Soños no ar

Madrí, 2017

2017-12-19T11:12:00.000+01:00

Resume o ano:

(O ano en Madrí, que comecei currando nun sitio e rematando noutro, que fixen máis entrevistas de traballo que nunca, mais das que só me responderon tres e para dicir “non, grazas”)

O ano no que lin e escribín menos. Pero comín e adelgacei máis. Todo ao mesmo tempo.

Tamén vin moitas series. E namorei un par de veces, ao lonxe.

Tomei unhas cantas decisións vitais.

Son máis pobre pero máis feliz tamén.

O meu Manoliño Saxo Verde acompañoume este ano; levámonos mellor e nos tememos menos (non moito, pero algo menos).

Ás veces érgome coa tristura pesada. Pero aprendín a ignorala. Por iso paseo moito.

Vivir no exilio (neste exilio que non é o costamortino) axuda a saber.

Pensei botar máis de menos, pero teño un corazón ben aprendido (as ausencias son presencias).

Propósitos do novo ano:

Seguir.

et caetera

2017-07-14T12:14:00.000+02:00

“true forget-me-nots Myosotis scorpioides” by Paul Sherman is licensed under CC BY 2.0

ás armas, meu rei

aos meus brazos

pégate a min

non vaiamos á guerra

que chamen por nós

canto queiran

non caeremos

no esquecemento

ao que nos destinan

un porto sen mar

onde non corre o sangue

e se fala lingua estranxeira

son as túas mans as que me atraen

imán de saudades

do corpo flaco

baleiro

que rompe

estamos aquí, agora, sen nos mirar aos ollos

negando a necesidade, a nosa

silencio

son as ruínas arqueolóxicas

do recordo cando xa pasou un tempo

cruzamos a fronteira do que se fala e do que non

e as colonias se independizaron

o día que firmamos o tratado de paz

e fixemos as maletas

(máis metáfora que realidade)

para vir a este punto

que nos chaman á guerra

meu rei

nos reclama a patria

do tempo feliz

Resumo de lecturas

2017-07-05T13:37:00.003+02:00

Lecturas finalizadas xaneiro - xuño 2017

Comezamos o ano con dúas lecturas pendentes, Las Luminarias, de Eleanor Catton, e Morgana en Esmelle, de Begoña Caamaño. Foi un semestre de moita poesía e moitas mulleres escritoras e protagonistas. Se tivese que recomendar moito moitísimo algunha destas lecturas, a golpe de corazón, vaian por diante os poemarios de María do Cebreiro, os relatos de Lucia Berlin, as memorias de Françoise Hardy e o ensaio de Kate Bolick.

Las luminarias, de Eleanor Catton (Siruela, 2014).
Morgana en Esmelle, de Begoña Caamaño (Galaxia, 2012).
Os hemisferios, de María do Cebreiro (Galaxia, 2006).
Os inocentes, de María do Cebreiro (Galaxia, 2014).
Carne de Leviatán, de Chus Pato (Galaxia, 2013).
Un lector llamado Federico García Lorca, de Luis García Montero (Taurus, 2016).
Palabra sobre palabra, de Ángel González (Seix Barral, 2008).
Partir, de Lucía Baskaran (Expediciones Polares, 2016).
¿Oyes, pájaro?, de John Ashbery (Cátedra, 1999).
Últimos poemas, de Rabindranath Tagore (Visor, 2008).
Manual para mujeres de la limpieza, de Lucia Berlin (Alfaguara, 2016).
La desesperación de los simios... y otras bagatelas, de Françoise Hardy (Expediciones Polares, 2017).
Querida Ijeawele. Cómo educar en el feminismo, de Chimamanda Ngozi Adichie (Mondadori, 2017).
Punto cero: 1953-1976 (Obra poética #1), de José Ángel Valente (Alianza, 2007).
Mamá, quiero ser feminista, de Carmen G. de la Cueva (Lumen, 2016).
Las cosas del querer, de Flavita Banana (Lumen, 2017).
Solterona, de Kate Bolick (Malpaso, 2016).
Elegía, de Mary Jo Bang (Bartleby, 2010).
Quién quiere ser madre, de Silvia Nanclares (Alfaguara, 2017).
Material memoria : 1977-1992 (Obra poética, #2), de José Ángel Valente (Alianza, 2007).

_ baila baila baila _

2017-05-30T12:53:00.001+02:00

Ti sabes como vai isto
ser finxidora
bailar entre rúas
e berrar o seu nome no medio da noite

Non pido rescate
só unha man forte á que agarrarme
cando afogue no mar de cemento
e nos cubra a dúbida

Ataque de pánico en plena Gran Vía
Quitei os zapatos e volvín á casa
menos libre e máis cosida a ti
Non son estas as cervexas que mollaron as miserias
non son así

Di que todo isto pasará e

que volveremos bailar nas festas do San Roque.

Toma de contacto

2017-01-21T19:16:00.001+01:00

Penso, logo existo

Medito

Sobre o tempo e o esvaecemento da luz

Mentres comparo a relación

Calidade-prezo de toda

Unha sección de supermercado

***

Contacto

Fraxilidade

As folerpas que caen e se desfán na túa man

Cortocircuíto

Ou a falta de salitre na pel

***

Esta é a taza de café que está a punto de caer ao chan

***

Camiño

Non hai parada

Non dá tempo

A amarrar o barco

Camiño

Sobre a auga

***

Estado de reflexión

Vestir os pantalóns e saír ao frío

Como quen ten a vida ordenada e disposta

::aMARe::

2016-10-06T17:30:00.001+02:00

soñei calcetar contos co teu pelo negro

ao tempo que se pon o sol en touriñán

non hai luz nas casas

perigo, paradigma de ser

muller-faro

mollas as túas dedas na miña auga,

auga fría, que esperta os nervios de calquera mariñeiro

queres sobrevivir, home-océano,

ti que sabes de estrelas, que reflexas a vida?

ti tes ese poder, deixarte levar ou quedar cravado aos meus pés.

brúan as bughinas desde a terra. chaman por nós.

"A Carta", Wilfred Lam.

:: amoras ::

2016-08-26T09:37:00.002+02:00

Non maduran as amoras mirando para elas
Están aí suxeitas ao fío que as ata á terra
Somos nós sen vernos no espello
No reflexo das meniñas
Agardamos as últimas raiolas do sol
Para madurar e andar deixarnos levar
Cando as amoras maduren levarémolas á boca
Pintarán de morado a lingua
E saberemos que xa non somos novas
Que xa emprendemos o camiño das vellas

-- xa nos agasallaron unha crema antiengurras e un "váiseche pasar o arros" --

[imaxe sacada de pixabay]

á procura dun lugar mellor

2016-05-16T09:59:00.000+02:00

Se quedas en silencio podes sentir o rumor dos pinos e eucaliptos, a humidade subindo polas paredes desta casa, as arañas en pleno banquete, o xabaril que aleita... podes escoitar os teus propios pensamentos. O latexo é un golpe forte e rápido que esperta ao corpo descomposto. Como quen oe chover.

#34

2016-04-28T00:11:00.001+02:00

Estou moi feliz de presentarvos o novo número de Granite&Rainbow, dedicadoa á literatura de xornalismo. E iniciamos o sexto ano de vida. Renaissance!

Ninguén sabe quen é Largo Caballero

2016-04-04T20:04:00.001+02:00

O que sabemos é unha pinga de auga; o que ignoramos é o océano.
Isaac Newton

Cando a Historia a escribe quen a escribe e queda patente a desmemoria subxectiva. Quen escolleu saber que?

Atopas a tumba de alguén, que soubeches algo, que tempo atrás unha voz lonxana nombrou, de pasada. As incomodidades fálanse así, de pasada, de lado, por medo a caer por este acantilado imaxinado. É o medo a soar demasiado revolucionario, demasiado radical. Hai unha voz de (auto)censura que segue agochando aquela outra historia,escrita así en minúscula, non por ser menos —segundo a quen lle preguntes.

Celébrase como auga de maio as obras que rescatan aquela outra memoria, contos doutra historia de público minoritario. Mais tómase por cotián a ignorancia escollida e herdada. Por iso, cando viaxas fóra deste baleiro intencionado sorpréndeste cando atopas aquelas raíces que asumes túas tamén por vir de onde ves e por ser quen es. A tumba de Largo Caballero, por exemplo. Ou a de Juan Negrín. Ou...

—E ese quen é?

Cemiterio do Père-Lachaise, Paris. Marzo, 2016.

Cemiterio do Père-Lachaise, Paris. Marzo, 2016

bocapeixe

2016-02-25T20:53:00.002+01:00

fin/principio da ría [agosto '15]

Volver a empezar

na casa baleira

no mar que bate

contra as paredes sen ventás

sairá o sol, volverán as gaivotas á terra,

pousaranse na area en asamblea, a discutir as leis do home sobre o mar

Segundo plano

non hai verso que encadene con outro.

Este é un poema por partes que non conta nada

só o silencio quedo, colgado no tempo e no espazo.

Repenso a miña posición no mundo, na vida, no cuarto.

Busco alternativas -algo hai que sacrificar, a idea dunha mesma-

para sobrevivir e vivir -algo hai que cambiar, a idea do traballo ideal, tomar a estrada secundaria-

e vivir nesta casa con horta.

Chega o tempo de plantar as patacas.

III

Calza as zapatillas

as bragas do revés

o despeiteado como marca da casa

o ensimismamento é un estado natural en quen vive en perpetua dúbida

é poeta quen poetiza de dentro para fóra ou só quen traslada o seu nome ao papel ou quen asina un contrato editorial ou quen aparca poemarios nunha caixa con destino o faiado dunha casa ameazada polo vento?

Crúzanse tres barquiños nesta ventá.

Fago fotos en branco e negro.

Non sei escribir nin ao dereito nin ao revés.

Acoden escritores á biblioteca e sorrío feliz.

E cando capturan o teu sorriso é como se che deran un bico deses, dos profundos, dos que fan tremer. Sei que sabes de min, da miña pequena existencia.

Desvíome, desvieime

vivo xa dun xeito diferente

na boca dun peixe agardando a que o pescador recolla a caña.

Son as seis da mañá na ría de Muxía-Camariñas no mes de febreiro de dous mil dezaseis.

lecturasde_xaneiro

2016-02-02T17:23:00.002+01:00

Novo ano, novas lecturas!

{Tamén inauguramos esta revisión mensual das miñas precarias lecturas}

El amor de las abejas obreras [Liubov Pchel Trudovyj]

Aleksandra Kollóntai

Alba, 2008

Esta obra, que contén unha novela curta e dous relatos, foi un amor a primeira vista na libraría Berbiriana (Santiago, 7). Muller involucrada na historia política de Unión Soviética, achegada a Lenin e a Krupskaia, vaia, un frechazo en toda regra. Non me puiden resistir, mais tampouco defraudou. Deixoume así como con máis ganas de Kollontái. Ou unha biografía dela porque ten unha vida do máis aburrida, toda a pinta. Para saber máis, teño que dicir que protagonizou un artigo do novo número de Granite&Rainbow [spam!].

entre culebras y extraños

Celso Castro

Destino, 2015

O Celso Castro sempre parece un Peter Pan cunha enciclopedia de filosofía en man. Nin tan mal, se todo da para estas adolescencias literarias que dan para pensar, que cumplen co meu criterio de libro indispensable na miña biblioteca: aquel libro que non remata na derradeira páxina. E non conto máis porque é que hai que ler ao adolescente eterno. Sexa aquí ou en astillas ou en el afinador de habitaciones.

No soy ese tipo de chica [Not That Kind Of Girl]

Lena Dunham

Espasa, 2104

Eu a Lena Dunham, aínda que recoñeza os seus méritos, non a aguanto moito, hai algo nela de artifical e forzada que me resulta moito disfraz. Este libro é un pouco iso. Non entendín moito o que me quería contar. Que me queres dicir Lena? Por que falas outra linguaxe? Igual o problema está niso, que non nos entendemos e eu teño esta manía inconsciente de ir a contracorrente. Son máis de Zosia Mamet en Girls e neste libro... non son de ninguén, non me quedo con nada, volveu a onde estaba coa misma facilidade coa que a sacara da biblioteca. Sen nada que subliñar. Pero ben, seguide alimentando a Lena Dunham só pola esperanza de que lle siga alguén que realmente teña algo que dicir novidoso de verdade.

Hit emocional

Juanjo Sáez

Sexto Piso, 2015

Gústanos a música e Juanjo Sáez e a súa tolería cando nos conta as súas historias de abuelo cebolleta a través de cancións, xéneros musicais e grupos que marcaron os episodios. Penso que é suficiente para xustificar este sorriso de satisfacción.

Anotacións sobre Peirano & Ceballos

2015-11-18T10:29:00.002+01:00

Imaxe sacada de aquí

"La democracia depende de la existencia de una prensa valiente y con capacidad para realizar un periodismo de investigación, una que mide su éxito en su capacidad para exponer los abusos de la autoridad al gran público"
- Edward Snowden.

É inevitable nesta aldea a dous quilómetros do pobo non mirar pola ventá cada vez que pasa un coche. Créase un suspiro a medio camiño entre a tranquilidade na familiaridade do automóbil que colle a estrada a Cee e a intriga en saber a onde vai e con que propósito se esta ruta non concorda cos hábitos de quen conduce. Haberá quen lle pregunte e haberá quen o conte. Ao final todo se sabe e este é un mantra que repiten e se cumpre neste lugar. As sospeitas gárdanse e cando se confirmen respiraremosa ben, abrindo por completo os pulmóns. Deixade que o osíxeno veña a min.

Sospeitábamos, claro que si, que os aparellos que levamos con nós, os que levan os demais e os que están na rúa mirando de reollo, que todo iso algo escuro debía ter. Esas grandes empresas tecnolóxicas, algo escuro debían ter. Non hai un Ironman, co cal as opcións redúcense a unha versión de Darth Vader sen sentimentos paternais e froito do capitalismo vírico. Os axentes Smith chegaron a nós, ou sempre estiveron con nós. Somos humanos cheos de bondade e xenerosidade e os acollemos na nosa casa, na nosa familia. Saben todo de nós, mesmo o que ignoramos. Google coloca eses anuncios aparentemente aleatorios en canto sitio visito na Internet: empéñase en que teño que seguir estudando, principalmente, e que viaxe máis, cada vez menos (supoño que porque xa non visito tanto a web de Alsa). Desconfía e acertarás, díxose sempre, e resulta que este refrán expándese a ese outro mundo virtual, presuntamente construído á nosa medida. Noel Ceballos di que Internet é unha ventá ao mundo real, mais a seguimos vendo como algo estraño e alleo. Non a asimilamos como unha extensión deste mundo concreto senón que case é a materialización máis literal dos mundos de Platón. Fulminada unha clase de filosofía, xustificamos así o feito de non tomar ningún tipo de seguridade no uso da Internet, porque, a ver: 1) non temos nada que ocultar; 2) ían ter os nosos datos queiramos ou non; 3) quen querería saber se merco neste supermercado ou neste de máis alá; 4) [insira aquí calquera outra razón aparentemente razonada]. En fin, xa din que a ignorancia dá a felicidade e, amáis, é voluntaria.

Ocorre que aínda que nos resistamos algunha vez empregamos un teléfono; os nosos datos están na rede porque a administración os ten alí para facilitar o troco de información entre organismos; utilizamos caixeiros automáticos; levamos tarxetas de tendas que prometen descontos e promocións; etc. Somos boa xente, pero ovellas inconscientes. Non é culpa nosa, claro; non, ata certo punto... Está na nosa man decidir canto queremos deixar saber. Isto non ten por que ser contrario ao primeiro uso que fixemos sempre da Internet: entreter, divertir. A nova caixa boba, a anunciaban (porque entón aínda supoñían que Internet era aquilo dentro de unha pantalla con certo pandeiro, que pesaba a Dios e que as nais insistían en manter a cor orixinal a base de produtos potencialmente perigosos). E míraa agora, tan expansiva como o universo, tan perigosa como unha arma en mans equivocadas, mais tan divertida á vez. Pasamos as horas conectados a ela, coma adictos (cantas veces comprobas as notificacións no móbil/tablet/derivados? É máis, en que tes conectadas as notificacións?); precisamos de memes, de gifs, de chíos, de vídeos, de xornal dixital, de buscar unha receita para facer de cea, de como se facía tal, dos servizos que ofrece (de evitar colas e disminuír a socialización con seres extraños que invadiron corpos humanos)... É tanta esta necesidade, tan primaria, que a súa falta se converte nunha dor física. E semella que estou a esaxerar, mais mirade, hai quen non se lembra como facíamos antes para nos divertir, para nos comunicar a distancia. Ah, a vida moderna! Era isto e non as pintas de Tino Casal.

Neste lugar non teño cobertura, nin WI-FI. Hai un teléfono fixo... desconectado. E por iso leo sobre Internet e ciberactivisimo; aproveito a claridade mental, a desintoxicación tecnolóxica na que me vexo inmersa (máis por unha decisión familiar de vir ata esta aldea remota, remotísima, que por vontade propia) para inmiscuirme en asuntos de seguridade privada por causa dunha malentendida seguridade nacional. Logo non me veñades a falarme de incoherencias propias.

Falo de:

Peirano, Marta. "El pequeño Libro Rojo del activista en la Red : Introducción a la criptografía para redacciones, whistleblowers, activistas, disidentes y personas humanas en general". Barcelona: Roca, 2015.
Ceballos, Noel. "Internet Safari". Barcelona: Blackie Books, 2015.

sensible/sensitivo

2015-06-12T23:20:00.000+02:00

Daryl Hannah en Sense8 (Wachowskis {dos meus amores}, 2015)

As feiras do libro seguen a ser feiras do libro. Nada cambia en Madrid máis que a rotación de persoas a saudar. Sempre me resulta violenta a situación de saudar a alguén que non vés desde hai un ano, que igual fai outro tanto que non falades. Que se di? "Canto tempo! Como estás? Que tal te trata a vida?". Para min convértese en volver a construír unha confianza temporal, que dura unhas horas, poñer boa cara e dicir o que queren escoitar, nada importante nin superficial de máis. É a desconexión entre tanta rede social a que me provoca estas fatigas. Xa non nos coñecemos, aínda que vivamos na miña casa, aínda que gardamos mil e unha formas de contactarnos. Non hai tempo para traballar nas relacións. Non hai ganas de saber de máis de ninguén. Seica dicía Aristóteles que somos seres sociais e políticos, que precisamos vivir en sociedade. Mais hoxe sinto esta sociedade fría e distante. Fría e distante. Así ela, así nós.

O lóxico é volver a sentirnos. Encender unha fogueira que nos alumee e nos quente o corpo, sentarnos arredor dela e falar. Falar sen parar, disto, doutro, daquilo de máis alá. Volver á empatía, a contactar coa natureza. Non podemos esquecer que entre tanto avance tecnolóxico, somos seres primitivos que un día, non hai tanto tempo, non nos parecía tan raro ou curioso o simple feito de abrazar árbores, de mirar os atardeceres, de admirar e deixarnos sorprender polo que ven os nosos ollos. Emocionarnos. Non hai tanto tempo diso, a présa nos empurra cara adiante, o esquecemento de como vivíamos antes é máis fácil que lembrar. Mais logo admiramos a quen pode vivir nesta realidade sen móbiles, tablets, ordenadores, wifi, redes sociais, streaming, mensaxes instantáneos... Sen a bandexa dixital que todo serve e ao mesmo instante, aínda que non o precises. Ela sabe, ela crea esa necesidade. Ela destrúe a nosa humanidade. Ela fainos seres solitarios.

Ás veces estraño simplesmente descalzarme e camiñar pola rúa, sentindo a terra baixo os pés. As sensacións que provocan unha simple caricia. O espertar que provoca unhas palabras sinceras. A calma do silencio. O piar dos paxaros. O movemento das follas das árbores. Os sons das persoas que camiñan xunto a nós. A brisa que nos atravesa. A luz que cambia de cores. O tacto. Os olores. O gusto. A vista. O son. A vida.

A verdadeira violencia é a que cometemos contra nós mesmos cando temos medo de ser quen realmente somos*. Sentides a presión de ser parte dos convencionalismos modernos? De ter e estar? Porque ser xa non é importante, hoxe non. Deixámonos ser parte do rebaño. Por iso é preciso ter un lugar no mundo onde podemos abandonarnos, desconectarnos do exterior e volver a coñecernos a nós mesmo. Mirarnos ao espello, presentarnos e falar. Falar para volver a saber quen somos, onde estamos e cara á onde queremos ir.

Agardo xullo para volver ao meu refuxio, ao meu mar, ás miñas rochas. Para crecer de novo, cómpre parar e repensarse.

*Esta frase non é miña, senón de Nomi na Sense8.

casaporto

2015-05-30T13:24:00.002+02:00

David Cheifetz [aquí]

Correr

Ata perderse nas túas veas

Que son como as estradas

Que me levan a casa.

Somos xente corrente no público

Pero espidos, neste cuarto propio,

Conspiramos no máis íntimo

Ata que nos veña o sono.

Levas a noite na meniña dos teus ollos

Como a sabiduría nas mans

Mentres me volvo gaivota co tempo

Gardando a memoria na miña gorxa.

Visitaremos os portos

ti na gamela e eu como ave

Buscándonos

Nese punto do tempo que se agocha no calendario.

Marquei o día que chegaches á miña casa.

Sen data de caducidade nin consumir preferentemente.

{silencio}

2015-05-22T11:47:00.000+02:00

Silence (Brian Powers)

Quen se agocha tras a despedida?
Alongar o momento de ler
A última páxina da novela.
Aproveitar os últimos sorbos,

O derradeiro alento. Son tempos
Que revolven entre todas as
Lápidas do cemiterio. Marchan
Xa as flores que secan e se deixan

Caer como suicida no tempo.
Eramos aquela cousa fresca
Morrendo e bailando á luz do día.
Podo desfacer os nós dos anos

Pero esta é a vinganza, as agullas
Dun reloxo, indiferentes á
Túa ignorancia. Se nas moreas
De sentimentos que en min persisten

Se agocha a sensualidade polo
Teu perfil, é a túa sombra quen
Me alimenta. É o esquecemento,
Que corre tras as presas, quen caza.

O silencio destrúe o construído.

Anotacións dun día calquera (VI): A lenda do colibrí

2015-04-20T11:59:00.002+02:00

"The Humming Bird" (Marty Bell, 1994)

As perdas son iso, perdas; imperdíbeis cravados que te suxeitan a un retrato que non queres mirar; son rúas baleiras; a chuvia que non remata; as mañás longas; o principio dun luns. Non queres mirarte ao espello, enfrontarte ao reflexo e ver as olleiras que levas meses alimentando. Tratas de convencerte a ti mesma que non volves a estar nese punto crítico, consólaste dicindo polo menos non me dan ataques de pánico. Non. Pero hai medo. Hai cuestións sen resolver. Hai un estómago sen alimentar. Hai unha vida sen vivir, inmersa na surrealidade que é semellar normal. Non falar. Diso non se fala, pero hai quen aínda te reclama non ter dito nada no seu momento cando claramente era un asunto público. Os egocentrismos que acaparan todo, que conquistan os territorios nos que timidamente cravaras a túa bandeira. E en todo iso, a tormenta.

No seu día acudín aos cemiterios para despedirme de quen non me despedira. Acudín ao teu tamén, pero non fun quen; porque aínda te sinto vivo. Soño contigo e vives comigo camiñando. Ás veces pareces tan real que dubido cal é a realidade, que vida teño que vivir. Lévasme da man, salvándome, sorrindo, animando. Téñome que convencer de que es o que es, unha perda, unha ausencia, dolorosa. Un imperdíbel. Son os teus sons, os teus olores, os teus xestos os que protagonizan os meus soños; alí onde eu me vexo sempre como unha crianza, sentada nesa cadeira do comedor, xogando, e ti falándome como se de aquel día a hoxe pasaran os anos que pasaran e todo o souberas, mesmo o futuro. E o dis todo sorrindo e eu entretida co xoguete. E es ti quen me abraza e me esperta e na escuridade da habitación trato de descubrir se estou ou non no meu plano. Obrígome a erguer da cama (ou es ti quen me obriga?) e na rutina busco as respostas ás miñas inquedanzas. Era só un soño pero o camiño que retomo xa trocou de paisaxe. Porén non son quen de despedirme; o imperdíbel está aí, cravado na pel, profundamente, e precisa de moita forza para arrancalo. Arrancalo e deixarse sangrar. Chorar, en definitiva.

Esta noite pensei en ti. E en todas as perdas que levo comigo, como unha mochila; como forman parte do meu ser, prendidas ata a raizame, unhas máis fortemente ca outras; mais ningunha tan fonda coma a túa. Camiñas comigo e resístome a levar a cabo a operación para non doer máis do que doe. Vivo entre a negación e a negociación da túa perda; mentres reúno as forzas para te despedir apropiadamente. Se algún día son quen de facelo. Sei que estará alí, sorrindo, para unha última aperta, das envolventes, das que absorben todos os meus tormentos, das que sacoden as tristuras. Desas que reconfortan. Entón seremos libres para emprender cadanseu camiño. Porque as perdas, ben o sei, son o que son, e forman parte do noso curriculum vitae. E neste meu deixei unha liña en branco para o teu nome, agardando que non fora necesario cubrilo, que fora un pesadelo, que me equivocara de plano. Seica non. Cómpre recargar a tinta da estilográfica. Logo sairemos ao xardín, a que te gardes nalgunha flor ata que chegue algún colibrí que te leve. Imos?

Anotacións dun día calquera (V): da nocturnidade e de contadores a cero

2015-04-18T09:00:00.000+02:00

As noites non son amigas das predicións. Cantas veces temos saído coa idea de volvermos cedo e nos sorprende a mañá debuxándose na nosa volta a casa? Ou ao contrario, saír con ganas de festa e verte ás tres da mañá vestindo o pixama? Nada disto sorprende, témolo asumido no noso código xenético. Forma parte da nosa natureza a contradición dos desexos primeiros polos que van xurdindo despois. Ás veces é boa compañía, a boa conversa, o ambiente ou a banda sonora. Son as risas que nos lembran a nosa resistencia ao peso dos anos e das costumes e que nos toca pecharnos un pouco no interior das nosas casas. Que a nocturnidade xa non é cousa nosa. Ou si pero o corpo non nos segue. Ou si pero toca ir retirándonos e deixando espazo á xuventude. Pero tamén mandamos ao carallo tanto convencionalismo e saudamos a mañá seguinte sentadas nun portal cun sorriso de satisfacción. Foi boa noite, e que me quiten lo bailao.

Ás veces, nesas noites desafiantes, coñeces alguén novo. Primeiro golpe de mirada e sintes. Volves sentir. E ese é o primeiro pensamento racional que se che cruza pola cabeza. Volver a sentir. Porque isto tamén se esquece, como a noite. Chama a túa atención e a imaxinación voa, alimentando o multiverso. Recréaste na visión, nas emocións, na corrente que percorre o teu corpo. O desexo está latente porque se resecan os beizos, a gorxa, as mans; o corpo treme e comeza a rebelarse. E a imaxinación é a que vai alén do primeiro golpe de mirada, das presentacións, da noite que só comeza. E pensas na mañá seguinte, en que talvez decides quedar a almorzar, pospoñer a despedida ou a fuxida, segundo conveña. Pensas na primeira semana, nos paseos, nesas conversas que serven para poñerse ao día nas vidas de cada un, nas camas revisitadas, nos lunares que vas contando, coñecendo as erosións dun corpo novo pero un pouco máis teu. Pensas no primeiro mes, nas sesións de cine, nos concertos, nos xantares e ceas, nas manías que xa coñeces e nos defectos que xa identificaches, pero tamén as harmonías e virtudes particulares. Pensas no primeiro ano, nas familias, nas celebracións, nas amizades que son dos dous e non só dun, nas mudanzas, nos plans de curto prazo que pasaron a medio-longo, nas furtividades, na familiaridade dos corpos e do pracer, na naturalidade do espido e do vestido, no coñecemento das personalidades. E xa nos vemos así, cómodos e felices, indiferentes ao mundo que xira pero pendentes de nós. Pode ser.

Imaxe sacada deste tumblr

Pero tamén pode ser múltiples variedades desta primeira incursión no futuro, nunha versión máis ou menos feliz. Pero tamén pode ser o contrario porque, quen sabe? Só é o principio da noite, e pode que simplemente converses ou te limites a ser presencia, reducindo a interacción porque ás veces es así, un cúmulo de dúbidas e de covardías. Evitas pensar que non cambiaches, ou que o fixeches a peor; que ao final non son os amantes quen decepcionan senón ti mesma. Porque a experiencia fala diso, da decepción. E tamén do esquecemento de como era achar o equilibrio, distinguir o bo do malo. A decepción como prognóstico, no principio da noite, é como volver á natureza, á loucura transitoria, a alimentar a sombra que nos persegue. E aquí, neste punto, cando aínda non cruzamos a medianoite, cando aínda non rematamos de presentarnos, volvemos a poñer o contador a 0 días.

Disque hai que deixarse levar, como se isto nunca ocorrera, ou o fixera moi poucas veces. Igual non saben que a nosa natureza é fráxil e que si nos deixamos levar. Moitas veces polo medo, outras tantas polo desexo ou a ambición; e poucas, moi poucas veces, polo amor que nace nese golpe de mirada, profundo, que chega ata a raizame do ser. Ás veces cremos que temos as respostas dos próximos acontecementos, adiantámonos a eles, rendémonos antes de tempo ou loitamos alén del. Partimos do punto errado ou acabamos neste, xogándonos o pescozo na última partida.

Cando rematas de dicir o teu nome e a fórmula de encantada / un gusto coñecerte / etc., quen sabe o que poida acontecer? Igual ti puxeches o contador a andar ou non. Igual te sorprendes a ti mesma almorzando en compañía ou soa. Igual hoxe decides ver Malditos Bastardos con el ou non. Igual reaprendes a vivir en parella coa valentía que te faltou da última vez ou tócache reaprender a vivir soa.

Só é o principio da noite e está todo por xogar.

*Isto escribiuse a propósito deste episodio de Banana.

cando baixas

2015-04-03T11:37:00.002+02:00

Cando baixas do Albayzin

Anunciando o meu nome

Como quen fora afiador de coitelos

Gardan os teus ecos as rúas

As mesmas que escalamos

Nun perdido mes de agosto

Cando baixas do Albayzin

Ao caer o día loces

As erosións dos anos

A escolla da patria

Nas verbas pronunciadas

E son os teus andares os escollidos

Cando baixas do Albayzin

Aínda quedo eu subindo

Rescatando e perseguindo

Os fíos que ligan dous puntos distantes

O norte e o sur, a chuvia e o sol

O meu nome ao teu nome atado

"Dissolving" (Odd Nerdrum, 1965)

Anotacións dun día calquera (IV): diarismo a propósito dunha recensión de "Ongoingness", de Sarah Manguso, en The New Yorker

2015-03-30T10:50:00.005+02:00

Experience in itself wasn’t enough. The diary was my defense against waking up at the end of my life and realizing I’d missed it.

Sarah Manguso

Leo moito sobre diarios, reseñas de diarios, estudos de diarios, biografías de diaristas. E ás veces ata escribín sobre iso. Sorprende ese ánimo de baleirarse aínda que sexa o fío condutor de tanto estudo; ler sobre o tema é para min aprender a como expresarme mellor, sintetizar, baleirar dun xeito máis efectivo. Curar e coser as feridas abertas. Sorprende especialmente onde se fala do diarismo, case unha enfermidade, a necesidade de rexistrar a vida. Non é aquí, neste recuncho xeográfico, senón fóra, onde se leva máis falar sobre escribir un diario, mesmo publicalo antes ou logo de morrer. Ninguén teme a expoñer as emocións recollidas. Un acto de valentía.

Son os diarios fontes fiables, na medida en que se toma con coidado esa dimensión distorsionada da realidade, para as biografías das persoas. E non sería impresionante ler as diferentes percepcións dun único evento? Unha conversa vista desde a perspectiva das persoas participantes. Por iso me impresionan máis as películas que retratan unha historia desde punto de vistas diferentes, desde Los Amantes del Círculo Polar ata The Disappearance of Eleanor Rigby.

O diarismo é a vontade de rexistrar as inquedanzas, de manter a memoria intacta, convértese el mesmo nunha emoción perpetua, nunha necesidade imperiosa. O corazón sufre cando non se mantén o caderno ao carón dunha, e pensa constantemente nas cousas que escribiría. Aínda cando, á hora de escribilas, só sexamos quen de gardar unha frase:

"Hoxe non podo escribir porque preciso vivir, comer o sol".

Cousas interesante para ler:

A Day in the Life: Artists' Diaries from the Archives of American Art: http://www.aaa.si.edu/exhibitions/day-in-the-life-diaries
Andrés Trapiello: El escritor de diarios: http://www.march.es/Recursos_Web/Culturales/Documentos/conferencias/ResumenesBIF/391.pdf
Philippe Lejeune defiende la vigencia de la autobiografía: http://elpais.com/diario/2002/11/09/cultura/1036796404_850215.html
El diario íntimo: http://elpais.com/diario/2001/03/15/paisvasco/984688833_850215.html
Autobiografía y pacto autobiográfico: revisión crítica de las últimas aportaciones teóricas en la bibliografía científica hispánica: http://www.ogigia.es/OGIGIA7_files/SANCHEZ_ZAPATERO.pdf
Les Archives de la Vie Privée: http://www.archivesdelavieprivee.ch/
The Diary Junction: http://www.pikle.co.uk/diaryjunction.html
Unitat d'estudis biogràfics (Universitat de Barcelona): http://www.ub.edu/ebfil/ueb/
Études récentes sur la litérature personelle et les récits de vie (2003-2014): http://www.autopacte.org/Etudes_recentes.html

Anotacións dun día calquera (III)

2015-03-24T11:35:00.001+01:00

11 febreiro 2015 [en 1927 debuta Concha Piquer]

Gardo a sensatez para anos tardíos. Non estou cotizando pola frialdade investida en min. Non sentir nada afástame da realidade. Todos teñen algo que dicir pero eu non sinto esa necesidade, nada me empurra siquera a ter unha opinión. Cústame pensar. É iso o prezo por non sentir? Quizais sexa a sinal da muller fría. Non haberá home que me derrote máis. Nada me di que teña eu nada que dar. Son un piar que nada sostén; unha ruína arqueolóxica de algo que se sentiu. Os anos que quedan en min só deixan máis clara a miña derrota: non podo ser quen esperan que sexa porque como estou limitada por min mesma, por todo o ocorrido, polo peso do silencio imposto. O pasado é un segredo impuntual. E esta vida está por trocarse.

Non sei a onde me levan porque eu mesma improviso as rutinas. Todo parece ciencia ficción, vivo coa sensación de ter cruzado a algunha realidade paralela e por iso non me involucro; coido que algún día regresarei á miña realidade e volverme a adaptar causaría todo un trauma en min.

Anoto no caderno algo máis, noutro día:

Ás veces ser poeta é deixar de ser e volver á terra. Observar ao teu redor e explorar as rúas. Ser persoa da túa vila, coñecer as entrañas do lugar no que vives e resucitar a memoria. A poesía non é só una acto intimista: é construír o himno da túa orixe.

2015-02-28T10:29:00.001+01:00

Musgo nos muros da parroquia de Moraime (Muxía). 2014.

Por moito que me ispe

Sigo a ser aquel poema de amor

Que nunca escribirás

Non haberá un "A V." nin semellante

antes de ningún verso de inicio

Porque non merezo

Baixo os teus ollos

Tal dedicatoria

Son desas mulleres de transición

Das que non queda nin o nome

Só os xestos

A luz da habitación

E algunha melodía

Talvez

Mantéñome en posición fetal

Agardando a que te amarres a min

Para que non nos leve a marea

Para que non me leve a min

Sempre tan disposta a perderme

Na tormenta das túas sabas

Aquelas que non estrenamos

Eu non

Pero sei de quen si

E súanme os ollos

Súanme as mans

Esvarando o lixoso da vida

As cuestións silenciadas

O trillado 'que somos?'

Porque xa sei

Sabemos

Que son o musgo do teu portal

Marcando o norte alleo.

#24 La mujer-escritor de Marineda

2015-02-27T10:30:00.000+01:00

«Tres acontecimientos importantes en mi vida se siguieron muy de cerca: me vestí de largo, me casé y estalló la revolución de septiembre de 1869».

Emilia Pardo Bazán. “Apuntes biográficos”, en Los Pazos de Ulloa (1886).

Retrato de Emilia Pardo Bazán y de la Rúa, 1897. Casa Museo Emilia Pardo Bazán. Real Academia Galega.

Emilia Pardo Bazán podría ser cualquier mujer. Una más. Una “señora de…” en Galicia, que a veces baja hasta Madrid para acompañar a su padre, que podría ser cualquier hombre casado con una hija poco significativa, sin curiosidad por conocer lo que hay más allá de las puertas de su casa. Una hija instruida para cuidar de su casa, de su marido, de sus hijos. Una mujer preocupada por su aspecto físico, que quiere estar presentable para la vida social y para su marido. Una mujer más. A la sombra de los hombres y jugando con las reglas que ellos definen para las mujeres.

Pero Emilia no es cualquier mujer. Ni ha nacido para vivir a la sombra de nadie ni para jugar con las reglas de nadie. Siquiera de un hombre. Ese traje le queda pequeño. Muy pequeño. Por eso ella ha decidido vivir por sí misma, con sus reglas, y a la única sombra que crea el sol cuando recorre la ciudad de la luz, del mar y de la piedra. La ciudad cuna de grandes mujeres. La ciudad de A Coruña.

Eva Acosta retrata en Emilia Pardo Bazán: La luz en la batalla a una mujer que pasa el mayor tiempo de su vida en una ciudad a la que llamó en su obra, “Marineda”. A Coruña es una ciudad singular, con casas de piedra y rodeada de mar pero, sobre todo, una ciudad bañada de luz. Recorriendo las calles de la Ciudad Vieja, podemos detenernos primero en el jardín de San Carlos y sentadas en uno de los bancos podríamos imaginar a la niña que fue doña Emilia, jugando, corriendo entre los setos, riéndose como se ríen las niñas, con la inocencia, con el no saber qué les deparará el futuro.

Entusiasmábame coger conchas en la playa de Riazor; beber agua fresquísima en el cerro de Santa Margarita; recorrer la Olmeda, admirando desde ella la curva delicada y briosa de la bahía; y, por último, jugar en el melancólico square de mi barrio [el jardín de San Carlos]…

La pequeña Emilia aún no sabía, aún no era consciente, de que años más tarde ella se convertiría en una mujer. Y no cualquiera.

Aunque ya de joven destacaba ese espíritu curioso y crítico, quizás se pueda afirmar que fue su contacto con los krausistas la que la hicieron ser como es, la semilla de esa gran Emilia Pardo Bazán que vendría después.

Consumada la restauración y consolidada la paz, olvidé las cuestiones políticas para entregarme del todo a mis verdades y absorbentes aficiones literarias. Mi pensamiento fue modificándose un día tras otro, al poder de la reflexión y del estudio, mas no por eso cambié de casaca… Para decirlo de una vez: yo “sentía” igual que antes, pero “entendía de otra manera”.

Había publicado ya Pascual López, pero en sus manos cae un libro de Zola. Con este autor descubre el naturalismo y a través de él buscará la maduración de su narrativa. Con Un viaje de novios comenzaría su asociación con este género, que se confirmaría con La Cuestión Palpitante. Pero esta asociación y su condición de mujer entre en contradicción para la época. Primero porque el naturalismo no entraba en el tipo de lecturas que debiera tener ninguna mujer y, segundo, que ella, como escritora, estaba siendo ejemplo de mujer que rompía con el modelo imperante, una mujer adoctrinada para el cuidado de la casa y no para cumplir ningún papel en la sociedad, no de forma pública. El mismo Zola diría sobre doña Emilia: «no puedo ocultar que me extraña una cosa, y es que la señora Pardo Bazán sea católica convencida, batalladora y al mismo tiempo naturalista». Pero ésta es sólo una de las pocas contradicciones que se pueden encontrar en esta autora.

Continuando por ese camino, publica La Tribuna, primera novela que se dedica al mundo obrero y que tiene como protagonista a la cigarrera Amparo. Y sus siguientes novelas, que siempre supondrán un nuevo hito en la historia de la Literatura española, contarán con opiniones encontradas. Siendo sincera, no son críticas positivas por la calidad de la novela, sino por quién sostiene la pluma. Se le criticará, se la infravalorará por su condición de mujer, por querer codearse en un mundo hecho para hombres. Hasta el mismísimo Clarín, siendo él todo un intelectual respetable, le recuerda de cuando en cuando cuál debería ser su lugar como mujer. Sí, no oculta su admiración por las habilidades de esta mujer, pero no puede permitir reprenderla a la mínima ocasión por querer olvidar que ella no es un hombre, un escritor, que no encaja en el mundo literario. Sin embargo, en sus últimos meses, Clarín escribiría sobre ella que, a pesar de sus defectos, «siempre se debió sobreentender que para mí, esa señora tiene positivo talento, cultura excepcional en mujer española, y que no hay que contarme entre los libertarios de pluma que quieren echarla por los suelos…». Por su parte, Emilia ha hecho caso omiso a sus críticas y tampoco toma muy en cuenta los agravios de sus camaradas literarios. Siempre supo que su mejor defensa es su obra literaria. Ante eso no hay palabras que puedan derrumbarla de su condición de literata.

Retrato de d. Emilia Pardo Bazán conservado en la NY Public Library. Fuente [aquí].

Pero no todo es crítica negativa. Encuentra Emilia su mejor apoyo en don Benito Pérez Galdós. Con él entabla una relación que, alimentada por la admiración mutua, se convirtió en una amitié amoureuse.

Yo no sé cómo es esto del amor; se me figura (sin ánimo de blasfemar) que en algo se parece a la Eucaristía: non confractus, non divinus. Hay en mí una vida tal, afectiva y física, que puedo sin mentir decir que soy tuya toda, toda: me has reconquistado de muchas maneras, y más que nada porque nunca me habías perdido; porque te quise ayer y te querré mañana: ¿y quién sabe si mañana te querré de tal manera que no tengas queja alguna de mí, que ninguna espinita se te clave en el alma, y que pasemos juntos los últimos días de la vida amorosa?

Vivirán, claro está, altibajos en su relación. Relación particular, pues ella es una mujer teóricamente casada, aunque separada en la práctica, y él se encuentra con otras mujeres (y también ella se encontraría con otros, como Joaquín Vaamonde, Lázaro Galdiano o Vicente Blasco Ibáñez, entre otros). «Cada día lo de los medios corazones se me hace más cuesta arriba. Créelo que sí», le confiesa un día a Galdós. Y otro: «hay una identificación extraña del cariño anterior a nuestra amistad íntima, de esta amistad, y de la nostalgia que siempre me produjo y producirá su falta, y al enlace de estos sentimientos no puedo darle nombre, porque V. no ignora que el idioma es pobrísimo para expresar los matices ricos y variados del afecto». Existe aquí, sin duda, un profundo afecto que se alargará en el tiempo hasta considerarse una vieja amistad.

El feminismo y su sensibilidad frente al maltrato a las mujeres, forman parte de los temas que trata a lo largo de su obra. Dice la biógrafa que títulos como El Indulto sobrecogen aún hoy por su dramática actualidad. En cuanto al feminismo que ella concibe, sostiene que el hombre y la mujer son diferentes, mas no inferiores ni superiores entre sí. Reconoce que al haberse negado el acceso a la cultura a la mujer, al formarla de distinta manera a los hombres, las mismas mujeres suponen un lastre para su evolución. Dice que a la mujer hay que educarla: «…no sólo virilmente, sino humanamente, educación más fuerte y completa todavía, “más allá del macho y la hembra”. No preocuparse de su instinto natural de hembra y madre, que ya se desarrollará él solo perfectamente… (…) No encerrarla en la higiene y la costura, la economía domestica y la pedagogía elemental, criándola para nodriza, ama de casa y primera maestra; enseñarle como se enseña al niño primero, al joven después, y cultivar las facultades que tienden a la atrofia, no las ya hipertróficas». Vaya, la misma educación para la mujer que para el hombre. Al fin y al cabo no dejan de pertenecer a la misma especie animal, con lo cual ¿a qué estas diferencias antinaturales? En una entrevista a la autora, le preguntan sobre el feminismo. Ella se declara una radical feminista, dice. Y en su lucha particular, a veces sin querer, marca hitos en su historia como literata y estudiosa de la literatura, como presidir la Sección de Literatura del Ateneo madrileño, formar parte de la Comisión organizadora del congreso Pedagógico Hispano-portugués americano, leyendo la memoria La educación del hombre y la mujer: sus diferencias, creando la Biblioteca de la Mujer, y más.

Monumento a Emilia Pardo Bazán en Xardíns de Méndez Núñez (A Coruña)

Si en 1920 muere Benito Pérez Galdós, esa amistad tan especial para ella, un año más tarde, el 12 de mayo de 1921, moriría ella de una dolencia gripal que se agravaría. El periodista llamado El caballero audaz recordaría:

… terminada la cena [que compartía con Vicente Blasco Ibáñez], alguien trajo la triste noticia.
Acababa de morir una ilustre artista española, septuagenaria, mujer excepcional, a la que su edad y su obra vigorosa hacían digna de respeto.
Entonces, glosando el tema, Blasco Ibáñez, de sobremesa, se deleitó en referirnos sus aventuras amorosas con aquella dama ilustrada durante toda una época lejana de juventud, narrando los episodios con todo lujo de detalles…

La última reunión de amistades y familiares de doña Emilia Pardo Bazán se celebraría en las Torres de Meirás el 14 de mayo. A esta no acudiría ninguna mujer porque la sociedad quiere que el rito último sea exclusivo de los hombres, como tantos otros acontecimientos. Es curioso cómo ni siquiera en esta derradeira despedida, y a pesar de las críticas de doña Emilia, las mujeres son excluidas una vez más.

La nota necrológica en el diario La Época diría: «las letras españolas, y aun las universales, han perdido hoy una de sus figuras más excelsas, porque la autora de San Francisco y de la Literatura francesa moderna es de las escritoras que no mueren. Su nombre crecerá, subirá su valor con los años y formará al lado de los ilustres novelistas, críticos y polígrafos contemporáneos suyos, aunque todos pertenecientes á una generación anterior á ella». Y añade: «pocos escritores en España han sido tan discutidos como la ilustre autora de Morriña. Alrededor de su nombre y de su obra se ha desbordado muchas veces la pasión, encrespándose como un mar, en un azote violento que oscurecía el buen sentido».

Tiempo después, un 4 de mayo de 1956, las últimas herederas de la autora, doña Manuela Esteban-Collantes y Sandoval, condesa viuda de la Torre de Cela, y doña María de las Nieves Quiroga y Pardo Bazán, marquesa viuda de Cavalcanti, donaron en Madrid el inmueble de la rúa Tabernas 11, a la Real Academia Galega. En la actualidad continúa siendo sede de esta institución y además alberga en el primer piso un Museo de Emilia Pardo Bazán, dirigida por la conservadora Xulia Santiso Rolán, que ha recuperado en parte el espíritu de esta ilustre escritora.

Por su parte, las Torres de Meirás fueron “donadas” a la familia Franco. En 1978, un incendio, presumiblemente provocado, que se inició en la Torre de Levante destruyó en gran parte la biblioteca que dejó la escritora, o se conservan en muy mal estado. Ésta y el archivo familiar forman parte hoy del archivo de la Real Academia Galega.

ateneas en botellas

2015-02-27T01:14:00.000+01:00

ás veces pasa
e está ben
reinventarse
recoñecerse
salvarse
de cando en cando

Non todas nacemos das cabezas dos nosos pais, algunhas rompemos coas nosas propias mans os límites impostos, de dentro para fóra. Non nos salvamos do complexo de culpabilidade e lembras aquela habitación coruñesa de latas baleiras e cinzas de tabaco das mans que presumían de te respectar porque eras ti moi nova e el moi vello, mais o certo era que ti lle doías e el te doía, e esa dose de covardía. Cabezonerías. O fracaso nas pisadas. Cando les que pasado, presente e futuro ocorren ao mesmo tempo e no mesmo espazo, é dicir, agora, que les isto, e eu escribo isto, e lembras e eu lembro, e ao mesmo tempo ocorre o futuro que se volve presente e, pasado! E alá foi. E chegados a este punto igual nin lembras a primeira liña, pero sabes que está aí, que foi lida, e tras ela, todas as que seguen. Así, a vida. Do Primeiro ao Derradeiro.

En verdade, quixera eu partillar unhas Estrella Galicia nalgunha taberna e falar das películas e dos libros, teorizar o mundo e filosofar o amor crecente nas veas. Porque o amor platónico é isto, o desexo, o querer constante, a desvirtualización, a provocación de ruptura de parellas porque sospeitas quen sería máis apropiada para ocupar ese espazo sagrado. Parella, se houbera. Tamén a morte dos que xa pasaron. A morte literaria. Trocar o buzón de correos, e o contestador, e a matrícula do coche. Que ninguén saiba de nós ata crear o nós. Non me timbres, que non baixo se ti non subes. Agora que xa somos adultos e sabemos unhas cantas verdades, poderíamos...

ás veces pasa

que sintes

e bate

o corazón

e a pel

talvez por desentreno

talvez non

quen?

#24 Insistir. Amar. Leer

2015-02-20T11:30:00.000+01:00

Yo insistía en escribir algo bonito, un texto que usted subrayaría con placer un par de líneas, quizás una frase entera que, al leerla, se sintiera totalmente identificada y se dijese a sí misma: ¡ah, qué maravilla!

Lo bonito no pasaba de un primer párrafo que una y otra vez se iba escribiendo y borrando, escribiendo y borrando. Pensé que igual no era el día para explicarme bien, que no encontraba las palabras adecuadas para expresar el concepto, la idea principal. Luego aquellos pensamientos mudaron a que igual, tal vez, quizás, había perdido la habilidad para juntar palabras, que posiblemente tendría que repensarme una vida entera y cuestionarme si ésta es la profesión (una de las dos) a la que me quiero dedicar. Puse en duda lo escrito hasta ahora. Yo no soy escritora, ni siquiera aspiro a ello y no paso ni por mediocre en el ejercicio de tal actividad. Pero hago que lo soy. Me pongo un nombre, que sigue a un título que encabeza un texto de unas cuantas palabras y me convierten en algo que no soy. Ni soy ni aspiro a serlo.

Pero sigo insistiendo en querer escribir una columna de opinión que valga la pena incluirlo. Sigo escribiendo, forzándome a hacerlo, aún a sabiendas que será un texto de lo más mediocre. Pero ¿sabe por qué? Porque hay algo innegable aquí, una evidencia que ni yo misma puedo ocultar. Hay un amor, un extraño deseo, una atracción inevitable, una debilidad. A mí lo que me mueve a seguir insistiendo, a intentarlo una y otra vez, es la Literatura. Aún en mi mediocridad, me esfuerzo en estudiarla, en descubrirla, en recordarla, en hacerme con ella, en homenajearla en cada texto. Quiero que me siga sorprendiendo, mostrándome los diversos caminos que se pueden tomar, leerla en cuantos idiomas pueda.

Así, los días que le dedico se me pasan más rápidos, se me hacen más cortos y no me llegan las horas. Porque tengo más vidas a las que tengo que prestar atención, que si no, yo no estaría aquí. Yo estaría en mi pequeño atelier, leyendo, o en la biblioteca, buscando tesoros que me descubrirán a otros y éstos, a otros más. Un libro comienza una cadena de otros títulos, de otros autores que leer. Que si está influyó a este otro, que si el personaje de este libro está leyendo este otro o menciona a aquel otro. Y así, libro tras libro, engullendo letras, absorbiendo experiencias, a lo que aspiro verdaderamente es a dejar de ser una mediocre amateur. No excelente, pero “estamos trabajando en ello”.

Entonces, yo hago que escribo, sí, pero tras estas líneas hay un esfuerzo, un empeño en crecer a través de la literatura. Ya le digo que yo que no es mi pretensión ser escritora. No, porque sé que hay personas con más talento que yo. Aunque quizás es que no me siento preparada para entrar a formar parte de los engranajes de una industria cultural que nunca está libre de sospecha. Una industria que en ciertas situaciones me pone en contra de ella. Una industria que se ha alejado, cuando no olvidado, de su pilar más básico: el público destinatario. La Literatura no va a sobrevivir sin lectores.

Le voy a descubrir el secreto de esta columna: yo no soy escritora –esto nos ha quedado claro, ¿verdad?–, pero soy lectora. Y tal condición me da derecho a escribir. Escribo desde la posición de quien lee. Puede estar o no de acuerdo con mis textos, pero eso no es porque esté en contra de lo que digo. Sino porque hace partícipe de su opinión sobre tal o cual tema y lo compara con lo que yo trato de expresarle –más o menos de manera acertada–. ¿Sabe por qué? Porque usted, como yo, es también lectora. También ama la Literatura.

Y lo mejor de todo es que nos sentimos menos solas en un amor tan poco compartido de una forma tan brutalmente sincera.

Insistía en escribir algo bonito, pero no me salía. Porque, de pronto, no sabía cómo se hacía. Pero entonces me acordé de lo que me hacía querer escribir. El amor a la Literatura.