ingeschakelde tolk niet zijn gewaarborgd.” (zoals omschreven in de uitspraak van de Raad van State).

Bron: de uitspraak van de Raad van State, met dank aan Martin Cordes van Cordes Vertalingen voor de tip

Nieuw redactielid Vertalersnieuws

2012-03-15T17:31:00.000+01:00

Beste lezers,

Namen we in de vorige editie van Vertalersnieuws nog afscheid van een redactielid, nu verwelkom ik een nieuw lid in ons vaste team: Sigrid Lensink-Damen. Sigrid heeft al twee zeer interessante delen van een nieuwe reeks, De talenreis, geschreven en u zult ongetwijfeld nog veel meer interessants van haar voorbij zien komen.

Natuurlijk stelt ze zich graag aan u voor, daarom kunt u meer over haar lezen op de pagina De redactie.

Naast de Talenreis van Sigrid verschijnen in deze editie ook heel interessante artikelen van Cas Jamin en Silvie van der Zee over online middelen waar we als vertaler veel aan kunnen hebben en een stuk van mijn hand over een recente uitspraak van de Raad van State in verband met de Wbtv. Reden genoeg dus om lekker te gaan lezen.

Met vriendelijke groet,

Mariëtte van Drunen