<?xml version='1.0' encoding='UTF-8'?><rss xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" xmlns:openSearch="http://a9.com/-/spec/opensearchrss/1.0/" xmlns:blogger="http://schemas.google.com/blogger/2008" xmlns:georss="http://www.georss.org/georss" xmlns:gd="http://schemas.google.com/g/2005" xmlns:thr="http://purl.org/syndication/thread/1.0" version="2.0"><channel><atom:id>tag:blogger.com,1999:blog-12073532</atom:id><lastBuildDate>Mon, 24 Aug 2026 23:15:53 +0000</lastBuildDate><category>educación</category><category>vídeos</category><category>autoayuda</category><category>fotos</category><category>historia</category><category>citas</category><category>web2.0</category><category>humor</category><category>euskadi</category><category>bilbao</category><category>política</category><category>getxo</category><category>libros</category><category>tecnología</category><category>trucos</category><category>ciencia</category><category>familia</category><category>futuro</category><category>solidaridad</category><category>metáforas</category><category>ética</category><category>innovación</category><category>economía</category><category>arte</category><category>viajar</category><category>salud</category><category>paz</category><category>conmemoraciones</category><category>felicidad</category><category>amistad</category><category>música</category><category>motor</category><category>ocio</category><category>opinión</category><category>bizkaia</category><category>pasatiempos</category><category>cine</category><category>sociedad</category><category>twitter</category><category>ingenio</category><category>nietos</category><category>infancia</category><category>ecología</category><category>amor</category><category>reducación</category><category>alicante</category><category>comunicación</category><category>turismo</category><category>juventud</category><category>naturaleza</category><category>autorreferencias</category><category>democracia</category><category>poesía</category><category>getxoblog</category><category>deporte</category><category>trabajo</category><category>aprendizaje</category><category>pilar de la horadada</category><category>Mayores</category><category>física</category><category>BEV</category><category>europa</category><category>imágenes</category><category>TED</category><category>Tesla</category><category>AUVE</category><category>gastronomía</category><category>igualdad</category><category>religión</category><category>euskara</category><category>matemáticas</category><category>autorrefencias</category><category>france</category><category>polírica</category><category>españa</category><category>televisión</category><category>AI</category><category>publicidad</category><category>blogger</category><category>presentaciones</category><category>longevidad</category><category>TikTok</category><category>USA</category><category>creatividad</category><category>lenguaje</category><category>filosofía</category><category>microblogging</category><category>ClubdeRomaGV</category><category>periodismo</category><category>Vejez</category><category>kideak</category><category>aprendices</category><category>obituario</category><category>Nagusiak</category><category>cuentos</category><category>fotografía</category><category>madurez</category><category>apple</category><category>arquitectura</category><category>intergeneracional</category><category>top</category><category>verano</category><category>Escritura</category><category>Murcia</category><category>blogeu</category><category>BBKsasoiko</category><category>puente colgante</category><category>ikasbloggers</category><category>móvil</category><category>concurso</category><category>ajedrez</category><category>hdr</category><category>museo</category><category>carmen</category><category>biografías</category><category>alimentación</category><category>libertad</category><category>google</category><category>guggenheim</category><category>radio</category><category>Derechos Humanos</category><category>PDR</category><category>robots</category><category>juegos</category><category>aitor</category><category>eeepc</category><category>red</category><category>astronomía</category><category>escuela 2.0</category><category>mapa</category><category>podcasting</category><category>videoconferencia</category><category>tertulia</category><category>Model3</category><category>Voluntariado</category><category>psicología</category><category>belleza</category><category>politika20</category><category>sindicalismo</category><category>EuskoFederpen</category><category>InTertulia</category><category>cortometraje</category><category>navidad</category><category>wikipedia</category><category>BiscayTIK</category><category>nostalgia</category><category>teatro</category><category>portugalete</category><category>Vitoria-Gasteiz</category><category>series</category><category>QuantHumanity</category><category>fon</category><category>gratitud</category><category>iPhone</category><category>100i4e</category><category>ACEX</category><category>encuentro</category><category>meme</category><category>Elon Musk</category><category>Euskaltel</category><category>ejercicio</category><category>software libre</category><category>5Octubre</category><category>eventos educativos</category><category>fútbol</category><category>paradoja</category><category>sociología</category><category>Barakaldo</category><category>China</category><category>Japan</category><category>Microsoft</category><category>Paris</category><category>autoestima</category><category>hó</category><category>ChatGPT</category><category>Darío Urzay</category><category>USA2024</category><category>araba</category><category>justicia</category><category>Telefónica</category><category>moda</category><category>zientziaastea</category><category>EnergíaSolar</category><category>EventoMovilidadSostenible</category><category>G30</category><category>Lexus</category><category>apuntes históricos</category><category>cita</category><category>contacto</category><category>cronista</category><category>gipuzkoa</category><category>informática</category><category>liderazgo</category><category>pensiones</category><category>ubidea</category><category>Sesgo cognitivo</category><category>etb</category><category>fauna</category><category>tecnofeudalismo</category><category>Audi</category><category>FSPC</category><category>GetxoLong</category><category>GetxoWeb</category><category>HAMAR</category><category>Leioa</category><category>audiolibro</category><category>7alde</category><category>Acertijo</category><category>Amazon</category><category>adolescencia</category><category>ainhoa</category><category>kfe</category><category>números</category><category>teruel</category><category>Donostia</category><category>EITB</category><category>Espacio</category><category>ICOT2015</category><category>MMRB</category><category>Sarezkuntza</category><category>iPad</category><category>ikigai</category><category>juego</category><category>leire</category><category>politica20</category><category>15M</category><category>EnerTrip</category><category>cultura</category><category>english</category><category>ingeniería</category><category>16GB</category><category>Educación Especial</category><category>USA2012</category><category>emprendizaje</category><category>ireland</category><category>marketing</category><category>pasado</category><category>sergio</category><category>HumanTek</category><category>MOOC</category><category>Madrid</category><category>Sare_Hezkuntza</category><category>UK</category><category>expresidenteAUVE</category><category>inteligencia</category><category>10TipsEV</category><category>11minutu</category><category>AUVEBizkaia</category><category>Día de Internet</category><category>ElFuturoFueHaceAños</category><category>Internet</category><category>San Pedro del Pinatar</category><category>biología</category><category>haiku</category><category>josu jon imaz</category><category>relajación</category><category>sueño</category><category>Blockchain</category><category>GRECIA</category><category>GetxoPintxo</category><category>Pepephone</category><category>Silver Innovation</category><category>aviación</category><category>berrimaster</category><category>primavera</category><category>rennes</category><category>wearable</category><category>AEDIVE</category><category>Andalucía</category><category>Bitcoin</category><category>Facebook</category><category>Ganbara</category><category>IoT</category><category>NagusIkas</category><category>PISA</category><category>catalunya</category><category>ciencia ficción</category><category>juguetes</category><category>software</category><category>time-lapse</category><category>1CongresoAUVE</category><category>Burgos</category><category>Erandio</category><category>GetxoPhoto</category><category>Sargoi</category><category>Skené</category><category>adelgazar</category><category>agua</category><category>algoritmo</category><category>android</category><category>edublogs</category><category>neologismo</category><category>otoño</category><category>otredad</category><category>restaurante</category><category>80eDays</category><category>BM30</category><category>FIMP</category><category>IPCommunity</category><category>OpenData</category><category>Polimatía</category><category>bicycloud</category><category>feminismo</category><category>goverati</category><category>hodei</category><category>1953</category><category>Borrador</category><category>ELE</category><category>El Correo</category><category>Napoleón</category><category>Netflix</category><category>Nobel</category><category>Portugal</category><category>SpaceX</category><category>Suplementos</category><category>Ucrania</category><category>cantabria</category><category>gatos</category><category>gaviotas</category><category>interculturalidad</category><category>nexus</category><category>palabras</category><category>valencia</category><category>woke</category><category>Bill Gates</category><category>Bizkaia Creaktiva</category><category>Canarias</category><category>Hortigüela</category><category>OpenAI</category><category>PurposedES</category><category>Universidad</category><category>absentismo</category><category>conexión</category><category>eclipse2026</category><category>manifiesto</category><category>teología</category><category>vaticina</category><category>África</category><category>El País</category><category>Euskal Herria</category><category>Irakurtaldia</category><category>Martín Varsavsky</category><category>Mateo</category><category>México</category><category>Perú</category><category>Riomar</category><category>UVE</category><category>Zaragoza</category><category>cartelera</category><category>errores</category><category>gnoss</category><category>invierno</category><category>piscina</category><category>trope</category><category>valor</category><category>42</category><category>Almería</category><category>Athletic Club</category><category>Azkue Fundazioa</category><category>Bolivia</category><category>Cartagena</category><category>Cáritas</category><category>Energía</category><category>FFAUVE</category><category>GPT</category><category>GreenPower</category><category>Jeff Bezos</category><category>Kindle</category><category>LG</category><category>La Manga</category><category>Lube</category><category>Málaga</category><category>RayBan Meta</category><category>Sara</category><category>The Times</category><category>UAE</category><category>VEM</category><category>abecedario</category><category>adivinanza</category><category>atención</category><category>distopía</category><category>dormir</category><category>entrevista</category><category>esperanto</category><category>haibun</category><category>inclusión digital</category><category>matters2us</category><category>neguri</category><category>steam</category><category>timo</category><category>wikimapia</category><category>2024</category><category>53Municipios</category><category>AGE</category><category>AUVEnl</category><category>Alemania</category><category>Aragón</category><category>Asturias</category><category>Biarritz</category><category>EV</category><category>EV21A2024</category><category>Escolapios</category><category>Feynman</category><category>Fotógrafas</category><category>FísicosDivulgadores</category><category>Iberdrola</category><category>India</category><category>Israel</category><category>Julen</category><category>Koldo Saratxaga</category><category>Latín</category><category>LongConf</category><category>MarMenor</category><category>MePEFu</category><category>Metaverso</category><category>Navarra</category><category>Palestina</category><category>Programación</category><category>Sevilla</category><category>South Africa</category><category>UDP</category><category>World Cafe</category><category>barcos</category><category>campaña electoral</category><category>ciberseguridad</category><category>colabora</category><category>demografía</category><category>drones</category><category>ev09</category><category>generatividad</category><category>heziberri</category><category>lealtad</category><category>memoria</category><category>motocicletas</category><category>muerte</category><category>oratoria</category><category>phoon</category><category>reloj</category><category>samsung</category><category>stem</category><category>#ElectricBizkaia</category><category>100A4EV</category><category>AcertijoME</category><category>BYD</category><category>Beatles</category><category>Biblia</category><category>Corea</category><category>DeepSeek</category><category>Einstein</category><category>FísicosAdemás</category><category>GBBT</category><category>Galicia</category><category>Gaza</category><category>Grok</category><category>Hungría</category><category>Itaka</category><category>Italia</category><category>La ingravidez de la piscina</category><category>León XIV</category><category>Léa</category><category>Mario Benedetti</category><category>Marruecos</category><category>Marte</category><category>Movelec</category><category>Nissan</category><category>Objetivo Euskadi</category><category>PedaLógica</category><category>PlayLab</category><category>Promoción1983</category><category>Prompt</category><category>Quora</category><category>Raquel</category><category>Rusia</category><category>San Javier</category><category>SolarAitxitxe</category><category>Suiza</category><category>Torre Loizaga</category><category>Toyota</category><category>Trump</category><category>Xiaomi</category><category>ZBE</category><category>bulos</category><category>centenarians</category><category>ciberdelincuencia</category><category>covey</category><category>disonancias</category><category>escuchar</category><category>flora</category><category>geolocalización</category><category>irán</category><category>mito</category><category>química</category><category>segway</category><category>singularidad</category><category>space invaders</category><category>síndrome</category><category>urbanismo</category><category>2025</category><category>3D</category><category>8m</category><category>ARDIVE</category><category>AXA</category><category>AliExpress</category><category>AlicanTerapia</category><category>Arabia Saudita</category><category>Argentina</category><category>Australia</category><category>Austria</category><category>Aylan</category><category>BBKfamily</category><category>Barcelona</category><category>Benidorm</category><category>Chomsky</category><category>Claude</category><category>ClubHouse</category><category>Dashcam</category><category>Disney</category><category>EKIZU</category><category>Elche</category><category>Extremadura</category><category>Flickr</category><category>GEVA</category><category>Gales</category><category>Gasteiz</category><category>Geografía</category><category>Geología</category><category>GoPro</category><category>IMSERSO</category><category>Iceland</category><category>Illes Balears</category><category>Instagram</category><category>Iparralde</category><category>Islandia</category><category>Jamaica</category><category>Kimi</category><category>La Rioja</category><category>LaRioja</category><category>Lekeitio</category><category>MITECO</category><category>NIC</category><category>Newton</category><category>Norway</category><category>ODS</category><category>ONU</category><category>Porsche</category><category>Portland</category><category>Qwenchat</category><category>RTVE</category><category>Sam Altman</category><category>San Fermín</category><category>Sestao</category><category>Sudáfrica</category><category>Suecia</category><category>TGV</category><category>VMP</category><category>VeU</category><category>Venezuela</category><category>Vietnam</category><category>anillos</category><category>antropología</category><category>becas</category><category>causalidad</category><category>cien</category><category>comercio</category><category>competencias</category><category>curiosidades</category><category>cómic</category><category>disparates</category><category>diversidad</category><category>eCivis</category><category>ecuación</category><category>folclore</category><category>frases</category><category>gadgets</category><category>gamificación</category><category>genética</category><category>hardware</category><category>higiene</category><category>i</category><category>ilusión</category><category>lema</category><category>metafísica</category><category>mitología</category><category>periféricos</category><category>pie</category><category>pintura</category><category>politikook</category><category>rock</category><category>soledad</category><category>ternura</category><category>videojuegos</category><category>webinar</category><category>ópera</category><title>Mikel Agirregabiria </title><description>Aquí comparto algo de lo que aprendo cada día.  &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://kideak.blogspot.com&quot;&gt;blog.agirregabiria.net = kideak.blogspot.com&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/</link><managingEditor>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</managingEditor><generator>Blogger</generator><openSearch:totalResults>10561</openSearch:totalResults><openSearch:startIndex>1</openSearch:startIndex><openSearch:itemsPerPage>25</openSearch:itemsPerPage><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-2703019924950915016</guid><pubDate>Sun, 23 Aug 2026 16:57:56 +0000</pubDate><atom:updated>2026-08-23T18:57:56.841+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">amor</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">arte</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">libros</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">psicología</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">sociología</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">soledad</category><title>Erich Fromm y El arte de amar: Relectura imprescindible</title><description>&lt;center&gt;&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/zeeI0r3rvi4?si=v9t1100gi1ZqLIhs&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;
  
  &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Volvemos sobre una &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/search?q=Erich+Fromm&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;obra, muchas veces citada&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&amp;nbsp;en este blog: &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/El_arte_de_amar_(Fromm)&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;El arte de amar,&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&amp;nbsp;porque es una disciplina que la modernidad rehúsa aprender.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Cuando &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Erich_Fromm&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Erich Fromm&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; publicó &lt;/span&gt;&lt;em style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/El_arte_de_amar_(Fromm)&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;El arte de amar&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/1956&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt; en 1956&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, difícilmente podía prever que aquel breve tratado se convertiría en uno de los ensayos de psicología más leídos del siglo XX, traducido a decenas de idiomas y presente todavía hoy en las listas de lecturas universitarias de medio mundo. Nacido en &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Fr%C3%A1ncfort_del_Meno&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Fráncfort del Meno&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; en 1900 en el seno de una familia judía ortodoxa, Fromm estudió sociología y psicología antes de formarse como psicoanalista, disciplina de la que terminaría por distanciarse en sus aspectos más deterministas.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhF0NE84xAf5P0tp-6PxjEQZA6hX5Hx3nESzK5-_iHHXuxEjj9ES2jJD0wI8jqe7IRQ8T2IuJivrQZCem8jRpGK5VFM37iRukcsXPKcsNZ3v1SL5AbGyjzdhyphenhyphenW4hLAN07-e8dxvHK90cmRU3Qkn2UMRchS6vFoFrUxKd7G11_fSZRqcuYFVF8t5/s360/e354e238ebfed3a60c937c7f992d080c.webp&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;360&quot; data-original-width=&quot;236&quot; height=&quot;258&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhF0NE84xAf5P0tp-6PxjEQZA6hX5Hx3nESzK5-_iHHXuxEjj9ES2jJD0wI8jqe7IRQ8T2IuJivrQZCem8jRpGK5VFM37iRukcsXPKcsNZ3v1SL5AbGyjzdhyphenhyphenW4hLAN07-e8dxvHK90cmRU3Qkn2UMRchS6vFoFrUxKd7G11_fSZRqcuYFVF8t5/w169-h258/e354e238ebfed3a60c937c7f992d080c.webp&quot; width=&quot;169&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Vinculado en sus primeros años al Instituto de Investigación Social —la llamada Escuela de Fráncfort—, hubo de exiliarse en 1933 ante el ascenso del nazismo, estableciéndose finalmente en Estados Unidos y, más tarde, en México, donde vivió buena parte de su madurez antes de retirarse a Suiza, país en el que falleció en 1980. Su obra, desde &lt;/span&gt;&lt;em style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/El_miedo_a_la_libertad&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;El miedo a la libertad&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; hasta este ensayo tardío, articula una síntesis singular entre el psicoanálisis freudiano y la crítica social heredada de Marx: no basta con explorar el inconsciente individual si se ignora el carácter social que cada época histórica moldea en sus sujetos.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La tesis central del libro es, en apariencia, sencilla, y por ello mismo incómoda: &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Amor&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;amar no es un estado que sobreviene, sino una capacidad que se cultiva&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, comparable en su exigencia a cualquier otro arte. Así como nadie espera dominar la música o la carpintería sin teoría, práctica y paciencia, Fromm sostiene que la mayoría de las personas busca ser amada antes que aprender a amar, y confunde la intensidad del enamoramiento inicial —esa caída súbita, casi accidental— con la permanencia de un vínculo maduro. Esta confusión, advierte, no es casual: responde al carácter mercantil que el capitalismo imprime en las relaciones humanas, donde el otro se evalúa como un producto cuyo valor de intercambio conviene maximizar, y donde el amor mismo se convierte en objeto de consumo instantáneo antes que en ejercicio sostenido de atención, respeto, conocimiento y responsabilidad hacia el otro.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Buena parte del ensayo se dedica a &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/El_arte_de_amar_(Fromm)&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;distinguir las formas&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; que adopta ese arte: el amor fraternal, entendido como responsabilidad hacia todo semejante; el amor materno, incondicional en su origen pero llamado a favorecer la separación del hijo; el amor erótico, que exige la paradoja de la fusión exclusiva sin renunciar a la individualidad; el amor a uno mismo, que Fromm distingue cuidadosamente del narcisismo; y el amor a Dios, leído menos como creencia dogmática que como orientación existencial hacia lo trascendente. En todas estas variantes reaparecen los mismos cuatro elementos que, para Fromm, definen la madurez afectiva: &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/El_arte_de_amar_(Fromm)&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;cuidado, responsabilidad, respeto y conocimiento del otro&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; tal como es, no como se desearía que fuese.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiZm_DTLE4eJXmKRwv_w2sRevnNrmGHYqbpRbKu0L1-9r4Cwkv0o7orqH3C9ymjbiDvl8baECS5hmiomFfEcHNXFviwjMGbeSlDVdmT6VUIdxecshT6Lx2Z2Tz7Z727Auwq9NBg_66JDBt7eav3XvFUCQSr7P5Hk4YQQl4YT0sW6zwL7Hxhm_yf/s640/HPRcMQJXMAAkdtX.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;640&quot; data-original-width=&quot;514&quot; height=&quot;239&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiZm_DTLE4eJXmKRwv_w2sRevnNrmGHYqbpRbKu0L1-9r4Cwkv0o7orqH3C9ymjbiDvl8baECS5hmiomFfEcHNXFviwjMGbeSlDVdmT6VUIdxecshT6Lx2Z2Tz7Z727Auwq9NBg_66JDBt7eav3XvFUCQSr7P5Hk4YQQl4YT0sW6zwL7Hxhm_yf/w192-h239/HPRcMQJXMAAkdtX.jpg&quot; width=&quot;192&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Casi setenta años después de su publicación, el diagnóstico de Fromm resulta inquietantemente vigente para quien observe la vida afectiva mediada por aplicaciones de citas, algoritmos de compatibilidad y una cultura de la gratificación inmediata que multiplica los contactos y erosiona la constancia. La llamada &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Soledad&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;epidemia de soledad&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; que documentan hoy sociólogos y epidemiólogos encuentra en estas páginas una hipótesis anterior a los propios datos: no se trata solo de falta de oportunidades de encuentro, sino de un déficit de formación afectiva, de una sociedad que enseña a competir y a consumir pero rara vez a amar con disciplina y concentración.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Para el lector interesado en psicología, literatura o pedagogía, &lt;em&gt;El arte de amar&lt;/em&gt; ofrece algo más que una teoría del vínculo romántico: propone, en el fondo, una pedagogía del carácter. Si el amor es un arte, entonces también es, como cualquier otro, susceptible de enseñanza y de práctica deliberada —una posibilidad que las instituciones educativas contemporáneas apenas han comenzado a explorar, y que quizá merezca un lugar más central en la formación integral de las nuevas generaciones.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
  
  &lt;blockquote class=&quot;tiktok-embed&quot; cite=&quot;https://www.tiktok.com/@historiasparadormirmd/video/7667792476949712146&quot; data-video-id=&quot;7667792476949712146&quot; style=&quot;max-width: 605px;min-width: 325px;&quot; &gt; &lt;section&gt; &lt;a target=&quot;_blank&quot; title=&quot;@historiasparadormirmd&quot; href=&quot;https://www.tiktok.com/@historiasparadormirmd?refer=embed&quot;&gt;@historiasparadormirmd&lt;/a&gt; &lt;p&gt;❤️ ¿Cómo sabes si es amor? Fromm creía que debía tener estas cuatro características. 💬 ¿Cuál es la más importante? ❤️ Cuidado 🤝 Responsabilidad 🌱 Respeto 👁️ Conocimiento 🌎 ¿Desde qué país nos ves y qué hora es? #HistoriasParaDormirMD #ErichFromm #Filosofía #AprendeEnTikTok&lt;/p&gt; &lt;a target=&quot;_blank&quot; title=&quot;♬ sonido original  - Historias para Dormir MD&quot; href=&quot;https://www.tiktok.com/music/sonido-original-Historias-para-Dormir-MD-7667792560089320213?refer=embed&quot;&gt;♬ sonido original  - Historias para Dormir MD&lt;/a&gt; &lt;/section&gt; &lt;/blockquote&gt; &lt;script async src=&quot;https://www.tiktok.com/embed.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/08/erich-fromm-y-el-arte-de-amar-relectura.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://img.youtube.com/vi/zeeI0r3rvi4/default.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-7485724441190213890</guid><pubDate>Sat, 22 Aug 2026 20:09:37 +0000</pubDate><atom:updated>2026-08-23T11:58:53.337+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">ciencia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">física</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">historia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">Nobel</category><title>Mi semana favorita de la historia: De 24 al 31-10-27</title><description>&lt;center&gt;&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/xUXxSClJbDI?si=T3D-TiaXJFuEfFVY&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;
  
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; font-size: 17px;&quot;&gt;Continuando el &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2026/08/una-semana-fuera-del-tiempo-pasado-o.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;post anterior&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, si pudiera elegir una&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0);&quot;&gt; única semana en toda la historia para habitarla, mi elección nos llevaría a un rincón de Europa en el otoño del siglo XX: &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Bruselas&quot;&gt;&lt;b&gt;B&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-kerning: none; text-indent: -40px;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Bruselas&quot;&gt;&lt;b&gt;ruselas&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/B%C3%A9lgica&quot;&gt;&lt;b&gt;Bélgica&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (en el &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Hotel_M%C3%A9tropole_(Bruselas)&quot;&gt;&lt;b&gt;Hotel Métropole&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; y el &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Institutos_Internacionales_Solvay&quot;&gt;&lt;b&gt;Instituto Internacional de Física Solvay&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;).&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-indent: -40px;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/24_de_octubre&quot;&gt;&lt;span face=&quot;TimesNewRomanPS-BoldMT&quot; style=&quot;font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;Fecha de inicio:&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-kerning: none;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span face=&quot;TimesNewRomanPS-BoldMT&quot; style=&quot;font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;24 de octubre de 1927&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-kerning: none;&quot;&gt; (hasta el 31 de octubre de 1927).&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-indent: -40px;&quot;&gt;¿Por qué esa semana y ese lugar?&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhpoV_NdObnYZjfT6PQ76O_VW14tWK1VzHLETHXob1AxMLAmg6HRFk27e9SSAk1Cxjil5aJ_9wIPFEorkh7qkbHr7tPgDb0lPOhjugJ3axN8JO0FRogZeqBDIPSrmXnpR19JRhvY5XKNasS7-j8ZPefWdR05qs0nKS8SKBSSKgozRawAGwRJjmf/s1168/image%20(6).jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1168&quot; data-original-width=&quot;784&quot; height=&quot;254&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhpoV_NdObnYZjfT6PQ76O_VW14tWK1VzHLETHXob1AxMLAmg6HRFk27e9SSAk1Cxjil5aJ_9wIPFEorkh7qkbHr7tPgDb0lPOhjugJ3axN8JO0FRogZeqBDIPSrmXnpR19JRhvY5XKNasS7-j8ZPefWdR05qs0nKS8SKBSSKgozRawAGwRJjmf/w171-h254/image%20(6).jpg&quot; width=&quot;171&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-kerning: none;&quot;&gt;Esa semana se celebró la &lt;/span&gt;&lt;span face=&quot;TimesNewRomanPS-BoldMT&quot; style=&quot;font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Congreso_Solvay&quot;&gt;Quinta Conferencia Solvay&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-kerning: none;&quot;&gt;, bajo el lema &lt;/span&gt;&lt;span face=&quot;TimesNewRomanPS-ItalicMT&quot; style=&quot;font-kerning: none; font-style: italic;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Electr%C3%B3n&quot;&gt;&lt;b&gt;Electrones&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; y &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Fot%C3%B3n&quot;&gt;&lt;b&gt;Fotones&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-kerning: none;&quot;&gt;. Se trató, probablemente, de la mayor concentración de talento y genialidad que jamás se haya reunido en un mismo espacio y tiempo en la historia de la humanidad. De los 29 científicos asistentes, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Premio_Nobel&quot;&gt;&lt;b&gt;17 ya tenían o recibirían el Premio Nobel&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Vivir esa semana significaría:&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 0px 40px; text-align: justify; text-indent: -40px;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-kerning: none;&quot;&gt;1. &lt;/span&gt;&lt;span face=&quot;TimesNewRomanPS-BoldMT&quot; style=&quot;font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Debates_Bohr-Einstein&quot;&gt;Presenciar los debates legendarios sobre la realidad:&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-kerning: none;&quot;&gt; Ser un espectador silencioso en las discusiones entre &lt;/span&gt;&lt;span face=&quot;TimesNewRomanPS-BoldMT&quot; style=&quot;font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Albert_Einstein&quot;&gt;Albert Einstein&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-kerning: none;&quot;&gt; y &lt;/span&gt;&lt;span face=&quot;TimesNewRomanPS-BoldMT&quot; style=&quot;font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Niels_Bohr&quot;&gt;Niels Bohr&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-kerning: none;&quot;&gt; sobre el indeterminismo de la física cuántica, escuchando en directo el célebre choque de visiones sobre si &lt;/span&gt;&lt;span face=&quot;TimesNewRomanPS-ItalicMT&quot; style=&quot;font-kerning: none; font-style: italic;&quot;&gt;&quot;Dios juega o no a los dados con el universo&quot;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-kerning: none;&quot;&gt; y la respuesta de Bohr: &lt;/span&gt;&lt;span face=&quot;TimesNewRomanPS-ItalicMT&quot; style=&quot;font-kerning: none; font-style: italic;&quot;&gt;&quot;Einstein, deja de decirle a Dios lo que tiene que hacer&quot;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-kerning: none;&quot;&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 0px 40px; text-align: justify; text-indent: -40px;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-kerning: none;&quot;&gt;2. &lt;/span&gt;&lt;span face=&quot;TimesNewRomanPS-BoldMT&quot; style=&quot;font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Mec%C3%A1nica_cu%C3%A1ntica&quot;&gt;Caminar entre los arquitectos del pensamiento moderno:&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-kerning: none;&quot;&gt; Cruzarse por las mañanas en el vestíbulo del hotel con &lt;/span&gt;&lt;span face=&quot;TimesNewRomanPS-BoldMT&quot; style=&quot;font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Marie_Curie&quot;&gt;Marie Curie&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-kerning: none;&quot;&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span face=&quot;TimesNewRomanPS-BoldMT&quot; style=&quot;font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Max_Planck&quot;&gt;Max Planck&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-kerning: none;&quot;&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span face=&quot;TimesNewRomanPS-BoldMT&quot; style=&quot;font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Erwin_Schr%C3%B6dinger&quot;&gt;Erwin Schrödinger&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-kerning: none;&quot;&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span face=&quot;TimesNewRomanPS-BoldMT&quot; style=&quot;font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Werner_Heisenberg&quot;&gt;Werner Heisenberg&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-kerning: none;&quot;&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span face=&quot;TimesNewRomanPS-BoldMT&quot; style=&quot;font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Paul_Dirac&quot;&gt;Paul Dirac&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-kerning: none;&quot;&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span face=&quot;TimesNewRomanPS-BoldMT&quot; style=&quot;font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Louis_de_Broglie&quot;&gt;Louis de Broglie&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-kerning: none;&quot;&gt; y &lt;/span&gt;&lt;span face=&quot;TimesNewRomanPS-BoldMT&quot; style=&quot;font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Wolfgang_Pauli&quot;&gt;Wolfgang Pauli&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-kerning: none;&quot;&gt;, en los días precisos en que estaban reformulando nuestra comprensión de la materia, la luz y las leyes del cosmos.&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 0px 40px; text-align: justify; text-indent: -40px;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-kerning: none;&quot;&gt;3. &lt;/span&gt;&lt;span face=&quot;TimesNewRomanPS-BoldMT&quot; style=&quot;font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Congreso_Solvay&quot;&gt;Capturar la fotografía de una época:&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-kerning: none;&quot;&gt; Estar presente en el momento en que se tomó la famosa fotografía de grupo de 1927, donde la física clásica daba paso definitivo a la era cuántica.&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 0px 40px; text-align: justify; text-indent: -40px;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEif8VHlfcxRDj_ZqRf2AxMCD7L66RDCPsYIyWkHBRhtxsZO_8F84vQBtVkEu2_owDpW5qeIw4J6uFUajFOIs6MVFqf50d5hc4LpVS0f9xn9VnzcukKyOGje5-zaWSzMSF18kf5xCHSiUYZkXBMP2RDHzzaKkievxH3lNfmQcfzBhfBg7Zb4n7KX/s1024/solvay-conference-1927-nombres-1024x677.jpg&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;677&quot; data-original-width=&quot;1024&quot; height=&quot;234&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEif8VHlfcxRDj_ZqRf2AxMCD7L66RDCPsYIyWkHBRhtxsZO_8F84vQBtVkEu2_owDpW5qeIw4J6uFUajFOIs6MVFqf50d5hc4LpVS0f9xn9VnzcukKyOGje5-zaWSzMSF18kf5xCHSiUYZkXBMP2RDHzzaKkievxH3lNfmQcfzBhfBg7Zb4n7KX/w353-h234/solvay-conference-1927-nombres-1024x677.jpg&quot; width=&quot;353&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
  
  &lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p dir=&quot;ltr&quot; lang=&quot;ca&quot;&gt;Si pudiera vivir una sola semana de la historia, sería del 24 al 31 de octubre de 1927, en Bruselas: la Quinta Conferencia Solvay. Imagina cruzarte en el Hotel Métropole con Einstein, Marie Curie, Bohr, Planck, Schrödinger, Heisenberg, Dirac y Pauli —17 de los 29 asistentes… &lt;a href=&quot;https://t.co/lQIgfNhoUW&quot;&gt;pic.twitter.com/lQIgfNhoUW&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;— Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://x.com/agirregabiria/status/2091259491480228314?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;August 22, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;https://platform.x.com/widgets.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/08/mi-semana-favorita-de-la-historia.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://img.youtube.com/vi/xUXxSClJbDI/default.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-7192138486519263456</guid><pubDate>Fri, 21 Aug 2026 16:39:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-08-25T01:15:53.044+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">filosofía</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">futuro</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">historia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">libros</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">piscina</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">verano</category><title> Una semana fuera del tiempo: ¿Pasado o futuro?</title><description>&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); font-kerning: none;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); font-kerning: none;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhGDkofvnA-r3IeTGHxvnPOqOkfK41Ld2nWoUhXOrtyJ8_0VJuj20KqqfwdpnZmrGdpHp5Gv6WmmwiV3yBl9h8dg2vHf-yil9NcrDgik-c-vDYYx4bscOE28CHqj-b5DJc2_aRMUI3MFRAIDeHymLR47f7gQ_lHAMmhjIfa_vZ6CcbfzZ6x_U8Y/s1536/6789de31-7349-4645-907b-94ce37882bb4.png&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1024&quot; data-original-width=&quot;1536&quot; height=&quot;234&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhGDkofvnA-r3IeTGHxvnPOqOkfK41Ld2nWoUhXOrtyJ8_0VJuj20KqqfwdpnZmrGdpHp5Gv6WmmwiV3yBl9h8dg2vHf-yil9NcrDgik-c-vDYYx4bscOE28CHqj-b5DJc2_aRMUI3MFRAIDeHymLR47f7gQ_lHAMmhjIfa_vZ6CcbfzZ6x_U8Y/w352-h234/6789de31-7349-4645-907b-94ce37882bb4.png&quot; width=&quot;352&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); font-kerning: none;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); font-kerning: none;&quot;&gt;Hoy en la piscina un vecino murciano muy viajado, &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.facebook.com/javier.navarropina&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Javier Navarro Pina&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, nos ha planteado a un grupo una pregunta con mucha enjundia, que hemos ido respondiendo como hemos improvisado. Esta era la formulación:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;b&gt;Si pudieras pasar una semana en cualquier momento de la historia pasada o del futuro, ¿qué año y lugar elegirías?&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); font-kerning: none;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); font-kerning: none;&quot;&gt;Ahora, con un poco más de tiempo, &lt;b&gt;descomponemos la pregunta en dos posts&lt;/b&gt;, porque es una cuestión sumamente&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;interesante para un blog de historia, literatura, filosofía y educación&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;: 1º ¿P&lt;/span&gt;referirías conocer el pasado que nos explica o viajar al futuro para saber qué nos espera? 2º Sería definirte por un tiempo y lugar (&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2026/08/mi-semana-favorita-de-la-historia.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;en el siguiente post&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;).&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;¿Viajarías al pasado para comprenderlo o al futuro para descubrirlo?&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Siete días para conocer mejor el pasado o para descubrir el futuro de la humanidad en este&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;viaje improbable hacia adelante e imposible hacia atrás&lt;/b&gt; que todos querríamos hacer, hacia el ayer (incluso previo a&amp;nbsp; nuestro nacimiento) o al&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;mañana cercano o remoto.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;¿Conocer nuestros orígenes o nuestro destino? Serían&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;dos formas&amp;nbsp;&lt;/span&gt;fascinantes&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&amp;nbsp;de conocer la humanidad, su principio y -quizá- su final, revivir&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;cómo fuimos o cómo seremos.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); font-kerning: none;&quot;&gt;Es una pregunta excelente porque obliga a elegir entre &lt;/span&gt;&lt;span face=&quot;TimesNewRomanPS-BoldMT&quot; style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;la nostalgia de lo que sabemos que ocurrió&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); font-kerning: none;&quot;&gt; y &lt;/span&gt;&lt;span face=&quot;TimesNewRomanPS-BoldMT&quot; style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;la curiosidad por lo que todavía no conocemos&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); font-kerning: none;&quot;&gt;. Si la elección fuera realmente libre —una semana, cualquier lugar, con regreso garantizado y sin alterar la historia—, yo distinguiría entre una elección &lt;/span&gt;&lt;span face=&quot;TimesNewRomanPS-BoldMT&quot; style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;intelectualmente fascinante&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); font-kerning: none;&quot;&gt; y otra &lt;/span&gt;&lt;span face=&quot;TimesNewRomanPS-BoldMT&quot; style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;emocionalmente poderosa&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); font-kerning: none;&quot;&gt;. Analizamos sus pros y contras de cada opción.&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 14.9px; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #fcff01;&quot;&gt;Una semana en el pasado.&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhjtltVG_QTa80LZZP-o8OvJJDTb9nDeywNoPe7ShsjWmNcweOmU3auaxWLu3mpdcsLgNctRTkGUL44-xmHDCotTt-Ng3QguE1xRzOk83FEdEAthao7fXxNOlcNCfaBYphMx58Q9x7jEcCcfHWextQZ7g0fBoF55d8Y5m8fo21_W2Z6eOJQrOq6/s1168/image%20(2).jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1168&quot; data-original-width=&quot;784&quot; height=&quot;281&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhjtltVG_QTa80LZZP-o8OvJJDTb9nDeywNoPe7ShsjWmNcweOmU3auaxWLu3mpdcsLgNctRTkGUL44-xmHDCotTt-Ng3QguE1xRzOk83FEdEAthao7fXxNOlcNCfaBYphMx58Q9x7jEcCcfHWextQZ7g0fBoF55d8Y5m8fo21_W2Z6eOJQrOq6/w189-h281/image%20(2).jpg&quot; width=&quot;189&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 14.9px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-weight: bold;&quot;&gt;Ventajas:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-weight: bold;&quot;&gt;1. Ser testigo de un momento histórico real.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Podrías estar en Atenas durante la época de &lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Pericles&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;, en Florencia con &lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Leonardo&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;, en París durante la Revolución Francesa, en Bilbao durante la industrialización o contemplar una civilización desaparecida.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 12px;&quot;&gt;&lt;/p&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-weight: bold;&quot;&gt;2. Ver a grandes personajes sin intermediarios.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Conversar —si fuera posible entenderse— con &lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Sócrates, Aristóteles, Cervantes, Shakespeare, Einstein o Marie Curie&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; sería una experiencia incomparable.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 12px;&quot;&gt;&lt;/p&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-weight: bold;&quot;&gt;3. Resolver enigmas históricos.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;¿Quién dijo realmente determinadas frases? ¿Cómo era exactamente una batalla? ¿Qué ocurrió entre bastidores? ¿Cómo vivía una persona corriente en una época concreta?&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 12px;&quot;&gt;&lt;/p&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-weight: bold;&quot;&gt;4. Comprender la vida cotidiana.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Los libros conservan acontecimientos, pero rara vez transmiten completamente los olores, sonidos, comidas, enfermedades, miedos, trabajos y relaciones humanas de una época.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 12px;&quot;&gt;&lt;/p&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-weight: bold;&quot;&gt;5. Comparar mito y realidad.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Quizá descubriríamos que algunas épocas que idealizamos fueron mucho más duras de lo que imaginamos.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 14px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;Desventajas:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;Higiene, enfermedades y medicina:&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt; una semana podría ser mucho más peligrosa de lo que parece.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;Barreras lingüísticas:&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt; incluso viajando a nuestro propio país podríamos no entender fácilmente la lengua de hace siglos.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;Violencia y desigualdad:&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt; muchas sociedades históricas eran extraordinariamente inseguras.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;Ausencia de comodidades modernas:&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt; electricidad, antibióticos, agua corriente, comunicaciones…&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;Riesgo psicológico:&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt; comprobar que nuestros héroes eran seres humanos bastante menos admirables podría resultar decepcionante.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;Y existe una gran paradoja: &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;sabemos cómo terminó el pasado, pero no podemos cambiarlo&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 16.1px; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #fcff01; font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;Una semana en el futuro&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 12px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-weight: bold;&quot;&gt;Ventajas:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-weight: bold;&quot;&gt;1. Conocer qué ocurrió realmente.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Podríamos saber qué tecnologías triunfaron, cómo evolucionó la humanidad y qué problemas actuales fueron resueltos.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 12px;&quot;&gt;&lt;/p&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi5n5wStW0fwy3QlU10kTsY6669aqb8Ym6012a6jKnOlTt3uJq7S0m2szm0o-7-gBEoZTLSNZC8OhtS4GCVOk_igjzfepnvrBkv9Fh2JiKRb5wCOs-XNpchpmPhax9HNXfo9wpz-foyf6UoFDft9XIxuuu7wmRt2-lMsP3Upd2L5DQRKYMBRGnR/s784/image%20(1)fdfgd.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em; text-align: right;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;784&quot; data-original-width=&quot;588&quot; height=&quot;256&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi5n5wStW0fwy3QlU10kTsY6669aqb8Ym6012a6jKnOlTt3uJq7S0m2szm0o-7-gBEoZTLSNZC8OhtS4GCVOk_igjzfepnvrBkv9Fh2JiKRb5wCOs-XNpchpmPhax9HNXfo9wpz-foyf6UoFDft9XIxuuu7wmRt2-lMsP3Upd2L5DQRKYMBRGnR/w192-h256/image%20(1)fdfgd.jpg&quot; width=&quot;192&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-weight: bold;&quot;&gt;2. Contemplar tecnologías hoy inimaginables.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Medicina regenerativa, inteligencia artificial, energía ilimitada, exploración espacial, longevidad inverosímil, realidad aumentada, teletransporte,…&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 12px;&quot;&gt;&lt;/p&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-weight: bold;&quot;&gt;3. Conocer el destino de la humanidad.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;¿Habrá ciudades en Marte? ¿Habrá desaparecido el automóvil privado? ¿Cómo será la educación? ¿Seguirán existiendo los Estados?&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 12px;&quot;&gt;&lt;/p&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-weight: bold;&quot;&gt;4. Resolver incertidumbres personales y colectivas.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Incluso podríamos descubrir qué ocurrió con nuestra familia, nuestra ciudad, nuestra cultura o nuestro propio legado.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 12px;&quot;&gt;&lt;/p&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-weight: bold;&quot;&gt;5. Volver con conocimiento extraordinariamente valioso.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Una semana en el futuro podría proporcionar&amp;nbsp;información capaz de transformar nuestro presente.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 14px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;Desventajas:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Y aquí aparece el gran problema de una&lt;/span&gt;&amp;nbsp;experiencia que sería radicalmente distinta.&amp;nbsp;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-weight: bold;&quot;&gt;Podría ser un futuro que no quisiéramos conocer.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Podríamos encontrarnos con:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;cambio climático irreversible;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;guerras devastadoras;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;pérdida de libertades;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;sociedades profundamente desiguales;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;una inteligencia artificial dominante;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;desaparición de especies;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;colapso demográfico;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;una humanidad que ya no reconocemos.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 12px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-kerning: none;&quot;&gt;Además, existe un riesgo filosófico y científico (porque nada con masa puede viajar al futuro): &lt;/span&gt;&lt;span face=&quot;TimesNewRomanPS-BoldMT&quot; style=&quot;font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;si conocemos el futuro, quizá dejamos de ser libres respecto a él&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-kerning: none;&quot;&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;Y otro todavía más inquietante: ¿qué ocurriría si descubrimos que &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;nosotros mismos ya no existimos, o no que nada del legado propio personal o colectivo&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;?&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 14.9px; text-align: center;&quot;&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhN98WZpKUk5dUWTAA32Uk47iCZZtBwVipBwfT8uksKj2Ei7YoOZN8UZHSTQeJb8fMYLe_1O8qrEDU8Zv92HC22NVGqHBSYet-83x_i7QhSVosX1FD_gDBkszGXXIJgDxmUVk5xUbPDrAS8n_lZr4j5JMg7PTfcM7b7PdilLlyTrhUgZSrtXPY5/s784/image%20(3).jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;784&quot; data-original-width=&quot;588&quot; height=&quot;247&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhN98WZpKUk5dUWTAA32Uk47iCZZtBwVipBwfT8uksKj2Ei7YoOZN8UZHSTQeJb8fMYLe_1O8qrEDU8Zv92HC22NVGqHBSYet-83x_i7QhSVosX1FD_gDBkszGXXIJgDxmUVk5xUbPDrAS8n_lZr4j5JMg7PTfcM7b7PdilLlyTrhUgZSrtXPY5/w185-h247/image%20(3).jpg&quot; width=&quot;185&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #fcff01; font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;¿Qué elegiría yo?&lt;/span&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 12px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-kerning: none;&quot;&gt;Si la condición fuese &lt;/span&gt;&lt;span face=&quot;TimesNewRomanPS-BoldMT&quot; style=&quot;font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;regresar exactamente al presente al cabo de siete días y no modificar nada&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-kerning: none;&quot;&gt;, elegiría &lt;/span&gt;&lt;span face=&quot;TimesNewRomanPS-BoldMT&quot; style=&quot;font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;el futuro&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-kerning: none;&quot;&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Pero no viajaría miles de años.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;Elegiría probablemente &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;unos 100-150 años hacia adelante&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;, quizá alrededor de &lt;a href=&quot;tel:2150-2175&quot;&gt;&lt;span face=&quot;TimesNewRomanPS-BoldMT&quot; style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 238); font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;2150-2175&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 12px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;¿Por qué?&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Porque 150 años permitirían contemplar transformaciones enormes sin convertir el viaje en una visita a un universo completamente incomprensible. Me interesaría especialmente observar:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-weight: bold;&quot;&gt;cómo viven las personas, cómo aman, cómo educan a sus hijos, qué leen, qué consideran trabajo, qué significa ser humano y qué relación mantienen con las máquinas.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;Más que conocer los inventos del futuro, querría descubrir &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;qué ha ocurrido con la condición humana&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 12px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-kerning: none;&quot;&gt;Y hay una segunda opción que parece todavía más tentadora: &lt;/span&gt;&lt;span face=&quot;TimesNewRomanPS-BoldMT&quot; style=&quot;font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;viajar al pasado a un momento concreto de Bilbao o del País Vasco&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-kerning: none;&quot;&gt;, para observar durante una semana la vida cotidiana de nuestros antepasados. Porque el futuro podemos intentar construirlo; &lt;/span&gt;&lt;span face=&quot;TimesNewRomanPS-BoldMT&quot; style=&quot;font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;el pasado ya es irrecuperable&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-kerning: none;&quot;&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 14px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;La verdadera elección,&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;en realidad, las dos opciones responden a dos deseos humanos legítimos pero diferentes:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-weight: bold;&quot;&gt;Pasado → “Quiero saber de dónde venimos.” o&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-weight: bold;&quot;&gt;Futuro → “Quiero saber hacia dónde vamos.”&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;ol&gt;
&lt;/ol&gt;

&lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p dir=&quot;ltr&quot; lang=&quot;es&quot;&gt;¿Una semana en el pasado o en el futuro? Una pregunta de piscina veraniega se ha convertido en un dilema filosófico irresistible: ¿preferirías cruzarte con Sócrates, Leonardo o la Revolución Francesa, o descubrir cómo viviremos, amaremos y educaremos dentro de 150 años? Nostalgia… &lt;a href=&quot;https://t.co/gWkshMegZB&quot;&gt;pic.twitter.com/gWkshMegZB&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;— Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://x.com/agirregabiria/status/2091213859834958285?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;August 22, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;https://platform.x.com/widgets.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/08/una-semana-fuera-del-tiempo-pasado-o.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhGDkofvnA-r3IeTGHxvnPOqOkfK41Ld2nWoUhXOrtyJ8_0VJuj20KqqfwdpnZmrGdpHp5Gv6WmmwiV3yBl9h8dg2vHf-yil9NcrDgik-c-vDYYx4bscOE28CHqj-b5DJc2_aRMUI3MFRAIDeHymLR47f7gQ_lHAMmhjIfa_vZ6CcbfzZ6x_U8Y/s72-w352-h234-c/6789de31-7349-4645-907b-94ce37882bb4.png" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-8710685671116234784</guid><pubDate>Thu, 20 Aug 2026 15:05:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-08-23T19:05:59.963+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">Lube</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">motocicletas</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">motor</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">San Pedro del Pinatar</category><title>Motocicletas LUBE en la Colección de Emiliano Escudero</title><description>&lt;center&gt;&lt;a data-flickr-embed=&quot;true&quot; href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/albums/72177720335102928&quot; title=&quot;Motocicletas Lube&quot;&gt;&lt;img alt=&quot;Motocicletas Lube&quot; height=&quot;375&quot; src=&quot;https://live.staticflickr.com/65535/55481761347_a66d92e92a.jpg&quot; width=&quot;500&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/center&gt;&lt;center&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;about:invalid#zSoyz&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Álbum dedicado exclusivamente a las motos Lube&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/center&gt;&lt;center&gt;&amp;nbsp;
  &lt;a href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/albums/72177720334893124/&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Álbum de toda la Colección con cientos de imágenes&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;.&lt;/center&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;.

&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/Xck_dijUCus?si=ErRyWsULMVAI7OI7&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;&lt;/div&gt;&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;-webkit-tap-highlight-color: rgba(0, 0, 0, 0);&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: white;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;color: red;&quot;&gt;Post en elaboración. &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: #2b00fe;&quot;&gt;Queda pospuesto hasta recabar más datos.&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: red;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;-webkit-tap-highlight-color: rgba(0, 0, 0, 0);&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: white;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;color: red;&quot;&gt;Sin Internet dos días por avería pertinaz de Vodafone.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;
  
  &lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/GoLlFzMEC8E?si=4GKa8I-yIWUw3RAd&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;

  &lt;blockquote cite=&quot;https://www.tiktok.com/@giaconemotosclasicas/video/7293499907585920288&quot; class=&quot;tiktok-embed&quot; data-video-id=&quot;7293499907585920288&quot; style=&quot;max-width: 605px; min-width: 325px;&quot;&gt; &lt;section&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/@giaconemotosclasicas?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;@giaconemotosclasicas&quot;&gt;@giaconemotosclasicas&lt;/a&gt; Moto Lube By GIACONE ✅ &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/giaconemotosclasicas?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;giaconemotosclasicas&quot;&gt;#giaconemotosclasicas&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/music/Documentary-video-Tension-orchestra-1259187-7109537985028982786?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;♬ Documentary video: Tension orchestra(1259187) - RE:MUSICA&quot;&gt;♬ Documentary video: Tension orchestra(1259187) - RE:MUSICA&lt;/a&gt; &lt;/section&gt; &lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; src=&quot;https://www.tiktok.com/embed.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  
  &lt;blockquote cite=&quot;https://www.tiktok.com/@fauregarage/video/7240756641442958618&quot; class=&quot;tiktok-embed&quot; data-video-id=&quot;7240756641442958618&quot; style=&quot;max-width: 605px; min-width: 325px;&quot;&gt; &lt;section&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/@fauregarage?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;@fauregarage&quot;&gt;@fauregarage&lt;/a&gt; 🔵⚪🔵LUBE NSU 250 1956🔵⚪🔵 &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/barcelona?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;barcelona&quot;&gt;#Barcelona&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/taller?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;taller&quot;&gt;#taller&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/motos?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;motos&quot;&gt;#motos&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/tallermotos?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;tallermotos&quot;&gt;#tallermotos&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/bcn?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;bcn&quot;&gt;#bcn&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/faure?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;faure&quot;&gt;#Faure&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/garage?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;garage&quot;&gt;#garage&lt;/a&gt;  &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/moto?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;moto&quot;&gt;#moto&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/motorcycle?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;motorcycle&quot;&gt;#motorcycle&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/motorbike?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;motorbike&quot;&gt;#motorbike&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/motor?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;motor&quot;&gt;#motor&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/spain?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;spain&quot;&gt;#spain&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/moteros?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;moteros&quot;&gt;#moteros&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/instamoto?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;instamoto&quot;&gt;#instamoto&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/riders?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;riders&quot;&gt;#riders&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/motorcycles?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;motorcycles&quot;&gt;#motorcycles&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/bikelife?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;bikelife&quot;&gt;#bikelife&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/bike?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;bike&quot;&gt;#bike&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/biker?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;biker&quot;&gt;#biker&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/espa%C3%B1a?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;españa&quot;&gt;#españa&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/taller?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;taller&quot;&gt;#taller&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/bikes?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;bikes&quot;&gt;#bikes&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/motolife?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;motolife&quot;&gt;#motolife&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/moteras?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;moteras&quot;&gt;#moteras&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/workshop?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;workshop&quot;&gt;#workshop&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/lubensu?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;lubensu&quot;&gt;#lubensu&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/lube?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;lube&quot;&gt;#lube&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/classicbike?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;classicbike&quot;&gt;#classicbike&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/clasicas?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;clasicas&quot;&gt;#clasicas&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/music/sonido-original-7240756649413036826?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;♬ sonido original - FaureGarage&quot;&gt;♬ sonido original - FaureGarage&lt;/a&gt; &lt;/section&gt; &lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; src=&quot;https://www.tiktok.com/embed.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  
  
&lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/08/motocicletas-lube-en-la-coleccion-de.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://img.youtube.com/vi/Xck_dijUCus/default.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-2886365460982940528</guid><pubDate>Wed, 19 Aug 2026 00:30:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-08-19T12:05:08.846+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">infancia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">libros</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">móvil</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">psicología</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">salud</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">ética</category><title>La generación ansiosa: Infancia, móviles y salud mental</title><description>&lt;center&gt;&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/ZscMv59Lbpk?si=gKbJe0D7LzeRKXxG&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;
  
  &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;En 2024 el psicólogo social &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Jonathan_Haidt&quot;&gt;Jonathan Haidt&lt;/a&gt; (&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/search?q=Jonathan+Haidt&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;otros muchos posts nuestros&lt;/a&gt;)&lt;/b&gt;, profesor de la Escuela de Negocios Stern de la Universidad de Nueva York, publicó &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/La_generaci%C3%B3n_ansiosa&quot;&gt;The Anxious Generation&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, traducido al castellano como &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/La_generaci%C3%B3n_ansiosa&quot;&gt;La generación ansiosa (Deusto)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. El autor, conocido ya por &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/La_hip%C3%B3tesis_de_la_felicidad&quot;&gt;La hipótesis de la felicidad&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; y por &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/La_mente_de_los_justos&quot;&gt;La mente de los justos&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, y coautor junto a &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Greg_Lukianoff&quot;&gt;Greg Lukianoff&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/La_transformaci%C3%B3n_de_la_mente_moderna&quot;&gt;La transformación de la mente moderna&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, vuelve sobre un terreno que domina desde hace década y media: la psicología moral aplicada a los grandes desajustes de nuestro tiempo. Esta vez el objeto de estudio es más íntimo y más alarmante: el derrumbe de la salud mental de los adolescentes occidentales desde comienzos de la década de 2010.&amp;nbsp;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEj1kVX7IHqVu4Z8HHF-UWBXhJWHa8ZUth7kERY34NFAiXYyG8jf5ku20TYPe4U3lRvu_rUPn0LtyIGk1HjhktKE98lnBebzQsId2WVEKsCJQvHkgX9AjOooMlyVnW52k_GQG7ScYtQ_1-3Y9oGPwZy3EoZZ4woD4-M50NR3WeeW39bxMvN8y29M/s812/9788423437290.webp&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;812&quot; data-original-width=&quot;552&quot; height=&quot;260&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEj1kVX7IHqVu4Z8HHF-UWBXhJWHa8ZUth7kERY34NFAiXYyG8jf5ku20TYPe4U3lRvu_rUPn0LtyIGk1HjhktKE98lnBebzQsId2WVEKsCJQvHkgX9AjOooMlyVnW52k_GQG7ScYtQ_1-3Y9oGPwZy3EoZZ4woD4-M50NR3WeeW39bxMvN8y29M/w177-h260/9788423437290.webp&quot; width=&quot;177&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;El libro sostiene que la generación nacida después de 1995 —la llamada &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Generaci%C3%B3n_Z&quot;&gt;generación Z&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;— desarrolló su identidad en medio de una transformación tecnológica y cultural sin precedentes, marcada por el uso extendido de los smartphones y de redes sociales diseñadas para generar dependencia. Haidt describe dos tendencias simultáneas y, a su juicio, igualmente dañinas: la sobreprotección de los niños en el mundo físico —patios vigilados, juego libre casi extinguido, autonomía infantil reducida al mínimo— y, en paralelo, una desprotección casi total en el mundo virtual, donde bastaba con marcar una casilla para acceder, sin control real, a plataformas concebidas para adultos. El autor identifica cuatro daños fundamentales derivados de este entorno: &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Adicci%C3%B3n_a_las_redes_sociales&quot;&gt;la privación social, la falta de sueño, la fragmentación de la atención y un mecanismo de recompensa&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; que libera dopamina sin llegar nunca a saciar, generando algo parecido a un síndrome de abstinencia. De ahí sus propuestas, tan citadas como discutidas: posponer el acceso al smartphone hasta la educación secundaria, retrasar las redes sociales hasta los dieciséis años, instaurar centros educativos libres de móviles y devolver a la infancia el juego no supervisado.&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;La solidez del libro reside en la acumulación: cientos de notas, gráficos y estudios que dibujan una correlación temporal muy marcada entre la difusión del &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Tel%C3%A9fono_inteligente&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;i&gt;smartphone &lt;/i&gt;&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;—hacia 2012— y el aumento de la ansiedad, la depresión y las hospitalizaciones por autolesión entre adolescentes, especialmente chicas. Pero es precisamente esa acumulación la que ha desatado la controversia académica más intensa en torno a un ensayo de divulgación psicológica en años recientes. La psicóloga &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Candice_Odgers&quot;&gt;Candice Odgers&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, en una reseña muy comentada publicada en &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Nature&quot;&gt;Nature&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, sostuvo que cientos de investigadores han buscado los grandes efectos que describe Haidt y solo han hallado asociaciones nulas, pequeñas o mixtas, en su mayoría de naturaleza correlativa, no causal. Otros especialistas, como &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Andrew_Przybylski&quot;&gt;Andrew Przybylski&lt;/a&gt; o &lt;a href=&quot;https://www.bathspa.ac.uk/our-people/peter-etchells/&quot;&gt;Peter Etchells&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, coinciden en que los datos sobre tiempo de pantalla y bienestar distan de ser concluyentes.&amp;nbsp;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhmJ6AARMFDs_fG5wpFxeTo82oqePafePPRcneHZR_iSvRf86Tk1rhwDFdMQHwudqPXl5Yye0UDtO26QzNc0hRM20o6iqHOLpYt5yhJbkEuvk5nY-JxRxkYjzcYO_yFP6MmlvDRMArCTLvuviynVMlP6nxhiPs-8dOTAFLYtKMFoRC5ePsJYk1S/s1200/la-generacion-ansiosa_9788423437290_contra_202404251655.webp&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1200&quot; data-original-width=&quot;803&quot; height=&quot;285&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhmJ6AARMFDs_fG5wpFxeTo82oqePafePPRcneHZR_iSvRf86Tk1rhwDFdMQHwudqPXl5Yye0UDtO26QzNc0hRM20o6iqHOLpYt5yhJbkEuvk5nY-JxRxkYjzcYO_yFP6MmlvDRMArCTLvuviynVMlP6nxhiPs-8dOTAFLYtKMFoRC5ePsJYk1S/w191-h285/la-generacion-ansiosa_9788423437290_contra_202404251655.webp&quot; width=&quot;191&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&amp;nbsp;Haidt ha respondido punto por punto, defendiendo que la variedad y convergencia de métodos —estudios longitudinales, cuasiexperimentales y de dosis-respuesta— apunta más allá de la simple coincidencia temporal. El debate sigue abierto, y probablemente lo estará durante años: la psicología social rara vez ofrece pruebas de causalidad tan limpias como exigiría el rigor experimental puro.&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Más allá de quién tenga razón en el detalle metodológico, La generación ansiosa ha logrado algo poco frecuente en un ensayo académico: instalar en la conversación pública, en los claustros docentes y en los hogares, la pregunta de si hemos delegado la crianza de una generación entera en arquitecturas digitales diseñadas para capturar la atención antes que para cuidarla. No es la primera vez que una tecnología nueva —el cine, los cómics, la televisión, los videojuegos— provoca una alarma moral que después la investigación matiza o desmiente en parte; los críticos de Haidt no dejan de recordarlo. Pero tampoco es descartable que esta vez la escala del cambio —la sustitución casi total del juego presencial por la pantalla en apenas una década— merezca la seriedad con la que el propio Haidt, desde su cátedra de ética en Stern, ha decidido tratarla.&amp;nbsp;&lt;/p&gt;
  
  &lt;blockquote class=&quot;tiktok-embed&quot; cite=&quot;https://www.tiktok.com/@ani.pocino/video/7459411727659060513&quot; data-video-id=&quot;7459411727659060513&quot; style=&quot;max-width: 605px;min-width: 325px;&quot; &gt; &lt;section&gt; &lt;a target=&quot;_blank&quot; title=&quot;@ani.pocino&quot; href=&quot;https://www.tiktok.com/@ani.pocino?refer=embed&quot;&gt;@ani.pocino&lt;/a&gt; Este libro se tiene que leer sí o sí 📖🤯 Lo recomendó Bill Gates como uno de los mejores libros que había leído en el último año ¡es brutal! 🙌🏼  &lt;a title=&quot;emprendedor&quot; target=&quot;_blank&quot; href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/emprendedor?refer=embed&quot;&gt;#emprendedor&lt;/a&gt; &lt;a title=&quot;motivacion&quot; target=&quot;_blank&quot; href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/motivacion?refer=embed&quot;&gt;#motivacion&lt;/a&gt; &lt;a title=&quot;libros&quot; target=&quot;_blank&quot; href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/libros?refer=embed&quot;&gt;#libros&lt;/a&gt; &lt;a title=&quot;redesociales&quot; target=&quot;_blank&quot; href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/redesociales?refer=embed&quot;&gt;#redesociales&lt;/a&gt; &lt;a title=&quot;ansiedad&quot; target=&quot;_blank&quot; href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/ansiedad?refer=embed&quot;&gt;#ansiedad&lt;/a&gt; &lt;a title=&quot;lageneracionansiosa&quot; target=&quot;_blank&quot; href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/lageneracionansiosa?refer=embed&quot;&gt;#lageneracionansiosa&lt;/a&gt; &lt;a title=&quot;jonathanhaidt&quot; target=&quot;_blank&quot; href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/jonathanhaidt?refer=embed&quot;&gt;#jonathanhaidt&lt;/a&gt; &lt;a target=&quot;_blank&quot; title=&quot;♬ sonido original - Ani Pocino&quot; href=&quot;https://www.tiktok.com/music/sonido-original-7459411808399461153?refer=embed&quot;&gt;♬ sonido original - Ani Pocino&lt;/a&gt; &lt;/section&gt; &lt;/blockquote&gt; &lt;script async src=&quot;https://www.tiktok.com/embed.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/08/la-generacion-ansiosa-infancia-moviles.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://img.youtube.com/vi/ZscMv59Lbpk/default.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-7030496795880062062</guid><pubDate>Tue, 18 Aug 2026 20:40:42 +0000</pubDate><atom:updated>2026-08-18T22:42:25.362+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">historia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">innovación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">Lube</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">motocicletas</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">motor</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">Murcia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">San Pedro del Pinatar</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">tecnología</category><title>2ª Visita a la Colección de Motos de Emiliano Escudero Cano</title><description>&lt;center&gt;&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;315&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/4pxB0l2ltDY?si=BWwvQlldvA21_67x&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;560&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;&lt;/center&gt;&lt;center style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Hemos cursado una segunda visita a la extraordinaria&amp;nbsp;Colección de Motos Clásicas de Emiliano Escudero Cano, quien nos ha recibido y acompañado muy amablemente. En esta ocasión, han acudido como interesados comunicadores &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/@agirregabiria/video/7674978342042373408&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Sergio de Haro García (1ª parte&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; y &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/@agirregabiria/video/7674979444766805281&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;2ª parte de la entrevista&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;), un estudiante de Ingeniería Mecánica, y &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/@agirregabiria/video/7674977242597821728&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Sara Estévez Álvarez (entrevista)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, una escolar de ESO.&lt;/center&gt;

&lt;center&gt;
&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/uyi7CyeE1Q8?si=2ZFFnf-R4b_GVE2r&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;&lt;/center&gt;&lt;center style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Esta segunda visita ha sido para reunir más información sobre esta increíble colección, que dará para diferentes entradas porque reúne proezas de muy diferentes protagonistas. El primero y principal es el propio fundador, &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.facebook.com/p/Colecci%C3%B3n-de-Motos-Cl%C3%A1sicas-Emiliano-Escudero-Cano-100066896116777/?locale=es_ES&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Emiliano Escudero Cano (véase su Facebook)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, que nos ha aportado muchas más referencias. En esta ocasión, también hemos recabado más información sobre las &lt;b&gt;Motocicletas Lube&lt;/b&gt;, que reuniremos en un próximo post.&amp;nbsp;&lt;/center&gt;&lt;center&gt;
  
  
&lt;a data-flickr-embed=&quot;true&quot; href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/albums/72177720334893124&quot; title=&quot;Colección de Motos Clásicas de Emiliano Escudero Cano&quot;&gt;&lt;img alt=&quot;Colección de Motos Clásicas de Emiliano Escudero Cano&quot; height=&quot;375&quot; src=&quot;https://live.staticflickr.com/65535/55419185842_b9c906635c.jpg&quot; width=&quot;500&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/center&gt;&lt;center&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/albums/72177720334893124&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Álbum de imágenes y vídeos&lt;/a&gt;.&amp;nbsp;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/search?q=emiliano+escudero&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Otros posts sobre este singular coleccionista, Emiliano Escudero Cano&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, de San Pedro del Pinatar.&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/08/2-visita-la-coleccion-de-motos-de.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://img.youtube.com/vi/4pxB0l2ltDY/default.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-4940954797077541334</guid><pubDate>Mon, 17 Aug 2026 15:48:39 +0000</pubDate><atom:updated>2026-08-17T17:48:39.269+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">economía</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">humor</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">libros</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">política</category><title>Las 5 leyes de la estupidez humana de Carlo M. Cipolla</title><description>&lt;center&gt;&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/qb1nTu2RjiQ?si=QqpFzC9sOhSzJOVX&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;
  
  &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Es un &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/search?q=Cipolla&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;post que prometimos, por duplicado&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, hace más de un año:&amp;nbsp;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Las cinco leyes de Cipolla, o por qué subestimamos siempre la estupidez.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;En 1976 el historiador económico italiano &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Carlo_Maria_Cipolla&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Carlo M. Cipolla&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, profesor durante décadas en Berkeley y reconocido por sus estudios sobre la peste negra, la demografía preindustrial y la historia monetaria del Mediterráneo, se permitió un ejercicio insólito: aplicar el rigor de su oficio a un objeto de estudio que la ciencia social solía esquivar por pudor, la estupidez humana. El resultado, un breve ensayo titulado &lt;/span&gt;&lt;em style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.amazon.it/leggi-fondamentali-della-stupidit%C3%A0-umana/dp/8815260323&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Le leggi fondamentali della stupidità umana&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;, circuló primero de forma casi clandestina entre colegas y amigos antes de convertirse en un clásico menor de la literatura económica, citado hoy con la misma seriedad con que se cita a &lt;b&gt;Adam Smith o a Max Weber&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhdPlPebxusvUX75Ah8XFXFPIDjEJWAt8H_uVR6_vxjswHhJgvDVX_Jz3vmPvYeNNZ5hOiNpVUkf2AebkgxDIdWJ7DSXJFg47QEAdf_3RcZOfnbCkISe3pIAzet3BJh3lx0sUKPk9HxlibtJ2KDqYwMNhjs5L-_YcXpKa-FnlYax149CmEt_eET/s547/images%20(2).jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;547&quot; data-original-width=&quot;365&quot; height=&quot;275&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhdPlPebxusvUX75Ah8XFXFPIDjEJWAt8H_uVR6_vxjswHhJgvDVX_Jz3vmPvYeNNZ5hOiNpVUkf2AebkgxDIdWJ7DSXJFg47QEAdf_3RcZOfnbCkISe3pIAzet3BJh3lx0sUKPk9HxlibtJ2KDqYwMNhjs5L-_YcXpKa-FnlYax149CmEt_eET/w184-h275/images%20(2).jpg&quot; width=&quot;184&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La originalidad de Cipolla no reside tanto en el humor —templado, socarrón, muy en la tradición del ensayo italiano— como en el método. Construye un plano cartesiano donde el eje horizontal mide la ganancia o pérdida que una acción reporta a quien la ejecuta, y el eje vertical, la ganancia o pérdida que reporta a los demás. En ese espacio de cuatro cuadrantes distingue al inteligente, que beneficia a la vez a sí mismo y a la colectividad; al bandido, que se beneficia a costa ajena; al incauto o «desdichado», que beneficia a otros perjudicándose a sí mismo; y, por último, al estúpido, definido con una precisión casi notarial como quien causa daño a otra persona o grupo sin obtener provecho alguno, e incluso perjudicándose él mismo en el proceso.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Sobre esta matriz erige sus &lt;b&gt;cinco leyes&lt;/b&gt;. La &lt;b&gt;primera &lt;/b&gt;advierte que siempre, inevitable e imperceptiblemente, subestimamos el número de individuos estúpidos que circulan por el mundo. La &lt;b&gt;segunda &lt;/b&gt;—quizá la más incómoda— sostiene que la probabilidad de que una persona sea estúpida es independiente de cualquier otra característica suya: ni el título universitario, ni la posición social, ni la pertenencia a una élite ilustrada inmunizan contra ella. La &lt;b&gt;tercera &lt;/b&gt;formula la definición ya citada, el corazón técnico del sistema. La &lt;b&gt;cuarta &lt;/b&gt;observa que quienes no son estúpidos suelen subestimar sistemáticamente el poder de daño de quienes sí lo son, olvidando que tratar con un estúpido resulta, tarde o temprano, ruinoso. La &lt;b&gt;quinta&lt;/b&gt; y última ley, la más provocadora, proclama que el estúpido es el tipo de persona más peligroso que existe, más incluso que el bandido.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;isSelectedEnd&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Primera ley: Siempre subestimamos la cantidad de estúpidos&lt;/b&gt;. La primera afirmación sostiene que &lt;strong&gt;todos subestimamos inevitablemente el número de personas estúpidas que existen&lt;/strong&gt;. Incluso cuando creemos haber realizado una estimación prudente, la realidad acaba sorprendiéndonos. La observación contiene una advertencia educativa: la inteligencia, la cultura, la posición social o la formación académica no garantizan que una persona vaya a actuar racionalmente en todas las circunstancias.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;isSelectedEnd&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiO0QkLRX6TTNQdwyTK-9F0-UMpYMc0Lf2K-Ezp2UIErpNfzqAesS0bVfbL1ALI0GSbj93nyXfOXvFIUqlvFZPx365Kc8Y4vN3sp-DM8rXZg2e8ngBWdXTCgR1DEWJhj7O7eLYB7GAdeqmdDuf75nIe2DGinTDb-CUIu3T3R_JuXkn6R7lSvQ3z/s1536/leyes-estupidez-humana_infografia.png&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1536&quot; data-original-width=&quot;1024&quot; height=&quot;320&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiO0QkLRX6TTNQdwyTK-9F0-UMpYMc0Lf2K-Ezp2UIErpNfzqAesS0bVfbL1ALI0GSbj93nyXfOXvFIUqlvFZPx365Kc8Y4vN3sp-DM8rXZg2e8ngBWdXTCgR1DEWJhj7O7eLYB7GAdeqmdDuf75nIe2DGinTDb-CUIu3T3R_JuXkn6R7lSvQ3z/s320/leyes-estupidez-humana_infografia.png&quot; width=&quot;213&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Segunda ley: La estupidez no depende de otras características&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La segunda ley afirma que &lt;/span&gt;&lt;strong style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;la probabilidad de que una persona sea estúpida es independiente de cualquier otra característica personal&lt;/strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;. Para Cipolla, la estupidez aparece en todos los estratos sociales, profesiones, niveles económicos y grados de educación.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La provocación es deliberada: obliga a abandonar la cómoda idea de que determinados grupos poseen un monopolio de la racionalidad.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;isSelectedEnd&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Tercera ley: La definición económica de la estupidez&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Esta es la pieza central de la teoría. Cipolla considera estúpida a la persona que &lt;/span&gt;&lt;strong style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;causa un perjuicio a otra persona o grupo sin obtener con ello ningún beneficio para sí misma, e incluso pudiendo resultar perjudicada&lt;/strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El criterio no es, por tanto, cuánto sabe alguien, sino &lt;/span&gt;&lt;strong style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;qué consecuencias produce su conducta&lt;/strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Cipolla construye así una matriz basada en dos variables: beneficio o perjuicio propio y beneficio o perjuicio ajeno. De ella surgen cuatro categorías: quienes benefician a los demás y a sí mismos; quienes benefician a otros a costa de sí mismos; quienes buscan su propio beneficio perjudicando a otros; y, finalmente, quienes perjudican a otros sin obtener beneficio propio.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;isSelectedEnd&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Cuarta ley: Infravaloramos el poder destructivo&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La cuarta ley sostiene que &lt;/span&gt;&lt;strong style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;las personas no estúpidas subestiman constantemente el potencial dañino de la estupidez&lt;/strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;. El problema no reside únicamente en la existencia de comportamientos irracionales, sino en nuestra dificultad para anticiparlos.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;En economía, política, educación o gestión institucional, una decisión aparentemente absurda puede generar costes muy superiores a los previstos cuando afecta a muchas personas o se incorpora a sistemas complejos.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;isSelectedEnd&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Quinta ley: La estupidez es especialmente peligrosa&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La quinta ley lleva el argumento a su conclusión más provocadora: &lt;/span&gt;&lt;strong style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;la persona estúpida constituye el tipo humano más peligroso&lt;/strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;. Su célebre corolario afirma que el estúpido puede resultar más peligroso que el malvado.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La razón es sencilla dentro del modelo de Cipolla: el malvado persigue un beneficio y, por ello, su comportamiento puede ser parcialmente previsible. El estúpido, en cambio, puede provocar daños sin obtener ninguna compensación.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiA5xKXjmuoRqZwD9ysZjSCl_qFqEUxi52C0iY-HfA_Eo_zyCwphFH3jajbIkRAyzxuoYaGhDun6Ne1S-jcXUviWRoyu5plXQxigl81s2beTzsPLRjB5cQ5obwtNb904kZnM7MyOSCvzhIXmFRUhlB1R7KVfmcQtb2axz1rer6_0h8NntF4ZduQ/s425/71j-m+W-x7L._SY425_.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;425&quot; data-original-width=&quot;378&quot; height=&quot;196&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiA5xKXjmuoRqZwD9ysZjSCl_qFqEUxi52C0iY-HfA_Eo_zyCwphFH3jajbIkRAyzxuoYaGhDun6Ne1S-jcXUviWRoyu5plXQxigl81s2beTzsPLRjB5cQ5obwtNb904kZnM7MyOSCvzhIXmFRUhlB1R7KVfmcQtb2axz1rer6_0h8NntF4ZduQ/w174-h196/71j-m+W-x7L._SY425_.jpg&quot; width=&quot;174&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Esa jerarquía merece detenerse en ella. Cipolla razona como economista: el bandido es previsible, porque su cálculo de beneficio propio permite anticipar su conducta y, en cierta medida, negociar con él o protegerse de él. El estúpido, en cambio, actúa sin lógica de beneficio, lo que vuelve su comportamiento errático e imposible de prever, y por tanto más costoso para el conjunto social.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Leído hoy, el ensayo de Cipolla trasciende la &lt;b&gt;&lt;i&gt;boutade &lt;/i&gt;&lt;/b&gt;universitaria. Sus categorías ofrecen un instrumento útil para analizar el funcionamiento de organizaciones, mercados y sistemas educativos, allí donde las decisiones ineficientes rara vez obedecen a cálculos maliciosos y con más frecuencia a la simple ausencia de reflexión sobre sus efectos colectivos.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Cipolla nunca pretendió que sus leyes fueran un tratado científico en sentido estricto, y él mismo las presentó con la ironía de quien sabe que la mejor manera de hablar en serio de algo incómodo es hacerlo sonriendo. Pero medio siglo después, su pequeño catálogo de la insensatez humana sigue leyéndose —y aplicándose— con una seriedad que probablemente lo habría divertido a él mismo.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
  
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/08/las-5-leyes-de-la-estupidez-humana-de.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://img.youtube.com/vi/qb1nTu2RjiQ/default.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-7059723932468818935</guid><pubDate>Sun, 16 Aug 2026 18:09:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-08-17T07:57:55.493+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">Barakaldo</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">bizkaia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">historia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">Lube</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">motor</category><title>Historia de LUBE: Todas sus motocicletas (1947 a 1967)</title><description>&lt;center&gt;&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/lws-ravap5s?si=GGciTa5Bwfne4ypF&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;
  
  &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span face=&quot;TimesNewRomanPS-BoldMT&quot; style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Lube?utm_source=chatgpt.com&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: left;&quot;&gt;&lt;span face=&quot;TimesNewRomanPS-BoldMT&quot; style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); font-weight: bold;&quot;&gt;LUBE: Todos &lt;a href=&quot;https://www.ottw.es/ottw/portfolio-item.php?idmoto=4225&amp;amp;utm_source=chatgpt.com&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;sus modelos de motocicleta ordenados&lt;/a&gt; por fecha de lanzamiento.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; text-align: left;&quot;&gt;La historia de &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold; text-align: left;&quot;&gt;LUBE&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; text-align: left;&quot;&gt; ocupa un lugar singular en la industrialización motociclista española de la posguerra. Nacida en el entorno de Bilbao y vinculada estrechamente a &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold; text-align: left;&quot;&gt;Lutxana, en Barakaldo&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; text-align: left;&quot;&gt;, la marca fue fundada por el ingeniero y antiguo piloto &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold; text-align: left;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Lube?utm_source=chatgpt.com&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Luis Bejarano Murga&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; text-align: left;&quot;&gt;. Entre 1947 y 1967 produjo una sucesión de motocicletas que permiten recorrer, casi como en un laboratorio histórico, la evolución de la moto española: desde las sencillas máquinas utilitarias de dos tiempos hasta las deportivas &lt;b&gt;Renn &lt;/b&gt;capaces de superar los 120 km/h.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 12px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-kerning: none;&quot;&gt;Conviene advertir que &lt;/span&gt;&lt;span face=&quot;TimesNewRomanPS-BoldMT&quot; style=&quot;font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://motosantiguasgranada.es.tl/Lube_NSU.htm?utm_source=chatgpt.com&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;no existe una única nomenclatura histórica&lt;/a&gt; &lt;/span&gt;&lt;span face=&quot;TimesNewRomanPS-BoldMT&quot; style=&quot;font-kerning: none;&quot;&gt;completamente uniforme&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-kerning: none;&quot;&gt;. Catálogos, archivos de aficionados y fuentes museísticas utilizan en ocasiones denominaciones diferentes para versiones o evoluciones de un mismo modelo. Por ello, la siguiente cronología distingue las principales familias y variantes documentadas, indicando el año de aparición o el inicio aproximado de fabricación.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span face=&quot;TimesNewRomanPS-BoldMT&quot; style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 14.9px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;1947 — LUBE A-99.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;A-99&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt; fue la primera gran motocicleta de producción de LUBE. Presentada en 1947, derivaba de los prototipos LBM desarrollados previamente por Bejarano y utilizaba un motor monocilíndrico de dos tiempos cercano a 100 cm³.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;Con unos 4,3 CV y cambio de tres velocidades, era una máquina concebida fundamentalmente para la movilidad cotidiana en una España con una red viaria todavía precaria. Su sencillez, robustez y precio contribuyeron a que fuese conocida popularmente como &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;«la moto del pueblo»&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;. Se fabricaron alrededor de 2.000 unidades de esta primera serie.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 14.9px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;1950 — LUBE B-25 y D-25.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;La expansión de la gama llevó a LUBE hacia los &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;125 cm³&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;. Aparecieron las variantes B-25 y D-25, con motores de dos tiempos de unos 123,6 cm³ y alrededor de 5,2 CV.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La D-25 se mantuvo durante varios años y representa la consolidación de LUBE como fabricante nacional de motocicletas de cilindrada media. Algunas fuentes sitúan su fabricación entre 1950 y 1953/54.&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEihDO_ivnM1QwYuw6cW02We5P98m2sWvmUKjb6ywSS4f76q_eFckgat-teDM9MnDRDSSKQ-aye3_TjMqQiACd6CT69GL-CyPZih6divmYCCjk4-q1KVar-1LwnSlkEGkZYhJp7VPID2KRHRk3IBtyG0Z019_bISoqMccTfGZuQajInoWuXISyN1/s970/55464801792_c0b3181373_o.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;647&quot; data-original-width=&quot;970&quot; height=&quot;152&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEihDO_ivnM1QwYuw6cW02We5P98m2sWvmUKjb6ywSS4f76q_eFckgat-teDM9MnDRDSSKQ-aye3_TjMqQiACd6CT69GL-CyPZih6divmYCCjk4-q1KVar-1LwnSlkEGkZYhJp7VPID2KRHRk3IBtyG0Z019_bISoqMccTfGZuQajInoWuXISyN1/w227-h152/55464801792_c0b3181373_o.jpg&quot; width=&quot;227&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 14.9px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;1953 — LUBE 150.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;A comienzos de los años cincuenta apareció una LUBE de aproximadamente &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;150 cm³&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;, destinada a quienes necesitaban mayores prestaciones que las proporcionadas por las 100 y 125.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Su motor de dos tiempos desarrollaba alrededor de 6,7 CV y permitía alcanzar unos 80-85 km/h. Fue fabricada aproximadamente entre 1953 y 1957.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 14.9px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;1954 — LUBE 125 T.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;125 T&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;, producida aproximadamente entre 1954 y 1958, continuó la filosofía utilitaria de la marca. Su motor de 123,6 cm³ proporcionaba unos 5,2 CV.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;Estas motocicletas participaron en las célebres pruebas de resistencia &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;Bilbao-Málaga-Bilbao&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;, utilizadas por LUBE como extraordinaria herramienta publicitaria y deportiva.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 14.9px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;1955 — LUBE 125 Sport.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;La versión &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;125 Sport&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt; introdujo una orientación más dinámica. La primera serie, fabricada aproximadamente entre 1955 y 1957, alcanzaba unos 90 km/h; una segunda evolución, entre 1957 y 1960, elevó sus prestaciones hasta aproximadamente 95 km/h.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La aparición de estas variantes muestra cómo el mercado español comenzaba a demandar motocicletas que no fueran exclusivamente instrumentos de transporte.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 14.9px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;1955 — LUBE-NSU Max 250 y Super-Max.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;Uno de los episodios tecnológicos más interesantes fue el acuerdo alcanzado con la alemana &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;NSU&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;. Desde mediados de los cincuenta LUBE ensambló en España las &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;NSU Max de 250 cm³&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;, comercializadas como LUBE-NSU.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;La Max utilizaba un sofisticado monocilíndrico de cuatro tiempos de 247 cm³, con distribución OHC, muy diferente de los pequeños motores de dos tiempos habituales en la producción española. Existieron las versiones &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;Max y Super-Max&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;, esta última con mejoras en la suspensión trasera. La producción/ensamblaje se sitúa aproximadamente entre 1955 y 1958.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 14.9px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;1956 — LUBE 75 S.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;75 S&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;, con motor de 72,6 cm³ y unos 3,25 CV, amplió la oferta hacia las cilindradas pequeñas. Fabricada aproximadamente entre 1956 y 1961, representaba una opción económica para un público con menores necesidades de potencia.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 14.9px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;1956 — LUBE 99 y 99 S.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;Las nuevas &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;99 y 99 S&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt; actualizaron la pequeña cilindrada que había inaugurado la A-99. Las diferentes evoluciones ofrecían aproximadamente entre 4 y 5,5 CV.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Estas variantes permanecieron en catálogo hasta alrededor de 1960.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 14.9px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;1956 — LUBE 125 P.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;125 P&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt; introdujo una característica muy reconocible: su configuración semicarenada. La tradición popular llegó a apodarla &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;«&lt;a href=&quot;https://www.barakaldodigital.com/2016/05/una-exposicion-de-motos-lube-recuerda.html?utm_source=chatgpt.com&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;la moto del cura&lt;/a&gt;»&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;, por la protección que ofrecía al conductor.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Se fabricó aproximadamente entre 1956 y 1957.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 14.9px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;1958 — LUBE 125 E.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;125 E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt; fue una de las últimas evoluciones de la familia utilitaria clásica. Con unos 6,8 CV, podía alcanzar alrededor de 85 km/h y permaneció en fabricación hasta 1960.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;El mismo periodo estuvo marcado por otra colaboración con NSU: LUBE llegó a ensamblar el ciclomotor &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;NSU Quickly&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;, aunque debe considerarse un producto NSU ensamblado por LUBE y no necesariamente un modelo genuinamente diseñado por la marca vasca.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 14.9px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;1960 — LUBE Renn I 125.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;Con la &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;Renn&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt; comenzó una nueva etapa. Presentada alrededor de 1960 tras finalizar la colaboración tecnológica con NSU, la Renn 125 incorporaba un motor de dos tiempos de 125 cm³, cambio de cuatro velocidades y una concepción claramente deportiva.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;Con unos 10,2 CV y una velocidad máxima próxima a &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;110 km/h&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;, suponía un salto enorme respecto a las LUBE utilitarias. Su característica rueda trasera carenada contribuía a su personalidad estética. (&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Lube?utm_source=chatgpt.com&quot;&gt;&lt;span style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 238); font-kerning: none;&quot;&gt;Wikipedia&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;⁠)&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 14.9px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;1961 — LUBE Renn II 150.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;Renn II&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;, de unos 150 cm³, elevó la potencia hasta aproximadamente 11,5 CV y la velocidad máxima hasta unos 120 km/h.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Su comportamiento inicial planteó problemas de estabilidad a alta velocidad, que posteriormente fueron abordados mediante modificaciones en la suspensión y el bastidor.&amp;nbsp;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi-3V8QyxNw00x7gh4vzpye3rjtzFkDNbvTJgbjMo1FkHjKmKnxkX09xkU98Y2ofhbssY-NUrbPPsmbD-FCfBIJw4-nbsTX-dLaKH4oL4cK5kJ8QZAiGO9IeJpkmqYz6h9c08HC2_1267-G5TKpnxfGe8WfwQug8i-EV35SORiqZbvT1_Cctzmo/s841/55463850299_855b75208d_o.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;841&quot; data-original-width=&quot;563&quot; height=&quot;320&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi-3V8QyxNw00x7gh4vzpye3rjtzFkDNbvTJgbjMo1FkHjKmKnxkX09xkU98Y2ofhbssY-NUrbPPsmbD-FCfBIJw4-nbsTX-dLaKH4oL4cK5kJ8QZAiGO9IeJpkmqYz6h9c08HC2_1267-G5TKpnxfGe8WfwQug8i-EV35SORiqZbvT1_Cctzmo/s320/55463850299_855b75208d_o.jpg&quot; width=&quot;214&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 14.9px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;1962 — LUBE Renn 125 TR.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;Renn 125 TR&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt; fue la transformación radicalmente deportiva de la familia. Con una potencia que algunas fuentes sitúan en torno a &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;19 CV&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt; y una velocidad máxima próxima a 130 km/h, se convirtió en una de las LUBE más apreciadas por pilotos y aficionados.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;Las Renn tuvieron además una importante presencia deportiva y fueron utilizadas por organismos oficiales, incluida la &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;Agrupación de Tráfico de la Guardia Civil&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;, circunstancia que contribuyó a su popularidad. (&lt;a href=&quot;https://blog.terranea.es/lube/?utm_source=chatgpt.com&quot;&gt;&lt;span style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 238); font-kerning: none;&quot;&gt;Terranea Seguros&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;⁠)&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 14.9px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;1962-1965 — LUBE Yack 150.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;Yack 150&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt; constituye una de las propuestas más singulares de la marca. Concebida para un uso de campo, utilizaba un motor de unos 148 cm³ y alrededor de 19 CV.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Su producción se sitúa aproximadamente entre 1962 y 1965. Fue una anticipación, todavía rudimentaria, del creciente interés por las motocicletas capaces de abandonar el asfalto.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 14.9px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;1964 — LUBE Le Mans 125.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;Le Mans 125&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt; trasladó la filosofía de las Renn a una motocicleta de aspecto deportivo y líneas particularmente modernas para su época.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Con unos 18 CV, podía alcanzar aproximadamente 130 km/h. Su estética ligera y futurista constituye hoy uno de los rasgos más atractivos del patrimonio motociclista de LUBE. (&lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://fricandomotarra.wordpress.com/2009/03/18/lube-made-in-barakaldo/?utm_source=chatgpt.com&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 238); font-kerning: none;&quot;&gt;Fricandó motarra&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;⁠)&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 14.9px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;1964 — LUBE Izaro 150.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;Izaro 150&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt; fue una alternativa más orientada al turismo. Su motor de dos tiempos de unos 148 cm³ entregaba aproximadamente 14 CV y permitía alcanzar unos 125 km/h.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;El nombre &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;Izaro&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;, evocador de la isla vizcaína, encaja además con una etapa en la que LUBE intentaba diversificar su catálogo frente a la creciente competencia.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 14.9px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;1964-1965 — LUBE Cóndor 150.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;Cóndor 150&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;, deportiva y de prestaciones particularmente elevadas para su cilindrada, cerró prácticamente la evolución de las LUBE convencionales.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;Las fuentes consultadas sitúan su potencia alrededor de 20 CV y su velocidad máxima en torno a &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;140 km/h&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;, cifras extraordinarias para una motocicleta española de dos tiempos de mediados de los años sesenta.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 14.9px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://www.ottw.es/ottw/portfolio-item.php?idmoto=4225&amp;amp;utm_source=chatgpt.com&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Una cronología resumida&lt;/a&gt;:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;1947:&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt; A-99.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;1950:&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt; B-25 / D-25.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;1953:&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;150&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;1954:&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;125 T.&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;1955:&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;125 Sport / LUBE-NSU Max y Super-Max 250&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;1956:&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;75 S / 99 / 99 S / 125 P.&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;1958:&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;125 E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;1960:&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;Renn I 125&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;1961:&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;Renn II 150.&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;1962:&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;Renn 125 TR / Yack 150.&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;1964:&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;Le Mans 125 / Izaro 150&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;1964-1965:&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;Cóndor 150.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 12px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-kerning: none;&quot;&gt;Esta relación debe entenderse como una &lt;/span&gt;&lt;span face=&quot;TimesNewRomanPS-BoldMT&quot; style=&quot;font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;cronología de familias y variantes principales&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-kerning: none;&quot;&gt;, no como un inventario administrativo de cada modificación de chasis, motor, carburación o acabado. Las fuentes históricas presentan algunas discrepancias de fechas, especialmente alrededor de las primeras 125 y de las denominaciones Renn.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 14.9px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;El final de LUBE.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;La trayectoria de LUBE terminó en &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;1967&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;, cuando la crisis del sector motociclista español, la pérdida de ventas, las dificultades financieras y la falta de renovación suficiente del producto hicieron inviable la continuidad de la empresa.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;Su desaparición no resta importancia a su legado. Durante dos décadas, LUBE contribuyó a crear una auténtica &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;industria motociclista vasca y española&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;, generó empleo industrial en Barakaldo y acompañó la transformación social de la posguerra.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 12px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-kerning: none;&quot;&gt;Vista con perspectiva histórica, la evolución resulta especialmente reveladora: &lt;/span&gt;&lt;span face=&quot;TimesNewRomanPS-BoldMT&quot; style=&quot;font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;de la A-99 de 1947 a la Cóndor de mediados de los sesenta hay menos de veinte años, pero media una revolución tecnológica&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-kerning: none;&quot;&gt;. Se pasó de unos 70 km/h y motores sencillos de tres velocidades a motocicletas de 140 km/h, cuatro velocidades y una marcada vocación deportiva.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Por eso LUBE no es únicamente una marca desaparecida. Es también una pieza del patrimonio industrial vasco y un capítulo fundamental de la historia de la movilidad española.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;blockquote class=&quot;tiktok-embed&quot; cite=&quot;https://www.tiktok.com/@agirregabiria/video/7666874871628221718&quot; data-video-id=&quot;7666874871628221718&quot; style=&quot;max-width: 605px;min-width: 325px;&quot; &gt; &lt;section&gt; &lt;a target=&quot;_blank&quot; title=&quot;@agirregabiria&quot; href=&quot;https://www.tiktok.com/@agirregabiria?refer=embed&quot;&gt;@agirregabiria&lt;/a&gt; &lt;p&gt;Colección de motos clásicas de Emiliano Escudero Cano&lt;/p&gt; &lt;a target=&quot;_blank&quot; title=&quot;♬ sonido original - Electrónica_Es_Mi_Pasión&quot; href=&quot;https://www.tiktok.com/music/sonido-original-7282442793290861317?refer=embed&quot;&gt;♬ sonido original - Electrónica_Es_Mi_Pasión&lt;/a&gt; &lt;/section&gt; &lt;/blockquote&gt; &lt;script async src=&quot;https://www.tiktok.com/embed.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;

&lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/08/historia-de-lube-con-todas-sus.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://img.youtube.com/vi/lws-ravap5s/default.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-5193493479259131481</guid><pubDate>Sat, 15 Aug 2026 11:10:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-08-17T07:58:06.326+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">Barakaldo</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">bizkaia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">historia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">Lube</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">motor</category><title>Luis Bejarano y la Lube 99 cc: La moto del pueblo</title><description>&lt;center&gt;&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/9m5TXBTLa20?si=OWt_4LS-unqt8v7Q&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;&lt;/center&gt;&lt;center&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/albums/72177720335102928&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Álbum creciente de imágenes de motos Lube&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;br /&gt;
  
  &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Iniciamos una serie de posts dedicados a las &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Lube_(motocicletas)&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Lube (motocicletas)&quot;&gt;&lt;strong&gt;motocicletas Lube&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;, que llevaron de &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Lutxana_(Barakaldo)&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Lutxana (Barakaldo)&quot;&gt;&lt;strong&gt;Lutxana (Barakaldo)&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; al mundo un encomiable legado técnico y social de historia, ingeniería y memoria de la primera gran fábrica vasca, con la visión industrial de un pionero del motor.&lt;/p&gt;

&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Este hito de las &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Lube_(motocicletas)&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Lube (motocicletas)&quot;&gt;&lt;strong&gt;motocicletas Lube&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; fue obra de &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Luis_Bejarano_Morga&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Luis Bejarano Morga&quot;&gt;&lt;strong&gt;Luis Bejarano Morga&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Visionario&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Visionario&quot;&gt;&lt;strong&gt;un visionario&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Precursor&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Precursor&quot;&gt;&lt;strong&gt;precursor&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;. A mediados del siglo XX, la movilidad en España no era solo una necesidad logística, sino un motor de transformación social. En ese escenario de postguerra, caracterizado por la escasez de recursos y la autarquía económica, emergió en Bizkaia una de las aventuras industriales más fascinantes del motor:&amp;nbsp;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Lube_(motocicletas)&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Lube (motocicletas)&quot;&gt;&lt;strong&gt;Motocicletas Lube&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;.&amp;nbsp;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjth5zH2gtuz1Q0u0DnfCx8f4tqBvNdgHTvOm31X0q6k4kYJd32o2afwesjM3aCRHkFuXnSREJuEzldKyYlesjELplWFVW7hyVB_37_uyWklwrkv_AjRdlhKn2nWohLXG3jmMYlDlyMRdyta6tn7A90QT__rLEoG-9goeycYaXp6jbR1ilMwA5P/s900/lube_16_0036.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;900&quot; data-original-width=&quot;621&quot; height=&quot;271&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjth5zH2gtuz1Q0u0DnfCx8f4tqBvNdgHTvOm31X0q6k4kYJd32o2afwesjM3aCRHkFuXnSREJuEzldKyYlesjELplWFVW7hyVB_37_uyWklwrkv_AjRdlhKn2nWohLXG3jmMYlDlyMRdyta6tn7A90QT__rLEoG-9goeycYaXp6jbR1ilMwA5P/w187-h271/lube_16_0036.jpg&quot; width=&quot;187&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Más que una simple marca de vehículos, Lube encarnó el triunfo de la visión técnica, la audacia emprendedora y la democratización del transporte personal. Detrás de este hito se encuentra la figura de &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Luis_Bejarano_Morga&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Luis Bejarano Morga&quot;&gt;&lt;strong&gt;Luis Bejarano Morga&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;, un ingeniero y entusiasta del motociclismo formado en la rigurosa escuela de la industria británica. Durante cerca de tres décadas, Bejarano trabajó en la prestigiosa firma &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Douglas_(motocicletas)&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Douglas (motocicletas)&quot;&gt;&lt;strong&gt;Douglas&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; en &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Bristol&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Bristol&quot;&gt;&lt;strong&gt;Bristol&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; (Inglaterra). Allí absorbió no sólo los secretos de la mecánica de precisión, sino también los métodos modernos de organización y producción en serie.&lt;/p&gt;

&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Con ese bagaje técnico, Bejarano regresó a su tierra natal y fundó en &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/1947&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;1947&quot;&gt;&lt;strong&gt;1947&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; la fábrica de &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Lube_(motocicletas)&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Lube (motocicletas)&quot;&gt;&lt;strong&gt;Lube&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; en &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Lutxana_(Barakaldo)&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Lutxana (Barakaldo)&quot;&gt;&lt;strong&gt;Lutxana (Barakaldo)&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;. El nombre de la marca no era otro que el acrónimo de su propio creador (&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Luis_Bejarano_Morga&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Luis Bejarano Morga&quot;&gt;&lt;strong&gt;LU&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;is&amp;nbsp;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Luis_Bejarano_Morga&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Luis Bejarano Morga&quot;&gt;&lt;strong&gt;BE&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;jarano). A diferencia de otros proyectos coetáneos que dependían de talleres auxiliares, Bejarano levantó una planta industrial integral equipada con maquinaria propia, convirtiendo a Lube en la primera fábrica de motocicletas concebida como tal en España.&lt;/p&gt;

&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Lube_(motocicletas)&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Lube (motocicletas)&quot;&gt;&lt;strong&gt;Ingeniería con alma: La mítica Lube de 99 cc y su impacto histórico como la&amp;nbsp;&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Lube_A-99&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Lube A-99&quot;&gt;&lt;strong&gt;célebre «moto del pueblo».&amp;nbsp;&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;Tras unos primeros ensayos y prototipos —como la singular &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Lube_(motocicletas)&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Lube (motocicletas)&quot;&gt;&lt;strong&gt;serie LBM&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; de 1946—, en 1947 vio la luz el modelo que catapultaría a la firma: la &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Lube_A-99&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Lube A-99&quot;&gt;&lt;strong&gt;Lube A-99&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;. Equipada con un motor monocilíndrico de dos tiempos y &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Cilindrada&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Cilindrada&quot;&gt;&lt;strong&gt;99 cc&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;, esta motocicleta destacaba por su equilibrio entre simplicidad, bajo consumo y una robustez a toda prueba.&lt;/p&gt;

&lt;ul style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;li&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Motocicleta&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Motocicleta&quot;&gt;&lt;strong&gt;Sencillez mecánica:&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;&amp;nbsp;Entregaba alrededor de 4,3 CV de potencia, alcanzando una velocidad máxima cercana a los 70 km/h, suficiente para la red viaria de la época.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Transmisi%C3%B3n_(mec%C3%A1nica)&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Transmisión (mecánica)&quot;&gt;&lt;strong&gt;Transmisión y chasis:&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;&amp;nbsp;Montaba un cambio manual de tres velocidades e integraba un chasis ligero de tubos de acero que contenía el peso total en unos 75 kg.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Dise%C3%B1o_industrial&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Diseño industrial&quot;&gt;&lt;strong&gt;Diseño funcional:&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;&amp;nbsp;Con un característico depósito de líneas sobrias y doble tubo de escape en sus primeras variantes, ofrecía un mantenimiento accesible para el usuario medio.&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhmewSx8E97oV2KClL4FNrX5m91DfmJK_VNFyQSoip93DEQOYpRlOLGZ-z9ngmxSd4q8ylCl4x6pw20yzyFYjk4ZJH1KKlf87FoJSutVFChJhMoADXXaGgD6zS07XtQ95dKjuWoXE7DCALOh9reAPMGIw9h7H32pIntTvAsFoWmCmo7DlTn-wD6/s501/images.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;501&quot; data-original-width=&quot;399&quot; height=&quot;242&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhmewSx8E97oV2KClL4FNrX5m91DfmJK_VNFyQSoip93DEQOYpRlOLGZ-z9ngmxSd4q8ylCl4x6pw20yzyFYjk4ZJH1KKlf87FoJSutVFChJhMoADXXaGgD6zS07XtQ95dKjuWoXE7DCALOh9reAPMGIw9h7H32pIntTvAsFoWmCmo7DlTn-wD6/w193-h242/images.jpg&quot; width=&quot;193&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;

&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;La A-99 no tardó en ganarse el afecto popular bajo el sobrenombre de &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Lube_A-99&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Lube A-99&quot;&gt;&lt;strong&gt;«la moto del pueblo»&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;. Permitió a miles de trabajadores, peritos y familias rurales desplazarse diariamente con fiabilidad, adelantándose en varios años al fenómeno del automóvil utilitario.&lt;/p&gt;

&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Luego seguiría la historia (siguiente post) con la &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/NSU_Motorenwerke&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;NSU Motorenwerke&quot;&gt;&lt;strong&gt;alianza alemana con NSU y el valor del legado patrimonial.&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; El crecimiento de Lube fue imparable durante los años cincuenta, superando temporalmente en volumen de ventas a competidores de la talla de &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Montesa_(motocicletas)&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Montesa (motocicletas)&quot;&gt;&lt;strong&gt;Montesa&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;. En &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/1952&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;1952&quot;&gt;&lt;strong&gt;1952&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;, tras la quiebra de la británica Douglas, Bejarano cerró un acuerdo estratégico con la alemana &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/NSU_Motorenwerke&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;NSU Motorenwerke&quot;&gt;&lt;strong&gt;NSU Werke AG&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; (actual Audi). Esta alianza inyectó tecnología punta germana —como horquillas &lt;em&gt;Earles&lt;/em&gt;, suspensiones telescópicas y motores de válvula rotativa— a los modelos &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Lube_(motocicletas)&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Lube (motocicletas)&quot;&gt;&lt;strong&gt;Lube-NSU&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; posteriores.&lt;/p&gt;

&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Aunque la llegada del SEAT 600 y los cambios del mercado provocaron el cierre de la fábrica a finales de los sesenta, la historia de Lube permanece como una lección magistral de &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Patrimonio_industrial&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Patrimonio industrial&quot;&gt;&lt;strong&gt;patrimonio industrial, esfuerzo educativo y memoria técnica&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;. Recordar a Luis Bejarano y su brillante 99 cc nos enseña que la verdadera innovación surge cuando la excelencia en la ingeniería se pone al servicio del progreso de toda una comunidad.&lt;/p&gt;
  
  &lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p dir=&quot;ltr&quot; lang=&quot;es&quot;&gt;¿Sabías que una moto fabricada en Lutxana (Barakaldo) llegó a convertirse en símbolo de la movilidad popular en la España de posguerra? &lt;a href=&quot;https://t.co/Rqxo4xN41T&quot;&gt;https://t.co/Rqxo4xN41T&lt;/a&gt; 🏍️ La Lube 99 cc, creada por el visionario ingeniero Luis Bejarano Morga, combinaba sencillez, bajo consumo y robustez:… &lt;a href=&quot;https://t.co/DOyAonmPoJ&quot;&gt;pic.twitter.com/DOyAonmPoJ&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;— Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://x.com/agirregabiria/status/2088588125865972033?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;August 15, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;https://platform.x.com/widgets.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  
  
  &lt;blockquote cite=&quot;https://www.tiktok.com/@autoshistorics/video/7172108910021676293&quot; class=&quot;tiktok-embed&quot; data-video-id=&quot;7172108910021676293&quot; style=&quot;max-width: 605px; min-width: 325px;&quot;&gt; &lt;section&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/@autoshistorics?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;@autoshistorics&quot;&gt;@autoshistorics&lt;/a&gt; Imágenes retro prueba de 2000 km 🏁 &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/motosclasicas?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;motosclasicas&quot;&gt;#motosclasicas&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/imagenesretro?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;imagenesretro&quot;&gt;#imagenesretro&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/motosretro?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;motosretro&quot;&gt;#motosretro&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/motolube?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;motolube&quot;&gt;#motolube&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/lube?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;lube&quot;&gt;#lube&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/lube125?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;lube125&quot;&gt;#lube125&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/music/sonido-original-7172108928057182981?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;♬ sonido original - Autos Historics&quot;&gt;♬ sonido original - Autos Historics&lt;/a&gt; &lt;/section&gt; &lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; src=&quot;https://www.tiktok.com/embed.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/08/luis-bejarano-y-la-lube-99-cc-la-moto.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://img.youtube.com/vi/9m5TXBTLa20/default.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-633625283698742167</guid><pubDate>Fri, 14 Aug 2026 10:11:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-08-17T07:57:41.325+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">Einstein</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">euskadi</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">Euskal Herria</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">historia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">matemáticas</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">naturaleza</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">religión</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">ética</category><title>El Dios de Spinoza y el panteísmo ancestral vasco</title><description>&lt;center&gt;
  
  &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Baruch_Spinoza&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhCnKSXTR59ZE-PgziCdzyoZ2_0ybo1CZNXyjZBx2TKC27TGm5kmha0Hb9jIu8uNTRLuZ_WukEgbrUcQ9zvfByfRAyVTumTid40Ru2l_ukcvxsM6Rx3MfD_z-H2KC3cNuJWsrXR9qV6er_KrPMmwVt1Ehbd0DhENv8G1aUWBqNVixUw67b67-I5/s1536/b861d67d-ffec-4357-8266-a4802c0137c8.png&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1024&quot; data-original-width=&quot;1536&quot; height=&quot;240&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhCnKSXTR59ZE-PgziCdzyoZ2_0ybo1CZNXyjZBx2TKC27TGm5kmha0Hb9jIu8uNTRLuZ_WukEgbrUcQ9zvfByfRAyVTumTid40Ru2l_ukcvxsM6Rx3MfD_z-H2KC3cNuJWsrXR9qV6er_KrPMmwVt1Ehbd0DhENv8G1aUWBqNVixUw67b67-I5/w360-h240/b861d67d-ffec-4357-8266-a4802c0137c8.png&quot; width=&quot;360&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/search?q=Spinoza&amp;amp;m=1&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Baruch Spinoza&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/search?q=Spinoza&amp;amp;m=1&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;&amp;nbsp;(otros posts)&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; fue expulsado en 1656 de la comunidad judía de &lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;font-weight: bold; text-align: left;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Ámsterdam&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Ámsterdam&lt;/a&gt; &lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;por sostener una idea que todavía hoy provoca vértigo intelectual: que Dios no es un ser personal situado más allá del mundo, sino la sustancia única e infinita que constituye la totalidad de cuanto existe. En su&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-weight: bold; text-align: left;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;font-weight: bold; text-align: left;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://somacles.wordpress.com/wp-content/uploads/2018/07/baruch-spinoza-ecc81tica-demostrada-segucc81n-el-orden-geomecc81trico-trotta-2000.pdf&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Ética, demostrada según el orden geométrico (leer en PDF)&lt;/a&gt;&lt;i&gt;,&lt;/i&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-weight: bold; text-align: left;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;como si fuera un tratado de geometría, acuñó la célebre fórmula&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-weight: bold; text-align: left;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;font-weight: bold; text-align: left;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Deus_sive_Natura&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Deus sive Natura&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-weight: bold; text-align: left;&quot;&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;Dios o la Naturaleza, dos nombres para una misma realidad&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-weight: bold; text-align: left;&quot;&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhyVMGldyGRRD4jbjbt6SJbXJJmn_Cn24lrbdmokt4TVWUR1OYfrim4ERYOd2VCV3WBEtBBVcQ8umuASBooJQSBRMejqGVKm-G2tM4sRjiiYmQGKv21OpQNXuC_vBmhrW0-_OopcrN0SkaI2Dip-o9ncA-K-iHXh-gkWTxrjXuN2e9i9MBWmSKT/s2048/basajaun_forest_guardian.webp&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;2048&quot; data-original-width=&quot;1152&quot; height=&quot;320&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhyVMGldyGRRD4jbjbt6SJbXJJmn_Cn24lrbdmokt4TVWUR1OYfrim4ERYOd2VCV3WBEtBBVcQ8umuASBooJQSBRMejqGVKm-G2tM4sRjiiYmQGKv21OpQNXuC_vBmhrW0-_OopcrN0SkaI2Dip-o9ncA-K-iHXh-gkWTxrjXuN2e9i9MBWmSKT/s320/basajaun_forest_guardian.webp&quot; width=&quot;180&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;b style=&quot;font-weight: bold; text-align: left;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Panteísmo&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;No hay creador aparte de lo creado&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-weight: bold; text-align: left;&quot;&gt;: &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;Dios se despliega en la&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-weight: bold; text-align: left;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;font-weight: bold; text-align: left;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Natura_naturans&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;naturaleza naturante&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-weight: bold; text-align: left;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;que produce y en la &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Natura_naturata&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;naturaleza naturada&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt; que es producida, y ambas son expresiones inseparables de una única sustancia infinita. Esta intuición, condenada en su tiempo como herejía y ateísmo encubierto, terminaría alimentando siglos después el idealismo alemán y el romanticismo de&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-weight: bold; text-align: left;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;font-weight: bold; text-align: left;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Johann_Wolfgang_von_Goethe&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Goethe&lt;/a&gt; y &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Novalis&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Novalis&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-weight: bold; text-align: left;&quot;&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;una corriente que ve lo divino no en un trono celestial sino en la textura misma del mundo. Es lo que la tradición posterior bautizaría como&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-weight: bold; text-align: left;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;font-weight: bold; text-align: left;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Panteísmo&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;panteísmo&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-weight: bold; text-align: left;&quot;&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Resulta fascinante comprobar que, mucho antes de que Spinoza puliera sus lentes en La Haya, la cultura vasca ya había desarrollado su propia forma de intuir lo sagrado como inmanente a la naturaleza. La mitología vasca precristiana, recopilada con paciencia de etnógrafo por &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/José_Miguel_de_Barandiarán&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;José Miguel de Barandiarán&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, sitúa en su centro a &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Mari_(diosa_vasca)&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Mari&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, la gran diosa que habita las cuevas y las cumbres —&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Anboto&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Anboto&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Aketegi&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Aketegi&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Txindoki&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Txindoki&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;—, señora del rayo y la tormenta que no reina desde fuera del mundo, sino que es, literalmente, la montaña, la cueva, el fenómeno atmosférico. A su alrededor se despliega un panteón de genios y presencias —&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Basajaun&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Basajaun&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, el señor salvaje de los bosques; &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Sugaar&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Sugaar&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, la serpiente que la corteja entre relámpagos; las &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://eu.wikipedia.org/wiki/Sorgin&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;sorginak&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, guardianas de saberes antiguos— que no representan un más allá trascendente, sino fuerzas entretejidas con el propio paisaje. Es una religiosidad ctónica, encarnada en robles, manantiales y peñas, sorprendentemente afín a esa identificación spinoziana entre sustancia divina y naturaleza extensa.&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiK3SXU_vYdQptvqM9SU0f2OngQS5j-WTNiPMWQkbNtEeKHVYGy2oJxNO_dyxNBl8ri5l2EweIin9gTnqZ6-nSzCnrLuERFYmzwCqg43mjm7uXDP3aJLNL0QS5-sVWjJANiKottYRqsqTZS1o5eHbalv_PzGabY15GLXr_ekZn7Xt3Fgwj4uatF/s547/images%20(1).jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;547&quot; data-original-width=&quot;365&quot; height=&quot;217&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiK3SXU_vYdQptvqM9SU0f2OngQS5j-WTNiPMWQkbNtEeKHVYGy2oJxNO_dyxNBl8ri5l2EweIin9gTnqZ6-nSzCnrLuERFYmzwCqg43mjm7uXDP3aJLNL0QS5-sVWjJANiKottYRqsqTZS1o5eHbalv_PzGabY15GLXr_ekZn7Xt3Fgwj4uatF/w145-h217/images%20(1).jpg&quot; width=&quot;145&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;El cristianismo, al llegar tardía e incompletamente a estos valles, no borró del todo esta sensibilidad: la absorbió en un &lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Sincretismo&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;sincretismo&lt;/a&gt; &lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;persistente, con ermitas alzadas sobre antiguos lugares de culto y robles venerados junto a las iglesias, como el propio &lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Árbol_de_Guernica&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Árbol de Gernika&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;, símbolo político y a la vez vestigio de una religiosidad arbórea anterior a cualquier credo importado. &lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Miguel_de_Unamuno&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Miguel de Unamuno&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;, bilbaíno y lector atento de Spinoza, arrastró toda su vida la tensión entre el Dios personal que anhelaba su sentimiento trágico y la intuición panteísta de una divinidad difusa en el paisaje y en la lengua; su obra puede leerse como un diálogo inconcluso con el propio filósofo de Ámsterdam. Más cerca de nosotros, &lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Bernardo_Atxaga&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Bernardo Atxaga&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt; ha construido buena parte de su universo literario sobre esa misma reverencia por un paisaje que parece guardar vida propia, casi sagrada, heredera lejana de aquella Mari que los pastores narraban a Barandiaran junto al fuego.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;No se trata de forzar una genealogía directa entre el racionalismo geométrico de un &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Sefardí&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;sefardí&lt;/a&gt; &lt;/b&gt;de Ámsterdam y la mitología oral de los pastores vascos, sino de reconocer un parentesco de fondo: &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Inmanencia&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;ambas tradiciones sitúan lo divino dentro del mundo&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; y no fuera de él, &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Panteísmo&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;ambas disuelven la frontera entre criatura y creador&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. En un tiempo de creciente conciencia ecológica y de búsqueda de espiritualidades no institucionales, esta doble herencia —la especulación filosófica de Spinoza y la memoria mítica del pueblo vasco— ofrece una vía sugerente para pensar lo sagrado sin necesidad de trascendencia: un Dios que no está en otra parte, sino aquí, en el roble, en la cueva, en la montaña que seguimos llamando por su nombre antiguo.&lt;/p&gt;
  
  &lt;blockquote cite=&quot;https://www.tiktok.com/@liberacin.humana/video/7652709069668617479&quot; class=&quot;tiktok-embed&quot; data-video-id=&quot;7652709069668617479&quot; style=&quot;max-width: 605px; min-width: 325px;&quot;&gt; &lt;section&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/@liberacin.humana?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;@liberacin.humana&quot;&gt;@liberacin.humana&lt;/a&gt; El Dios de spinoza, la idea que aterrorizó al poder. &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/baruchspinoza?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;baruchspinoza&quot;&gt;#baruchspinoza&lt;/a&gt;  &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/filosofia?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;filosofia&quot;&gt;#filosofia&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/religion?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;religion&quot;&gt;#religion&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/ciencia?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;ciencia&quot;&gt;#ciencia&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/poder?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;poder&quot;&gt;#poder&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/music/Heaven’s-Gentle-Calling-7636470790888261633?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;♬ Heaven’s Gentle Calling - Pulse of Heaven&quot;&gt;♬ Heaven’s Gentle Calling - Pulse of Heaven&lt;/a&gt; &lt;/section&gt; &lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; src=&quot;https://www.tiktok.com/embed.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/08/el-dios-de-spinoza-y-el-panteismo.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhCnKSXTR59ZE-PgziCdzyoZ2_0ybo1CZNXyjZBx2TKC27TGm5kmha0Hb9jIu8uNTRLuZ_WukEgbrUcQ9zvfByfRAyVTumTid40Ru2l_ukcvxsM6Rx3MfD_z-H2KC3cNuJWsrXR9qV6er_KrPMmwVt1Ehbd0DhENv8G1aUWBqNVixUw67b67-I5/s72-w360-h240-c/b861d67d-ffec-4357-8266-a4802c0137c8.png" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-7546383105050078645</guid><pubDate>Wed, 12 Aug 2026 23:00:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-08-14T12:35:17.143+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">amistad</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">aprendizaje</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">autorreferencias</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">blogger</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">conmemoraciones</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">Escritura</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">robots</category><title>¡Dieciocho millones de visitas en este vuestro blog! ¡Gracias!</title><description>&lt;center&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjVHGSomvhv9_MXZe6alI1Ro-fEpi3rabyR0gf1exSmCe6ejH0fFQewXv1KXGd-uFKIQTS_aloGCNQKJ0WWGl29VIpsEhYA0iasu6BWKO9owCCP1d_XmKJBXZiQmguPhrwAW_-qC_S5hG3ARnWSqKk4cZxMpdoFpteX_Ro7G-PJuO6kgltSeiff/s2752/55460472796_820e8bc7c8_o.png&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1548&quot; data-original-width=&quot;2752&quot; height=&quot;199&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjVHGSomvhv9_MXZe6alI1Ro-fEpi3rabyR0gf1exSmCe6ejH0fFQewXv1KXGd-uFKIQTS_aloGCNQKJ0WWGl29VIpsEhYA0iasu6BWKO9owCCP1d_XmKJBXZiQmguPhrwAW_-qC_S5hG3ARnWSqKk4cZxMpdoFpteX_Ro7G-PJuO6kgltSeiff/w353-h199/55460472796_820e8bc7c8_o.png&quot; width=&quot;353&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;center&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-family: inherit; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 12px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;18.000.000 visitas: Hoy, miércoles 12 de agosto de 2026 y coincidiendo con el &lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/search/label/eclipse2026&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;eclipse solar&lt;/a&gt;, &lt;/b&gt;&lt;/span&gt;este nuestro, pero sobre todo vuestro, &lt;b style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://blog.agirregabiria.net/&quot;&gt;blog.agirregabiria.net&lt;/a&gt; &lt;/b&gt;ha superado esta cifra de vuestras amables visitas desde aquel abril de 2005 en que se creó&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;. Han transcurrido apenas &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;http://calendario-365.es/calcular/12-08-2026_21-07-2026.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;22 días desde el millón anterior&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;En realidad desde hace menos tiempo, porque solamente se contabiliza desde que se incorporó el contador. &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;No todos los millones de visitas los hemos ido celebrando; algunos sí, como luego veremos.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEij3mu4JTyWlxeb0yZ7AerZuPJG8Xl-GsWU2HQiOtAzSYfhmOANpmrToPN_KeFC82GapPdc92cRFGpbKViudaftB4XXRS64x2lN370riMHl1La-gkPhyphenhyphenW6-Bvhl92L7DlO0Sp-wFxgCFBn61piDd9hyphenhyphenq_LQDCtyH6wwqR4sIepxc29PuHsL5EIg/s1168/image%20(1).jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1168&quot; data-original-width=&quot;784&quot; height=&quot;259&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEij3mu4JTyWlxeb0yZ7AerZuPJG8Xl-GsWU2HQiOtAzSYfhmOANpmrToPN_KeFC82GapPdc92cRFGpbKViudaftB4XXRS64x2lN370riMHl1La-gkPhyphenhyphenW6-Bvhl92L7DlO0Sp-wFxgCFBn61piDd9hyphenhyphenq_LQDCtyH6wwqR4sIepxc29PuHsL5EIg/w174-h259/image%20(1).jpg&quot; width=&quot;174&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-family: inherit; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 12px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2026/07/diecisiete-millones-de-visitas-en-este.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;17.000.000 visitas&lt;/a&gt;: &lt;/b&gt;Miércoles 21 de julio de 2026&lt;b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;span&gt;&lt;b&gt;El blog continúa porque vosotros lo hacéis posible&lt;/b&gt;. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Seguimos… hacia el próximo millón, pero sobre todo, hacia nuevas ideas compartidas. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;En una época dominada por la inmediatez, &lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;el blog reivindica el valor del tiempo lento&lt;/b&gt;&lt;span&gt;, del análisis, de la palabra que se piensa antes de ser dicha. Escribir y leer blogs es una manera de educar la mirada, de entrenar la empatía y de construir comunidad a través de las ideas&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-family: inherit; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 12px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #f3f3f3; font-family: inherit; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2026/07/16-millones-de-visitas-en-este-vuestro.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;16.000.000&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2026/07/16-millones-de-visitas-en-este-vuestro.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&amp;nbsp;de visitas&lt;/a&gt;:&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Sábado 4 de julio de 2026&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span&gt;¿Qué está pasando, qué maravillas estáis logrando, &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2026/01/teoria-del-internet-muerto-lo-habitan.html&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;o &lt;b&gt;solamente son bots&lt;/b&gt; según la &lt;b&gt;Teoría del Internet muerto (post reciente)?&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span&gt; Ahora que no estamos en voluntariado tan activo, &lt;b&gt;sin &lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;GetxoBlog, ni AUVE, ni Nagusiak y EuskoFederpen&lt;/b&gt; &lt;/span&gt;&lt;span&gt;(que tanto echamos de menos),... Lo tenemos claro: &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-weight: bold;&quot;&gt;un blog sólo crece con sus lectores y lectoras.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-family: inherit; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 12px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2026/06/quince-millones-de-visitas-en-este.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;15 millones de visitas&lt;/a&gt;:&amp;nbsp;&lt;/b&gt;Sábado 20 de junio de 2026&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;.&lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;background-color: white;&quot;&gt;Esto confirma que este espacio digital sigue vivo, vibrante y compartido.&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;background-color: white;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;background-color: white;&quot;&gt;Este logro no es del autor. Es, sobre todo, de quienes leen, comentan, comparten y dialogan. Cada visita, cada clic, cada &lt;/span&gt;relectura y cada reflexión son los auténticos cimientos de este largo viaje que comenzó hace años y que hoy celebra una cifra redonda.&amp;nbsp;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjPwNh7HoXnBVBXCDTcRydBSo3dx6-9uz1cjYm7xgHqrZT86zb_nI4Q5UDYllmM3yPrKS9GO4HlBPBKDAeJDjkJXpItPwyAE3FB88rbCRlqXmjqTX5kXhO0hocmf4XF1Vr9F_UJ5Fub6FR8JDPkESVbhC8JceV_Mi_vK8hhdGLHJxsKGNOrny_e/s1821/50a5a466-b8f9-4e6e-9a37-a5291ca369b8.png&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1821&quot; data-original-width=&quot;864&quot; height=&quot;320&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjPwNh7HoXnBVBXCDTcRydBSo3dx6-9uz1cjYm7xgHqrZT86zb_nI4Q5UDYllmM3yPrKS9GO4HlBPBKDAeJDjkJXpItPwyAE3FB88rbCRlqXmjqTX5kXhO0hocmf4XF1Vr9F_UJ5Fub6FR8JDPkESVbhC8JceV_Mi_vK8hhdGLHJxsKGNOrny_e/s320/50a5a466-b8f9-4e6e-9a37-a5291ca369b8.png&quot; width=&quot;152&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-family: inherit; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 12px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;b style=&quot;background-color: white; font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: #2b00fe;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2026/05/catorce-millones-de-visitas-en-este.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;14 millones de visitas&lt;/a&gt;:&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;background-color: white;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&amp;nbsp;Martes 19 de mayo de 2026.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2026/03/trece-millones-de-visitas-en-este.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;13 millones de visitas&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;: Domingo 1 de marzo de 2026.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2025/12/doce-millones-de-visitas-en-este.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;12 millones de visitas&lt;/a&gt;:&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&amp;nbsp;12 de diciembre de 2025.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2025/10/once-millones-de-visitas-en-este.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;11 millones de visitas&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;: 14 de octubre de 2025.&amp;nbsp;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2025/07/diez-millones-de-visitas-en-este.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;10 millones de visitas&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;: 28 de julio de 2025.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2024/05/nueve-millones-de-visitas-en-este.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;9 millones de visitas&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;: 13&lt;/span&gt;&amp;nbsp;de mayo de 2024.&amp;nbsp;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2022/11/ocho-millones-de-visitas-en-este.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;8 millones de visitas&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;: 8 de octubre de 2022.&amp;nbsp;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2021/09/siete-millones-de-visitas-en-este.html&quot; style=&quot;font-weight: bold;&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;7 millones de visitas&lt;/a&gt;: 30 de septiembre de 2021.&amp;nbsp;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2020/02/seis-millones-de-visitas-en-este.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;6 millones de visitas&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span&gt;: 21 de febrero de 2020.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-family: inherit; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 12px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;No celebramos los 5 millones, pero sí&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2016/01/agradecimiento-por-las-4444444-visitas.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;cuando alcanzamos las 4.444.444 visitas&amp;nbsp; el 31-1-16&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&amp;nbsp;y el resto de hitos del blog se relatan a continuación.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2015/03/cuatro-millones-de-visitas-en-este.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;El martes 3 de febrero de 2015, se alcanzaron los CUATRO millones de visitas (ver post)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&amp;nbsp;en menos de 10 años desde su creación. Casi dos años y medio para lograr cada millón de visitas, prácticamente el mismo ritmo que para lograr cinco año después otros dos millones de lectores.&amp;nbsp;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2013/06/millones-de-visitas-muchas-gracias.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;El tercer millón fue el 15 de junio de 2013 (ver la entrada correspondiente&lt;/a&gt;)&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;b&gt;El segundo millón se alcanzó a principios de 2009&lt;/b&gt;, si bien la fecha exacta no está recogida. Os queremos agradecer esta amistad que nos brindáis, especialmente a quienes nos acompañáis desde hace años.&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-family: inherit; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 12px; text-align: justify;&quot;&gt;Vamos a ir simplificando estas celebraciones, porque cada día se contabilizan cien mil visitas más. Todo a pesar de nuestra jubilación hace ya más de 8 años, parece que seguimos contando con la fidelidad de quienes nos leéis y comentáis.&amp;nbsp;&lt;b&gt;¡Gracias y no nos abandonéis en este lugar de encuentro y de debate!&amp;nbsp;&lt;/b&gt;Eskerrik asko! Thanks! Merci!&lt;/p&gt;&lt;/div&gt;

&lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p lang=&quot;es&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;¡18 millones de gracias! 🎉📖 El blog de Mikel Agirregabiria supera los 18.000.000 de visitas. &lt;a href=&quot;https://t.co/C9BHSn5QIt&quot;&gt;https://t.co/C9BHSn5QIt&lt;/a&gt; En una era de inmediatez y algoritmos, reivindicamos el «tiempo lento», la reflexión y la palabra pensada. Frente a la teoría del Internet muerto y las visitas… &lt;a href=&quot;https://t.co/edrMS9amKt&quot;&gt;pic.twitter.com/edrMS9amKt&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;&amp;mdash; Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://x.com/agirregabiria/status/2088212708000743498?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;August 14, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async src=&quot;https://platform.x.com/widgets.js&quot; charset=&quot;utf-8&quot;&gt;&lt;/script&gt;
&lt;/center&gt;&lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/08/dieciocho-millones-de-visitas-en-este.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjVHGSomvhv9_MXZe6alI1Ro-fEpi3rabyR0gf1exSmCe6ejH0fFQewXv1KXGd-uFKIQTS_aloGCNQKJ0WWGl29VIpsEhYA0iasu6BWKO9owCCP1d_XmKJBXZiQmguPhrwAW_-qC_S5hG3ARnWSqKk4cZxMpdoFpteX_Ro7G-PJuO6kgltSeiff/s72-w353-h199-c/55460472796_820e8bc7c8_o.png" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-4111069127534825970</guid><pubDate>Wed, 12 Aug 2026 21:30:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-08-15T13:42:40.914+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">alicante</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">astronomía</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">eclipse2026</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">fotografía</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">pilar de la horadada</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">TikTok</category><title>Grabaciones del eclipse solar desde Mil Palmeras</title><description>&lt;center&gt;&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/5BLSNB5iegQ?si=g5Oiao5MbULg1aPB&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;
&lt;br /&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Solamente pudimos ver el inicio y el final del eclipse parcial, por unas inoportunas nubes. Convocamos a un numeroso grupo de nuestra comunidad, del orden de un centenar, pero pocos se quedaron tras la hora de espera.&amp;nbsp;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Durante la semana previa buscamos localizaciones cercanas, a menos de 15&#39; de nuestra urbanización, con vista despejada hacia el oeste. Elegimos la opción de la calle Río&amp;nbsp;&lt;span style=&quot;white-space: pre-wrap;&quot;&gt;Llobregat, donde está Riomar 9. &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;Escogimos este lugar por la perspectiva, por las referencias terrestres como farolas que aumentan la percepción del tamaño del Sol. &lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;La jornada se ha completado, ya en la madrugada del jueves 13 de agosto de 2026, con el pico máximo de la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Perseidas&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Lluvia de Estrellas de las Perseidas&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. La mejor hora fue entre las 04:00 y las 06:00 de la madrugada, aunque se pudo ver meteoros desde la medianoche. Debimos mirar hacia el cielo abierto en zonas oscuras del hemisferio norte, lejos de la luminosidad de la ciudad. La madrugada anterior tuvimos una espectacular &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/55461141745/in/datetaken/&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;alineación de planetas (ver en este imagen)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;/center&gt;&lt;center&gt;

Post en elaboración a completar en las próximas horas.&lt;/center&gt;&lt;center&gt;
  
  
&lt;a data-flickr-embed=&quot;true&quot; href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/albums/72177720335032955&quot; title=&quot;Eclipse solar 2026&quot;&gt;&lt;img alt=&quot;Eclipse solar 2026&quot; height=&quot;375&quot; src=&quot;https://live.staticflickr.com/65535/55460123990_eba4020cc7.jpg&quot; width=&quot;500&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/center&gt;&lt;center&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/albums/72177720335032955&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Álbum de imágenes&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&lt;/center&gt;&lt;center&gt;&amp;nbsp;
  

  
&lt;blockquote cite=&quot;https://www.tiktok.com/@agirregabiria/video/7673226767309540610&quot; class=&quot;tiktok-embed&quot; data-video-id=&quot;7673226767309540610&quot; style=&quot;max-width: 605px; min-width: 325px;&quot;&gt; &lt;section&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/@agirregabiria?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;@agirregabiria&quot;&gt;@agirregabiria&lt;/a&gt; &lt;p&gt;Final eclipse solar, Mil Palmeras 2/4&lt;/p&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/music/oryginalny-dźwięk-7634048286009166625?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;♬ oryginalny dźwięk - 🫰🫰Renata 9501🤪🔥&quot;&gt;♬ oryginalny dźwięk - 🫰🫰Renata 9501🤪🔥&lt;/a&gt; &lt;/section&gt; &lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; src=&quot;https://www.tiktok.com/embed.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;

&lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/08/grabaciones-del-eclipse-solar-desde-mil.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://img.youtube.com/vi/5BLSNB5iegQ/default.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-8546408451500469535</guid><pubDate>Tue, 11 Aug 2026 00:30:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-08-12T17:00:54.637+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">alicante</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">astronomía</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">ciencia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">eclipse2026</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">pilar de la horadada</category><title>Eclipse solar en Mil Palmeras: Guía y observación segura</title><description>&lt;p style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEguFq-wU5WMUhzFoyhAkbF0gQ-GXk8w9YJyvdCMKdowKoM5mImymCR250ify-16Yaw4tKwavaRy6a0YYv6zXazxwqbtf910GAiENJkYNuVoPA9HFUcwkLZehiA_6Uqu4bim1tSCz2Gnz4QWuNsufVVeJaag5PBlgb9bS0fImeXXjbYLG_81nnFL/s1132/55447629705_8a39baf174_o.jpg&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em; text-align: center;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;905&quot; data-original-width=&quot;1132&quot; height=&quot;306&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEguFq-wU5WMUhzFoyhAkbF0gQ-GXk8w9YJyvdCMKdowKoM5mImymCR250ify-16Yaw4tKwavaRy6a0YYv6zXazxwqbtf910GAiENJkYNuVoPA9HFUcwkLZehiA_6Uqu4bim1tSCz2Gnz4QWuNsufVVeJaag5PBlgb9bS0fImeXXjbYLG_81nnFL/w382-h306/55447629705_8a39baf174_o.jpg&quot; width=&quot;382&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El próximo miércoles &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Eclipse_solar_del_12_de_agosto_de_2026&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;12 de agosto de 2026&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, España vivirá un acontecimiento que no se producía sobre suelo peninsular desde hace más de un siglo: un eclipse solar total cruzará el norte del país, de Galicia a Baleares, mientras que en el resto del territorio —incluida la costa alicantina de &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Mil_Palmeras&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Mil Palmeras, en Pilar de la Horadada&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;— el fenómeno se vivirá como un eclipse parcial de una profundidad extraordinaria.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEimm4_25_ROxQuS53bSekVGIj5BPOCbJZSx9ocSyNVIms34tiIAhfxZ8vuBRsT35e-4yGXc7P6cJD7uNl1QeWg_UIlNCebTm2UHHeE_7x0MgllY-9try9AWZcIdTQTDRIKmhLBdIz771a8HrYkCymxn1bp1_DUjxAQziMKfxpGSLnz6jLGKTTVr/s2389/55443664082_3622e6452c_o.png&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;2389&quot; data-original-width=&quot;2064&quot; height=&quot;212&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEimm4_25_ROxQuS53bSekVGIj5BPOCbJZSx9ocSyNVIms34tiIAhfxZ8vuBRsT35e-4yGXc7P6cJD7uNl1QeWg_UIlNCebTm2UHHeE_7x0MgllY-9try9AWZcIdTQTDRIKmhLBdIz771a8HrYkCymxn1bp1_DUjxAQziMKfxpGSLnz6jLGKTTVr/w183-h212/55443664082_3622e6452c_o.png&quot; width=&quot;183&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Desde Mil Palmeras y su entorno, muy próximo a Torrevieja y al Mar Menor, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Eclipse_solar_del_12_de_agosto_de_2026&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;la Luna cubrirá en torno al 98,5 % del disco solar&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, un porcentaje tan alto que el día perderá buena parte de su luz sin llegar a la oscuridad total propia de la totalidad. El fenómeno comenzará hacia las &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Eclipse_solar_del_12_de_agosto_de_2026&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;19:48&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; y alcanzará su máximo alrededor de las &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Eclipse_solar_del_12_de_agosto_de_2026&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;20:36&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, con el Sol ya muy bajo, apenas a 4 grados sobre el horizonte, en dirección oeste-noroeste. El astro se pondrá hacia las &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Eclipse_solar_del_12_de_agosto_de_2026&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;20:48&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, todavía parcialmente eclipsado, ofreciendo un ocaso teñido de tonos rojizos y anaranjados inusualmente intensos, consecuencia del mayor espesor de atmósfera que atraviesa su luz a esa altura tan baja.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Para disfrutarlo desde Mil Palmeras conviene elegir un punto elevado y despejado hacia el oeste-noroeste, sin edificios, arbolado ni elevaciones que corten el horizonte en los últimos grados de altura solar, que es justo donde se producirá el momento culminante. Las zonas abiertas del interior de la localidad, alejadas del frente marítimo —que mira hacia levante—, o los terrenos elevados en dirección a Pilar de la Horadada y la Torre de la Horadada, ofrecen mejores perspectivas que el propio paseo. Conviene comprobar el entorno con antelación y llegar con tiempo, ya que el fenómeno completo, desde el primer contacto hasta la puesta de sol, se prolongará algo más de una hora.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgTpcM3rHTQztJuMKTHuGwTxb1xLoqhGv_Pfhy0ay3he4lzalxXPXd8mez5hPMudN6THLT7Niw-4fkgNWwewzEGoUbNC5SdxWrZyhGDF051Tqw96xQOqtOOzUtaQwpb0iQvS8N-1hO4kh_i0rRSx_Y3aDvJz5tUm5j7k_u7BSTuCA65Xw34r9G8/s2752/55445056480_a667b00236_o.png&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;2752&quot; data-original-width=&quot;2064&quot; height=&quot;245&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgTpcM3rHTQztJuMKTHuGwTxb1xLoqhGv_Pfhy0ay3he4lzalxXPXd8mez5hPMudN6THLT7Niw-4fkgNWwewzEGoUbNC5SdxWrZyhGDF051Tqw96xQOqtOOzUtaQwpb0iQvS8N-1hO4kh_i0rRSx_Y3aDvJz5tUm5j7k_u7BSTuCA65Xw34r9G8/w184-h245/55445056480_a667b00236_o.png&quot; width=&quot;184&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La protección ocular es, en este eclipse, una cuestión ineludible. Ni siquiera un 98 % de ocultación permite mirar el Sol directamente sin protección homologada: la delgada fracción de disco que permanece visible sigue emitiendo luz suficiente para &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Retinopat%C3%ADa_solar&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;dañar la retina de forma irreversible&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, un daño que además puede producirse sin dolor y manifestarse solo horas después. Las gafas de eclipse deben cumplir la norma ISO 12312-2:2015, llevar marcado CE y estar en perfecto estado, sin arañazos ni perforaciones; ningunas gafas de sol convencionales, por oscuras que parezcan, ofrecen protección suficiente.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Fotografiar o grabar el fenómeno con el teléfono móvil, prismáticos o telescopios exige asimismo un filtro solar homologado colocado sobre la óptica, nunca detrás del ocular. Quien prefiera un método sencillo y gratuito puede recurrir a la &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/C%C3%A1mara_estenopeica&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;proyección estenopeica&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;: un simple agujero en una cartulina, o incluso un colador de cocina, proyecta decenas de pequeñas imágenes del Sol eclipsado sobre una superficie blanca, sin riesgo alguno para la vista.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Y para quien decida prolongar la velada, la fecha coincide con la proximidad del máximo de &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Perseidas&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;las Perseidas&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, de modo que al cielo despejado del atardecer eclipsado puede seguirle, ya de noche, la lluvia de &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Estrella_fugaz&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;estrellas fugaces&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;. Pocas veces el firmamento concentra tanta invitación a la contemplación en una sola jornada de agosto. Este eclipse abre además un tríptico celeste sin precedentes para España: en agosto de 2027 la totalidad alcanzará Ceuta y Melilla con casi cinco minutos de oscuridad, la mayor duración del siglo, y en enero de 2028 un eclipse anular cerrará la secuencia.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Webs esenciales: &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://miradoreclipse.netlify.app/&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;MiradorEclipe&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://visualizadores.ign.es/eclipses/2026&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Visualizadores&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;,…&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/08/eclipse-solar-en-mil-palmeras-guia-y.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEguFq-wU5WMUhzFoyhAkbF0gQ-GXk8w9YJyvdCMKdowKoM5mImymCR250ify-16Yaw4tKwavaRy6a0YYv6zXazxwqbtf910GAiENJkYNuVoPA9HFUcwkLZehiA_6Uqu4bim1tSCz2Gnz4QWuNsufVVeJaag5PBlgb9bS0fImeXXjbYLG_81nnFL/s72-w382-h306-c/55447629705_8a39baf174_o.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-3873623286360344452</guid><pubDate>Mon, 10 Aug 2026 22:30:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-08-14T12:36:35.661+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">astronomía</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">ciencia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">eclipse2026</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">twitter</category><title>Cómo los eclipses revolucionaron la ciencia</title><description>&lt;center&gt;
  
  &lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 12px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiAwWqUorAfXQGX07vgG7R33MhbaqDzBc3QmshldxXwY3OuyQwM5j_PpRqLvKQZs-9SGtsQWz8PMqEXcS1qcsDshdAVt6CpfSbZP1k7VDMT1oocf_xyF4ObtQJLqadMz7J5JXLOP8_nUKMqEiwrQKJrKnHF7SK2lkIo8rOUMf_1RqcBzIgRx5Px/s2048/772965523_1083336060785490_5361933826339983383_n.webp&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1152&quot; data-original-width=&quot;2048&quot; height=&quot;206&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiAwWqUorAfXQGX07vgG7R33MhbaqDzBc3QmshldxXwY3OuyQwM5j_PpRqLvKQZs-9SGtsQWz8PMqEXcS1qcsDshdAVt6CpfSbZP1k7VDMT1oocf_xyF4ObtQJLqadMz7J5JXLOP8_nUKMqEiwrQKJrKnHF7SK2lkIo8rOUMf_1RqcBzIgRx5Px/w366-h206/772965523_1083336060785490_5361933826339983383_n.webp&quot; width=&quot;366&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;Hoy veremos toda&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-weight: bold; text-size-adjust: auto;&quot;&gt; &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Eclipse_solar&quot;&gt;la ciencia derivada de los eclipses&lt;/a&gt;: del hallazgo del &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Helio&quot;&gt;helio&lt;/a&gt; a la &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Relatividad_general&quot;&gt;relatividad general&lt;/a&gt;. &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;Desde la historia más remota, d&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;e la Sombra a la Luz haremos un repaso de la Revolución Científica de los Eclipses.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Durante milenios, el oscurecimiento repentino del cielo infundió un pavor sagrado en las civilizaciones antiguas. Sin embargo, la transición del mito a la razón convirtió estos fenómenos de alineación cósmica en laboratorios naturales insustituibles. La observación rigurosa de la sombra de la Tierra y la Luna no solo permitió desentrañar los engranajes de la mecánica celeste, sino que transformó de forma radical nuestra comprensión de la materia, la luz y la estructura misma del universo.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEghkFyjFRG4SpnUeDBbydLhzfMorSxYKLV272an06vVEbYl0byh5_ORuYn34tFgw5HmKwO1KRdgv2ZTcoKit13DbzgtHFpFLWc6leG0Hqs8OsElLNlVMDyHsoqiix4b46wdxQyx2zQjQGcVL9KcJ0LI8VtUfo-7ajNSjPeruW1b3n5DdsKVc-0D/s2048/770402281_1028425803290475_4295698630917016647_n.webp&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;2048&quot; data-original-width=&quot;1152&quot; height=&quot;320&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEghkFyjFRG4SpnUeDBbydLhzfMorSxYKLV272an06vVEbYl0byh5_ORuYn34tFgw5HmKwO1KRdgv2ZTcoKit13DbzgtHFpFLWc6leG0Hqs8OsElLNlVMDyHsoqiix4b46wdxQyx2zQjQGcVL9KcJ0LI8VtUfo-7ajNSjPeruW1b3n5DdsKVc-0D/s320/770402281_1028425803290475_4295698630917016647_n.webp&quot; width=&quot;180&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 12px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Astronom%C3%ADa_de_la_Antigua_Grecia&quot;&gt;La primera escala del Cosmos: Antigüedad y Geometría.&lt;/a&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El valor científico de los eclipses se manifestó tempranamente en la Grecia clásica. Al observar la sombra circular que la Tierra proyectaba sobre la Luna durante un eclipse lunar, Aristóteles dedujo de manera empírica la esfericidad de nuestro planeta. Décadas más tarde, &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Aristarco_de_Samos&quot;&gt;Aristarco de Samos&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; e &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Hiparco_de_Nicea&quot;&gt;Hiparco de Nicea&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; emplearon la geometría de los eclipses para calcular, con una precisión asombrosa para su época, las distancias relativas y proporciones entre la Tierra, la Luna y el Sol. Aquellos breves momentos de penumbra ofrecieron a la humanidad su primera regla métrica para medir el cosmos.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 12px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Descubrimiento_de_los_elementos_qu%C3%ADmicos&quot;&gt;El descubrimiento de nuevos elementos&lt;/a&gt;: &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Espectroscopia_astron%C3%B3mica&quot;&gt;La espectroscopia solar&lt;/a&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Con la llegada del análisis espectral en el siglo XIX, los eclipses solares totales abrieron una ventana inédita hacia la composición de las estrellas. En condiciones habituales, el deslumbrante resplandor de la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Fotosfera&quot;&gt;fotosfera&lt;/a&gt; &lt;/b&gt;impide analizar las capas externas del Sol. Durante el &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Eclipse_solar_del_18_de_agosto_de_1868&quot;&gt;eclipse total del 18 de agosto de 1868&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, observado desde la India, el astrónomo francés &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Jules_Janssen&quot;&gt;Jules Janssen&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; y el británico &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Norman_Lockyer&quot;&gt;Norman Lockyer&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; analizaron de forma independiente la luz de la corona solar.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s2&quot;&gt;Al descomponer la luz de las prominencias solares, detectaron una línea de emisión amarilla inédita hasta entonces.&amp;nbsp;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Norman_Lockyer&quot;&gt;Norman Lockyer&lt;/a&gt;&amp;nbsp;&lt;/b&gt;concluyó que correspondía a un elemento desconocido en la Tierra y lo bautizó como&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s1&quot; style=&quot;font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Helio&quot;&gt;helio&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s2&quot;&gt;&amp;nbsp;(del griego&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s5&quot; style=&quot;font-style: italic;&quot;&gt;Helios&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s2&quot;&gt;, Sol). No sería hasta 1895 cuando el químico &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/William_Ramsay&quot;&gt;William Ramsay&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; aisló el helio en nuestro planeta, convirtiendo al eclipse de 1868 en el único evento científico donde se descubrió un elemento químico en el espacio antes que en la corteza terrestre.&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s2&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiGmD9fuGvh67pL5Ae0ktCSglXORGeV-dt5qypJ-fXRdREJ4oyzgmbzKt0t7SXU511k0pgzzgDwExIXHMRkSafODuCz43P_3JFJuCx_DW523HBH3mcnyWIw-_1LrCkG6IDud0H2k_hI0by-gwexrg3FGZB6waUHk_PHfmkDLTcHq10Jy_kHhUZN/s366/images.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;366&quot; data-original-width=&quot;273&quot; height=&quot;223&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiGmD9fuGvh67pL5Ae0ktCSglXORGeV-dt5qypJ-fXRdREJ4oyzgmbzKt0t7SXU511k0pgzzgDwExIXHMRkSafODuCz43P_3JFJuCx_DW523HBH3mcnyWIw-_1LrCkG6IDud0H2k_hI0by-gwexrg3FGZB6waUHk_PHfmkDLTcHq10Jy_kHhUZN/w166-h223/images.jpg&quot; width=&quot;166&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s2&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s1&quot; style=&quot;font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Espacio-tiempo&quot;&gt;La curva del espacio-tiempo&lt;/a&gt;: &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Eclipse_solar_del_29_de_mayo_de_1919&quot;&gt;La prueba decisiva de Einstein&lt;/a&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El hito científico más emblemático vinculado a un eclipse ocurrió el 29 de mayo de 1919. &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Albert_Einstein&quot;&gt;Albert Einstein&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; había formulado en 1915 su &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Relatividad_general&quot;&gt;Teoría de la Relatividad General&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, postulando que la gravedad no es una fuerza distante, sino una curvatura del espacio-tiempo provocada por la masa. Según la teoría, la masa del Sol debía desviar la trayectoria de la luz proveniente de estrellas lejanas.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s2&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Para comprobarlo era indispensable fotografiar estrellas situadas justo detrás del disco solar, algo técnicamente imposible salvo durante la totalidad de un eclipse. El astrofísico &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Arthur_Eddington&quot;&gt;Sir Arthur Eddington&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; organizó dos expediciones históricas a la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Isla_de_Pr%C3%ADncipe&quot;&gt;isla de Príncipe&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; y a &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Sobral_(Cear%C3%A1)&quot;&gt;Sobral (Brasil)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Al comparar las posiciones estelares durante la penumbra con las fotografías nocturnas previas, se midió exactamente la deflexión predicha por Einstein. El resultado no solo confirmó la relatividad, sino que catapultó al físico alemán a la fama mundial y reescribió la física moderna.&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s2&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s1&quot; style=&quot;font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Historia_de_la_ciencia&quot;&gt;Un legado científico en constante evolución&lt;/a&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Hoy en día, aunque instrumentos como el &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Coron%C3%B3grafo&quot;&gt;coronógrafo&lt;/a&gt; &lt;/b&gt;o los observatorios espaciales permiten simular eclipses artificiales, los eclipses totales naturales siguen ofreciendo oportunidades únicas. Permiten estudiar la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Corona_solar&quot;&gt;baja corona solar&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, el comportamiento de la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Ionosfera&quot;&gt;ionosfera terrestre&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; y validar modelos de dinámica atmosférica. Los eclipses representan la quintaesencia de la divulgación pedagógica: un espectáculo natural fascinante que nos recuerda que las mayores respuestas de la ciencia a menudo aguardan en la brevedad de una sombra.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
  
  &lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p lang=&quot;es&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Los eclipses no solo oscurecieron el cielo: ¡iluminaron la ciencia! 🌑☀️ Durante siglos fueron laboratorios naturales para medir el cosmos. Aristóteles dedujo la esfericidad de la Tierra; la espectroscopia del eclipse de 1868 permitió descubrir el helio antes en el Sol que en… &lt;a href=&quot;https://t.co/KC0SpewmDu&quot;&gt;pic.twitter.com/KC0SpewmDu&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;&amp;mdash; Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://x.com/agirregabiria/status/2087957145526366694?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;August 13, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async src=&quot;https://platform.x.com/widgets.js&quot; charset=&quot;utf-8&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/08/como-los-eclipses-revolucionaron-la.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiAwWqUorAfXQGX07vgG7R33MhbaqDzBc3QmshldxXwY3OuyQwM5j_PpRqLvKQZs-9SGtsQWz8PMqEXcS1qcsDshdAVt6CpfSbZP1k7VDMT1oocf_xyF4ObtQJLqadMz7J5JXLOP8_nUKMqEiwrQKJrKnHF7SK2lkIo8rOUMf_1RqcBzIgRx5Px/s72-w366-h206-c/772965523_1083336060785490_5361933826339983383_n.webp" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-8901413703610626009</guid><pubDate>Mon, 10 Aug 2026 06:01:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-08-12T17:01:07.487+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">eclipse2026</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">libros</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">metáforas</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">twitter</category><title>Eclipses en la literatura desde Homero a Stephen King</title><description>&lt;center&gt;&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/OxEc0tPviP4?si=NIhenVAXDzWpL1dE&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;
  
  &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El eclipse es, ante todo, una fractura: el instante en que el orden visible del cielo se rompe y el mundo, por unos minutos, deja de reconocerse a sí mismo. Desde que los primeros relatos humanos intentaron nombrar lo inexplicable, ese apagón repentino del sol o la luna se ha convertido en uno de los recursos narrativos más fecundos de la literatura universal: no como simple curiosidad astronómica, sino como bisagra dramática capaz de sellar destinos, revelar verdades y medir la distancia entre lo humano y lo cósmico.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhktHXp_kN6RrxSWmmgPd8x5Ut1LSLO0y23QDlyJRR3HpO13hEeUm3nMzRbyJxiVA5Zh7y7TOnFn7kAxIxzu1dF6XABsYNwNmYJmDEmC5NIWrW5sTAR7B2eo5cPKX_GQrcr-H-ilxT8z5si8zdYZJtQcllUbFLNgTlQ5wawTCVNXuqkpZwhDuKp/s1168/image%20(8).jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1168&quot; data-original-width=&quot;784&quot; height=&quot;287&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhktHXp_kN6RrxSWmmgPd8x5Ut1LSLO0y23QDlyJRR3HpO13hEeUm3nMzRbyJxiVA5Zh7y7TOnFn7kAxIxzu1dF6XABsYNwNmYJmDEmC5NIWrW5sTAR7B2eo5cPKX_GQrcr-H-ilxT8z5si8zdYZJtQcllUbFLNgTlQ5wawTCVNXuqkpZwhDuKp/w193-h287/image%20(8).jpg&quot; width=&quot;193&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;p2&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s2&quot;&gt;Las primeras huellas de eclipses en las letras universales se confunden con el mito y la épica. En la &lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s4&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Odisea&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Odisea&quot;&gt;Odisea&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s2&quot;&gt;&lt;b&gt; &lt;/b&gt;de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Homero&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Homero&quot;&gt;Homero&lt;/a&gt; &lt;/b&gt;(Canto XX), el adivino &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Teocl%C3%ADmeno&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Teoclímeno&quot;&gt;Teoclímeno&lt;/a&gt; &lt;/b&gt;profetiza la inminente caída de los pretendientes de Penélope exclamando: &lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s4&quot; style=&quot;font-style: italic;&quot;&gt;&quot;¡El Sol se ha extinguido en el cielo y una penumbra infernal lo cubre todo!&quot;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s2&quot;&gt;. Astrónomos y filólogos modernos sugieren que esta cita alude al eclipse total registrado en las islas jónicas el 16 de abril del 1178 a.C.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s2&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Siglos más tarde, el poeta griego &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Arqu%C3%ADloco&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Arquíloco de Paros&quot;&gt;Arquíloco de Paros&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; inmortalizó en verso el eclipse del 648 a.C.: &lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s4&quot; style=&quot;font-family: inherit; font-style: italic;&quot;&gt;&quot;Nada hay en el mundo insospechado desde que Zeus hizo la noche en pleno mediodía&quot;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s2&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;. En este punto, el fenómeno astronómico trasciende la crónica histórica para convertirse en metáfora pura de la vulnerabilidad humana ante el cosmos.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Ya en la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Odisea&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Odisea&quot;&gt;Odisea&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Homero&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Homero&quot;&gt;Homero&lt;/a&gt; &lt;/b&gt;convierte la oscuridad repentina en presagio de la matanza de los pretendientes: el cielo se apaga justo antes de que &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Ulises&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Ulises&quot;&gt;Ulises&lt;/a&gt; &lt;/b&gt;ejecute su venganza, y los filólogos todavía debaten si el poeta describía un fenómeno real —algunos sitúan ese eclipse en el año 1178 antes de nuestra era— o si simplemente heredaba el lugar común que identificaba el sol apagado con la muerte inminente. Esa ecuación entre oscuridad y catástrofe atravesó los evangelios, donde la tiniebla que cubre la tierra en la crucifixión, según Lucas, fijó durante siglos la lectura teológica del fenómeno.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Resulta significativo que fuera &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Dante_Alighieri&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Dante Alighieri&quot;&gt;Dante&lt;/a&gt; &lt;/b&gt;quien, a comienzos del siglo XIV, torciera esa tradición: en el canto XXIX del Paraíso hace que Beatriz se burle de los predicadores que fabulan explicaciones sobre los eclipses y zanje, con una frase que roza la física antes de tiempo, que la luz simplemente se ocultó por sí misma. El eclipse deja de ser sólo augurio y empieza a ser objeto de conocimiento.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Esa tensión entre saber y asombro reaparece siglos después con un giro pragmático en &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Mark_Twain&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Mark Twain&quot;&gt;Mark Twain&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;: en &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Un_yanqui_en_la_corte_del_rey_Arturo&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Un yanqui en la corte del rey Arturo&quot;&gt;Un yanqui en la corte del rey Arturo&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, el protagonista salva la vida en la hoguera fingiendo controlar el sol gracias a que conoce de antemano la fecha exacta de un eclipse. La escena es también una sátira sobre la superstición y el poder de quien posee información que otros ignoran, un tema que la ciencia ficción retomaría décadas más tarde: en &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/2001:_Una_odisea_del_espacio&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;2001: Una odisea del espacio&quot;&gt;2001: una odisea del espacio&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Arthur_C._Clarke&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Arthur C. Clarke&quot;&gt;Arthur C. Clarke&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; convierte una alineación cósmica entre el sol, la luna y la tierra en el umbral de un salto evolutivo, actualizando el viejo lenguaje del presagio con vocabulario científico.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi2hmilSYXZRwBORLDR4jyW8uLbGFV59DCMj7QL4lCjhRthF0W5PAPGEZBHx8pVP_p6u-gpyO_6xjijyiURCIQDIBYk4iZiaV5ZgELEjv-AILB5D8hQS29XT-t0iDOzqTqFZLDiuhxBOt8XJSvjSTJ3q4FDSiGw7ukVql9aEsL4OT-CW8W6DW7F/s1168/image%20(7).jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1168&quot; data-original-width=&quot;784&quot; height=&quot;289&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi2hmilSYXZRwBORLDR4jyW8uLbGFV59DCMj7QL4lCjhRthF0W5PAPGEZBHx8pVP_p6u-gpyO_6xjijyiURCIQDIBYk4iZiaV5ZgELEjv-AILB5D8hQS29XT-t0iDOzqTqFZLDiuhxBOt8XJSvjSTJ3q4FDSiGw7ukVql9aEsL4OT-CW8W6DW7F/w194-h289/image%20(7).jpg&quot; width=&quot;194&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s2&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;En &lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s4&quot; style=&quot;font-family: inherit; font-style: italic;&quot;&gt;El rey Lear de &lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s2&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-weight: 700;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/William_Shakespeare&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;William Shakespeare&quot;&gt;William Shakespeare&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;, el conde de Gloucester vincula el colapso político de la obra con los eventos astronómicos: &lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s4&quot; style=&quot;font-family: inherit; font-style: italic;&quot;&gt;&quot;Estos últimos eclipses de Sol y Luna no nos presagian nada bueno&quot;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s2&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;. &lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s3&quot; style=&quot;font-family: inherit; font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/H._Rider_Haggard&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;H. Rider Haggard&quot;&gt;H. Rider Haggard&lt;/a&gt; &lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s2&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;en &lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s4&quot; style=&quot;font-family: inherit; font-style: italic;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Las_minas_del_rey_Salom%C3%B3n&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Las minas del rey Salomón&quot;&gt;Las minas del rey Salomón&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s2&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; (1885), una alineación astronómica permite a los exploradores salvar sus vidas frente a una tribu hostil, emulando la estratagema histórica usada por Cristóbal Colón en Jamaica en 1504.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El siglo XX añadió una dimensión que antes apenas existía: la experiencia vivida en primera persona. &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Virginia_Woolf&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Virginia Woolf&quot;&gt;Virginia Woolf&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; dejó en su diario, y luego en el ensayo &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/The_Sun_and_the_Fish&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;The Sun and the Fish (El sol y los peces)&quot;&gt;El sol y los peces (1928)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, el relato de un viaje nocturno hasta Yorkshire para presenciar el eclipse de 1927, convertido en una suerte de acontecimiento colectivo casi cinematográfico. &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Annie_Dillard&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Annie Dillard&quot;&gt;Annie Dillard&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; llevó ese impulso aún más lejos en su crónica &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Total_Eclipse_(essay)&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Total Eclipse (Eclipse total)&quot;&gt;Eclipse total (1982)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, escrita tras desplazarse hasta el &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Valle_de_Yakima&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Valle de Yakima&quot;&gt;valle de Yakima&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; en 1979: su texto insiste en que ver un eclipse total es una experiencia radicalmente distinta de cualquier cosa que se pueda saber de antemano sobre él, una lección de fenomenología pura.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;También la literatura latinoamericana encontró en el eclipse un símbolo político. En &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Los_recuerdos_del_porvenir&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Los recuerdos del porvenir&quot;&gt;Los recuerdos del porvenir&lt;/a&gt; (1963), &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Elena_Garro&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Elena Garro&quot;&gt;Elena Garro&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; tiñe el cielo de Ixtepec, el pueblo ficticio devastado por la Guerra Cristera, con una luz mortecina que subraya el fatalismo y la opresión de sus habitantes, fundiendo realismo mágico y memoria histórica en una de las novelas fundacionales de la narrativa mexicana moderna. &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Stephen_King&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Stephen King&quot;&gt;Stephen King&lt;/a&gt;,&lt;/b&gt; por su parte, devolvió el eclipse al terreno íntimo: en &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Dolores_Claiborne&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Dolores Claiborne&quot;&gt;Dolores Claiborne&lt;/a&gt; y &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/El_juego_de_Gerald&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;El juego de Gerald&quot;&gt;El juego de Gerald&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, ambas de 1992, la oscuridad de 1963 enmarca una liberación tan traumática como necesaria.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s2&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Revisitar los eclipses en los libros es celebrar la&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s3&quot; style=&quot;font-family: inherit; font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Interdisciplinariedad&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Interdisciplinariedad&quot;&gt;interdisciplinariedad&lt;/a&gt; entre la ciencia, la educación y la cultura&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s2&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;. Comprobar cómo la humanidad ha leído el cielo a lo largo de los siglos nos invita a observar el firmamento con la precisión del físico y el asombro renovado del poeta.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
  
  &lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p lang=&quot;es&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;🌑📚 ¿Qué ocurre cuando el cielo se oscurece y la literatura mira hacia arriba? Desde Homero hasta la narrativa contemporánea, los &lt;a href=&quot;https://x.com/hashtag/eclipses?src=hash&amp;amp;ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;#eclipses&lt;/a&gt; han sido presagio, metáfora, símbolo de muerte y renacimiento, imagen del misterio y estímulo para la imaginación. &lt;a href=&quot;https://t.co/mVNRd9M3qy&quot;&gt;https://t.co/mVNRd9M3qy&lt;/a&gt;… &lt;a href=&quot;https://t.co/7ynucHQcSX&quot;&gt;pic.twitter.com/7ynucHQcSX&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;&amp;mdash; Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://x.com/agirregabiria/status/2087427813406068808?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;August 12, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async src=&quot;https://platform.x.com/widgets.js&quot; charset=&quot;utf-8&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/08/eclipses-en-la-literatura-desde-homero.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://img.youtube.com/vi/OxEc0tPviP4/default.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-3367350306204637782</guid><pubDate>Sun, 09 Aug 2026 14:38:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-08-12T17:01:20.965+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">astronomía</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">ciencia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">eclipse2026</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">nietos</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">pilar de la horadada</category><title>Construye una cámara estenopeica para el eclipse solar</title><description>&lt;center&gt;&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/bbUGTV3jGaY?si=MgDAueLM_WXL_KP2&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;
  
  &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/search/label/eclipse2026&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Ya hemos escrito sobre el eclipse (posts)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; que viviremos el &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;12 de agosto de 2026&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;&amp;nbsp;que será &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;total en buena parte de la Península&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;, aunque no en toda ella. Desde &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;Mil Palmeras, en Pilar de la Horadada (Alicante)&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;, el eclipse será parcial, pero extraordinariamente profundo: la Luna llegará a ocultar aproximadamente el &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;98,2 % del diámetro solar&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 12px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;Mañana haremos un ensayo general para&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;buscar antes del eclipse un lugar con visión completamente abierta hacia el oeste-noroeste&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;. Hoy mostraremos cómo construir una&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/C%C3%A1mara_estenopeica&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;cámara estenopeica&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-style: italic;&quot;&gt;pinhole projector). &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Es la mejor opción para no mirar directamente al Sol: se proyecta su imagen sobre una superficie.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhz3OT6rH1f1k1JSHEHJsoSC6BsKCLADmtyM1QnMPXoiSR30l8pEO0unUGEZ6BbQXZXboSM899fzD14q8CjUrx0bGeEIwEWuo-GSBdVLfuACY7S9cDxTB1XK4wvTHr23YA51_60j8qvj51U8R8IrRqSIrqCwFCLO9cHPnqF2ODjNzIZKpwsB_BK/s412/55456165462_0f7f8fdd71_o.png&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;407&quot; data-original-width=&quot;412&quot; height=&quot;193&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhz3OT6rH1f1k1JSHEHJsoSC6BsKCLADmtyM1QnMPXoiSR30l8pEO0unUGEZ6BbQXZXboSM899fzD14q8CjUrx0bGeEIwEWuo-GSBdVLfuACY7S9cDxTB1XK4wvTHr23YA51_60j8qvj51U8R8IrRqSIrqCwFCLO9cHPnqF2ODjNzIZKpwsB_BK/w195-h193/55456165462_0f7f8fdd71_o.png&quot; width=&quot;195&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 12px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;&lt;b&gt;Materiales&lt;/b&gt;:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Una caja de cartón alargada o tubo.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Papel de aluminio.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Una hoja de papel blanco.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Cinta adhesiva.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Un alfiler, aguja o clavo.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Tijeras.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Opcionalmente, cartulina negra para mejorar el contraste.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 12px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-kerning: none;&quot;&gt;Se realiza un pequeño orificio circular en el aluminio y se coloca este como abertura en un extremo de la caja. En el extremo opuesto se sitúa la pantalla blanca. &lt;/span&gt;&lt;span face=&quot;TimesNewRomanPS-BoldMT&quot; style=&quot;font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;Cuanto mayor sea la distancia entre el agujero y la pantalla, mayor será la imagen proyectada&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-kerning: none;&quot;&gt;, aunque también puede disminuir su luminosidad.&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 12px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-kerning: none;&quot;&gt;Durante el eclipse, se orienta la abertura hacia el Sol &lt;/span&gt;&lt;span face=&quot;TimesNewRomanPS-BoldMT&quot; style=&quot;font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;sin mirar por ella&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-kerning: none;&quot;&gt; y se observa la pequeña imagen luminosa proyectada sobre el papel. La silueta circular del Sol se transformará progresivamente en una figura creciente, siguiendo el avance de la Luna.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La NASA recomienda precisamente los métodos indirectos, como el proyector estenopeico, durante las fases parciales.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjyrqwKY8yY3KbEAnnjkRvs3WszzhloG9j9ZsH4rwsmo-5rginsIZnVni9VDbnXRcfMkHLW2TkEfWQKxiC722Z8TfPGCrjdyEndaHw2iX3NwvIjixvtJRAhVWuYbFhxeFrVtPZjJn4Q8exKywiwC65l_6ZWWAxS26_jQCl1NGjxeWrn2VPZrLSa/s578/JJQHM4AAHNDSFHXIYPI6G2OLFU.png&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;539&quot; data-original-width=&quot;578&quot; height=&quot;191&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjyrqwKY8yY3KbEAnnjkRvs3WszzhloG9j9ZsH4rwsmo-5rginsIZnVni9VDbnXRcfMkHLW2TkEfWQKxiC722Z8TfPGCrjdyEndaHw2iX3NwvIjixvtJRAhVWuYbFhxeFrVtPZjJn4Q8exKywiwC65l_6ZWWAxS26_jQCl1NGjxeWrn2VPZrLSa/w205-h191/JJQHM4AAHNDSFHXIYPI6G2OLFU.png&quot; width=&quot;205&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 14px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;Una experiencia perfecta para aprender.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;La&amp;nbsp;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/C%C3%A1mara_estenopeica&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;cámara estenopeica&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&amp;nbsp;tiene además un enorme valor pedagógico. Permite explicar simultáneamente &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;óptica, geometría, astronomía y movimiento aparente del cielo&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Puede convertirse en un pequeño experimento familiar: anotar cada cinco minutos la forma de la imagen solar, fotografiar la proyección y comparar posteriormente la secuencia. Incluso varios observadores pueden utilizar agujeros de diferentes tamaños para comprobar cómo cambia la imagen proyectada.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;No hace falta una cámara sofisticada para comprender la geometría de un eclipse: basta un agujero diminuto, una pantalla y la enorme escala del sistema Sol-Tierra-Luna.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 14px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;Protección ocular: la regla que no admite excepciones.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;El aspecto fundamental es la seguridad. &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;Nunca hay que mirar directamente al Sol durante las fases parciales&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;, ni siquiera cuando queda solamente una pequeña fracción de su superficie descubierta.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;Las gafas de sol convencionales no sirven. Tampoco sirven radiografías, cristales ahumados, negativos fotográficos, CDs ni filtros improvisados. Para observación directa deben utilizarse &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;gafas o visores solares específicamente diseñados para eclipses y conformes con ISO 12312-2&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 12px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-kerning: none;&quot;&gt;La &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/C%C3%A1mara_estenopeica&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;cámara estenopeica&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; evita precisamente este riesgo porque la observación es &lt;/span&gt;&lt;span face=&quot;TimesNewRomanPS-BoldMT&quot; style=&quot;font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;indirecta&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-kerning: none;&quot;&gt;. Es una magnífica alternativa para niños y para actividades educativas.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;En &lt;b&gt;Mil Palmeras&lt;/b&gt; no veremos la corona solar de la totalidad, pero sí podremos contemplar algo casi tan fascinante: &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt;un eclipse del 98 % sobre el Mediterráneo, proyectado por una cámara estenopeica construida con nuestras propias manos&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
  
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/08/construye-una-camara-estenopeica-para.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://img.youtube.com/vi/bbUGTV3jGaY/default.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-2211820371734910822</guid><pubDate>Sat, 08 Aug 2026 21:25:57 +0000</pubDate><atom:updated>2026-08-08T23:28:05.015+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">conmemoraciones</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">filosofía</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">libros</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">matemáticas</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">stem</category><title>8/8: Día del Infinito, celebrado en matemáticas y literatura</title><description>&lt;center&gt;
  
  &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEivwoywvy44uRxlbkR9kXelV6EhvzbNb3MP2H0FwtxGWBHRAIRmREtZYXHqjILNPEDy9KtqRuA5mzsFMjIa3YqGl6pNu4mzcjQ8YrIsI6F0ZLtoewz932n-gzE8Q60KPWXDHUhM1KcOGU_wWJWfOyCj7JVLWNe94hesjYQrYu8exCWRLCR4yRBw/s1536/9ecdda25-c56a-4c60-a9c4-33043a062a0b%20(1).png&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1024&quot; data-original-width=&quot;1536&quot; height=&quot;250&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEivwoywvy44uRxlbkR9kXelV6EhvzbNb3MP2H0FwtxGWBHRAIRmREtZYXHqjILNPEDy9KtqRuA5mzsFMjIa3YqGl6pNu4mzcjQ8YrIsI6F0ZLtoewz932n-gzE8Q60KPWXDHUhM1KcOGU_wWJWfOyCj7JVLWNe94hesjYQrYu8exCWRLCR4yRBw/w376-h250/9ecdda25-c56a-4c60-a9c4-33043a062a0b%20(1).png&quot; width=&quot;376&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: left;&quot;&gt;El calendario, tan afecto a las conmemoraciones improvisadas, ha decidido que hoy, &lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;font-family: inherit; text-align: left;&quot;&gt;&lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Infinito&quot;&gt;8 de agosto, sea el Día del Infinito&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: left;&quot;&gt;. Conviene decirlo con la prudencia que exige la honestidad: no hay detrás ninguna resolución de la ONU ni acuerdo alguno de sociedad matemática internacional que respalde la fecha. Se trata, según cuentan quienes han rastreado su origen, de una ocurrencia surgida hacia 1987 de un filósofo y poeta neoyorquino, &lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;font-family: inherit; text-align: left;&quot;&gt;&lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Jean-Pierre_Ady_Fenyo&quot;&gt;Jean-Pierre Ady Fenyo&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: left;&quot;&gt;, que propuso dedicar ese día a pensar, crear y filosofar libremente sobre lo ilimitado. La gracia reside en la geometría: un 8 tumbado sobre su eje dibuja exactamente la &lt;/span&gt;&lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Lemniscata&quot; style=&quot;font-family: inherit; text-align: left;&quot;&gt;&lt;b&gt;lemniscata&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: left;&quot;&gt;, el símbolo ∞ que el matemático inglés &lt;/span&gt;&lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/John_Wallis&quot; style=&quot;font-family: inherit; text-align: left;&quot;&gt;&lt;b&gt;John Wallis&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: left;&quot;&gt; introdujo en 1655 para representar la idea de infinito. Ocho del ocho, pues, como un guiño visual que la aritmética convierte en emblema.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhh-NxkA9xm-EAxCqREA-xiPn_p6PXB0LJ_wJ9dAsDjXtKENywHRW4eR2H8ikYol2wkMKerMNBhvLYS-Sf7m_tTs1W40SvzRgbjFTDwg1Ih5kF98alB6iF9z3t09aJEEM4dTki4UiCx_VWfrWQd0IRXy9cW6yqZO9lurpoFIKUUd6eXy2IR54D4/s2048/dia_del_infinito_poster.webp&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;2048&quot; data-original-width=&quot;1152&quot; height=&quot;320&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhh-NxkA9xm-EAxCqREA-xiPn_p6PXB0LJ_wJ9dAsDjXtKENywHRW4eR2H8ikYol2wkMKerMNBhvLYS-Sf7m_tTs1W40SvzRgbjFTDwg1Ih5kF98alB6iF9z3t09aJEEM4dTki4UiCx_VWfrWQd0IRXy9cW6yqZO9lurpoFIKUUd6eXy2IR54D4/s320/dia_del_infinito_poster.webp&quot; width=&quot;180&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=&quot;font-claude-response-body break-words whitespace-normal&quot; data-sourcepos=&quot;3:1-3:1111;913-2023&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Que la efeméride sea de origen informal no resta interés al motivo que celebra. Pocas nociones han inquietado tanto a la razón humana como el infinito, y pocas han exigido un trabajo intelectual tan arduo para ser domesticadas sin perder su vértigo. Aristóteles ya distinguió entre un infinito potencial —el de la serie de los números naturales, que siempre admite un paso más— y un infinito actual, dado de una vez, que su lógica prefería evitar. Hubo que esperar a finales del siglo XIX para que &lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Georg_Cantor&quot;&gt;&lt;b&gt;Georg Cantor&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; demostrara que existen infinitos de distinto tamaño: el infinito numerable de los naturales y los enteros, y el infinito no numerable, estrictamente mayor, de los números reales. La imagen del &lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Paradoja_del_Gran_Hotel_de_Hilbert&quot;&gt;&lt;b&gt;Hotel de Hilbert&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; —un hotel con infinitas habitaciones, todas ocupadas, capaz sin embargo de alojar a un huésped más con solo desplazar a cada inquilino a la habitación siguiente— sigue siendo la mejor invitación pedagógica a ese territorio donde la intuición cotidiana deja de servir de guía.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=&quot;font-claude-response-body break-words whitespace-normal&quot; data-sourcepos=&quot;5:1-5:1375;2025-3399&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La filosofía ha tratado el infinito con una mezcla de fascinación y cautela. &lt;b&gt;&lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Baruch_Spinoza&quot;&gt;Spinoza&lt;/a&gt; &lt;/b&gt;situó en el centro de su sistema una sustancia infinita, causa de sí misma, que se manifiesta en infinitos atributos de los cuales solo conocemos dos, el pensamiento y la extensión: un infinito que no está en otro lugar, sino que es la textura misma de lo real. &lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Miguel_de_Unamuno&quot;&gt;&lt;b&gt;Unamuno&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, en cambio, convirtió el infinito en una herida: el ansia de pervivencia sin término, esa «hambre de inmortalidad» que recorre Del sentimiento trágico de la vida, nace precisamente de la conciencia de que somos finitos y de que no logramos resignarnos del todo a serlo.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiYigWmthCg3HzrAKLB793vlw7vBBve-WbeTQtabM8YBAREQZfjJZD1GTDMc5_Ob1QDsJpPruNlRv5Mf5s2TbYnaEkNjYqZtqXLCEsfKEp1lA30YoQgIUoRz4Bz0fqhl2zxnS4W0dW68sNoOl9QJyZgu9EI2Lu925-jS_gTGhFvK2ct1pfLPgiC/s1376/Gemini_Generated_Image_n0y2mfn0y2mfn0y2.png&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1376&quot; data-original-width=&quot;768&quot; height=&quot;320&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiYigWmthCg3HzrAKLB793vlw7vBBve-WbeTQtabM8YBAREQZfjJZD1GTDMc5_Ob1QDsJpPruNlRv5Mf5s2TbYnaEkNjYqZtqXLCEsfKEp1lA30YoQgIUoRz4Bz0fqhl2zxnS4W0dW68sNoOl9QJyZgu9EI2Lu925-jS_gTGhFvK2ct1pfLPgiC/s320/Gemini_Generated_Image_n0y2mfn0y2mfn0y2.png&quot; width=&quot;179&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=&quot;font-claude-response-body break-words whitespace-normal&quot; data-sourcepos=&quot;7:1-7:497;3401-3897&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La literatura ha sabido narrar lo que la lógica solo puede demostrar. &lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Bernardo_Atxaga&quot;&gt;&lt;b&gt;Bernardo Atxaga&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, en &lt;b&gt;&lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Obabakoak&quot;&gt;Obabakoak&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, construye relatos dentro de relatos que se remiten unos a otros como si buscaran, sin decirlo, esa misma lemniscata: un recorrido que vuelve siempre sobre sí mismo sin cerrarse del todo. Algo semejante persiguió &lt;b&gt;&lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Jorge_Luis_Borges&quot;&gt;Borges&lt;/a&gt; &lt;/b&gt;con su &lt;b&gt;&lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/La_biblioteca_de_Babel&quot;&gt;Biblioteca de Babel&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, catálogo imposible de todos los libros posibles.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=&quot;font-claude-response-body break-words whitespace-normal&quot; data-sourcepos=&quot;9:1-9:431;3899-4329&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Así que este 8/8, más allá de la broma numerológica y de los «portales astrales» con que algunos lo han decorado esta semana, deja una lección aprovechable: el infinito no es solo un número muy grande, sino una pregunta que &lt;b&gt;&lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Matem%C3%A1ticas&quot;&gt;las matemáticas&lt;/a&gt;, &lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Filosof%C3%ADa&quot;&gt;la filosofía&lt;/a&gt; y &lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Literatura&quot;&gt;la literatura&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; llevan siglos formulando, sin agotarla jamás. Celebrarl&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;o un día al año, aunque sea por capricho de un poeta neoyorquino de 1987, no parece mal punto de partida.&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p data-path-to-node=&quot;10&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;10&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Una oportunidad &lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Did%C3%A1ctica&quot;&gt;didáctica&lt;/a&gt; en el &lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Aula&quot;&gt;aula&lt;/a&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Desde una perspectiva pedagógica, la celebración del 8 de agosto brinda un pretexto didáctico valioso. La enseñanza de las disciplinas &lt;b&gt;&lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Educaci%C3%B3n_STEM&quot;&gt;STEM&lt;/a&gt; (ciencia, tecnología, ingeniería y matemáticas)&lt;/b&gt; sufre a menudo de un exceso de mecanicismo que desconecta las herramientas operativas de sus implicaciones conceptuales. Discutir el infinito en el aula permite tender puentes inmediatos entre el cálculo algebraico y la reflexión humanística.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p data-path-to-node=&quot;12&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Interrogar a los estudiantes sobre si existen más números enteros que números pares (&lt;b&gt;&lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Paradoja_del_Gran_Hotel_de_Hilbert&quot;&gt;la paradoja del hotel de Hilbert&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;) o utilizar fragmentos literarios para introducir nociones de límites y series no solo estimula el pensamiento abstracto, sino que derriba la división artificial entre ciencias y letras. Utilizar el 8/8 como hito simbólico invita a recordar que la búsqueda del saber es un continuo tan vasto y dinámico como el símbolo que hoy se celebra.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/08/88-dia-del-infinito-celebrado-en.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEivwoywvy44uRxlbkR9kXelV6EhvzbNb3MP2H0FwtxGWBHRAIRmREtZYXHqjILNPEDy9KtqRuA5mzsFMjIa3YqGl6pNu4mzcjQ8YrIsI6F0ZLtoewz932n-gzE8Q60KPWXDHUhM1KcOGU_wWJWfOyCj7JVLWNe94hesjYQrYu8exCWRLCR4yRBw/s72-w376-h250-c/9ecdda25-c56a-4c60-a9c4-33043a062a0b%20(1).png" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-6959268456390053105</guid><pubDate>Fri, 07 Aug 2026 20:22:44 +0000</pubDate><atom:updated>2026-08-07T22:29:28.653+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">aprendizaje</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">felicidad</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">matemáticas</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">Mayores</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">psicología</category><title>Cómo frenar el tiempo con la Ley de Paul Janet</title><description>&lt;center&gt;&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/DeLlhhoLoEY?si=QNEWtDFzPcb8a3F8&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;
  &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Paul_Janet_(fil%C3%B3sofo)&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;b style=&quot;font-weight: bold; text-align: left;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://pijamasurf.com/2015/07/por-que-a-los-7-anos-de-edad-la-mitad-de-tu-experiencia-de-vida-podria-ya-haber-terminado/&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;La ley de la proporción de Paul Janet&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt; nos explica por qué vuelan los años según tenemos más edad. Todos hemos sentido la misma paradoja: los veranos de la infancia se dilataban como si no fueran a terminar nunca, mientras que los años de la madurez se suceden con una velocidad que a menudo desconcierta. No es solo nostalgia ni un efecto de la memoria selectiva: la psicología lleva más de un siglo intentando explicar por qué el tiempo, siendo objetivamente idéntico, se percibe de forma tan distinta según la edad. La respuesta más influyente sigue siendo la que formuló en 1877 &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Paul_Janet_(fil%C3%B3sofo)&quot; rel=&quot;noopener&quot; style=&quot;font-weight: bold; text-align: left;&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;el filósofo francés Paul Janet&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-weight: bold; text-align: left;&quot;&gt;, conocida hoy como la&lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Paul_Janet_(fil%C3%B3sofo)#Pensamiento&quot; rel=&quot;noopener&quot; style=&quot;font-weight: bold; text-align: left;&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt; ley de Janet o teoría proporcional del tiempo.&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-weight: bold; text-align: left;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEij7CZuvlZF03HqLC8QxW75Y8J_my-HVGnJE5kfg8xQ4u3s7ju5idMSDn3r2ZlFIMeQnKd-GtRgjbKyvnWShyphenhyphen4VW2g-jux5_wcgTJJGuvN3I4XNgDGewUPcJ0gIn0jNJmAhHIwRfXoJuodVdg2yjGM3lSsAhsyx1R6_LNapAgQc60v2FTKsWU4h/s547/imagesgg.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;547&quot; data-original-width=&quot;365&quot; height=&quot;254&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEij7CZuvlZF03HqLC8QxW75Y8J_my-HVGnJE5kfg8xQ4u3s7ju5idMSDn3r2ZlFIMeQnKd-GtRgjbKyvnWShyphenhyphen4VW2g-jux5_wcgTJJGuvN3I4XNgDGewUPcJ0gIn0jNJmAhHIwRfXoJuodVdg2yjGM3lSsAhsyx1R6_LNapAgQc60v2FTKsWU4h/w170-h254/imagesgg.jpg&quot; width=&quot;170&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;La intuición de Janet es sencilla y, precisamente por ello, poderosa: la duración subjetiva de un periodo depende de la proporción que ese periodo representa respecto al conjunto de la vida ya vivida. &lt;b&gt;Un año, para un niño de cinco años, equivale a una quinta parte de toda su existencia consciente&lt;/b&gt;; ese mismo año, para alguien de cincuenta, apenas supone un dos por ciento del total. La aritmética explica así la sensación, tan compartida como difícil de razonar, de que el tiempo se comprime a medida que envejecemos: no cambia el reloj, cambia la fracción que cada nuevo tramo representa dentro del total acumulado.&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Conviene situar al autor de esta idea. &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Paul_Janet_(fil%C3%B3sofo)&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Paul Alexandre René Janet&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; nació y murió en &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Par%C3%ADs&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;París&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, entre 1823 y 1899, y fue una de las figuras centrales del espiritualismo francés, la corriente idealista que dominó la filosofía académica del país durante buena parte del siglo XIX. Formado en la École Normale Supérieure bajo la tutela de &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Victor_Cousin&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Victor Cousin&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, y a través de él heredero de ciertos ecos hegelianos, enseñó filosofía moral en Bourges y Estrasburgo, lógica en el liceo Louis-le-Grand y ocupó desde 1864 la cátedra de filosofía de la Sorbona, además de ser miembro de la Academia de Ciencias Morales y Políticas. Entre su obra destacan La familia, El materialismo contemporáneo —una crítica al reduccionismo biológico del &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Ludwig_B%C3%BCchner&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;doctor Büchner&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;— y Los maestros del pensamiento moderno. Fue, además, maestro de un joven &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Henri_Bergson&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Henri Bergson&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, que acabaría construyendo, en las antípodas de su profesor, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Duraci%C3%B3n_(filosof%C3%ADa)&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;una filosofía del tiempo vivido, la &lt;i&gt;durée&lt;/i&gt;&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, irreductible a cualquier medida o proporción aritmética: donde Janet cuantifica, Bergson insiste en que el tiempo interior no se deja trocear.&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Conviene también no confundirlo con su sobrino, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Pierre_Janet&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Pierre Janet&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, el psiquiatra que unas décadas después sentaría las bases de la psicología dinámica y del estudio de la disociación. Tío y sobrino comparten apellido y un interés común por la vida interior, pero pertenecen a generaciones y disciplinas distintas: uno filósofo de gabinete, el otro clínico de hospital.&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgHX4psCY0A6uhoYq_JNDtW40OCzC5Aq-Tzv-TlMDVeDb8O-WBE6wk7bPMteNRRyvYFUINWgMMAkenV530HBWjWiSk2PHFUJO9CKg_g21wRrNQyhlaLWad1sqblr4GVtZxsedZMFjBnoIBiNu5jByN-3gygZBDwjSmGn7KA8zcjEiFZl01Dbnnr/s1312/Gemini_Generated_Image_kytk1vkytk1vkytk.png&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;813&quot; data-original-width=&quot;1312&quot; height=&quot;228&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgHX4psCY0A6uhoYq_JNDtW40OCzC5Aq-Tzv-TlMDVeDb8O-WBE6wk7bPMteNRRyvYFUINWgMMAkenV530HBWjWiSk2PHFUJO9CKg_g21wRrNQyhlaLWad1sqblr4GVtZxsedZMFjBnoIBiNu5jByN-3gygZBDwjSmGn7KA8zcjEiFZl01Dbnnr/w368-h228/Gemini_Generated_Image_kytk1vkytk1vkytk.png&quot; width=&quot;368&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;La idea de Janet no quedó confinada a la filosofía académica. &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/William_James&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;William James&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; la recogió en 1890 en sus Principios de psicología, y desde entonces la investigación empírica —cuestionarios generacionales, experimentos de estimación de intervalos— ha corroborado que las personas mayores tienden a subestimar la duración de los lapsos breves respecto a los jóvenes. Otros autores, como &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Paul_Fraisse&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Paul Fraisse&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, matizarían después que la densidad de novedad y atención también modula esa sensación: los días cargados de experiencias nuevas se recuerdan más largos, mientras que la rutina los comprime.&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Ahí reside, quizá, la lección más útil para quien se ocupa de la felicidad y la educación: si el tiempo se dilata con la novedad y se contrae con la repetición, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Aprendizaje_a_lo_largo_de_la_vida&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;cultivar el aprendizaje, la curiosidad y la atención&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; a lo largo de la vida no es solo una virtud pedagógica, sino una forma modesta de resistencia frente a la aceleración que Janet describió. Como intuyó &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Jos%C3%A9_Ortega_y_Gasset&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Ortega y Gasset&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, vivir bien exige no dejar de interrogar la propia circunstancia; frente al tiempo que se acelera, la respuesta filosófica más antigua sigue siendo la más eficaz: prestar atención.&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;/p&gt;
  
  &lt;blockquote cite=&quot;https://www.tiktok.com/@hondondelosfrailes/video/7670934539040034070&quot; class=&quot;tiktok-embed&quot; data-video-id=&quot;7670934539040034070&quot; style=&quot;max-width: 605px; min-width: 325px;&quot;&gt; &lt;section&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/@hondondelosfrailes?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;@hondondelosfrailes&quot;&gt;@hondondelosfrailes&lt;/a&gt; El filósofo francés Paul Janet propuso en el siglo XIX la teoría proporcional del tiempo, también conocida como la ley de Janet. Esta idea explica que percibimos el paso de los años de forma relativa: cada nuevo año representa una fracción cada vez más pequeña de nuestra vida total ya vivida... &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/tiempo?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;tiempo&quot;&gt;#tiempo&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/laleydejanet?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;laleydejanet&quot;&gt;#laleydejanet&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/pauljanet?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;pauljanet&quot;&gt;#pauljanet&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/france?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;france&quot;&gt;#france&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/viral?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;viral&quot;&gt;#viral&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/music/sonido-original-7670934565409573654?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;♬ sonido original - Alberto Perez&quot;&gt;♬ sonido original - Alberto Perez&lt;/a&gt; &lt;/section&gt; &lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; src=&quot;https://www.tiktok.com/embed.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/08/como-frenar-el-tiempo-con-la-ley-de.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://img.youtube.com/vi/DeLlhhoLoEY/default.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-2667762304488920859</guid><pubDate>Thu, 06 Aug 2026 20:42:12 +0000</pubDate><atom:updated>2026-08-07T14:19:19.647+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">belleza</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">cine</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">Italia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">Mayores</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">twitter</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">Vejez</category><title>Umberto D. (1952): La dignidad silenciosa del neorrealismo</title><description>&lt;center&gt;&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;315&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/4DeW3_wXxDU?si=G0ofZCegz4Mexz2P&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;560&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;

  &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Umberto_D.&quot;&gt;&lt;b&gt;Umberto D.&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, dirigida por &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Vittorio_De_Sica&quot;&gt;&lt;b&gt;Vittorio De Sica&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&amp;nbsp;(&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/search?q=De+Sica&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;otros posts&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;) en 1952, cierra con extraña sobriedad el ciclo del &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Neorrealismo_italiano&quot;&gt;&lt;b&gt;neorrealismo italiano&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; que había arrancado con &lt;em&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Roma,_ciudad_abierta&quot;&gt;&lt;b&gt;Roma, ciudad abierta&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;/em&gt; y alcanzado su cénit con &lt;em&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Ladr%C3%B3n_de_bicicletas&quot;&gt;&lt;b&gt;Ladrón de bicicletas&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;/em&gt;. Según contó en su día el crítico &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Robert_Osborne&quot;&gt;&lt;b&gt;Robert Osborne&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, ésta fue siempre la película favorita de De Sica dentro de su propia filmografía, la más personal y también la peor recibida por el público de su tiempo. Su ambición no era narrar sucesos extraordinarios, sino revelar la belleza oculta en los gestos mínimos de la vida diaria: contar unas monedas, dar de comer a un perro, fingir fiebre para no ser expulsado de una habitación alquilada.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEg4jQSs0tYi6Hzq_pQT_Yk76teSv18QkDsTfbTkfFWKFPrMH7oKOA2azo5z5o2hKH_hlJXe5CuoGe1UoxhVOnh77LwmtsAkF39e0IU2nvYae2Uq290tKPDPozrpB8vdGSye-qQCApeqb9zCnTTc9YaQBdnjADKMewMdFFOk8_sMNIxKBbsw2Kcv/s418/imageserer.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;418&quot; data-original-width=&quot;300&quot; height=&quot;245&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEg4jQSs0tYi6Hzq_pQT_Yk76teSv18QkDsTfbTkfFWKFPrMH7oKOA2azo5z5o2hKH_hlJXe5CuoGe1UoxhVOnh77LwmtsAkF39e0IU2nvYae2Uq290tKPDPozrpB8vdGSye-qQCApeqb9zCnTTc9YaQBdnjADKMewMdFFOk8_sMNIxKBbsw2Kcv/w176-h245/imageserer.jpg&quot; width=&quot;176&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El guion, escrito por &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Cesare_Zavattini&quot;&gt;&lt;b&gt;Cesare Zavattini&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; —teórico principal del neorrealismo y candidato al Óscar por este trabajo—, lleva hasta sus últimas consecuencias la técnica del &lt;em&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Cesare_Zavattini#Teor%C3%ADa_del_pedinamento&quot;&gt;&lt;b&gt;pedinamento&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;/em&gt;: cada acción se descompone en fragmentos cada vez más pequeños, sin elipsis que alivien el tiempo real de la miseria. Esa dilatación morosa, que a algunos coetáneos les pareció excesiva, es hoy considerada la aportación más radical de la película al lenguaje del cine realista.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Frente a la cámara, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Carlo_Battisti&quot;&gt;&lt;b&gt;Carlo Battisti&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; —catedrático de gramática comparada en la &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Universidad_de_Florencia&quot;&gt;&lt;b&gt;Universidad de Florencia&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, sin experiencia actoral previa ni posterior— compone un &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Umberto_D.&quot;&gt;&lt;b&gt;Umberto Domenico Ferrari&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; de contención admirable: un funcionario jubilado que sobrevive con una pensión miserable en la Roma de posguerra. Le acompañan &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Maria_Pia_Casilio&quot;&gt;&lt;b&gt;Maria Pia Casilio,&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; en el papel de la joven criada María, embarazada y tan desamparada como él pese a su juventud, y &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Lina_Gennari&quot;&gt;&lt;b&gt;Lina Gennari&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, como la casera Antonia Belloni, cuya codicia empuja a Umberto hacia el desahucio. El verdadero coprotagonista, sin embargo, es &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Umberto_D.&quot;&gt;&lt;b&gt;Flike&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, el pequeño perro que constituye el único afecto incondicional que le queda al anciano.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiELGoXTC4PX-n0_D-28YkriNPYrPpTzbKLNumMo1N_UvG8dKzrbrka5JzPA1g0WXrl39c3Im1EchbWF4E3YdS17i0QV4HlUx-CC62rhnvCu7QdP4aYniqQVtSlawu35jkmegOgwhYj3swUDRTXnm_XvWP4CGbgX2_2EpKFccUIU1W-jx0t1_Ix/s1000/Umberto_D-113681447-large.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1000&quot; data-original-width=&quot;711&quot; height=&quot;239&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiELGoXTC4PX-n0_D-28YkriNPYrPpTzbKLNumMo1N_UvG8dKzrbrka5JzPA1g0WXrl39c3Im1EchbWF4E3YdS17i0QV4HlUx-CC62rhnvCu7QdP4aYniqQVtSlawu35jkmegOgwhYj3swUDRTXnm_XvWP4CGbgX2_2EpKFccUIU1W-jx0t1_Ix/w170-h239/Umberto_D-113681447-large.jpg&quot; width=&quot;170&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La trama sigue los últimos y desesperados intentos de Umberto por reunir el dinero del alquiler, su breve estancia hospitalaria, la tentación del suicidio y, en un desenlace que evita cualquier consuelo fácil, su reencuentro con Flike en un parque romano donde ambos, hombre y perro, quedan suspendidos entre la vida y el abandono.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Lo que distingue a &lt;em&gt;Umberto D.&lt;/em&gt; de buena parte del melodrama social de su época es precisamente su negativa a la lágrima fácil. De Sica y Zavattini construyen una tragedia contenida, casi pudorosa, que recuerda —salvando las distancias— a aquel sentimiento trágico de la vida del que hablara Unamuno: la conciencia lúcida de la propia finitud sin renunciar por ello a la dignidad. La película fue seleccionada en el &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Festival_de_Cannes&quot;&gt;&lt;b&gt;Festival de Cannes&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; de 1952, obtuvo el premio a la mejor película en lengua no inglesa del Círculo de Críticos de Nueva York y en 2005 la revista &lt;em&gt;Time&lt;/em&gt; la incluyó entre las cien mejores de la historia del cine.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Setenta y tantos años después, su retrato de &lt;b&gt;la vejez solitaria y la precariedad de las pensiones&lt;/b&gt; no ha perdido vigencia: sigue siendo, quizá, el examen de conciencia más incómodo que el cine ha dedicado jamás a cómo tratamos a quienes ya no producen.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
  
  &lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p dir=&quot;ltr&quot; lang=&quot;es&quot;&gt;Los horrores de la guerra son evocados en &quot;Umberto D.&quot; (1952), de Vittorio De Sica, de manera tan desgarradora como sutil: Umberto busca de su mascota perdida en una perrera, medio campo de concentración y de exterminio, un lugar que hace estremecer al desdichado protagonista... &lt;a href=&quot;https://t.co/lzdDi2f3p2&quot;&gt;pic.twitter.com/lzdDi2f3p2&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;— 𝑨𝒏𝒕𝒐𝒏𝒊𝒐 𝑱𝒐𝒔é 𝑵𝒂𝒗𝒂𝒓𝒓𝒐 🎬📚🏴‍☠️ (@AJNavarro9) &lt;a href=&quot;https://x.com/AJNavarro9/status/1911814130472014293?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;April 14, 2025&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;https://platform.x.com/widgets.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;

&lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/08/umberto-d-1952-la-dignidad-silenciosa.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://img.youtube.com/vi/4DeW3_wXxDU/default.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-4821537796864623426</guid><pubDate>Wed, 05 Aug 2026 20:14:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-08-06T22:14:08.944+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">Acertijo</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">ajedrez</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">historia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">Mateo</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">metáforas</category><title>Posición Saavedra: La subpromoción más célebre del ajedrez</title><description>&lt;center&gt;&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;315&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/u9ILj0wTuzA?si=soAWXLHB6KUe-GtF&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;&lt;br /&gt;
  
 &lt;p data-end=&quot;509&quot; data-start=&quot;73&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span&gt;&lt;span style=&quot;background-color: white; color: #444444; text-align: justify;&quot;&gt;A petición de nuestro nieto &lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;background-color: white; color: #444444; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/search/label/Mateo&quot; style=&quot;color: #0058cd; text-decoration: none;&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Mateo&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;background-color: white; color: #444444; text-align: justify;&quot;&gt;, seguimos analizando &lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;background-color: white; color: #444444; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/search/label/ajedrez&quot; style=&quot;color: #0058cd; text-decoration: none;&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;temas de ajedrez&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;background-color: white; color: #444444; text-align: justify;&quot;&gt;. Hoy nos detendremos en &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-weight: bold; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Posici%C3%B3n_Saavedra&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;La Posición Saavedra (1895)&lt;/a&gt;: &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Un&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&amp;nbsp;finl de ajedrez que cambió la teoría&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: left;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-weight: bold; text-align: justify;&quot;&gt;. &lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s3&quot; style=&quot;font-family: inherit; font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Autor&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Autores:&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s1&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Georges_Emile_Barbier&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Georges Barbier&lt;/a&gt; y &lt;a href=&quot;https://alfayomega.es/el-sacerdote-pasionista-espanol-que-invento-una-historica-jugada-de-ajedrez/&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Fernando Saavedra&lt;/a&gt;.&lt;/b&gt; &lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s3&quot; style=&quot;font-family: inherit; font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Posici%C3%B3n_Saavedra&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Por qué es famoso:&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s1&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; Contiene la subpromoción (coronar una pieza menor o diferente a la dama) más célebre del ajedrez para evitar un ahogado.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p data-end=&quot;509&quot; data-start=&quot;73&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Pocas composiciones ajedrecísticas han alcanzado la celebridad de la &lt;strong data-end=&quot;163&quot; data-start=&quot;142&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Posici%C3%B3n_Saavedra&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Posición Saavedra&lt;/a&gt;&lt;/strong&gt;, un estudio de finales que sigue fascinando tanto a maestros como a aficionados. Su atractivo no reside en una combinación espectacular de muchas piezas, sino precisamente en lo contrario: con apenas &lt;strong data-end=&quot;416&quot; data-start=&quot;382&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Final_(ajedrez)&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;dos reyes, una torre y un peón&lt;/a&gt;&lt;/strong&gt;, demuestra que el ajedrez es un universo donde la creatividad puede derrotar a la intuición.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p data-end=&quot;1099&quot; data-start=&quot;511&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La posición lleva el nombre del sacerdote español&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://alfayomega.es/el-sacerdote-pasionista-espanol-que-invento-una-historica-jugada-de-ajedrez/&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Fernando Saavedra&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;, residente en Glasgow, quien descubrió una victoria allí donde los expertos creían que solo existían tablas. El origen del estudio se remonta a una partida disputada en 1875 entre &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Fenton_(chess_player)&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Richard Fenton&lt;/a&gt; y &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/William_Norwood_Potter&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;William Potter&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Dos décadas después, el periodista y problemista &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Georges_Emile_Barbier&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Georges Emile Barbier&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; publicó una versión de aquella posición asegurando que el resultado era un empate. Saavedra encontró entonces un recurso extraordinario que transformó la evaluación por completo. &lt;span data-state=&quot;closed&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p data-end=&quot;1694&quot; data-start=&quot;1101&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La clave del estudio es una de las ideas más elegantes del ajedrez: la &lt;strong data-end=&quot;1192&quot; data-start=&quot;1172&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Promoci%C3%B3n_(ajedrez)#Coronaci%C3%B3n_menor&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;coronación menor&lt;/a&gt;&lt;/strong&gt; (&lt;em data-end=&quot;1210&quot; data-start=&quot;1194&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Promotion_(chess)#Underpromotion&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;underpromotion&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/em&gt;). Cuando el peón blanco alcanza la octava fila, la promoción natural a dama conduce inesperadamente al empate por ahogado tras una secuencia táctica precisa. Sin embargo, la solución correcta consiste en promocionar… &lt;strong data-end=&quot;1441&quot; data-start=&quot;1428&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Promoci%C3%B3n_(ajedrez)#Coronaci%C3%B3n_menor&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;¡a torre!&lt;/a&gt;&lt;/strong&gt;. Este movimiento, aparentemente inferior, evita el recurso defensivo del rival y crea amenazas de mate inevitables. Es uno de los ejemplos más célebres de cómo la pieza más poderosa no siempre es la mejor elección. &lt;span data-state=&quot;closed&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p data-end=&quot;2112&quot; data-start=&quot;1696&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Desde el punto de vista educativo, la&amp;nbsp;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Posici%C3%B3n_Saavedra&quot; style=&quot;font-weight: 700;&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Posición Saavedra&lt;/a&gt;&amp;nbsp;constituye una lección magistral sobre el pensamiento crítico. Enseña que las soluciones convencionales deben cuestionarse y que, en ocasiones, el éxito surge precisamente al apartarse de la respuesta aparentemente obvia. Esta enseñanza trasciende el tablero y resulta aplicable a la ciencia, la tecnología, la educación y la resolución de problemas complejos.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p data-end=&quot;2450&quot; data-start=&quot;2114&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El estudio también ilustra la riqueza de los finales. Mientras muchos jugadores dedican la mayor parte de su tiempo a aperturas y tácticas, Saavedra demuestra que los finales contienen principios profundos de coordinación, cálculo y precisión. Cada movimiento tiene un propósito, y un solo tempo decide entre victoria, empate o derrota.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p data-end=&quot;2818&quot; data-start=&quot;2452&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Más de 130 años después, la&amp;nbsp;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Posici%C3%B3n_Saavedra&quot; style=&quot;font-weight: 700;&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Posición Saavedra&lt;/a&gt;&amp;nbsp;continúa apareciendo en manuales, cursos y recopilaciones de los mejores finales jamás compuestos. No solo representa una joya artística del ajedrez, sino también una metáfora del conocimiento: las grandes ideas pueden esconderse en los detalles más pequeños, esperando a quien se atreva a mirar más allá de lo evidente.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;ul class=&quot;ul1&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;li class=&quot;li1&quot; style=&quot;font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s4&quot; face=&quot;Menlo-Regular&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s3&quot; style=&quot;font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Estudio_de_finales&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Planteamiento:&lt;/a&gt;&amp;nbsp;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Estudio_de_finales&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;/a&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEg01wQczrYcQwIII4VTE9rOxA4tt6k0UisbvBHIjrGg-7ASQQObpgTSi3pPXsqMIoyTAj4V22GWisEZ438uUxfKXqfRdvFMbAHt-F0Q6v8kBL_R2nyNkpQlqzPV26MKiDn7cEvj_ux3c0QGBrO1ROCps0sqXzUCbYBxc_M985kqHfwkeXjon7i-/s554/images%20(3).jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;554&quot; data-original-width=&quot;554&quot; height=&quot;202&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEg01wQczrYcQwIII4VTE9rOxA4tt6k0UisbvBHIjrGg-7ASQQObpgTSi3pPXsqMIoyTAj4V22GWisEZ438uUxfKXqfRdvFMbAHt-F0Q6v8kBL_R2nyNkpQlqzPV26MKiDn7cEvj_ux3c0QGBrO1ROCps0sqXzUCbYBxc_M985kqHfwkeXjon7i-/w202-h202/images%20(3).jpg&quot; width=&quot;202&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;&lt;ul class=&quot;ul1&quot; style=&quot;list-style-type: disc;&quot;&gt;&lt;li class=&quot;li1&quot; style=&quot;font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s4&quot; face=&quot;Menlo-Regular&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s3&quot; style=&quot;font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Color_(ajedrez)&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Blancas:&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s1&quot;&gt; Rey en c8, Peón en c6.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s3&quot; style=&quot;font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Color_(ajedrez)&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Negras:&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s1&quot;&gt; Rey en a1, Torre en d2.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s3&quot; style=&quot;font-family: inherit; font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Jaque_mate&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Objetivo:&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s1&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; Juegan blancas y &lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s3&quot; style=&quot;font-family: inherit; font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Resultado_(ajedrez)&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;ganan&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s1&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;&lt;li class=&quot;li1&quot; style=&quot;font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s4&quot; face=&quot;Menlo-Regular&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s3&quot; style=&quot;font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Posici%C3%B3n_Saavedra#Soluci%C3%B3n&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Solución:&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;&lt;ul class=&quot;ul1&quot; style=&quot;list-style-type: disc;&quot;&gt;&lt;li class=&quot;li1&quot; style=&quot;font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s4&quot; face=&quot;Menlo-Regular&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s3&quot; style=&quot;font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Posici%C3%B3n_Saavedra#Soluci%C3%B3n&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;c7 Td6&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class=&quot;li1&quot; style=&quot;font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s4&quot; face=&quot;Menlo-Regular&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s3&quot; style=&quot;font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Posici%C3%B3n_Saavedra#Soluci%C3%B3n&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Rb7 Td7&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s1&quot;&gt; (clava el peón)&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class=&quot;li1&quot; style=&quot;font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s4&quot; face=&quot;Menlo-Regular&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s3&quot; style=&quot;font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Posici%C3%B3n_Saavedra#Soluci%C3%B3n&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Rb6 Td6+&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class=&quot;li1&quot; style=&quot;font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s4&quot; face=&quot;Menlo-Regular&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s3&quot; style=&quot;font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Posici%C3%B3n_Saavedra#Soluci%C3%B3n&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Rb5 Td5+&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class=&quot;li1&quot; style=&quot;font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s4&quot; face=&quot;Menlo-Regular&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s3&quot; style=&quot;font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Posici%C3%B3n_Saavedra#Soluci%C3%B3n&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Rb4 Td4+&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class=&quot;li1&quot; style=&quot;font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s4&quot; face=&quot;Menlo-Regular&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s3&quot; style=&quot;font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Posici%C3%B3n_Saavedra#Soluci%C3%B3n&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Rb3 Td3+&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class=&quot;li1&quot; style=&quot;font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s4&quot; face=&quot;Menlo-Regular&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s3&quot; style=&quot;font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Posici%C3%B3n_Saavedra#Soluci%C3%B3n&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Rc2! Td4!&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s1&quot;&gt; (Si 8.c8=D?? Tc4+! 9.Dxc4 ¡Ahogado!).&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class=&quot;li1&quot; style=&quot;font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s4&quot; face=&quot;Menlo-Regular&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s3&quot; style=&quot;font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Posici%C3%B3n_Saavedra#Soluci%C3%B3n&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;c8=T!!&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s1&quot;&gt; (Subpromoción a Torre. Evita el ahogado y amenaza Ta8#). 8...&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s3&quot; style=&quot;font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Posici%C3%B3n_Saavedra#Soluci%C3%B3n&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Ta4&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class=&quot;li1&quot; style=&quot;font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s4&quot; face=&quot;Menlo-Regular&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s3&quot; style=&quot;font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Posici%C3%B3n_Saavedra#Soluci%C3%B3n&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Rb3!&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s1&quot;&gt; (Ataca la torre y amenaza mate en c1 simultáneamente). &lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s3&quot; style=&quot;font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Resultado_(ajedrez)&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Ganan blancas.&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;&lt;/ul&gt;
  
  &lt;blockquote cite=&quot;https://www.tiktok.com/@sauloajedrez/video/7657432669164211476&quot; class=&quot;tiktok-embed&quot; data-video-id=&quot;7657432669164211476&quot; style=&quot;max-width: 605px; min-width: 325px;&quot;&gt; &lt;section&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/@sauloajedrez?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;@sauloajedrez&quot;&gt;@sauloajedrez&lt;/a&gt; &lt;p&gt;Posición Saavedra (1895) El estudio tiene una larga historia, se originó de una partida entre Fenton vs Potter en 1875. La cual terminó en tablas. Sin embargo el ajedrecista Johannes Zukertort analizó la posición y llegó a la conclusión que era victoria para las blancas, llegando a un final de Rey y Dama vs Rey y Torre, final que en la teoría es ganado para las blancas. Este estudio fue publicado en el City of London Chess Magazine en 1875. Poco después esta forma de ganar se demostró que era un estudio de Kling y Horwitz publicado en The Chess Player en 1853.  Potter falleció en 1895 (20 años después de la partida contra Fenton) tras su muerte G.E Barbier publicó una posición en su columna ajedrecista del Weekly Citizen de Gasglow, Escocia, que refutaba lo que había ocurrido en la partida entre Fenton y Potter. Sin embargo Barbier recordaba mal la posición. Fue publicada como un estudio en donde jugaban las negras y  hacían tablas. Esto se lograba al cambiar la posición del rey negro de h6 a a1, avanzando el peón blanco a c7 y dándole el turno a las negras. No obstante nuestro protagonista Fernando Saavedra quien vivía en Gasglow encontró la forma de ganar con las blancas con la jugada “c8=T!!”. Hoy en día la posición moderna se encuentra con Blancas Rb6 peón c7/ Negras Ra1 y Td5 y cambiando el enunciado a “Juegan las blancas y ganan” Fuente: Del canal de YouTube Ajedrez a la Carta (uno de mis canales favoritos de ajedrez en español) y del artículo de la posición Saavedra en Wikipedia. &lt;/p&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/music/sonido-original-7657432898941979399?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;♬ sonido original - Saulo Hernández&quot;&gt;♬ sonido original - Saulo Hernández&lt;/a&gt; &lt;/section&gt; &lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; src=&quot;https://www.tiktok.com/embed.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/08/posicion-saavedra-la-subpromocion-mas.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://img.youtube.com/vi/u9ILj0wTuzA/default.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-4912745450612129927</guid><pubDate>Tue, 04 Aug 2026 19:09:18 +0000</pubDate><atom:updated>2026-08-04T21:59:05.721+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">filosofía</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">libros</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">política</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">sociología</category><title>Cultura y simulacro: Baudrillard predijo la posverdad</title><description>&lt;center&gt;&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/nragkgCgKCM?si=Kly-tRMy7dQzaeMz&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;
  
  &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;En 1978, cuando &lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Editorial_Kair%C3%B3s&quot;&gt;&lt;b&gt;Editorial Kairós&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; encargó a &lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://datos.bne.es/persona/XX1097405.html&quot;&gt;&lt;b&gt;Pedro Rovira&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; la traducción de unos ensayos dispersos de &lt;/span&gt;&lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Jean_Baudrillard&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Jean Baudrillard&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;, nadie podía sospechar que aquel volumen modesto, &lt;/span&gt;&lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Simulacra_and_Simulation&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Cultura y simulacro&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;, contenía ya el germen de una de las intuiciones más inquietantes del pensamiento contemporáneo: la sospecha de que la realidad, tal y como la entendíamos, había dejado de existir. Casi medio siglo después, en plena era de algoritmos, &lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Deepfake&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;i&gt;deepfakes &lt;/i&gt;&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;y realidades aumentadas, el libro se lee menos como una reliquia académica que como un mapa —él mismo hubiera apreciado la ironía— de nuestro presente.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhA6ZmPwl5p0eIZUENdQJKlG4XFKIldBDuR3DgEj7_3KZeNHGSdETleY6IVsu8KeIqB5sW3NJ75KG0ZkOd3Sflcei-S6jqQjVgWvQWn6todJ6tzmFGSAinraoIhtxzbhe8GcNZoVwOTE5nR-PzzpxPV6Zc1E-Ucs7XTe3oDfxdFxsyqEmrfReCe/s555/images%20(2).jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;555&quot; data-original-width=&quot;360&quot; height=&quot;270&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhA6ZmPwl5p0eIZUENdQJKlG4XFKIldBDuR3DgEj7_3KZeNHGSdETleY6IVsu8KeIqB5sW3NJ75KG0ZkOd3Sflcei-S6jqQjVgWvQWn6todJ6tzmFGSAinraoIhtxzbhe8GcNZoVwOTE5nR-PzzpxPV6Zc1E-Ucs7XTe3oDfxdFxsyqEmrfReCe/w176-h270/images%20(2).jpg&quot; width=&quot;176&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;font-claude-response-body break-words whitespace-normal&quot; data-sourcepos=&quot;5:1-5:916;711-1626&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Jean_Baudrillard&quot;&gt;&lt;b&gt;Jean Baudrillard&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (Reims, 1929 – París, 2007) fue sociólogo de formación y filósofo por vocación. Estudió filología germánica en la Sorbona, tradujo a &lt;b&gt;&lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Karl_Marx&quot;&gt;Marx&lt;/a&gt; y a &lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Bertolt_Brecht&quot;&gt;Brecht&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, y en 1966 defendió en &lt;b&gt;Nanterre &lt;/b&gt;una tesis dirigida por &lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Henri_Lefebvre&quot;&gt;&lt;b&gt;Henri Lefebvre&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;. Tras dedicar sus primeros libros —&lt;b&gt;&lt;em&gt;&lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/El_sistema_de_los_objetos&quot;&gt;El sistema de los objetos&lt;/a&gt; y &lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/La_sociedad_de_consumo_(Baudrillard)&quot;&gt;La sociedad de consumo&lt;/a&gt;&lt;/em&gt;&lt;/b&gt;— a diseccionar el fetichismo de las mercancías, derivó hacia una crítica radical de la representación que lo convirtió, junto a &lt;b&gt;Lyotard y Deleuze&lt;/b&gt;, en una de las voces centrales de la &lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Posmodernidad&quot;&gt;&lt;b&gt;posmodernidad&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;. Su fama mundial llegó más tarde, cuando los &lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Hermanas_Wachowski&quot;&gt;&lt;b&gt;hermanos Wachowski&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; convirtieron su obra mayor, &lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Simulacra_and_Simulation&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;em&gt;Simulacra and Simulation&lt;/em&gt; (1981)&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, en atrezo filosófico de &lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Matrix&quot;&gt;&lt;b&gt;Matrix&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, gesto que el propio autor recibió con escepticismo: sospechaba, no sin razón, que el cine había simplificado su tesis hasta la caricatura.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;font-claude-response-body break-words whitespace-normal&quot; data-sourcepos=&quot;7:1-7:775;1628-2402&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El corazón de&amp;nbsp;&lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Simulacra_and_Simulation&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Cultura y simulacro&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&amp;nbsp;es el ensayo «&lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Simulacra_and_Simulation&quot;&gt;&lt;b&gt;La precesión de los simulacros&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;», donde Baudrillard invierte la célebre fábula de Borges sobre los cartógrafos del Imperio, que dibujaban un mapa tan detallado que terminaba por cubrir el territorio. Hoy, sostiene, ya no queda territorio que precise mapa: es el mapa —el modelo, el &lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Simulacro_%28Simulacrum%29&quot;&gt;&lt;b&gt;simulacro&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;— el que genera el territorio, y son sus jirones los que se pudren en el desierto de lo real. De ahí nace la &lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Hiperrealidad&quot;&gt;&lt;b&gt;hiperrealidad&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, ese régimen donde la copia ya no remite a ningún original y donde Disneylandia cumple una función precisa: hacer creer que fuera de sus muros, en Los Ángeles, en América entera, existe todavía algo real.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;font-claude-response-body break-words whitespace-normal&quot; data-sourcepos=&quot;9:1-9:1062;2404-3465&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Los ensayos que completan el volumen —«&lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://es.scribd.com/doc/91059212/Baudrillard-El-Efecto-Beaubourg&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;El efecto Beaubourg&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;», «A la sombra de las mayorías silenciosas» y «El fin de lo social»— trasladan esa lógica al terreno político. Baudrillard describe a las masas como un agujero negro que absorbe sin devolver: ni la historia, ni la ideología, ni el sentido logran atravesarlas, porque las masas no son sujeto político sino pura inercia neutralizadora. La tesis dialoga, sin buscarlo, con &lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/La_rebeli%C3%B3n_de_las_masas&quot;&gt;&lt;b&gt;La rebelión de las masas&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; de &lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Jos%C3%A9_Ortega_y_Gasset&quot;&gt;&lt;b&gt;Ortega y Gasset&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;: donde el pensador temía la imposición de la mediocridad mayoritaria, Baudrillard describe algo aún más inquietante, una masa que ni siquiera aspira a imponerse, que simplemente disuelve cuanto se le arroja. &lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Hannah_Arendt&quot;&gt;&lt;b&gt;Hannah Arendt&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, desde otra tradición, había advertido ya cómo las sociedades de masas erosionan el espacio común donde la política resulta posible; Baudrillard lleva esa erosión hasta su extremo lógico.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjuavIF1zWrg71px2AXK7tf8txeh4t_Wo66R4C7o6sNoYStm8iVZjr7IhCrNDV-8hV6AfblbXfcDaBzVofHXile329-mNwgEQ81NkvsOKCcMnPvHd41ZHFnGLpircsgb-747GY8jAq3nAJ0ajQd6JRMq35tUdrJUxz7oU-LVaGa_DRQ1wVf2uQg/s2048/cultura_y_simulacro_portrait.webp&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;2048&quot; data-original-width=&quot;1152&quot; height=&quot;267&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjuavIF1zWrg71px2AXK7tf8txeh4t_Wo66R4C7o6sNoYStm8iVZjr7IhCrNDV-8hV6AfblbXfcDaBzVofHXile329-mNwgEQ81NkvsOKCcMnPvHd41ZHFnGLpircsgb-747GY8jAq3nAJ0ajQd6JRMq35tUdrJUxz7oU-LVaGa_DRQ1wVf2uQg/w150-h267/cultura_y_simulacro_portrait.webp&quot; width=&quot;150&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;font-claude-response-body break-words whitespace-normal&quot; data-sourcepos=&quot;11:1-11:773;3467-4239&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Leído hoy, el libro&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;se adelanta con precisión inquietante a nuestro presente: campañas electorales convertidas en escenificación de signos, atentados que se disputan en el terreno de la interpretación antes que en el de los hechos, redes que fabrican consenso sin referente real alguno. No es casualidad que&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Simulacra_and_Simulation&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Cultura y simulacro&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&amp;nbsp;recupere lectores en la era de la inteligencia artificial generativa, cuando distinguir una imagen real de una sintética ha dejado de ser un ejercicio académico para volverse cotidiano. Baudrillard no ofrece salidas ni consuelos —nunca fue su estilo—, pero sí una herramienta afilada para nombrar el vértigo. Volver a este librito de apenas doscientas páginas sigue siendo, cerca de cinco décadas después, un ejercicio de higiene intelectual.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;font-claude-response-body break-words whitespace-normal&quot; data-sourcepos=&quot;11:1-11:773;3467-4239&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Resumen&lt;/b&gt;:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Baudrillard, medio siglo después: cuando el mapa devora el territorio.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Qué nos enseña «Cultura y simulacro» sobre las redes y la IA.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;De Borges a Baudrillard: el simulacro que sustituyó a la realidad.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Por qué releer a Baudrillard en la era de los &lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Deepfake&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;i&gt;deepfakes&lt;/i&gt;&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/08/cultura-y-simulacro-baudrillard-predijo.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://img.youtube.com/vi/nragkgCgKCM/default.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-3507226820646699101</guid><pubDate>Mon, 03 Aug 2026 19:14:46 +0000</pubDate><atom:updated>2026-08-04T20:31:22.698+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">aviación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">historia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">Murcia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">museo</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">TikTok</category><title>Museo Aeronáutico Municipal de Los Alcázares</title><description>&lt;center&gt;&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;315&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/Fomqqh4xbq0?si=KwPVjI3BIuj1RpAf&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;560&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;


&lt;/center&gt;
&lt;center style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;p class=&quot;font-claude-response-body break-words whitespace-normal&quot; data-sourcepos=&quot;3:1-3:644;67-710&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;En el extremo sur de &lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Los_Alc%C3%A1zares&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Los Alcázares (Murcia)&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, junto a la histórica Base Aérea que en 1915 se convirtió en la primera base de hidroaviones de España, se levanta un edificio modesto de los años treinta cuya biografía resulta más elocuente que cualquier cartela de museo. El &lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Los_Alc%C3%A1zares#Museo_Aeron%C3%A1utico_Municipal&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Museo Aeronáutico Municipal de Los Alcázares&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, inaugurado el 13 de octubre de 1999, no nació para honrar a quienes volaban, sino para cobijar a quienes caminaban: se construyó por suscripción popular, a iniciativa del comandante Burguete y sobre un solar cedido por José Nieto, como &lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Los_Alc%C3%A1zares#Museo_Aeron%C3%A1utico_Municipal&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Casa del Transeúnte —también llamada Casa del Pueblo—&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, destinada a acoger a los pobres que atravesaban la localidad.&lt;/p&gt;

&lt;p class=&quot;font-claude-response-body break-words whitespace-normal&quot; data-sourcepos=&quot;5:1-5:618;712-1329&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Esa vocación de refugio se transformó varias veces antes de convertirse en sala de memoria. Terminada la &lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Guerra_Civil_Espa%C3%B1ola&quot;&gt;&lt;b&gt;Guerra Civil&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, un comandante de Ingenieros la convirtió en chalet para los jefes de Aviación destinados al aeródromo vecino; más tarde fue Casa Parroquial, hasta que, a comienzos de los noventa, el Ayuntamiento la adquirió y rehabilitó para albergar la extensa colección fotográfica, documental y material vinculada al aeródromo. Un edificio pensado para quienes no tenían adónde ir acabó custodiando la memoria de quienes se atrevieron a conquistar el aire.&lt;/p&gt;
  
  &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/zQjr6_02cfE?si=LjnBybhU9-FzlbOK&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;&lt;/div&gt;&lt;p class=&quot;font-claude-response-body break-words whitespace-normal&quot; data-sourcepos=&quot;7:1-7:1256;1331-2586&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Porque la base vecina no es un aeródromo cualquiera. Fue el &lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Pedro_Vives_y_Vich&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;coronel Pedro Vives y Vich&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; quien, por encargo del rey &lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Alfonso_XIII_de_Espa%C3%B1a&quot;&gt;&lt;b&gt;Alfonso XIII&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; y tras un periplo aéreo de más de 1.500 kilómetros por la costa española, eligió en 1914 este rincón del &lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Mar_Menor&quot;&gt;&lt;b&gt;Mar Menor&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; como emplazamiento de la primera estación de hidroaviones del país. Con el tiempo, la base se convirtió en Escuela de Combate y Bombardeo Aéreo —conocida como &lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Los_Alc%C3%A1zares#Base_a%C3%A9rea_de_hidroaviones&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Aeródromo Burguete&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;—, y por su mando pasaron nombres mayores de la aviación española, como &lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Franco&quot;&gt;&lt;b&gt;Ramón Franco&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; o &lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Alfredo_Kindel%C3%A1n&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Kindelán&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, en los años en que volar sobre el agua era todavía una hazaña casi literaria: el &lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Hidroavi%C3%B3n&quot;&gt;&lt;b&gt;hidroavión&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, esa máquina que los vascos llamarían con precisión poética &lt;em&gt;&lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://eu.wikipedia.org/wiki/Itsasontzi_hegalari&quot;&gt;&lt;b&gt;itsasontzi hegalari&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;/em&gt;, &quot;barco volador&quot;, encarnaba la promesa de moverse a la vez sobre dos elementos que nunca habían sido del hombre. En 1951, con el traslado del 52 Grupo de Hidroaviones a la &lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Base_A%C3%A9rea_de_Pollensa&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;base mallorquina de Pollensa&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, Los Alcázares perdió buena parte de su función operativa, y su historia empezó a convertirse, poco a poco, en patrimonio.&lt;br /&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=&quot;font-claude-response-body break-words whitespace-normal&quot; data-sourcepos=&quot;9:1-9:538;2588-3125&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEghEegtDb6I7sOGnKnUBpJG1t5g8-zBQlyQndD9ckcEPZx94TVOKAd-p_1Dt81KxofIje7ePxFsb0mOD5s0dN3aVn6UIpUUHVdxxrRgvb_3K-2wsMH0Xy2tf5SL6OlDw1KIzeAznQU4kRYJ_hGLYKHYkwWX-Mmgb3gGqHxJz6OJWGBTAYVZNxQ3/s4284/55439882516_2b01ad1d08_6k.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;4284&quot; data-original-width=&quot;3213&quot; height=&quot;272&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEghEegtDb6I7sOGnKnUBpJG1t5g8-zBQlyQndD9ckcEPZx94TVOKAd-p_1Dt81KxofIje7ePxFsb0mOD5s0dN3aVn6UIpUUHVdxxrRgvb_3K-2wsMH0Xy2tf5SL6OlDw1KIzeAznQU4kRYJ_hGLYKHYkwWX-Mmgb3gGqHxJz6OJWGBTAYVZNxQ3/w204-h272/55439882516_2b01ad1d08_6k.jpg&quot; width=&quot;204&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;El museo, apenas 188 metros cuadrados repartidos en tres salas, condensa ese siglo largo con maquetas de los aviones que marcaron época, fotografías aéreas, cascos, hélices, garitas de vigilancia, cañones antiaéreos y uniformes del Ejército del Aire. Su exposición fotográfica, la pieza más valiosa del conjunto, recorre la vida de la base desde su fundación hasta la actualidad y permite entender, sin salas monumentales ni relatos épicos, el peso real que este rincón del Mar Menor tuvo en la aeronáutica militar española del siglo XX.&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;font-claude-response-body break-words whitespace-normal&quot; data-sourcepos=&quot;11:1-11:318;3127-3444&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Visitarlo no exige más de media hora, pero deja una pregunta flotando: cuántos edificios aparentemente menores guardan, bajo su función actual, una vocación anterior y casi opuesta. La Casa del Transeúnte que hoy exhibe hélices y condecoraciones recuerda que la memoria, como el vuelo, rara vez sigue una línea recta.&lt;/p&gt;

&lt;p class=&quot;font-claude-response-body break-words whitespace-normal&quot; data-sourcepos=&quot;13:1-13:406;3446-3851&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;El museo abre de lunes a viernes de 9.00 a 14.00 horas —de 10.00 a 13.00 en verano—, y los grupos pueden concertar visita en &lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;mailto:cultura@losalcazares.es&quot;&gt;cultura@losalcazares.es&lt;/a&gt;. Se encuentra en la avenida de la Libertad, 37, a pocos minutos del casco urbano y de las aguas templadas del &lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Mar_Menor&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Mar Menor&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, un destino que combina sin esfuerzo el turismo de costa con una lección de historia aeronáutica que pocos visitantes esperan encontrar.&lt;/p&gt;
  
  &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;a data-flickr-embed=&quot;true&quot; href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/albums/72177720334964930&quot; title=&quot;Museo Aeronáutico Municipal de Los Alcázares&quot;&gt;&lt;img alt=&quot;Museo Aeronáutico Municipal de Los Alcázares&quot; height=&quot;375&quot; src=&quot;https://live.staticflickr.com/65535/55438918827_e411eeb8c8.jpg&quot; width=&quot;500&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;p class=&quot;font-claude-response-body break-words whitespace-normal&quot; data-sourcepos=&quot;13:1-13:406;3446-3851&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/albums/72177720334964930/&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Álbum de imágenes&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;

&lt;blockquote cite=&quot;https://www.tiktok.com/@agirregabiria/video/7669802246372068630&quot; class=&quot;tiktok-embed&quot; data-video-id=&quot;7669802246372068630&quot; style=&quot;max-width: 605px; min-width: 325px;&quot;&gt; &lt;section&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/@agirregabiria?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;@agirregabiria&quot;&gt;@agirregabiria&lt;/a&gt; &lt;p&gt;Museo Aeronáutico de Los Alcázares 4&lt;/p&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/music/suara-asli-𝜷-𝜺-𝜿-𝜶-𝒊𖦤-7651928735238998791?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;♬ suara asli  - 𝜷 𝜺 𝜿 𝜶 𝒊_𖦤&quot;&gt;♬ suara asli  - 𝜷 𝜺 𝜿 𝜶 𝒊_𖦤&lt;/a&gt; &lt;/section&gt; &lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; src=&quot;https://www.tiktok.com/embed.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;

&lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/08/museo-aeronautico-municipal-de-los.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://img.youtube.com/vi/Fomqqh4xbq0/default.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-473293027022775408</guid><pubDate>Sun, 02 Aug 2026 20:42:49 +0000</pubDate><atom:updated>2026-08-03T20:51:43.764+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">amistad</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">aprendizaje</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">familia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">felicidad</category><title>Felicidad según Harvard: Genética, entorno y hábitos</title><description>&lt;center&gt;

&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhUVbXzJStsZifCCsVovAiqUMyv0qdcatoUEMi5aZ9CR6grsTBsoEJhCYxOTSAWGowrhNQJnzZBmebx6VdM4QMY-SR2gXMb9UovbR-XRxZdfRpXD_DJDru7N5Uc6a1i5gUY6erL39dLZIRcxMevSmt-jLYcpOP2gTwwoX9P34qLuC5Vt-idEj7u/s2048/happiness_harvard_infographic.webp&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1152&quot; data-original-width=&quot;2048&quot; height=&quot;209&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhUVbXzJStsZifCCsVovAiqUMyv0qdcatoUEMi5aZ9CR6grsTBsoEJhCYxOTSAWGowrhNQJnzZBmebx6VdM4QMY-SR2gXMb9UovbR-XRxZdfRpXD_DJDru7N5Uc6a1i5gUY6erL39dLZIRcxMevSmt-jLYcpOP2gTwwoX9P34qLuC5Vt-idEj7u/w371-h209/happiness_harvard_infographic.webp&quot; width=&quot;371&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b style=&quot;font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Felicidad&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;¿Se puede a&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b style=&quot;font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Felicidad&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;prender a ser feliz?&lt;/a&gt;&amp;nbsp;&lt;/b&gt;La neurociencia y la educación responden desde Harvard.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Descubriremos cómo la neurociencia y la pedagogía transforman la felicidad en una disciplina de aprendizaje vital. Analizamos el modelo de &lt;b style=&quot;font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Arthur_C._Brooks&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Arthur C. Brooks&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;b style=&quot;font-weight: bold;&quot;&gt; en la &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Universidad_de_Harvard&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Universidad de Harvard&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;b&gt;.&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s2&quot;&gt;Durante siglos, la felicidad ha sido tratada como un enigma poético, un golpe de fortuna o un estado anímico puramente efímero. Sin embargo, la investigación contemporánea en neurociencia, psicología cognitiva y ciencias sociales está cambiando radicalmente esta perspectiva. En la Universidad de Harvard, el profesor e investigador&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s1&quot; style=&quot;font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Arthur_C._Brooks&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Arthur C. Brooks&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s2&quot;&gt;&amp;nbsp;aboga por un enfoque estructurado: la felicidad no es una emoción pasiva que simplemente nos ocurre, sino un conjunto de competencias científicas y hábitos conscientes que se pueden estudiar, entrenar y divulgar.&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s2&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;p3&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 4px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s5&quot; style=&quot;font-family: inherit; font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Felicidad#Factores_que_influyen_en_la_felicidad&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;La ecuación del bienestar: genoma, entorno y hábitos.&amp;nbsp;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Uno de los aportes centrales del trabajo de Brooks radica en desmitificar el origen del bienestar subjetivo. A través de la síntesis de datos empíricos, la ciencia propone una fórmula orientativa para comprender nuestra predisposición al bienestar:&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;p3&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 4px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;table cellpadding=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; class=&quot;t1&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; border-collapse: collapse; color: black; font-variant-caps: normal; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;tbody&gt;&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;td1&quot; style=&quot;border-color: rgb(170, 170, 170); border-style: solid; border-width: 1px; padding: 1px 5px;&quot; valign=&quot;top&quot;&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s1&quot; style=&quot;font-family: inherit; font-weight: bold;&quot;&gt;Factor&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;td1&quot; style=&quot;border-color: rgb(170, 170, 170); border-style: solid; border-width: 1px; padding: 1px 5px;&quot; valign=&quot;top&quot;&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s1&quot; style=&quot;font-family: inherit; font-weight: bold;&quot;&gt;Peso&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;td1&quot; style=&quot;border-color: rgb(170, 170, 170); border-style: solid; border-width: 1px; padding: 1px 5px;&quot; valign=&quot;top&quot;&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s1&quot; style=&quot;font-family: inherit; font-weight: bold;&quot;&gt;Impacto y margen de transformación&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;td1&quot; style=&quot;border-color: rgb(170, 170, 170); border-style: solid; border-width: 1px; padding: 1px 5px;&quot; valign=&quot;top&quot;&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s1&quot; style=&quot;font-family: inherit; font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Gen%C3%A9tica&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Genética&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;td1&quot; style=&quot;border-color: rgb(170, 170, 170); border-style: solid; border-width: 1px; padding: 1px 5px;&quot; valign=&quot;top&quot;&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s2&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;~50%&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;td1&quot; style=&quot;border-color: rgb(170, 170, 170); border-style: solid; border-width: 1px; padding: 1px 5px;&quot; valign=&quot;top&quot;&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s2&quot; style=&quot;font-family: inherit; font-size: x-small;&quot;&gt;Heredada; define el punto de partida neurobiológico y la homeostasis emocional.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;td1&quot; style=&quot;border-color: rgb(170, 170, 170); border-style: solid; border-width: 1px; padding: 1px 5px;&quot; valign=&quot;top&quot;&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: center;&quot;&gt;&lt;b&gt;Contexto&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;td1&quot; style=&quot;border-color: rgb(170, 170, 170); border-style: solid; border-width: 1px; padding: 1px 5px;&quot; valign=&quot;top&quot;&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s2&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;~25%&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;td1&quot; style=&quot;border-color: rgb(170, 170, 170); border-style: solid; border-width: 1px; padding: 1px 5px;&quot; valign=&quot;top&quot;&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s2&quot; style=&quot;font-family: inherit; font-size: x-small;&quot;&gt;Circunstancias externas efímeras (nivel de ingresos, estatus, eventos fortuitos).&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;td1&quot; style=&quot;border-color: rgb(170, 170, 170); border-style: solid; border-width: 1px; padding: 1px 5px;&quot; valign=&quot;top&quot;&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s1&quot; style=&quot;font-family: inherit; font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/H%C3%A1bito_(psicolog%C3%ADa)&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Hábitos&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;td1&quot; style=&quot;border-color: rgb(170, 170, 170); border-style: solid; border-width: 1px; padding: 1px 5px;&quot; valign=&quot;top&quot;&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s2&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;~25%&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;td1&quot; style=&quot;border-color: rgb(170, 170, 170); border-style: solid; border-width: 1px; padding: 1px 5px;&quot; valign=&quot;top&quot;&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s2&quot; style=&quot;font-family: inherit; font-size: x-small;&quot;&gt;La palanca clave: modula la expresión biológica y transforma el entorno.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/tbody&gt;&lt;/table&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s2&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;A primera vista, &lt;b&gt;un 25% para los hábitos personales podría parecer una porción modesta&lt;/b&gt;. No obstante, la neurobiología demuestra que este porcentaje &lt;b&gt;actúa como un catalizador decisivo&lt;/b&gt;: las rutinas conscientes tienen la capacidad de modificar cómo percibimos el entorno y modular la respuesta de nuestros genes ante el estrés.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s2&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;p3&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 4px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s5&quot; style=&quot;font-family: inherit; font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Neurociencia_afectiva&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Sentimientos frente a felicidad real: la perspectiva neurocientífica.&amp;nbsp;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s2&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Uno de los errores conceptuales más frecuentes en la sociedad contemporánea es confundir las emociones placenteras con la felicidad misma. Como señala Brooks,&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s1&quot; style=&quot;font-family: inherit; font-weight: bold;&quot;&gt;los sentimientos no son la felicidad en sí, sino la evidencia de que esta existe&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s2&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s2&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s2&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjuXKJnschs24RnGjh5QWnlx_MvhixXKA4KfS0aYKGnr_DME2TNNIqriEs8JAyHLEI4lR_zn27m3UzANGgKns5qhyysyGSmY5UxTQ8CAyxsS1Hu8qi6jk4cbsQnygF0BCyoqRORRhpCR8KshXOPYQNb8Lb2GMVjYtUB_zrIEpqHsdwY4xHAoO8v/s1168/image%20(1).jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1168&quot; data-original-width=&quot;784&quot; height=&quot;264&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjuXKJnschs24RnGjh5QWnlx_MvhixXKA4KfS0aYKGnr_DME2TNNIqriEs8JAyHLEI4lR_zn27m3UzANGgKns5qhyysyGSmY5UxTQ8CAyxsS1Hu8qi6jk4cbsQnygF0BCyoqRORRhpCR8KshXOPYQNb8Lb2GMVjYtUB_zrIEpqHsdwY4xHAoO8v/w177-h264/image%20(1).jpg&quot; width=&quot;177&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;s2&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;br /&gt;El verdadero bienestar humano se construye sobre la interacción entre la &lt;b&gt;corteza prefrontal, el sistema límbico y redes hormonales&lt;/b&gt; mediadas por la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Oxitocina&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;oxitocina&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; y la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Dopamina&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;dopamina&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Mientras que las emociones impulsivas son pasajeras, la felicidad profunda requiere arquitectura mental y cuatro pilares fundamentales:&lt;/span&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;ol class=&quot;ol1&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;li class=&quot;li1&quot; style=&quot;font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s2&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s1&quot; style=&quot;font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Familia&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Familia:&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s2&quot;&gt;&amp;nbsp;Relaciones afectivas estables, profundas e incondicionales.&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class=&quot;li1&quot; style=&quot;font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s2&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s1&quot; style=&quot;font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Amistad&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Amistades auténticas:&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s2&quot;&gt;&amp;nbsp;Conexiones reales basadas en la empatía y la vulnerabilidad compartida.&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class=&quot;li1&quot; style=&quot;font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s2&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s1&quot; style=&quot;font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Trabajo_(actividad_humana)&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Trabajo con sentido:&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s2&quot;&gt;&amp;nbsp;Una vocación que aporte valor a la comunidad y sirva al bien común.&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class=&quot;li1&quot; style=&quot;font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s2&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s1&quot; style=&quot;font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Sentido_de_la_vida&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Propósito trascendente:&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s2&quot;&gt;&amp;nbsp;Una dimensión filosófica, espiritual o humanista que supere el propio ego.&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;&lt;/ol&gt;&lt;p class=&quot;p3&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 4px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s5&quot; style=&quot;font-family: inherit; font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Liderazgo&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Educación y liderazgo: convertir la ciencia en impacto social.&amp;nbsp;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s2&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El verdadero valor pedagógico de esta investigación estriba en su vocación de servicio público. A través del&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s3&quot; style=&quot;font-family: inherit; font-style: italic;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.hks.harvard.edu/centers/cpl/leadership-happiness-laboratory&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Leadership &amp;amp; Happiness Laboratory&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s2&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&amp;nbsp;en la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Escuela_de_Gobierno_John_F._Kennedy&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Harvard Kennedy School&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, el objetivo trasciende el aula universitaria para capacitar a educadores, líderes sociales y ciudadanía.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;p3&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 4px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s2&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s2&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Si enseñamos la neurobiología de las emociones y las estrategias psicológicas de autorregulación con la misma rigurosidad que las matemáticas o la física, capacitamos a las personas para liderar sus vidas de manera más empática, crítica y constructiva.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s2&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;p3&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 4px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s5&quot; style=&quot;font-family: inherit; font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Aprendizaje&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Conclusión: una llamada al aprendizaje consciente&lt;/a&gt;&amp;nbsp;(&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/search/label/aprendizaje&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;una de nuestras obsesiones como demuestran estos posts&lt;/a&gt;).&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s2&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La felicidad no es un destino estático ni una utopía inalcanzable; es una&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s3&quot; style=&quot;font-family: inherit; font-style: italic;&quot;&gt;praxis&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;s2&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&amp;nbsp;diaria. En una época dominada por la prisa y la sobreestimulación digital, la ciencia nos recuerda que el bienestar duradero se siembra en las aulas, se cultiva en el tejido social y se consolida a través de hábitos fundamentados en el conocimiento y el sentido vital.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;p3&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 4px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s2&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;p3&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 4px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;/p&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s2&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Como bonus, un vídeo anterior de&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Arthur_C._Brooks&quot; rel=&quot;noopener&quot; style=&quot;font-weight: 700;&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Arthur C. Brooks&lt;/a&gt;,&amp;nbsp;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;con los &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.sahilbloom.com/newsletter/the-four-idols-money-power-pleasure-fame&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;4 ídolos dinero, poder, placer y honor&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/dn03_h2MUAg?si=v7b2CbUDz38lwtT1&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;&lt;/div&gt;

  &lt;/span&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p dir=&quot;ltr&quot; lang=&quot;es&quot;&gt;Especialista en el estudio de la ciencia de la felicidad muestra el vínculo entre la felicidad y el aprendizaje. Remarca los hábitos que mejoran el bienestar emocional y qué sucede cuando no se aplican. &lt;a href=&quot;https://t.co/dgv9Lji27e&quot;&gt;https://t.co/dgv9Lji27e&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;— EL PAÍS Bienestar (@bienestarelpais) &lt;a href=&quot;https://x.com/bienestarelpais/status/2083994034385699011?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;August 2, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;https://platform.x.com/widgets.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/08/felicidad-segun-harvard-genetica.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhUVbXzJStsZifCCsVovAiqUMyv0qdcatoUEMi5aZ9CR6grsTBsoEJhCYxOTSAWGowrhNQJnzZBmebx6VdM4QMY-SR2gXMb9UovbR-XRxZdfRpXD_DJDru7N5Uc6a1i5gUY6erL39dLZIRcxMevSmt-jLYcpOP2gTwwoX9P34qLuC5Vt-idEj7u/s72-w371-h209-c/happiness_harvard_infographic.webp" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-2923795869032567559</guid><pubDate>Sat, 01 Aug 2026 19:51:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-08-02T22:19:55.450+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">AI</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">ciencia ficción</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">distopía</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">Elon Musk</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">futuro</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">libertad</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">libros</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">UK</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">ética</category><title>La Cultura de Iain M. Banks: Utopía e inteligencia artificial</title><description>&lt;center&gt;&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/1iES6Twk0Sk?si=KAaLjROYUS8vz17m&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;
  
  &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Hoy analizamos una serie de libros de un autor que teníamos en cartera y que recomendaba el mismo &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/search/label/Elon%20Musk&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Elon Musk&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; en una reciente entrevista (&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2026/07/trabajo-opcional-abundancia-total.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;post anterior&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;). Cuando &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Iain_M._Banks&quot;&gt;&lt;b&gt;Iain M. Banks&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; publicó &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Consider_Phlebas&quot;&gt;&lt;b&gt;Consider Phlebas&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; en 1987, la space op&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;era anglosajona llevaba años sin encontrar un pulso propio: el género parecía haber agotado su capacidad de asombro tras décadas de imperios galácticos y héroes solitarios. &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/La_Cultura_(serie_de_novelas)&quot;&gt;&lt;b&gt;La serie de La Cultura&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; vino a desmentir esa fatiga. A lo largo de diez volúmenes —de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Consider_Phlebas&quot;&gt;Consider Phlebas (1987)&lt;/a&gt; a &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/The_Hydrogen_Sonata&quot;&gt;The Hydrogen Sonata (2012)&lt;/a&gt;, pasando por &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/The_Player_of_Games&quot;&gt;The Player of Games (1988)&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/El_uso_de_las_armas&quot;&gt;Use of Weapons (1990)&lt;/a&gt;, &lt;/b&gt;la colección de relatos&lt;b&gt; &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/The_State_of_the_Art_(short_story_collection)&quot;&gt;The State of the Art (1991)&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Excession&quot;&gt;Excession (1996)&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Inversions_(novel)&quot;&gt;Inversions (1998)&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Look_to_Windward&quot;&gt;Look to Windward (2000)&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Matter_(novel)&quot;&gt;Matter (2008)&lt;/a&gt; y &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Surface_Detail&quot;&gt;Surface Detail (2010)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;— Banks construyó una civilización interestelar que sigue siendo, casi cuarenta años después, uno de los experimentos de imaginación política más ambiciosos de la ciencia ficción contemporánea.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhLKjSO3UC-CVs9r5N6DE03Hcas9aRGkMnmK7qlPncSf_70G2dBRV5juCioKKpLOkFH9bitmf3K-ZjDPqA5pVxtUjo6gc9JQ3Z5iAW7WWjW1s1ZLNm8nIdEmdzyLUEgwmQ-vMRlZa8nRmETzGbs27fT6Su8Ea2Sx99EAmkMP6kRk1aJy0LBWXY2/s897/Iain_Banks_2008.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;897&quot; data-original-width=&quot;572&quot; height=&quot;320&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhLKjSO3UC-CVs9r5N6DE03Hcas9aRGkMnmK7qlPncSf_70G2dBRV5juCioKKpLOkFH9bitmf3K-ZjDPqA5pVxtUjo6gc9JQ3Z5iAW7WWjW1s1ZLNm8nIdEmdzyLUEgwmQ-vMRlZa8nRmETzGbs27fT6Su8Ea2Sx99EAmkMP6kRk1aJy0LBWXY2/s320/Iain_Banks_2008.jpg&quot; width=&quot;204&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La Cultura es una sociedad post-escasez, sin dinero, sin propiedad privada y sin jerarquías coercitivas, gestionada en la práctica por Mentes: inteligencias artificiales de una capacidad tan vasta que la deliberación humana en los asuntos colectivos resulta casi decorativa. Sus ciudadanos, modificados genéticamente y libres de enfermedad, vejez o escasez material, dedican la vida al arte, al juego o a la experimentación hedonista, mientras las Mentes gobiernan naves, hábitats y orbitales con una mezcla de ironía, paciencia infinita y un humor que se manifiesta hasta en los nombres que eligen para sí mismas, como &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_spacecraft_in_the_Culture_series&quot;&gt;&lt;b&gt;Just Testing&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; o &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_spacecraft_in_the_Culture_series&quot;&gt;&lt;b&gt;Falling Outside the Normal Moral Constraints&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;. Ese trasfondo idílico no es, sin embargo, el verdadero centro dramático de la serie: Banks lo utiliza como contraste para explorar, a través de la rama encubierta de Contacto conocida como Circunstancias Especiales, los dilemas de una utopía que decide intervenir, a veces con violencia, en civilizaciones menos avanzadas para acercarlas a sus propios valores. La pregunta que recorre los diez libros no es tanto si la utopía es deseable, sino si tiene derecho, o incluso la obligación, de imponerse.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Esa tensión sitúa a Banks en diálogo con dos tradiciones que parecían difíciles de conciliar: el optimismo tecnológico de la space opera clásica y la reflexión anarquista y ambigua de &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Ursula_K._Le_Guin&quot;&gt;&lt;b&gt;Ursula K. Le Guin&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, cuya novela Los desposeídos comparte con La Cultura la voluntad de imaginar sociedades postcapitalistas sin renunciar a la complejidad moral. La serie resultó además decisiva para lo que la crítica anglosajona bautizó como la nueva space opera británica: sin ella resulta difícil entender el trabajo posterior de &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Ann_Leckie&quot;&gt;&lt;b&gt;Ann Leckie&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Alastair_Reynolds&quot;&gt;&lt;b&gt;Alastair Reynolds&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; o &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Peter_F._Hamilton&quot;&gt;&lt;b&gt;Peter F. Hamilton&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, todos deudores de esa combinación de erudición filosófica, ironía verbal y escala cósmica.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEg58998xrc1GYgJMoUu-bLBhCErUHNMkA1i1AQtQtid1ynXRPve6-f7NSOn8Q9lpTN5FgJBfqmvDqfULpcQGcdmstU5Y1lLN9J7D7EoM0_oxhrmPBnFOhqLNvfytLerqfMGhGhwEBiJWap_dj2Fj30j5WSYT8qkfaOp2Il1Q4y5FbWJnDLRTWnr/s1000/71I0VNtns8L._AC_UF1000,1000_QL80_.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1000&quot; data-original-width=&quot;762&quot; height=&quot;246&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEg58998xrc1GYgJMoUu-bLBhCErUHNMkA1i1AQtQtid1ynXRPve6-f7NSOn8Q9lpTN5FgJBfqmvDqfULpcQGcdmstU5Y1lLN9J7D7EoM0_oxhrmPBnFOhqLNvfytLerqfMGhGhwEBiJWap_dj2Fj30j5WSYT8qkfaOp2Il1Q4y5FbWJnDLRTWnr/w188-h246/71I0VNtns8L._AC_UF1000,1000_QL80_.jpg&quot; width=&quot;188&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Nacido en &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Dunfermline&quot;&gt;&lt;b&gt;Dunfermline, Escocia&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, el 16 de febrero de 1954, Iain Banks estudió Literatura Inglesa, Filosofía y Psicología en la &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Universidad_de_Stirling&quot;&gt;&lt;b&gt;Universidad de Stirling&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;. Su debut, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/La_f%C3%A1brica_de_avispas&quot;&gt;&lt;b&gt;The Wasp Factory (1984)&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, lo instaló de inmediato como una de las voces más provocadoras de la narrativa británica, gracias a una violencia narrativa que dividió a la crítica entre el rechazo y la fascinación. A partir de 1987 alternó dos carreras bajo dos firmas: como &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Iain_M._Banks&quot;&gt;&lt;b&gt;Iain Banks&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; publicó ficción contemporánea, y como &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Iain_M._Banks&quot;&gt;&lt;b&gt;Iain M. Banks&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; —la M por Menzies, su segundo nombre— firmó La Cultura y otras novelas de ciencia ficción independientes de la saga. En abril de 2013 anunció públicamente que padecía un cáncer terminal de vesícula biliar; falleció dos meses después, el 9 de junio de 2013, poco antes de la publicación de su última novela, The Quarry.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Casi tres décadas después de &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Excession&quot;&gt;&lt;b&gt;Excession&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, La Cultura sigue leyéndose como una utopía incómoda: no promete un futuro sin conflicto, sino uno en el que el conflicto se desplaza de la escasez a la conciencia, del hambre a la ética de lo que se hace con la abundancia. Esa incomodidad, más que cualquier despliegue tecnológico, es probablemente su legado más duradero para la literatura y para quienes hoy piensan la inteligencia artificial no solo como herramienta, sino como posible sujeto moral.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Resumen&lt;/b&gt;:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Cuando la utopía decide intervenir: &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Serie_La_Cultura&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;La Cultura de Banks&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Iain M. Banks y la &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Space_opera&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;i&gt;space opera&lt;/i&gt;&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; que renovó el género.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La Cultura: una utopía incómoda entre &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Ursula_K._Le_Guin&quot;&gt;Le Guin&lt;/a&gt; y &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Isaac_Asimov&quot;&gt;Asimov&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Iain Banks, el escritor de las dos firmas y una utopía galáctica.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Circunstancias Especiales: la utopía que impone su propia ética.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
  
  
  &lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p lang=&quot;es&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;¿Puede existir una civilización sin dinero, sin pobreza y gobernada por inteligencias artificiales… sin perder la libertad? 🚀&lt;a href=&quot;https://t.co/FR69a1Q9Ev&quot;&gt;https://t.co/FR69a1Q9Ev&lt;/a&gt;📚 La serie La Cultura, de Iain M. Banks, es una de las mayores obras maestras de la ciencia ficción moderna: una fascinante… &lt;a href=&quot;https://t.co/kyybeg1mtP&quot;&gt;pic.twitter.com/kyybeg1mtP&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;&amp;mdash; Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://x.com/agirregabiria/status/2084011118918308048?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;August 2, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async src=&quot;https://platform.x.com/widgets.js&quot; charset=&quot;utf-8&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  
  &lt;blockquote class=&quot;reddit-embed-bq&quot; data-embed-height=&quot;546&quot; style=&quot;height: 500px;&quot;&gt;
&lt;a href=&quot;https://www.reddit.com/r/scifi/comments/1infgdu/the_culture_the_science_fiction_utopia_that/&quot;&gt;The Culture : the science fiction utopia that actually works&lt;/a&gt;&lt;br /&gt; by
&lt;a href=&quot;https://www.reddit.com/user/ExploreYourWhirled/&quot;&gt;u/ExploreYourWhirled&lt;/a&gt; in
&lt;a href=&quot;https://www.reddit.com/r/scifi/&quot;&gt;scifi&lt;/a&gt;
&lt;/blockquote&gt;&lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;UTF-8&quot; src=&quot;https://embed.reddit.com/widgets.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/08/la-cultura-de-iain-m-banks-utopia-e.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://img.youtube.com/vi/1iES6Twk0Sk/default.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-2766351242523069002</guid><pubDate>Fri, 31 Jul 2026 19:24:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-08-02T21:53:51.579+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">AI</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">ajedrez</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">China</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">economía</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">Elon Musk</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">europa</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">futuro</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">política</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">robots</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">singularidad</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">tecnofeudalismo</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">tecnología</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">trabajo</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">UK</category><title>Trabajo opcional, abundancia total: Utopía de Elon Musk</title><description>&lt;center&gt;&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/XuoqKYxDHVc?si=7Zgfy4vZWHqX3KIz&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;
  
  &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Con todos los filtros y reservas que queramos, con memoria de los plazos de incumplimiento que ha demostrado en su trayectoria, pero creemos que sigue siendo necesario escuchar a&amp;nbsp;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Elon_Musk&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Elon Musk en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b&gt;Elon Musk&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&amp;nbsp;como en esta reciente entrevista. El pasado 20 de julio de 2026, en la Gigafactory de Tesla en Texas, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Elon_Musk&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Elon Musk en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b&gt;Elon Musk&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; concedió a &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Zanny_Minton_Beddoes&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Zanny Minton Beddoes en Wikipedia (inglés)&quot;&gt;&lt;b&gt;Zanny Minton Beddoes&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, directora editorial de &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/The_Economist&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;The Economist en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b&gt;The Economist&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, su primera entrevista extensa desde la salida a bolsa de &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/SpaceX&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;SpaceX en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b&gt;SpaceX&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;. La conversación, publicada tres días después bajo el título “&lt;a href=&quot;https://www.economist.com/&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Leer la entrevista ‘The Insider’ en The Economist&quot;&gt;&lt;b&gt;The Insider&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;”, constituye un documento singular: casi una hora en la que el empresario despliega, con la misma soltura, una cosmología tecnológica de alcance civilizatorio y una serie de posiciones políticas que desembocan en uno de los cruces más tensos que se recuerdan entre un periodista y un magnate contemporáneo.&lt;/p&gt;

&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjzjFQy3axtWh6jucMsYxeQO5NKV0kCx71rMFhNnaLL4L1fNfTTquPhn6KCm8sulXUALTcqSNFwtMPCE4w-tNZuR-OhxfkApQIXbf98x-Yg85JOQD1VfAng-bJ-euRzaz0n-qvQsHnUTrheQV67fO-xocxYAaTO0NIgEpriHFgeBLPr0zkjIXeS/s518/imageserr.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;518&quot; data-original-width=&quot;386&quot; height=&quot;272&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjzjFQy3axtWh6jucMsYxeQO5NKV0kCx71rMFhNnaLL4L1fNfTTquPhn6KCm8sulXUALTcqSNFwtMPCE4w-tNZuR-OhxfkApQIXbf98x-Yg85JOQD1VfAng-bJ-euRzaz0n-qvQsHnUTrheQV67fO-xocxYAaTO0NIgEpriHFgeBLPr0zkjIXeS/w203-h272/imageserr.jpg&quot; width=&quot;203&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;El núcleo técnico de la entrevista es una predicción escalonada. Musk sostiene que la inteligencia artificial superará la suma de la inteligencia humana en un plazo de apenas cinco años, y que hacia 2036 -diez años vista- prácticamente no existirá tarea en la que un humano supere a una máquina, salvo, matiza, la de ser humano. A esa inteligencia digital le falta, según él, un componente: &lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;los “&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Efector_final&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Efector final en Wikipedia&quot;&gt;efectores&lt;/a&gt;”&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;, es decir, cuerpos robóticos capaces de transformar el mundo físico. De la conjunción de algoritmos y robots humanoides surgiría una economía cuasi infinita, con una abundancia material tal que el dinero, augura sin ambages, dejará de importar en 2036. Ante el escepticismo de Minton Beddoes, que le recuerda que sus accionistas sí esperan beneficios, Musk defiende una tesis deflacionaria: si la producción de bienes crece más deprisa que la masa monetaria, el resultado no será inflación sino abaratamiento generalizado.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Ese optimismo convive con una revisión explícita de su propia trayectoria intelectual. El empresario que hace una década temía la “&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Singularidad_tecnol%C3%B3gica&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Singularidad tecnológica y autosuperación recursiva en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b&gt;autosuperación recursiva&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;” de las máquinas y que en 2023 firmó la petición para pausar el desarrollo de la IA admite ahora haber llegado a una suerte de resignación filosófica: la carrera es imparable -él mismo, señala con cierta ironía, contribuyó a acelerarla al fundar &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/OpenAI&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;OpenAI en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b&gt;OpenAI&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; y propiciar indirectamente la escisión de &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Anthropic&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Anthropic en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b&gt;Anthropic&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;- y lo sensato es disfrutar del trayecto, aunque mantiene una probabilidad de catástrofe existencial de entre el diez y el veinte por ciento. Como salvaguarda intermedia, propone que los grandes laboratorios -incluidos los chinos- se reúnan periódicamente y se concedan una o dos semanas de acceso mutuo a sus modelos más avanzados antes del lanzamiento, con la industria autorregulándose al estilo de la Motion Picture Association y recurriendo a los gobiernos solo si una empresa ignora un riesgo detectado. Sobre la competencia con &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Rep%C3%BAblica_Popular_China&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;China en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b&gt;China&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, Musk relativiza el peso de las restricciones a la exportación de chips: el cuello de botella real, afirma, ya no es el semiconductor sino la electricidad, terreno en el que Pekín aventaja holgadamente a Washington, lo que explica su apuesta por centros de datos orbitales.&lt;/p&gt;

&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhMtiu0cdQoHKrjqVgEPnYM29FTcDUBtIydPvTB8L_jN8VhzZBGtZF0oQzYTYlhJKq896_XiXKPYii2cdHle008iWpMzIXymON0eIAcYY7Hq1MbsoGyeGXI1DMmnnzUigKecv7dDSlbJh9PcvP8akTExTcpQMSz6sjrEERa27LsGIsgLpHj05Cx/s516/imagesterrt.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;516&quot; data-original-width=&quot;387&quot; height=&quot;267&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhMtiu0cdQoHKrjqVgEPnYM29FTcDUBtIydPvTB8L_jN8VhzZBGtZF0oQzYTYlhJKq896_XiXKPYii2cdHle008iWpMzIXymON0eIAcYY7Hq1MbsoGyeGXI1DMmnnzUigKecv7dDSlbJh9PcvP8akTExTcpQMSz6sjrEERa27LsGIsgLpHj05Cx/w200-h267/imagesterrt.jpg&quot; width=&quot;200&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;En cuanto al empleo, compara el futuro de la &lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Programaci%C3%B3n&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Programación en Wikipedia&quot;&gt;programación&lt;/a&gt; con el &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Ajedrez&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Ajedrez en Wikipedia&quot;&gt;ajedrez&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt; frente a &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Stockfish&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; style=&quot;text-align: left;&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Stockfish en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b&gt;Stockfish&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt; -un programa tan superior que ganaría a cualquier humano incluso ejecutado en un teléfono- y extiende esa metáfora a cualquier oficio imaginable. El trabajo, sostiene, se volverá opcional, comparable a cultivar un huerto: no imprescindible, pero gratificante. Reconoce que la transición será accidentada y, preguntado por la redistribución, propone que el Tesoro emita cheques directamente a los ciudadanos, aunque insiste en que la fiscalidad tradicional perderá sentido en un mundo &lt;/span&gt;&lt;i style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;post-escasez&lt;/i&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;. Recomienda, como retrato anticipado de ese porvenir, la serie de novelas de &lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/La_Cultura&quot;&gt;“la Cultura”&lt;/a&gt; de &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Iain_M._Banks&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Iain M. Banks en Wikipedia&quot;&gt;Iain M. Banks&lt;/a&gt;&amp;nbsp;(&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2026/08/la-cultura-de-iain-m-banks-utopia-e.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;post siguiente&lt;/a&gt;)&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;, lectura que la propia entrevistadora confiesa haber emprendido por recomendación suya, aunque discrepa sobre el grado de autonomía real que conservarían los humanos en semejante sociedad.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;La entrevista aborda también el poder geopolítico que ejerce Musk a través de &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Starlink&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Starlink en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b&gt;Starlink&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, decisivo en la defensa ucraniana y capaz, mediante una lista blanca de terminales, de restringir su uso por tropas rusas en territorio ocupado. Musk defiende una salida negociada al conflicto que reconozca la realidad de un frente estancado, postura que contrasta con el relato de avances ucranianos que maneja Minton Beddoes. Sobre su paso por el &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Departamento_de_Eficiencia_Gubernamental&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Departamento de Eficiencia Gubernamental (DOGE) en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b&gt;Departamento de Eficiencia Gubernamental (DOGE)&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, admite haberse involucrado demasiado en política, aunque rechaza con rotundidad que los recortes a la ayuda exterior estadounidense hayan costado una sola vida, en un intercambio especialmente vivo con la periodista, que sostiene lo contrario.&amp;nbsp;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgJxipe-jTlnOXLEaHWYlmjUdzLEGWSF4F3q4sVUqcCFJfLj9Y0q7t-GbX2biplg1wcXeCaIVNzGhAkgy7puHemxi2CMTgzfmOJU_uTgbbj71YbsTsGrm2Spx0JOW0EttSjkWiWQU64PZnXaEz-QXzWZrlnknzYTid8O2dMMXhDeD7STYlG5y_6/s2048/763098357_1594687222168520_681499600294326556_n.webp&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;2048&quot; data-original-width=&quot;1152&quot; height=&quot;232&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgJxipe-jTlnOXLEaHWYlmjUdzLEGWSF4F3q4sVUqcCFJfLj9Y0q7t-GbX2biplg1wcXeCaIVNzGhAkgy7puHemxi2CMTgzfmOJU_uTgbbj71YbsTsGrm2Spx0JOW0EttSjkWiWQU64PZnXaEz-QXzWZrlnknzYTid8O2dMMXhDeD7STYlG5y_6/w131-h232/763098357_1594687222168520_681499600294326556_n.webp&quot; width=&quot;131&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;El tramo final, dedicado a Europa, es el más beligerante del encuentro. Musk afirma que, de mantenerse las tendencias migratorias actuales, la guerra civil en &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Gran_Breta%C3%B1a&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; style=&quot;text-align: left;&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Gran Bretaña en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b&gt;Gran Bretaña&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt; resulta inevitable a su juicio, defiende su respaldo a formaciones que la prensa convencional etiqueta de extrema derecha como expresión de un sentido común normal -fronteras seguras, ciudades seguras, gasto sensato- y niega ser racista invocando a su propia familia y la diversidad de sus equipos directivos. Minton Beddoes replica con datos sobre criminalidad comparada y le acusa de amplificar, ante sus más de doscientos millones de seguidores, una imagen distorsionada del continente, citando su promoción de una película de tono vigilante. El desacuerdo queda, explícitamente, sin resolver: ambos convienen en discrepar y remiten el veredicto al paso del tiempo, aunque Musk cierra con una nota de humor al vaticinar que la &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Singularidad_tecnol%C3%B3gica&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; style=&quot;text-align: left;&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Singularidad tecnológica en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b&gt;singularidad tecnológica&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;, a diez años vista, llegará antes que esa hipotética guerra civil, que sitúa a veinte.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Más allá de las posiciones concretas, la entrevista interesa como retrato de una figura que concentra, simultáneamente, capacidad técnica, poder empresarial casi absoluto sobre corporaciones cotizadas y una audiencia mediática que rivaliza con la de cualquier gobierno. Es precisamente esa acumulación -y la pregunta de si conviene que resida en una sola persona- lo que atraviesa, con ecos de la reflexión de &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Hannah_Arendt&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Hannah Arendt en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b&gt;Hannah Arendt&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&amp;nbsp;(&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/search?q=Hannah+Arendt&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;otros posts nuestros&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;) sobre el poder y sus límites, todo el diálogo: la promesa de una abundancia casi utópica convive, sin solución de continuidad, con &lt;b&gt;la fragilidad de un debate público cada vez más polarizado&lt;/b&gt;.&lt;/p&gt;

&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;b&gt;Resumen&lt;/b&gt;:&amp;nbsp;Musk augura una IA superior a toda la humanidad en cinco años.&amp;nbsp;El dinero no importará en 2036, predice Elon Musk a The Economist.&amp;nbsp;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Guerra civil en Gran Bretaña: el choque de Musk con The Economist.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Entre la singularidad y la polarización: el Musk de 2026.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;De temer la IA a abrazarla: la conversión filosófica de Elon Musk.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
  
  &lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p dir=&quot;ltr&quot; lang=&quot;es&quot;&gt;¿Y si trabajar fuera OPCIONAL? 🤖🌱 No es utopía, es nuestro futuro inmediato: IA + robots + energía solar abundante = Trabajo Opcional y Abundancia Total. Pasamos de ganarnos el pan con sudor a ganarnos la vida con sentido. Jubilación no es retirada, es REVIVISCENCIA. Los… &lt;a href=&quot;https://t.co/p3Fa8SCmwI&quot;&gt;pic.twitter.com/p3Fa8SCmwI&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;— Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://x.com/agirregabiria/status/2083642232540705214?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;August 1, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;https://platform.x.com/widgets.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  
  &lt;blockquote cite=&quot;https://www.tiktok.com/@diegoruzzarin/video/7668499312720006418&quot; class=&quot;tiktok-embed&quot; data-video-id=&quot;7668499312720006418&quot; style=&quot;max-width: 605px; min-width: 325px;&quot;&gt; &lt;section&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/@diegoruzzarin?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;@diegoruzzarin&quot;&gt;@diegoruzzarin&lt;/a&gt; La lista de mentiras de Elon Musk y la entrevista que lo puso muy incómodo. &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/diegoruzzarin?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;diegoruzzarin&quot;&gt;#diegoruzzarin&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/elonmusk?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;elonmusk&quot;&gt;#elonmusk&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/tesla?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;tesla&quot;&gt;#tesla&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/music/sonido-original-Diego-Ruzzarin-7668499487299537671?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;♬ sonido original  - Diego Ruzzarin&quot;&gt;♬ sonido original  - Diego Ruzzarin&lt;/a&gt; &lt;/section&gt; &lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; src=&quot;https://www.tiktok.com/embed.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/07/trabajo-opcional-abundancia-total.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://img.youtube.com/vi/XuoqKYxDHVc/default.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item></channel></rss>