http://teknopolis.elhuyar.org Elhuyar Fundazioak ETBko bi katerentzat egiten duen zientzia eta teknologiaren dibulgazio-programa da Teknopolis. Oinarrizko zientzia eta Euskal Herrian egiten den ikerketa dira saioaren ardatz; labur esanda, zientzia eta teknologiaren berrikuntzak. webmaster@elhuyar.com (Elhuyar Fundazioa) Elhuyar Fundazioa Zientzia eta Teknologia eu http://www.zientzia.net/irudiak/teknopolis/fon_goiburura-b.jpg http://teknopolis.elhuyar.org 103 75 http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=397&atala=erreportajeak&lang=EU 04/11/2009 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) Europar Batasunak antxoa-arrantzaren geldialdi biologikoa erabaki zuen 2005ean. Urte hartan, espeziearen biomasak behea jo zuen Bizkaiko golkoan, eta, lau urte pasatu diren arren, antxoaren stokak zuhurtzia-biomasaren azpitik segitzen du. Ez da espero bezala errekuperatu. Horren zergatia argitzeko Aztik hainbat ikerketa jarri ditu abian. Arrazoiak ezagutzeak luze joko du. Pista batzuk ordea badaude. Azken urteetako baldintza klimatikoak ezegokiak izan dira antxoaren ugalketarako. http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=397&atala=erreportajeak&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=395&atala=berri-laburrak&lang=EU 04/11/2009 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=395&atala=berri-laburrak&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=396&atala=climate-trackers&lang=EU 04/11/2009 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=396&atala=climate-trackers&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=394&atala=erreportajeak&lang=EU 04/11/2009 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) Gauero mila kilometro paper baino gehiago inprimatzen dituen errotatiba bat ezagutuko dugu orain. Halako tirada handietarako, offset izeneko inpresioa erabiltzen da. Teknologia ez da berria, baina azken urteetan asko hobetu da. http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=394&atala=erreportajeak&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=399&atala=flash&lang=EU 04/11/2009 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=399&atala=flash&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=398&atala=pilulak&lang=EU 04/11/2009 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=398&atala=pilulak&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=390&atala=erreportajeak&lang=EU 28/10/2009 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) Endometriosia emakumeei soilik eragiten dien gaixotasuna da. Emakume askok pairatzen du gaixotasun hori �% 10ek gutxi gorabehera� eta, harrigarria badirudi ere, oso jende gutxik ezagutzen du. Mingarria eta deserosoa da, eta ez du sendabiderik. Kasu askotan, gainera, antzutasuna eragin dezake. Gaur, gaixotasun honi buruzko xehetasun gehiago jakin nahi ditugu, eta, horretarako, endometriosia pairatzen duten emakumeen bizitzak gertuagotik ezagutuko ditugu. Diagnostikoan egin diren aurrerapausoak ere kontatuko dizkizuegu, Proteomika enpresak, Gurutzetako Ospitalearekin batera, lortu dituenak, hain zuzen ere. http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=390&atala=erreportajeak&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=387&atala=vlog&lang=EU 28/10/2009 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=387&atala=vlog&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=389&atala=erreportajeak&lang=EU 28/10/2009 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) Elhuyarrek argitaratu duen azken lanari buruzko erreportajea: Zientzia eta Teknologiaren Hiztegi Entziklopedikoa. Ikasle, irakasle eta adituentzako kontsulta-lan izateaz gainera, hiztegi entziklopediko berri hau komunikazioaren profesionalei, itzultzaileei edota zientzian eta teknologian interesa duen edonori begira diseinatuta dago. Guk lan mardul honen zuzendari eta koordinatzailearekin hitz egin dugu. http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=389&atala=erreportajeak&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=392&atala=climate-trackers&lang=EU 28/10/2009 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=392&atala=climate-trackers&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=393&atala=pilulak&lang=EU 28/10/2009 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=393&atala=pilulak&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=388&atala=erreportajeak&lang=EU 28/10/2009 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) Datorren azaroaren 2an, Europako Espazio Agentziak orbitan jarriko du SMOS proiektua, itsasoaren gazitasuna eta lurraren hezetasuna neurtzea helburu duen misioa. Aipatutako bi faktore horiek erabateko garrantzia dute uraren zikloan eta, ondorioz, munduko klimak etorkizunean izango duen bilakaeran. http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=388&atala=erreportajeak&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=391&atala=flash&lang=EU 28/10/2009 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=391&atala=flash&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=385&atala=erreportajeak&lang=EU 21/10/2009 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) Azken urteotan Tolosaldean ur-hornidura arazo ugari izan dituzten uda-sasoian. Egoera horri buelta emateko, duela urte batzuk urtegi berri bat eraikitzeko lanei ekin zitzaien. Ibiurko urtegia dagoeneko bukatua dago, urez betetzen, eta ura ematen hasten denean 60.000 biztanleren beharrak asetu ahal izango ditu. http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=385&atala=erreportajeak&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=381&atala=pilulak&lang=EU 21/10/2009 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=381&atala=pilulak&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=382&atala=erreportajeak&lang=EU 21/10/2009 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) Izen zientifikoa Neophron percnopterus du, baina ezagunagoa da sai zuria izenarekin. Urtero, negu amaieran bisitatu ohi gaituen putre-mota bat da. Itsas labarretan eta mendietako pareta harritsuetan egin ohi ditu habiak, eta, hain zuzen ere, hantxe aurkitu genuen ale bat. Hainbat biologo denbora luzea zeramaten sai zuri horren arrastoaren atzetik. Jarraian erakutsiko dizuegun erreportajea uztailean grabatu genuen, garai honetan jada ez baita sai zuririk gure mendietan. Animalia basati hori babesteko gobernuz kanpoko euskal erakunde batek egiten duen lana erakutsiko dizuegu erreportajean. http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=382&atala=erreportajeak&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=386&atala=berri-laburrak&lang=EU 21/10/2009 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=386&atala=berri-laburrak&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=383&atala=climate-trackers&lang=EU 21/10/2009 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=383&atala=climate-trackers&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=384&atala=flash&lang=EU 21/10/2009 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=384&atala=flash&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=375&atala=erreportajeak&lang=EU 14/10/2009 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) Gripearen birusaren aldaera berri batek sortutako pandemia baten aurrean gaudela iragarri zuen duela hilabete batzuk Osasunaren Mundu Erakundeak. Ordutik, mundu guztiko gobernu eta osasun-zerbitzuak adi daude, eta egunez egun gaixotasunaren bilakaerari jarraitzen diote. Hilabete batzuk lehenago, ordea, hegazti-gripearen birusak sorrarazi zuen alerta, eta haren aurretik, SARS birusak. Mundu guztiko ospitaleak adi daude, birus berriak agertuko ote diren zain. Teknopolisek egoera hori gertutik ezagutu eta birusek eragindako alerten arrazoiak argitu nahi izan ditu. http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=375&atala=erreportajeak&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=376&atala=elkarrizketak&lang=EU 14/10/2009 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) Euskal Herriko Unibertsitateko Mikrobiologia saileko irakasle den Miren Basarasek birusei aurre egiteko dauden tresna terapeutikoei eta txertoei buruzko argibideak eskain ditu. Besteak beste, 2009an gripearen aurkako bi txerto zergatik hartu behar diren azaldu du. http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=376&atala=elkarrizketak&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=374&atala=vlog&lang=EU 14/10/2009 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=374&atala=vlog&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=379&atala=pilulak&lang=EU 14/10/2009 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=379&atala=pilulak&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=380&atala=climate-trackers&lang=EU 14/10/2009 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=380&atala=climate-trackers&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=377&atala=flash&lang=EU 14/10/2009 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=377&atala=flash&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=357&atala=erreportajeak&lang=EU 24/06/2009 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) Itsasoak gordetzen duen energia edo olatuen indarra elektrizitate bilakatzeko behar den teknologia gero eta aurreratuago dago. Euskal Herrian ere badira hainbat egitasmo etorkizuneko energia izan daitekeen hori ikertu eta garatzeko. http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=357&atala=erreportajeak&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=358&atala=erreportajeak&lang=EU 24/06/2009 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) Udazkenean espazio-ontzi batera igo eta Lurraren orbitara iristea du helburu Josu Feilook. Ametsa errealitate bihurtzen badu, lehen astronauta diabetikoa izango da. http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=358&atala=erreportajeak&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=359&atala=pilulak&lang=EU 24/06/2009 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=359&atala=pilulak&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=360&atala=erreportajeak&lang=EU 24/06/2009 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) Oso ohikoa da ebakuntzetan gaixoa anestesia bidez lokartzea, eta, kasu horietako askotan, gaixoa intubatu egiten dute arnasketa kontrolpean izateko. Mediku getxotar batek laringoskopio berri bat asmatu du. http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=360&atala=erreportajeak&lang=EU http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=361&atala=mundu-ikusgarria&lang=EU 24/06/2009 teknopolis@elhuyar.com (Teknopolis) http://teknopolis.elhuyar.org/ikusi.asp?Multi_Kodea=361&atala=mundu-ikusgarria&lang=EU