Lokabhiramam

కుక్క - మానవుడు మొదట్లో...

noreply@blogger.com (Vijayagopal) — Fri, 06 Mar 2026 01:35:00 +0000

కుక్క - మానవుడు మొదట్లో...

కుక్క - మానవుడు

మనిషి, ఆరడుగుల ఎత్తున్న మరో మనిషిని నమ్మడు. అంగుళం తాళాన్ని నమ్ముతాడు. అంతకన్నా ఎక్కువగా తన కుక్కను నమ్ముతాడు. మనిషి జాతికి మరో జంతువు గురించి పట్టనప్పటి నుంచి కుక్క తోడుగా ఉంది. పదిహేనువేల సంవత్సరాల క్రితం, అంటే వ్యవసాయం కూడా అంతగా రాని నాటినుంచే కుక్కలు సాయంగా వచ్చాయి. అయినా, మానవ నాగరికతలో కుక్క పాత్ర గురించి తెలిసింది తక్కువ. అటు వేటలో, తరువాత పశుపోషణలో కుక్కలు ఎంతో సాయం చేశాయన్నది నిజం.

కుక్కలను గురించి పరిశోధకులు చాలామంది పట్టించుకున్నారు. డార్విన్‌ కుక్కల నడవడిని పరిశీలించాడు. తన నాచురల్‌ సెలెక్షన్‌ సిద్ధాంతానికి వాటిని ఉదాహరణలుగా వాడుకున్నాడు. 20వ శతాబ్దంలో నొబేల్‌ గ్రహీత కాన్రాడ్‌ లోరెంజ్‌ కుక్కల గురించి విస్తృతంగా పరిశీలనలు సాగించాడు. స్కాట్‌, ఫుల్లర్‌ అనే జన్యుశాస్త్రవేత్తలు కుక్కల నడవడిని విశ్లేషించారు. ఇటీవలి కాలంలో మాత్రం కుక్కల గురించి పరిశోధనలు అంతగా జరగేలదనాలి. 21వ శతాబ్దం వచ్చిన తర్వాత మాత్రం వాటి మీదకు మరోసారి చూపు మరలింది. తోడేళ్ల నుంచి కుక్కలుగా మార్పులో జరిగిన అంశాలు, వాటి తెలివి, భావావేశాల గురించి ఎంతో పరిశోధన జరిగింది, జరుగుతున్నది కూడా. కనుక, కుక్కల గురించి ఎన్నో కొత్త అంశాలు తెలియవస్తున్నాయి.

పెంపుడు జంతువుగా కుక్క : నిజానికి మానవుడు కుక్కలను ప్రయత్నించి మచ్చిక చేయలేదు. వేట పద్ధతి నుంచి జీవన విధానం మారుతున్న రోజులలో కుక్కలు వాటంతటవే మనిషి పంచన చేరాయి. తోడేళ్లు, క్రమంగా కుక్కలుగా మారాయని, డి ఎన్‌ ఏ విశ్లేషణలో బయటపడింది. ఇప్పటి తోడేళ్లను గమనిస్తే, రాతియుగం మానవుడు వాటిని, చేరదీసి మచ్చిక చేసిన వీలు కనిపించదు. అంటే, వెనుక కాలంలో తోడేళ్లు మరింత మెత్తని స్వభావం కలిగి ఉండేవని అర్థం చెప్పవచ్చు. ఆ జాతి గతించింది. వారసులుగా మన కుక్కలు మిగిలి ఉన్నాయి. అప్పటి తోడేళ్లు మనుషుల ప్రాంతాలతో తిండి కోసం తిరిగాయి. వాటి పిల్లలను మనుషులు చేరదీశారు. అప్పటి మానవులకు జంతువుల కూనలను తెచ్చి పెంచుకోవడం అలవాటు! అట్లా మనుషుల మధ్య పెరిగిన జంతువులను మచ్చిక చేసి పనులు నేర్పడం సులభం. ఆ దారిలో మనిషికి కుక్కల సాయం మొదలయింది. కాపలా, వేటలాంటి లక్షణాలు కూడా నేర్చిన తర్వాత వాటి సాయం పెరిగింది. అంటే కుక్కలను మచ్చిక చేయడం, అనుకోకుండా జరిగిన పని! కానీ, దానివల్ల అటు తోడేళ్లకు, ఇటు మనుషులకు మంచి జరిగింది. సహవాసం సాగింది.

మచ్చిక క్రమం : ఉత్తర ఇజ్రాయెల్‌లో ఒక సమాధిలో, ఒక వ్యక్తి కుక్కమీద చెయ్యి వేసి ఉండడం కనిపించింది. ఆ కుక్క పిల్లకు, అప్పటి తోడేలు పిల్లలకూ ఎంతో తేడా ఉంది. ముఖ్యంగా దాని దంతాలు పూర్తిగా వేరుగా ఉన్నాయి. అంటే, ఆ కాలానికి తోడేళ్లు కొన్ని, కుక్కలుగా మారినట్లు లెక్క. కుక్క పిల్లను మనిషితోబాటు, ఖననం చేశారంటే పరస్పర సంబంధం, ప్రేమ అర్థమవుతాయి. 12వేల సంసవత్సరాల నాటి ఈ సమాధి, కుక్కల చరిత్రలో ఒక గొప్ప సూచనగా నిలిచింది. కానీ, అంతకుముందు, ఎక్కడ, ఏ రకంగా, కుక్కలు మచ్చికయిందీ చెప్పగల ఆధారాలు, నేటివరకు అందలేదు.

గడచిన సంవత్సరం, సైబీరియాలో జరిపిన తవ్వకాలలో ఒకచోట కుక్క పుర్రె దొరికింది. అది 33వేల సంవత్సరాలు నాటిదని లెక్క తేలింది. పుర్రె నిర్మాణం కుక్కల పుర్రెలాగున్నా, పళ్లు మాత్రం తోడేలు పద్ధతిలో ఉన్నాయి. గతంలో బెల్జియంలో దొరికిన ఒక పుర్రె కూడా 31వేల ఏండ్ల వాటిదని ఈ మధ్య నిర్ణయించారు. ఇవి బహుశ: ఈనాటి కుక్కల పూర్వీకుల జాతికి చెందనవని అభిప్రాయం, అనుమానం వచ్చాయి. కానీ, ఈనాటి కుక్కలు ఈ క్రమంలోనివి కావని ఆధారాలు కూడా అందాయి. 24,000 నుంచి 13,000 సంవత్సరాల మధ్యన, భూమిమీద మంచుయుగం వచ్చింది. అప్పుడు మానవులు దక్షిణ ప్రాంతాలకు తరలివచ్చారు. మునపటి కుక్కలు వారితో రాలేదు. మచ్చిక కార్యక్రమం మరోసారి మొదలయింది.

మచ్చిక ఎక్కడ? : పురాతత్వ పరిశోధనలో అందిన ఆధారాల ప్రకారం, కుక్కల మచ్చిక మునుముందు పడమటి ఆసియా ప్రాంతంలో మొదలయింది. ఆ ప్రాంతాలను ఇప్పుడు మిడిల్‌ ఈస్ట్‌ (మధ్యప్రాచ్యం) అంటున్నారు. 2005లో కుక్కల డి ఎన్‌ ఏ నిర్మాణ క్రమాన్ని (జీనోమ్‌) పూర్తిగా గుర్తించారు. అంతకుముందు దొరికిన, కుక్కలు, వాటి పూర్వీకులనుకున్న తోడేళ్ల జన్యు పదార్థాలను కూడా తరచి చూస్తే, పరిణామం, మచ్చికల గురించి మరెంతో తెలుస్తుంది. ఇలాంటి పరీక్షలు జరిగాయి. కుక్కలన్నింటిలోనూ మిడిల్‌ఈస్ట్‌ పద్ధతి జన్యు నిర్మాణమే కనిపించింది. కనుక పురాతత్వ పరిశోధన వెల్లడించిన చరిత్ర సరయినదేనని గట్టిగా తెలిసింది. స్వీడన్‌ పరిశోధకులు పీటర్‌ సవొరైనెన్‌ మాత్రం కుక్కల పుట్టుకస్థానం ఆగ్నేయ ఆసియా అంటున్నాడు. జీవజాతులు వేరువేరు చోట్లకు చేరిన కొద్దీ, వాటి జన్యువులలో వైవిధ్యం తగ్గి, మొదటి రూపం వస్తుంది. యాంగ్జీ నది ప్రాంతపు కుక్కలలో మాత్రం ఆ లక్షణం కనిపించ లేదు. యూరోపియన్‌ కుక్కలలో కూడా మధ్యప్రాచ్యం డి ఎన్‌ ఏ లక్షణాలు అంతగా కనిపించలేదట. కనుక పరిణామచరిత్రలో ఇంకా ప్రశ్నలు మిగిలాయి.

కుక్కల శక్తియుక్తులు : మనుషులకు సాయం చేయడంలో మరొక జంతువేదీ కుక్కలకు సాటిరాదు. చింపాజీలకు కూడా మనుషుల శరీరం కదలిక సూచనలు అంతబాగా అర్థం కావు. వేలు చూసినా అర్థం చేసుకోవడం ఒక్క కుక్కలకే చేతనయింది. కుక్కలకు ‘నేర్చుకునే శక్తి, కోరికలు’ చాలా ఎక్కువ. మనుషుల నడవడిని అవి మరీమరీ పరిశీలించి, అర్థాలు తెలుసుకుంటాయి. కుక్కలకు మనుషుల ముఖ కవళికలు ఎంతో నచ్చుతాయి. కోపం, మెచ్చికోలు సులభంగా అర్థమవుతాయి. అసలు, ఆ ముఖం ఎటువేపు ఎందుకు చూచేదీ వాటికి అర్థమవుతుంది. కళ్లులేని వారికి, కుక్కలు తోడుగా ఉంటున్నాయని తెలుసు. ఆ రకం కుక్కలను గురించి ఫ్లోరెన్స్‌ గానేట్‌ వంటి జంతుశాస్త్రజ్ఞులు లోతుగా పరిశోధించారు. కళ్లులేని వారి ‘చూపును’ కూడా కుక్కలు, చురుకుగా అర్థం చేసుకో గలుగుతాయని ఆమె అంటున్నారు.

కుక్కలకు తమ పరిసరాలను గురించి అంతగా తెలియదని ఒక్కోసారి అనిపిస్తుంది. బ్రిటా ఓస్ట్‌హౌస్‌ అనే పరిశోధకురాలు ఈ అంశం గురించి పరిశోధిస్తున్నారు. ఆమె చేసిన ప్రయోగంలో రెండు హాండిల్స్‌ ఉంటాయి. వాటిలో ఒకదాని నుంచి కట్టిన దారం అటు చివరన మాంసం ముక్క ఉంటుంది. అయినా కుక్కలు, ఆ దారం సంగతి పట్టించుకోకుండా, తిండికి దగ్గరగా ఉన్న హ్యాండిల్‌ను లాగాయి. కుక్కలకు కాలంలో వెనక, ముందుల గురించి కూడా అంతగా తెలియదని అర్థమయింది. గతం అనుభవాలను అవి గుర్తుంచుకోవు. రానున్న కాలం కొరకు జాగ్రత్తలూ వాటికి తోచవు. అందుకే ఒంటరిగా వదిలిన కుక్కలు మరీ సమస్యలకు గురవుతాయి. సమస్యలకు కారణమూ అవుతాయి. వదిలివెళ్లిన యజమాని ఏదో ఒకనాటికి తిరిగి వచ్చే సంగతి వాటికి తోచదు.

కుక్కల ముక్కు, వాసన శక్తి ఎంతో ప్రత్యేకమన్న సంగతి తెలిసిందే. మనుషుల వాసన శక్తి, కుక్కలతో పోలిస్తే, చాలా తక్కువ. మనుషులకు సూచనగా కూడా తెలియని వాసనలను కుక్కలు పసిగడతాయి. మనిషి రక్తంలో, డయబెటిస్‌ కారణంగా, చక్కెరలు ప్రమాద స్థాయికి చేరుకుంటే కుక్కలు గుర్తించి హెచ్చరిక చేయ గలుగుతున్నాయి. అవసరమయితే, అర్థరాత్రి కూడా, ఆ మనిషిని నిద్రలేపి, హెచ్చరించే రకంగా, కుక్కలకు శిక్షణ ఇవ్వగలిగారు. కుక్కలలో వాసనకు సంబంధించి వోమెరో నేసల్‌ ఆర్గన్‌ అనే, రెండవ (అదనపు) వ్యవస్థ ఉంటుంది. పై వరుస కోరపళ్ల మీద నుంచి ఒక డక్ట్‌ ఉండి, ముక్కులలోకి తెరుచుకుంటుంది. ఈ దారి వెంట కూడా వాసనలు తెలుస్తుంటాయి. ఈ వ్యవస్థ గురించి మరింత పరిశోధన జరగవలసి ఉంది. మిగతా కుక్కల వాసనను గుర్తించడం దీని పని అని పరిశోధకులు భావిస్తున్నారు.

అనుకోని నిజాలు

కుక్కల మధ్య బంధం : మచ్చికయిన తర్వాత కుక్కల కుటుంబం పద్ధతి పూర్తిగా మారిపోయింది. తోడేళ్లకు ప్రపంచమంటే కుటుంబం ఒకటే. తల్లి, తండ్రి, వాటి పిల్లలు కలిసి గుంపుగా తిరగడం వాటికి బాగా అలవాటు. పెరిగిన పిల్లలు కూడా, తల్లిదండ్రుల తోనే ఉండిపోతాయి. తమ తరువాత పుట్టిన పిల్లలను పెంచడంలో అవి సాయపడతాయి. తోడేళ్లనుంచి వచ్చిన కుక్కలకు మాత్రం ఈ కుటుంబం పద్ధతి ఏ మాత్రం చేతగాదు. కుక్కల మధ్యన ప్రేమ, కలిసి ఉండడంలాంటివి కనిపించవు. అడవులలో పెరిగే కుక్కలు కూడా కుటుంబాలుగా ఉండవు. ఆడతోడును ఎంచుకోవడంలో వాటికి ఒక పద్ధతి లేదు. ఇక పెంపుడు కుక్కలకు, యజమాని, ఆ కుటుంబం మాత్రమే స్వంత కుటుంబంగా కనబడుతుంది. మిగతా కుక్కల సంగతి పట్టనే పట్టదు. నిజానికి, కుక్క, మనిషికి తేడా కుక్కలకు తెలియదంటారు. మనిషితో కలిసి మనిషినే జట్టు నాయకులుగా గుర్తించి బతుకుతాయవి!

ఏనుగుల వీరాస్వామయ్య రచించిన కాశీ యాత్ర చరిత్ర నుంచి శ్రీశైల విశేషాలు

noreply@blogger.com (Vijayagopal) — Thu, 05 Mar 2026 04:38:00 +0000

ఏనుగుల వీరాస్వామయ్య
రచించిన కాశీ యాత్ర చరిత్ర

నుంచి శ్రీశైల విశేషాలు

కిటికీ : సాకీ కథకు నా తెలుగు అనువాదం

noreply@blogger.com (Vijayagopal) — Wed, 04 Mar 2026 02:42:00 +0000

కిటికీ

సాకీ కథకు నా తెలుగు అనువాదం

కిటికీ

ఎచ్‌.ఎచ్‌. మన్రో (సాకీ)

‘మా ఆంట్‌ కొంచెంసేపట్లో వస్తుంది, మిస్టర్‌ నటల్‌’ అన్నది ఆ పదిహేనేళ్ల పడుచు. ‘ఈలోగా మీరు ప్రయత్నించి నా ఉనికిని భరించాలి’.

రావలసిన ఆ అత్తగారికి బదులు ఎదురుగా వచ్చిన నీస్‌ కు సరిగ్గా ఏదో మాట చెప్పి సంతృప్తిపరచాలి. ఆలోగా ఆంట్‌ మీద గౌరవం తగ్గకూడదు. ఫ్రామ్‌టన్‌ నటల్‌ సమస్యలో పడ్డాడు. అతను చికిత్స కోసం ఆ ప్రాంతానికి వచ్చాడు. అయితే, వరుసబెట్టి, అంతకు ముందెన్నడూ ఎరుగనివాళ్లను కలిసినందుకు అసలు ప్రయోజనం ఉంటుందా అన్న అనుమానం అతనికి లోలోపల ఉండనే ఉన్నది.

చికిత్సకోసం అతను పల్లె ప్రాంతాలకు పోతున్నాడంటే, వాళ్ల అక్కయ్య సలహా ఇచ్చింది. ‘ఎలాగుంటుందో నాకు తెలుసు. నీవు ఎక్కడో పాతుకుపోతావ్‌. ఎవ్వరితోనూ మాట్లాడవు. నీ నాడులు మరింత పాడవుతాయి. అక్కడ నాకు తెలిసినవాళ్లందరికీ పరిచయాలు చేస్తూ, నేను నీకు ఉత్తరాలు ఇస్తాను. నాకు గుర్తున్నంత వరకూ వాళ్లలో కొంతమంది చాలా మంచివాళ్లు’ అన్నది ఆమె.

ఆ ఉత్తరాలలోనుంచి ఒకదాన్ని మిసెస్‌ సాపుల్టన్‌కి ఇవ్వడానికి ఫ్రామ్‌టన్‌ వచ్చాడు. మరి ఆమె మంచివాళ్లలోకి చేరుతుందా అన్నది అతని అనుమానం.

‘ఈ చుట్టుపక్కల మీకు చాలామంది తెలుసా?’ అంతసేపూ నిశ్శబ్దంగా ఉన్నామన్న సంగతిని గ్రహించిన ఆ నీస్‌ అడిగింది.

‘ఒక్కరూ తెలియదు. మా అక్క ఒకప్పుడు ఇక్కడ ఉండేది. సుమారు నాలుగేళ్ల క్రితం రెక్టరీలో ఉండేది. ఆమె ఇక్కడివాళ్లను పరిచయం చేస్తూ నాకు ఉత్తరాలు ఇచ్చింది’ అన్నాడు ఫ్రామ్‌టన్‌. అతని చివరి మాటల్లో ఒక రకమయిన అయిష్టత ధ్వనించింది.

‘అయితే ఆంట్‌ గురించి మీకు అసలు తెలియదన్నమాట?’ బింకంగా ఉన్న ఆ యువతి పరిశోధనగా అడిగింది.

‘ఆమె పేరు, చిరునామా తప్ప!’ ఆగంతకుడు ఒప్పుకున్నాడు.

మిసెస్‌ సాపుల్టన్‌కి పెళ్లయిందా? లేక భర్త పోయాడా అని అతను ఆలోచిస్తున్నాడు. గదిలోని చెప్పరాని సంగతులేవో మగవాళ్ల ఉనికిని సూచిస్తున్నాయి.

‘మూడు సంవత్సరాల క్రితం ఆమె గొప్ప విషాదంలో పడింది. అంటే, మీ అక్కయ్యగారు వెళ్లిపోయిన తరువాత అన్నమాట!’ అన్నది ఆ పాప.

‘ఏమిటది?’ ఫ్రామ్‌టన్‌ అడిగాడు. ఎందుకో ఈ ప్రశాంతమయిన ప్రాంతంలో అనుకోని ఆపదలు అమరినట్టు అతనికి కనిపించలేదు.

‘ఒక అక్టోబర్‌ మధ్యాహ్నాన ఆ కిటికీ ఎందుకు తెరిచి ఉందని మీరు ఆశ్చర్యపడి ఉంటారు’ లాన్‌ మీదికి తెరుచుకుని ఉన్న ఒక పెద్ద ఫ్రెంచ్‌ విండో వేపు చూపిస్తూ, నీస్‌ అన్నది.

‘నిజానికి ఉండవలసినకన్నా ఎక్కువ వేడిగానే ఉంది. అయితే, ఆ కిటికీకి, జరిగిన దురంతానికి సంబంధం ఏదయినా ఉందా?’ అన్నాడు ఫ్రామ్‌టన్‌.

‘ఆ కిటికీలోనుంచి, సరిగ్గా ఇదే రోజున మూడు సంవత్సరాల నాడు ఆమె భర్త, ఆయనతో ఆమె ఇద్దరు తమ్ముళ్లు వేటకోసం వెళ్లిపోయారు. వాళ్లు ఇక తిరిగి రాలేదు. మైదానం మీదుగా వేట ప్రాంతానికి వెళుతుండగా, వాళ్లు ముగ్గురు ఒక బురదగుంటలో చిక్కుకున్నారు. అంతకు ముందు సంవత్సరాలలో ఆపద లేదనుకున్న ప్రదేశాలు, అకస్మాత్తుగా బురదగా మారాయి. వాళ్ల శరీరాలు కూడా దొరకలేదు. అది అన్నింటికన్నా భయంకరమయిన సంగతి’.

ఇక్కడ అమ్మాయి గొంతులో మునుపటి బింకం పోయింది. అందులో మానవతలోని బలహీనత కనిపించింది.

‘పాపం ఆంట్‌, వాళ్లు ఏదో ఒక రోజున తిరిగి వస్తారని ఎప్పుడూ అనుకుంటుంది. వాళ్లతో పాటు పోయిన చిన్న స్పానియల్‌ కుక్క కూడా కలిసి, ఆ కిటికీ గుండా నడిచి చాలా మామూలుగా వాళ్లు వచ్చేస్తారని ఆమె ఆశ. అందుకే సాయంత్రమయితే చాలు, చీకటిపడే వరకూ ఆ కిటికీ తెరిచే ఉంటుంది. పాపం, పిచ్చి ఆంట్‌. తెల్లని వాటర్‌ ప్రూఫ్‌ కోటు చేతిమీద వేసుకుని తన భర్త, ఇంకా తమ్ముడు రోనీ, వెళ్లిన తీరు గురించి ఎన్నిసార్లు చెప్పిందో! తమ్ముడు ఒక పాట పాడుతూ ఈమెని ఎప్పుడూ ఏడిపించేవాడట. ఆ పాట ఇష్టంలేదని ఈవిడ అన్నది కనుక, అతను ఎప్పుడూ దాన్నే పాడతాడట! మీకు తెలుసా? ఒక్కోసారి ప్రశాంతమయిన ఒక సాయంత్రాన వాళ్లు నిజంగానే కిటికీలోంచి నడిచి వస్తారేమోనని నాకూ అనిపిస్తుంది. ...... ’

ఆమె ఉలిక్కిపడి మాటలు ఆపింది. ఫ్రామ్‌టన్‌కు తెరపి దొరికింది. ఆలస్యానికి క్షమాపణలు చెబుతూ ఆంట్‌ గదిలోకి వేగంగా వచ్చింది.

‘మీకు తోడుగా సరదాగా వేరా, ఉందనుకుంటాను?’ ఆమె అన్నది.

‘ఆమె చాలా ఆసక్తి కలిగించే మనిషి’ ఫ్రామ్‌టన్‌ అన్నాడు.

‘కిటికీ తెరిచి ఉన్నందుకు మీకేమీ అభ్యంతరం లేదనుకుంటాను? నా భర్త, తమ్ముళ్లు వేటనుంచి నేరుగా ఇంటికి వస్తారు. ఈ దారి గుండానే వస్తారు. బురద ప్రాంతంలో వేటాడడానికి వెళ్లారు. లోపలికి వచ్చి కార్పెట్లనంతా పాడుచేస్తారు. మీ మగవాళ్లంతా అంతే! అవునంటారా?’ మిసెస్‌ సాపుల్టన్‌ గబగబా అన్నది. ఆమె సంతోషంగా వేట గురించి, పక్షులు తగ్గిపోవడం గురించి, చలికాలంలో బాతులు దొరకడం గురించి ఏవో చెపుతూనే ఉన్నది.

ఫ్రామ్‌టన్‌కు అదంతా పచ్చి భయంకరంగా ఉంది. మాటలను అంతకన్నా తక్కువ భయంకరమయిన విషయం మీదికి మార్చడానికి అతను అరకొర ప్రయత్నాలు చేశాడు. కానీ కుదరలేదు. ఇల్లుగలావిడ తన మనసులోని భ్రమను ఒకదాన్ని తనకు వినిపిస్తున్నదని అతనికి తెలుసు. ఆమె కళ్లు అదే పనిగా తెరిచిన కిటికీలోనుంచి బయట లాన్‌ మీదుగా చూస్తున్నాయి. సరిగ్గా ప్రమాదం జరిగిన రోజునే ఏళ్ల తరువాత తాను అక్కడికి రావడం అనుకోకుండా జరిగినా, దురదృష్టమని అతనికి నమ్మకం మొదలయింది.

‘డాక్టర్లు నాకు పూర్తి విశ్రాంతి అవసరమంటారు. ఏ రకంగానూ ఆదుర్దా కూడదంటారు. శరీరాన్ని కుదిపే ఈ పనులూ కూడదంటారు’ ఫ్రామ్‌టన్‌ ప్రకటించాడు.

కొత్తవారికి లేదా అనుకోకుండా కలిసినవారికి, ఎదుటివారి జబ్బులు, అవకరాలు, వాటి కారణాలు, చికిత్స గురించి తెలుసుకోవాలని గొప్ప ఆదుర్దాగా ఉంటుందని అందరిలాగే, భ్రమలో పడ్డ ఫ్రామ్‌టన్‌, ‘ఇక తిండి విషయంలో వాళ్లు మరీ పట్టుదలగా ఉన్నారు’ అంటూ ఏదో చెపుతున్నాడు.

‘నో?’ ఆవులిస్తున్న మిసెస్‌ సాపుల్టన్‌ ఆపి ఒక్కసారిగా ఆ మాట అన్నది.

అనుకోకుండా ఆమె చురుకుగా కనిపించసాగింది. అది ఫ్రామ్‌టన్‌ మాటలవల్ల మాత్రం కాదు.

‘అదుగో, చివరకు రానే వచ్చారు. సరిగ్గా టీ సమయానికి. వాళ్లు కళ్లదాకా బురదలో కూరుకున్నట్టు కనిపిస్తున్నది కదూ?’ ఆమె అరిచింది.

ఫ్రామ్‌టన్‌ కొంచెంగా వొణికిపోయాడు. సానుభూతి తెలిపే పద్ధతిలో ఒకసారి నీస్‌ వేపు చూచాడు. ఆ అమ్మాయి కళ్లు పెద్దగా తెరుచుకుని భయంగా కిటికీలోంచి చూస్తున్నది. పేరులేని భయంతో అదిరిపోతూ ఫ్రామ్‌టన్‌ కుర్చీలో గుండ్రంగా తిరిగాడు. అతనూ అటువేపే చూచాడు. సంజ చీకట్లు ముదురుతున్నాయి. గడ్డిమీద నడుస్తూ మూడు ఆకారాలు కిటికీవేపు వస్తున్నాయి. వాళ్లు ముగ్గురూ తుపాకీలు చంకన పెట్టుకున్నారు. ఒకతని బుజం మీద తెల్లని కోటు బరువుగా వేలాడుతున్నది. అలసిపోయిన స్పానియల్‌ ఒకటి వాళ్ల వెనుకే వస్తున్నది. వాళ్లు నిశ్శబ్దంగా ఇంటిదాకా వచ్చారు. ఆ మసక వెలుతురులోనుంచే ఒక మొరటు కుర్ర గొంతు గట్టిగా పాడటం వినిపించింది. ఫ్రామ్‌టన్‌ తన చేతికర్రను, టోపీని భయంతో గట్టిగా పట్టుకున్నాడు. హాలు ద్వారం, ముందరి రాళ్ల బాట, గేటు, అతని పరుగుదారిలో చూచాయిగా తెలిశాయి. రోడ్డుమీద వెళుతున్న ఒక సైకిల్‌ మనిషి ఇతనికి కొట్టుకోకుండా రోడ్డు దిగి దూరంగా వెళ్లవలసి వచ్చింది.

‘వచ్చేశాం మైడియర్‌!’ తెల్లవాన కోటు మోస్తున్న మనిషి, కిటికీలోంచి వస్తూ అన్నాడు. బాగా బురద, కానీ చాలామటుకు ఆరిపోయింది. మేం వస్తుంటే, పరుగున వెళ్లిపోయాడే, ఎవరాయన?’

‘ఒక అసాధారణమయిన మనిషి. పేరు మిస్టర్‌ నటాల్‌’ మిసెస్‌ సాపుల్టన్‌ చెప్పింది. తన అనారోగ్యం గురించి మాత్రమే చెప్పాడు. మీరు వస్తూ ఉంటే, కనీసం క్షమాపణ గుడ్‌ బై ఒక్క మాటన్నా చెప్పకుండా పరుగెత్తిపోయాడు. అతను దయ్యాన్ని చూచాడని ఎవరయినా అనుకుంటారు’.

‘కుక్కను చూచి భయపడ్డాడనుకుంటాను!’ నీస్‌ ప్రశాంతంగా అన్నది. ‘తనకు కుక్కలంటే తెగని భయమని ఆయన చెప్పాడు. గంగానది ఒడ్డున ఊరకుక్కలు వెంటబడి ఆయనను ఒక స్మశానంలోకి తరిమాయట! అతను రాత్రంతా కొత్తగా తవ్విన ఒక గొయ్యిలో ఉండిపోయాడట. కుక్కలు ఆ పైనే పళ్లికిలిస్తూ, గురగురలాడుతూ చూస్తూ ఉన్నాయట! ఎవరికయినా భయపడిపోవడానికి అది చాలు!’

క్షణంలో కల్పనలు చెప్పడం ఆమె ప్రత్యేకత!

జలపాతం - నేను చూచిన నీటి గురించి...

noreply@blogger.com (Vijayagopal) — Tue, 03 Mar 2026 02:43:00 +0000

జలపాతం

నేను చూచిన నీటి గురించి...

ఇది నా చేతిరాత!

కలలు - వాటి తీరుతెన్నులు

noreply@blogger.com (Vijayagopal) — Sun, 01 Mar 2026 02:50:00 +0000

కలలు - వాటి తీరుతెన్నులు

కలలు

కలలు కనండి. అప్పుడే అవి నిజమవుతాయి." అన్నారట ఆవుల్‌ పకీర్‌ జైనులాబుదీన్‌ అబ్దుల్‌ కలాం గారు.
ఆయనెవరని ఎవరికయినా అనుమానం వచ్చిన పక్షంలో పూచీ మొత్తం ఆ అనుమానం వచ్చిన వాళ్లదే. భారత రత్న బిరుదం పొందిన ఒకానొక శాస్తవేత్త గురించి తెలియక పోవడం గురించి ఏమనడానికీ లేదు. ఇంతకూ విషయం కలల గురించి. కలాం గురించి కాదు.
కానీ కలల గురించి ఆయనగారన్న మాటలు కలకాలం మననం చేసుకోదగినవి. వాస్తవం గురించి అంతగా ఆలోచించడానికి ఉండదు. అది మన ఎదుటనే ఉంటుంది. లేని దాన్ని గురించీ, వాస్తవం కన్నా మరింత గొప్పగా ఉండే దాన్ని గురించీ ఆలోచించాలి. ఊహిం౦చాలి. కలలుగనాలి. అప్పుడవి నిజమయ్యే అవకాశం కూడా ఉంటుంది. ఆలోచన లేకుంటే ప్రయత్నం దాకా పరిస్థితి పోనే పోదు. కలాం గారు అందుకే కలలు కనమన్నారు. కానీ ఆయన చెప్పింది పగటి కలల గురించి మాత్రం కాదు.

పగటి కలలు గాలిమేడలు ఒకటేనని వెనకటనే పెద్దలు చెప్పారు. మౌలుకువగా ఉన్నప్పుడు రావలసినవి ఆలోచనలు. కలలు కానే కాదు. పగలే కలలు కంటున్నారంటే పని చేయవలసిన సమయంలో పడుకుని నిద్ర పోతున్నారనయినా అనుకోవాలి. లేదంటే అలవిమాలిన ఆలోచనలు చేస్తున్నారనయినా అనుకోవాలి. ఈ రెంటి వలనా (ప్రయోజనం ఉండదని వేరే చెప్పాలా? అలా కాకుండా గుండె నిండా ఒక విషయాన్ని నింపుకుని తెలిసీ తెలియకుండా కూడా దాన్ని గురించే ఆలోచనలు సాగితే ఏదో ఒకనాడు ఆ సంగతి కలలోకి కూడా వచ్చేస్తుంది. అది కలలోకి వచ్చిందంటే దాన్ని గురించి అంతగా ఆలోచన జరుగుతు న్నదని అర్థం. కొన్ని సంగతులను గురించి ఆలోచనలు మనకు తెలియకుండానే మనసు లోతుల్లో జరుగుతుంటాయని చాలా మందికి తెలియక పోవచ్చు. నిజానికి ఇటువంటి విషయాలే నిద్రలో కూడా మనసులోకి వచ్చి కలలవుతాయి. కలాం గారు కలలు కనమన్నారంటే గట్టి ఆలోచన ఏదో చెయ్యమ న్నారని అర్థం. జాయిగా నిద్రపోయి కలలు కనమని మాత్రం కాదు. ఆయన చెప్పిన దాంట్లో మరొక చిత్రం ఉంది. ఊరికే కలగని వదిలేస్తే చాలదు. అది నిజమయ్యే దాకా కష్టపడి పని చేయాలి. అలాగంటే నిద్ర పోకూడదని కూడా అర్థమేమో. చెప్పినమాట, వినడానికి ఒక అర్థాన్ని సూచిస్తే బాగా ఆలోచించిన మీదట మరో అర్థాన్ని సూచించింది. అదే పెద్దల మాటల్లో ఉండే గొప్పదనం.
ఒక రాజు ఉండే వాడు. ఆయన దగ్గర మామూలుగానే మంది మార్బలమూ ఉన్నారు. వారిలో ఒక పహరాదారు కూడా ఉన్నాడు. అతనొక రోజు రాజుతో అయ్యా! మీరివాళ తోటలోకి పోకండి. అక్కడ మీ కోసం ఆపద ఎదురు చూస్తూ ఉన్నది" అని చెప్పాడు. రాజు చూద్దామనుకుని తగు జాగ్రత్తలతో తోటలోకి వెల్లాడు. అక్కడ నిజంగానే ఆపద ఎదురయింది. జాగ్రత్తగా ఉన్నాడుగనుక రాజు తప్పించుకు వచ్చాడు. మరుసటిరోజు కూడా పహరాదారు అటువంటిదే మరో హెచ్చరిక చేశాడు. అదీ నిజమయింది. ఇంతకూ నీకీ ఆపదల గురించి ముందే ఎట్లా తెలిసిందని రాజు పహరా మనిషిని అడిగాడు. నాకా సంగతులు కలలో తెలిశాయని చెప్పి రాజును రక్షించినందుకు తనకేదో గొప్ప బహుమానం దొరుకుతుందని ఆశగా చూచాడతను. రాజు మాత్రం కోపగించుకుని రాత్రిపూట కాపలా కాయమంటే హాయిగా నిద్రపోయి కలలు గంటున్నావా నాయనా? అసలు నీ వల్ల నాకు ఎక్కువ ఆపద ఉండేట్టుంది!” అంటూ అతడిని ఉద్యోగంలోంచి తీసేశాడట.
ఇది వినడానికి ఏదో చిన్న పిల్లల కథలాగున్నా ఇందులో గొప్ప కిటుకుంది. మెలుకువగా ఉండవలసిన వాళ్లు నిద్రపోతే కుదరదు. అందరికీ నిద్రపోయి హాయిగా కలలు గనే అవకాశమే ఉండదు. జీవితంలో కష్టాలూ కడగండ్లూ మొదలయితే నిద్ర రాదు. ఇక కలల గురించి ఆలోచనే అవసరం లేదు. ఖర్మ గాలి నిద్ర వచ్చినా కలలో కూడా కష్టాలే ఎదురయ్యి భయ పెడతాయి. పీడకలలంటే అవే మరి!
కల వస్తుంది. భయమయినా మెలుకువవుతుంది. బాగున్నా మెలుకువవుతు౦ది. సాధారణంగా కల సాంతంగా జ్ఞాపకముండదు. ఏదో కొంత మాత్రమే చూచాయగా గుర్తొస్తుంది. మెలుకువయిన వెంటనే కల గురించి బాగా ఆలోచిస్తే బాగా గుర్తొస్తుందట. ఈలోపల మరే సంగతిమీదికి ధ్యాస పోయినా ఇక అక్కడికి కల అయిపోయినట్టే, కుక్కలగురించి ఒక విచిత్రమయిన సంగతి చెపుతారు. అదెంతవరకు నిజమో అసలు నిజమవునో కాదో కూడా తెలియదు. కుక్కకు ఫలానా ఇంట్లో లేదా ఫలానా చోట తినడానికేదో ఉందని కల వస్తుందట. అది లేచి చెవులు ఝాడించకుండా బయలుదేరిందంటే ఆ పూటకు కడుపు నిండినట్లే లెక్క. లేచిన తర్వాత చెవులు ఝాడిస్తే మాత్రం కలలో కనబడిన సంగతులన్నీ కడిగేసినట్లు మెదడులోంచి మాయమవుతాయంటారు. "వింటాడు. వెంటనే చెవులు ఝాడిస్తాడు" అనే మాట ఈ ధారణలోంచే పుట్టిందట. సైన్సులో కలల గురించి చాలా చాలా పరిశోధనలు జరిగాయి. కానీ ఈ చెవులు ఝాడించడం
గురించి మాత్రం ఎక్కడా చదివిన గుర్తు లేదు. ఎలకలు కలలు గంటాయని వాటికి కలల కారణంగా తెలివి పెరుగుతుందని ఈ మధ్యన ఒక పరిశోధకుడు వెల్లడించాడు. కొత్తగా నేర్చుకున్న సంగతులు కలలద్వారా మనసులో మననమయ్యి గట్టిగా గుర్తుండిపోతాయని మరొక సిద్ధాంతం వచ్చింది.
డిఎన్‌ఏ నిర్మాణాన్ని కనుగొన్న ప్రొఫెసర్‌ వాట్సన్ ఆ తర్వాత తన పరిశోధనలను కలల వేపు మళ్లించాడంటే మనిషి జీవితంలో కలలకు౦డే ప్రాముఖ్యం అర్థమవుతుంది. కల ఎంత కాలం కొనసాగు తుందన్నది మరో చిక్కుప్రశ్న. అది చాలా తక్కువ సేపు మాత్రమే ఉంటుంది. ఆ కొద్దీ సేపట్లోనే చాలా కాలం గడిచిన భావాన్ని కలిగిస్తుందని చెపుతారు. కల కాలగమనంలో మనలను వెనుకకు తీసుకు పోతుంది. అప్పుడప్పుడు ముందుకు కూడా తీసుకు పోతుంది. ఆ పోయినచోట కథ ఎంతకాలం నడుస్తుందో ఎప్పుడయినా గమనించారా? నా మటుకు నాకు ఒకే రోజు కలలో కొన్ని సంవత్సరాలు గడిచిన అనుభవం కలుగలేదు.
ఒకరోజు ఒక సంఘటన మాత్రమే కలగా రావడం అలవాటు. లవణరాజు కల గురించి కథలు వచ్చాయి. ఆయన పేరుకే గాదు. నిజంగానే రాజు. భోగభాగ్యాలతో బతుకుతుంటాడు. ఒకనాడు ఆయన సభకు ఒక ఐంద్రజాలికుడు వస్తాడు. అతను
రాజుమీద మచ్చు జల్లుతాడు. ఆ దెబ్బతో రాజు కలగంటాడు. ఆ కలలో డెబ్బయి ఏళ్లు గడుస్తాయి. రాజుకు పిల్లలు పుడతారు. అతను బీదవాడవుతాడు. పిల్లలు తమకు వేడి మాంసం కావాలంటారు. రాజు అగ్ని ప్రవేశం చేస్తాడు. అప్పుడు కల ముగుస్తుంది. మెలుకువయిన తర్వాత తనకు క్షణాలలో అంతటి అనుభవమూ, ఆత్మవివేచనమూ కలిగించిన కలగురించి ఆలోచిస్తాడు.
జీవితం ముందుకే సాగుతుంది. కల మాత్రం అటూ ఇటూ ఎటయినా పోతుంది. కానీ ఈ నిడివి గురించిన సంగతి మాత్రం అంత సులభంగా తలకెక్కదు. ఒకే రకమయిన సంఘటన పదేపదే కలగా రావడమూ ఉంది. ఈ రకంగా మళ్లీ మళ్లీ వచ్చే కలల గురించి శాస్త్రవేత్తలు భాష్యాలు చెపుతుంటారు. అవి మనసులోతులలో నిలిచి భావాలకు ప్రతీకలుగా ఉంటాయంటారు. అసలు ఏ ఇబ్బందీ లేని కలలు కొన్ని ఉన్నాయి. అవి సినిమాలో హీరో హీరోయిన్‌లకు వచ్చేస్తుంటాయి. వాళ్లకు కల వచ్చిందంటే చాలు. అదంతా అచ్చమయిన సినిమా ఇంద్రలోకంలా ఉంటుంది. సినిమా జంటలకు మరోపని ఉండదు. ఘాటుగా ప్రేమించడం పాటలు పాడడంతప్ప. ఆ పాటలు మరీ అందంగా ఉండాలంటే వారు కలలు కనేస్తారు.
ఆ కలలలోకంలో కిందనుంచి పొగలొస్తుంటాయి. మిగతా లోకంలో పొగ గాలితో మీదకు కదిలితే ఈ సినిమా కల పొగ మాత్రం నేలబారుగానే పోతుంది. ఆ లోకంలో గాల్లో చెమ్కీలు ఎగురుతుంటాయి. బాల్కనీలో అట్ట చంద్రుడుంటాడు. వాళ్లు పున్నమి అని పాడుతున్నాసరే చందుడు మాత్రం పూర్తిగా ఉండడు.

ఇటువంటి కలలు కనడం మేలా? కలాం గారు చెప్పిన కలలు కనడం మేలా?

కె.బి.గోపాలం

కుక్క - పిల్లి చైనా జానపద కథ

noreply@blogger.com (Vijayagopal) — Sat, 28 Feb 2026 04:38:00 +0000

కుక్క - పిల్లి

చైనా జానపద కథ

కుక్క - పిల్లి

అనగనగా ఒకప్ప్పుడు ఒక ఆయన ఉండేవాడు. ఆయనకు ఒక భార్య కూడా ఉండేది. భార్యకు ఒక ఉంగరం ఉండేది. అది అదృష్టం ఉంగరం. అది ఎవరి దగ్గర ఉంటే వారికి కావలసినవి అన్నీ దొరుకుతాయి. అయితే ఆయనకు, ఆయన భార్యకు ఆ సంగతి తెలియదు. కనుక వాళ్లు ఆ ఉంగరాన్ని ఏదో అవసరానికి తక్కువ ధరకే అమ్మేశారు. ఉంగరం పోయింది. ఇక వాళ్లు రానురాను బీదవాళ్లు అయ్యారు. చివరకు పూటగడిచేది ఎలాగో తెలియని పరిస్థితి వచ్చింది.

ఆయన, ఆవిడల దగ్గర ఒక కుక్క, ఒక పిల్లి ఉండేవి. ఆయనకు, ఆవిడకే తిండిలేదు గనుక కుక్కకు, పిల్లికి కూడా ఆకలి తప్పలేదు. వాటికి ఉంగరం సంగతి తెలుసు. యజమానులకు అదృష్టాన్ని తిరిగి కలిగించడం గురించి అవి చాలాకాలం ఆలోచించాయి. అంత కాలము వాటి కడుపులు మండుతూనే ఉన్నాయి. కనుక మెదడు మాత్రం పదునెక్కింది.

చివరకు కుక్క ఒక ఆలోచన చెప్పింది. “ఏదో రకంగా ఉంగరాన్ని తిరిగి తేవాలి” అన్నది. పిల్లి సరేనన్నది. “ఆ ఉంగరంలో మహత్తు ఉందని నాకు నమ్మకం కలిగింది” అన్నది కుక్క. “నిజమేనేమో! అయితే ఆ ఉంగరాన్ని లీ ఫాన్‌కు అమ్మారు. దాన్ని ఆయన జాగ్రత్తగా పెట్టేలో పెట్టి తాళం వేశాడు. లీ ఫాన్ ఇల్లు పూలతోటకు ఆవల ఉంటుంది. అది బాగా పెద్దగా ఉంటుంది. గోడలు ఎత్తుగా ఉంటాయి. పెద్ద ఇనుపగేటు కూడా ఉంటుంది. లోపలికి వెళ్లడం ఎవరికీ కుదరదు” అన్నది పిల్లి.

అయితే ఒక ఉపాయం చెపుతాను. నీవు ఒక చుంచును పట్టాలి. దాన్ని ఇద్దరము కలిసి లీ ఫాన్ ఇంటికి తీసుకుపోదాము. అది గేటు కిందనుంచి దూరుతుంది. పెట్టెకు రంధ్రం వేస్తుంది. ఉంగరాన్ని వెతికి తెస్తుంది. చుంచు ఒప్ప్పుకోలేదనుకో, దాన్ని తినేస్తాను అని నీవు భయపెట్టాలి. చుంచుచేత ఈ పని చేయించాలి” అన్నది కుక్క.

పిల్లికి ఆలోచన నచ్చింది. అది త్వరలోనే ఒక చుంచును పట్టుకున్నది. అంతా కలిసి ఉంగరం ఉన్న పెట్టె ఉన్న ఇంటికి బయలుదేరారు. మధ్యలో ఒక నది ఉంది. మరి పిల్లికి ఈదడం చేతకాదు. కనుక అది కుక్క వీపుమీద ఎక్కింది. చుంచు దానితోబాటే ఉంది. కుక్క నది ఈది అందరినీ అవతలికి చేర్చింది. అప్పుడు పిల్లి చుంచుతోబాటు లీ ఫాన్ ఇంటికి చేరింది. అక్కడే ఉంగరంగల పెట్టె ఉంది మరి. చుంచు పెట్టెదాకా చేరింది. కొరికి కొరికి దానిలో రంధ్రం వేసింది. ఉంగరాన్ని వెతికి తెచ్చింది.

పిల్లి ఉంగరాన్ని తీసుకుని నోట్లో పెట్టుకున్నది. నది వద్దకు వచ్చింది. అక్కడ కుక్క ఎదురు చూస్తున్నది. పిల్లి దానిమీద ఎక్కింది. కుక్క నది ఈదింది. అవతలి గట్టుకు అంతా చేరుకున్నారు. ఇంటికి బయలుదేరారు. అదృష్టం ఉంగరాన్ని యజమానులయిన ఆయన, ఆవిడగారలకు ఇవ్వాలి.

కుక్కకు వీధుల వెంట తిరగడం మాత్రమే తెలుసు. కనుక నగరంలోని వీధులన్నీ దాటుతూ అది ఇంటికి నడక ప్రారంభించింది. పిల్లి మాత్రం ఇళ్ల పై కప్ప్పుల మీదకు ఎక్కుతుంది. పక్క ఇంటి మీదకు దూకుతుంది. అది నిజంగానే ఇళ్ల మీద దూకుతూ తొందరగా యజమానుల వద్దకు చేరింది. ఉంగరాన్ని ఆయన, ఆవిడగారలకు ఇచ్చింది.

అప్ప్పుడు ఆయన తన ఆవిడతో “మన పిల్లి మహామంచిది. మనకు మంచి చేసింది. కనుక మనం దానికి మంచి తిండి పెడదాము. స్వంత బిడ్డలాగ చూచుకుందాము” అన్నాడు.

కుక్క కొంతసేపటికి ఇల్లు చేరగలిగింది. వాళ్లు దాన్ని కొట్టారు. అరిచి తిట్టారు. ఉంగరం తేవడంలో అది సాయం చేయలేదని యజమానుల కోపం. పిల్లి మాత్రం చప్ప్పుడు చేయకుండా వెచ్చని పొయ్యిలో పడుకున్నది. అక్కడినుండే గుర్రుగుర్రు మన్నది. నిజం మాత్రం చెప్పలేదు. చెపితే తనకు అందే బహుమానం కుక్కకు కూడా అందుతుందని అనుమానం. ఇక తనకు నిజంగా రావలసిన బహుమానాన్ని పిల్లి దోచుకున్నది, కనుక కుక్కకు తెగ కోపం వచ్చింది. పిల్లి కనబడితే చాలు అది వెంటపడి తరమడం మొదలుపెట్టింది.

ఇవాళటికీ కుక్కలు, పిల్లులను తరుముతూనే ఉన్నాయి.

ఉర్దూ రచయిత సాదత్ హసన్ మంటో గురించి నా వ్యాసం 2వ భాగం

noreply@blogger.com (Vijayagopal) — Fri, 27 Feb 2026 05:08:00 +0000

ఉర్దూ రచయిత సాదత్ హసన్ మంటో

గురించి నా వ్యాసం 2వ భాగం

ఇస్మత్ చుగ్తాయి లాగే మంటో కూడా సంచలనాలకు కారణమయి కోర్టు దాకా వెళ్లాడు. అయినా, ఇద్దరిదీ ఒకటే పద్ధతి. నిజాన్ని ఉన్నది ఉన్నట్టు ఎత్తి చూపడం మా ధర్మం అంటారు ఇద్దరు.

మంటో బతుకుకూడా అదుపులేకుండానే జరిగింది. అతను తెగ తాగేవాడంటారు. ఒక వ్యాసంలో అతనే రోజుకు ఒక సీసా మాత్రమే తాగానని రాసుకున్నాడు. ఒక కథలో మాత్రం ఒకేనాడు పదిహేను కాయలు లాగించినట్టు కూడా రాస్తాడు. బతుకు, రచనలు అతడిని భయపెట్టిన జాడలు కనిపించవు. ‘అవలక్షణాలు, అనారోగ్యాలు, అపభ్రంశాలు అన్నీ కలగలసి ఉన్న నా పాత్రలను నేను నావిగా అంగీకరిస్తున్నాను’ అంటాడు మంటో. అతను 42 సంవత్సరాల వయసులోనే వెళిపోయాడు. అయినా, ఇవాళటి వరకూ అందరినీ తన గురించి ఆలోచించే రకంగా రచనలను వదిలి వెళ్లాడు. చదువుకున్నది అంతంతే అయినా, ఇంగ్లీష్ మీద వల్లమాలిన అభిమానం చూపించాడు. ఫ్రెంచ్, రష్యన్ సాహిత్యాన్ని కూడా అంత అభిమానంగానూ చదివాడు. పుస్తకాలు కొనడానికి డబ్బులు లేకపోతే, రైల్వే స్టేషన్‌లో బుక్‌స్టాల్ నుంచి పుస్తకాలను దొంగిలించాడు కూడా! విక్టర్ హ్యూగో, ఆస్కార్ వైల్డ్, ఆంటన్ చెహోవ్ రచనలను అనువదించాడు కూడా. ఆ తరువాత అతనికి వాళ్లలాగ తాను కూడా రాయవచ్చును అనిపించినట్టు ఉంది. ఇక ఆగకుండా 24 సంవత్సరాలపాటు 22 కథా సంకలనాలు, 5 రేడియో నాటకాల సంకలనాలు, 3 వ్యాస సంకలనాలు ప్రచురించాడు. బొమ్మలు కూడా గీశాడు. ఒక నవల రాశాడు. ఏడు, ఎనిమిది సినిమాలకు కథ, మాటలు రాశాడు. అంత తక్కువ కాలంలో అన్ని రచనలు చేశాడంటే, అతనికి అడుగడుగునా కథావస్తువు కనిపించి ఉంటుంది. సమాజంలో అంతటా కుళ్లు ఉండనే ఉన్నది. దాన్ని గురించి అంత విస్తృతంగానూ, వివరంగానూ రాయగలగడం అసలు గొప్ప! ఆ పని చేశాడు గనుకనే, మంటో రచనలను వదలకుండా చదువుతున్నారు. వాటి గురించి చర్చిస్తున్నారు.

ఉర్దూ కథా సాహిత్యంలో సాదత్ హసన్ మంటో స్థానం గురించి వర్ణించడం సులభం కాదు. మంటోతో సమానంగా ప్రభావం చూపిన రచయితలు మరెవరూ కనిపించరు. సాహిత్యంలో అతని తిరుగుబాటు పద్ధతి మరెవరికీ చేతకాలేదు. అతను రాసిన భాష, అతని పేరు తప్ప అతడిని ఒక మతానికి పరిమితం చేయడానికి ఆధారాలు కనిపించవు. నిజానికి ఉర్దూ ఒక మతానికి సంబంధించిన భాష కాదు. అది సైనికుల అవసరాలకోసం పుట్టిన ఆధునిక భాష. అందులో అభివ్యక్తి అందుకే సులభంగా వీలయింది! ఆ భాషను వాడుకుని మంటో అన్ని మతాలలోని నమ్మకాలను కడిగే ప్రయత్నం చేశాడు. అతనికి మతమంటూ ఉంటే అది మానవత్వం మాత్రమే. బడుగు మనుషులు అతనికి దగ్గరివాళ్లు. బాధలు అతను ఎత్తి చూపిన సత్యాలు. మంటో దేశ విభజనను ఒక మతం దృష్టి నుంచి చూడలేదు. ఒక భాష దృష్టి నుంచి అంతకన్నా చూడ లేదు. కేవలం విభజనను ఒక బాధాకర సంఘటనగా మాత్రమే చిత్రించాడు. అప్పుడు జరిగిన దుండగాలు, రక్తపాతాలు, మానభంగాలు, నగరాల నాశనాలు, అతడిని భూకంపంలా కదిలించాయి. అదే కాలంలో అప్పటి పరిస్థితులను గురించి కిషన్ చందర్, రాజిందర్ సింగ్ బేదీ, అహ్మద్ నదీమ్ ఖాస్మీ, ఇస్మత్ చుగ్తాయి లాంటివాళ్లు చాలా రచనలు చేశారు. అయినా, అప్పటి పరిస్థితులు మంటో రచనలలో కనిపించినంత స్ఫుటంగా మరెవరి రచనల్లోనూ రాలేదు. మతం పేరిట మనుషులను విడదీయడం మంటోకు నచ్చలేదు. సంస్కృతిని, నాగరికతను, కళలను, మాట, ఆట, పాటలను పంచుకోవడం కుదరదన్నది అతని వాదన. ఆ విషయాలనే తన పద్ధతిలో చెప్పాడు. ‘టోబా టేక్‌సింగ్’ అన్న కథను ఇవాళటి వరకు ప్రపంచం మరవలేకపోతున్నది.

మంటో కథలన్నీ ఇంటర్‌నెట్‌లో దొరకుతున్నాయంటే, అతని ప్రభావం గురించి, అది నేటి వరకూ కొనసాగుతున్న తీరు గురించి అర్థమవుతుంది. మంటో మాత్రం ఈ ప్రభావాలను గురించి ఆలోచించనే లేదు. తాను నమ్మిన విషయం గురించి దేవునితోనయినా తలపడేందుకు సిద్ధమేనన్నాడు. ‘లక్షమంది ముస్లింలు, లక్షమంది హిందువులు ఆ సమయంలో హతులయ్యారు అనకండి. రెండు లక్షలమంది మానవులు పోయారు అనండి’ అంటాడు అతను ఒకచోట. దేశం విడిపోయి నప్పుడు అంతమంది చావవలసిన అవసరం ఏమిటో అర్థం కాదు. అందునా, ఏ సంబంధమూ లేని అమాయకులు చావడం అంతకన్నా అర్థంకాదు. ఒక మతం వారిని చంపిన మరొక మతం వారు, ఆ మతాన్నే చంపిన భావంతో సంబరం చేసుకున్నారేమో! కానీ, మతాన్ని తుపాకులతో చంపడం వీలయ్యే పనికాదు అని కూడా మంటో అంటాడు.

మంటో మాటలు సూటిగా ఉంటాయి. అక్కడ తెరలు, పొరలకు చోటు లేదు. చెప్పవలసిన మాట చెప్పవలసిన బలంతో చెప్పడమే అతని రచనలలోని బలం! ఉదాహరణగా చెప్పడానికి లెక్కలేనని కథలు ఉన్నాయి. ఆ కథల గురించి ఎంత చర్చ జరిగినా తక్కువే. ‘దేఖ్ కబీరా రోయా’ (చూచి, కబీర్ ఏడ్చాడు) అన్న కథ నభూతో నభవిష్యతి. కథలో కబీర్ లక్ష్మి విగ్రహాన్ని చూచి ఏడుస్తాడు. కాలే కడుపులతో కూడా సైనికులు ఆజ్ఞలను పాటించవలసి వచ్చింది, అని కూడా ఏడుస్తాడు.

అతని కథలు అప్పట్లో చాలామందికి అర్థం కాలేదన్న అనుమానం పుడుతుంది. ప్రభుత్వంవారు మాత్రం బూతులు అంటూ ప్రతిబంధకాలు వేశారు. అటు రచయితకు, ఇటు పాఠకునికి అనవసరంగా కాలయాపన అన్నారు. కోర్టు కేసులు చాలాకాలం నడిచాయి. ఇస్మత్ కూడా లాహోర్ వెళ్లి మంటోతోబాటు అక్కడే తన కేసు గెలిచింది. మంటోకు పెద్ద జుర్మానా వేశారు. జుర్మ్ అంటే నేరం. నేను నేరం చేయలేదంటూ మంటో మళ్లీ కోర్టుకెక్కాడు. ఆ కేసు నిర్ణయించవలసిన జడ్జ్ మంటో మతానికి చెందినవాడే. సముద్రంగా చేరిన రక్తంలో నుంచి పశ్చాత్తాపం అనే ముత్యాలు కనీసం బయటికి రావాలన్నాడు మంటో. ఆ మాట ప్రజలకు పట్టలేదు. మొత్తానికి జడ్జ్ కేసును కొట్టివేశాడు. లేకుంటే, ఒక గడ్డం వాడు నాకు శిక్ష వేశాడని మంటో ఒక కథ రాస్తాడు అంటూ, ఆ జడ్జ్ చమత్కరించాడు.

1955లో మంటో మరణించాడు. అంతకు కొంతకాలం ముందే అతను ‘పాకిస్తాన్ ప్రభుత్వం వాళ్లు తనను మెచ్చి తన శవపేటిక మీద ఒక మెడల్ పెడతారంటూ, అది తనకు అవమానంగా నిలుస్తుంది’ అంటూ వ్యాఖ్యానించాడు. నిజంగానే పాకిస్తాన్ ప్రభుత్వం అంతపనీ చేసింది! మంటో శతజయంతి సంవత్సరంలో అతనికి ‘నిషాన్`ఎ`ఇమ్‌తియాజ్’ అనే బిరుదుతో పతకాన్ని ఇవ్వనే ఇచ్చింది. మంటో భారతీయుడు కాడంటే అన్యాయం. అతను పాకిస్తానీ అన్నా అన్యాయమే. మంటోకు ఒక దేశం లేదు. ఒక మతం లేదు. మానవత్వమే అతని మతం. మంచి అన్నదే అతని తీరు.

ఈ ప్రపంచంనిండా సమస్యలు మాత్రమే కాదు, కుళ్లు నిండుకుని ఉన్నది. దాన్ని ఎత్తి చూపించకుంటే, అది ఎవరికి పట్టకుండా కొనసాగుతుంది. ఈ సంగతి అందరికీ తెలుసు. అయినా, ఎవరూ దాన్ని గురించి మాట్లాడరు. రచనలు అంతకన్నా చేయరు. ఏవో మంచి మాటలతో కాలక్షేపం చేస్తారు. వివాదాలను సృష్టించి, సమాజాన్ని నిద్ర నుంచి మేల్కొల్పాలి, అనుకునే రచయితలు అరుదుగా మాత్రమే కనపడతారు. అక్కడక్కడ కొందరు రచయితలు ధైర్యం చేసినా, విషయాన్ని కొన్ని సమస్యలకే పరిమితం చేస్తారు. సమాజంలో అట్టడుగువర్గాలుగా ఉన్న పనివాళ్లు, సానివాళ్లు, దురలవాట్లకు లోనయి కుళ్లుతున్నవాళ్లు కథా వస్తువులుగా కనిపించడం అరుదే! యమకూపం అనే పేరుతో తెలుగులో వచ్చిన రష్యన్ నవల ‘యామా`ద పిట్’ వంటి రచనలకు మన సాహిత్యంలో చోటు ఉందా? సాదత్ హసన్ మంటో కథలలో కొన్నింటిని గురించి చర్చించే ధైర్యం మనకు మిగలి ఉందా? మంటో రచనలలో అందమయిన మనుషులకు చోటు లేదు. కథ ఎంత అందంగా నడిచినా, అందులో విషయం ఆనందకరంగా మాత్రం ఉండదు. మంటో రచనలలో సెక్స్ మరీ బాహాటంగా కనిపిస్తుంది. ఆడవాళ్ల వర్ణనలు కూడా కనిపిస్తాయి. కానీ, చదవరికి అవి గిలిగింతలు పెట్టవుకాక పెట్టవు. పైగా, అసహ్యం కలిగిస్తాయి! ఆలోచనలేని పాఠకునికి మంటో వెకిలి రచయితగా కనిపించవచ్చు. కానీ, మంటో మనసులోని బాధ అందితే మాత్రం, ఆ తరువాత కొంత కాలం అది దెయ్యంలా వెంటాడుతుంది. మంటో గొప్ప కథలు తెలుగులో సంకలనాలుగా వచ్చినట్టున్నాయి. రాకుంటే మాత్రం ఆ దిశగా ప్రయత్నం జరగాలి. ఆయన రచనల్లో అందరూ చదివి తీరవలసినవి కొన్ని ఉన్నాయి. వాటి మీద గట్టి చర్చలు జరగాలి. ఆ లోగా మంటో తీరు గురించి పరిచయం చేసుకోవడం సాహిత్యాభిమానుల, మానవతావాదుల కనీస కర్తవ్యం.

అత్తగారు - లుయిజీ పిరాండెల్లో ఇటాలియన్ కథ

noreply@blogger.com (Vijayagopal) — Thu, 26 Feb 2026 02:21:00 +0000

అత్తగారు

లుయిజీ పిరాండెల్లో ఇటాలియన్ కథ

అత్తగారు
లుయిజీ పిరాండెలో
నిజం చెప్పాలంటే వాళ్లగురించి ఎక్కువగా ఆలోచించిన కొద్దీ అంటే మిస్టర్‌ పోన్‌జా, ఆయన అత్తగారి గురించి ఆలోచిస్తే వాళ్లిద్దరిలో ఎవరు వెర్రివాళ్లన్న సంగతి అంత తక్కువగా అర్థమవుతున్నది.
వాళ్ల ఇద్దరిలో ఒకరికి తప్పకుండా పిచ్చి. వల్‌డానాలో అందరూ ఈ సంగతి ఒప్పుకుంటారు. అయితే ఇద్దరిలో ఎవరికి? అసలు సంగతేమిటంటే...
కానీ నేను ముందుగా ఒక విషయం చెప్పాలి. వల్‌డానా మనుషులలో నేను పూర్తిగా కొత్తవాడిని. కొత్తగా ఆ మనుషులిద్దరూ ప్రశాంతంగా సాధారణంగా ఆనందంగా ఉన్న ఈ చిన్న పట్టణంలోకి వచ్చినప్పుడు వీళ్లు పడ్డ చికాకు గురించి నాకు సానుభూతి తప్ప మరో భావం కలగలేదు. నేను వాళ్ల పట్ల సానుభూతి కలిగి ఉంటాను. ఎందుకో చెపుతాను. వాళ్లిద్దరిలో ఒకరినొకరు బుర్రలేనివారుగా మారిపోయే తీరుగురించి నాకు సంబంధం లేదు. కానీ వాళ్లిద్దరూ ఒక మొత్తం నగరాన్ని సస్పెన్స్‌లోను బాధలోను పెట్టి అలా ప్రవర్తించడం సరైంది కాదని నేను అనుకుంటాను. వాళ్లిద్దరిలో ఎవరు నిజం చెపుతున్నారు? ఎవరు భ్రమల ప్రభావంలో ఉన్నారు అన్నది అంతు పట్టకుండా చేస్తున్నారు. మేము వాళ్లను ప్రతినిత్యం వీధిలో కలుస్తామంటే మీరు నమ్మగలరా? (వల్‌డానాలో ఉండేది ఒకటే ప్రధాన వీధి. అక్కడే అందరమూ కలుస్తాం) వాళ్లిద్దరిలో ఒకరికి పిచ్చి అని తెలుసు. వాళ్ల ముఖాలను పరీక్షించి స్థూలంగా ఎవరికి పిచ్చి పట్టిందని తేల్చడం కుదరడంలేదు. ఒక్కోసారి ఎవరికి వారే ` అదిగో ఆవిడకు ` అనుకుంటారు. కానీ ఆ తరువాత వెంటనే అందుకు వ్యతిరేకం ఏమో అనుకుంటారు. నాకు పోలీసులతో ఏ కొంచెం ప్రమేయం ఉన్నా ఆ ఇద్దరినీ ఊరు వదిలి వెళ్లిపొమ్మని ఆర్డర్‌ జారీ చేస్తాను.
కానీ నేను పోలీసును కాను. ఇక జరిగింది ఇది. మూడు మాసాల క్రితం సిన్యోర్‌ పోంజా అనే గవర్నమెంట్‌ ఉద్యోగంగల ఆయన రోమ్‌నుంచి పంపబడి వల్‌డానాలో దిగాడు. వెంటనే ‘తేనెపట్టు (ద బీహైవ్‌)’ అనే సరికొత్త పెద్దభవంతి అయిదవ ఫ్లోర్‌లో చిన్న ఫ్లాట్‌ను అద్దెకు తీసుకున్నాడు. భవంతి నగరం అంచుల్లో ఉంటుంది. పెద్ద బాల్కనీ నుంచి చూస్తే పొలాలు కనిపిస్తాయి. ఇక మిగతా మూడు చిన్న కిటికీలు పెరట్లోకి తెరుచుకుంటాయి. ఈ కిటికీల్లో ఒకానొక దానిముందు ఒక పలుచని తాటికి కట్టిన ఒక బుట్ట వేలాడుతూ ఉంటుంది. ఆ బుట్టను కిందకు దించి వ్యాపారులు అందించే చిన్న పొట్లాలు, మిగతా సరుకులను పైకి చేదుకోవచ్చు. ఇక అన్ని మెట్లు ఎక్కడమనే శ్రమ తగ్గుతుంది.
కానీ సిన్యోర్‌ పోంజా మరొక ఫ్లాట్‌ను కూడా అద్దెకు తీసుకున్నాడు. ఈసారి అది పట్నం మధ్యభాగానికి దగ్గరగా ఉంది. అందులో సిన్యోరా ఫ్రోలా అనే తన అత్తగారు ఉంటారని ఆయన అన్నాడు.
దీంతో వల్‌డానా ప్రజలు ఆశ్చర్యంలో పడిపోయారు. రెండు ఫ్లాట్‌లు ఎందుకు? ఒక తల్లి తన పెళ్లయిన కూతురితో ఉండలేకపోతే వెళ్లి తన అల్లుడితో ఉంటుంది. కానీ ప్రస్తుత కేసులో వలె ఆమె తన కూతురి వెంటపడి అదే నగరానికి వచ్చింది. అయినా వేరే ఫ్లాట్‌లో ఉండాలని నిర్ణయించింది. ఆ కుటుంబంలో ఏదో ఉందన్న సంగతి శుభ్రంగా బయటపడుతున్నది. ‘ఆ మనిషి మొరటురకం అయి ఉంటాడు’ వల్‌డానాలోని అందరూ అలాగే అనుకున్నారు. ఇక అందరూ ఆ ఆడమనిషి పట్ల అనుకోకుండానే సానుభూతి చూపించసాగారు. కానీ, ఆమెలో కూడా ఏవో లోపాలు ఉండవచ్చు, అని వారన్నారు. అయినప్పటికీ గౌరవంగల పెద్దమనిషి ఎవరయినా అత్తగారు తన ఫ్లాట్‌లో ఉండకూడదని అంటాడా? పోతే సిన్యోర్‌ పోంజా కనిపించే తీరు అదోరకంగా ఉంటుంది. పొట్టి, కొంచెం లావు ఇంచుమించు ఆఫ్రికన్‌ల వంటి నల్లని చాయ, ఉంగరాల జుట్టు, దళసరి కనుబొమ్మలు, భయ పెడుతున్నట్టు బుర్రమీసాలు, మొత్తానికి మొట్టమొదటిసారి చూచినవారికి వెంటనే అతనిపట్ల సానుభూతి కలగదన్నది మాత్రం తప్పనిసరి వాస్తవం. ఇక అందుకు వ్యతిరేకంగా ఆ చిన్న మధ్యవయస్సు తెల్లజుట్టు ఆడమనిషి మరీ పీలగా ఉంది. దు:ఖంగా కనబడుతోంది. ఆమెను చూస్తే దయాదాక్షిణ్యాలకు రూపం అనిపిస్తుంది. అటువంటి మనిషితో ఆమె భయంకరమయిన అసంతోషానికి గురయి ఉంటుందని అందరూ అనుకుంటారు. అతడు ఆమెను కూతురు ఫ్లాట్‌లోకి రానివ్వడని కూడా అందరూ కనుగొన్నారు.
అయితే వ్యవహారం మరింత విచిత్రంగా మారేటట్టు ఆ ముసలావిడ ఒక్కసారి కూడా అల్లునికి వ్యతిరేకంగా ఒక్కమాట అనడం ఎవరూ వినలేదు. పైగా ఆయన గురించి ఎవరయినా తప్పుగా అనుకుంటారన్న ఆలోచనతోనే ఆమెకు బాధ కలుగుతుంది. అల్లుడు తన కూతురికి చాలా మంచి భర్త, తనకు అతను, అంకితమయిన కుమారుడు లాంటివాడు, అని చెప్పడానికి ఆమె ఉవ్విళ్లూరుతూ ఉంటుంది. అవును, అతను అంకితమయిన అబ్బాయే. విపరీతమయిన మంచి మనసుగల కొడుకు. ఉన్న లోపం అంతా ` అది లోపమయితే ` ఒకే ఒక్కటి. అతనికి తన భార్యపట్ల గల ప్రేమ బహుశా మరీ విపరీతం. కానీ ఆమె వెంటనే అంటుంది, ఒక భర్త తన భార్య తనకే సొంతం కావాలనుకుంటే, ఆ విషయంలో భార్య తల్లిపట్ల అసూయ కలిగి ఉంటే అందులో తప్పేముంది, అని. అసూయా కాదు, అది అలాంటి ఇలాంటి మామూలు అసూయ కాదు. అది పూర్తిగా వేరొకభావం. అది తీవ్రమయిన ప్రేమభావం. దాన్ని లోపం అనడానికే లేదు. అయితే అది మరి స్వార్థమా, అసలు కాదు. ఒక మనిషి తన భార్యకు సంపూర్తిగా అంకితమయి ఉంటే దాన్ని స్వార్థమనవచ్చా? లేదు అతను ఆ స్త్రీ చుట్టూ ఒక ప్రపంచాన్ని సృష్టించుకున్నాడు. అందులోకి ఆమె తల్లిని కూడా దూసుకుని రానివ్వడు. అందుకే మరి ఆమె కూతురి నుంచి దూరంగా ఉండాలని తేల్చేసుకున్నది. ప్రతిరోజు ఒకసారి వాళ్ల పెరట్లోకి వచ్చి అక్కడి నుంచే కాసేపు మాట్లాడితే చాలు అనుకున్నది.
‘ఇవాళ ఎలాగున్నావు, టిల్డీనా?’
‘బాగున్నాను, అమ్మా, మరి నీవు?’
‘ఎక్స్‌లెంట్‌ డార్లింగ్‌. ఇక మరి బుట్ట కిందకు దింపు.’
ఇక ఆ చిన్నబుట్ట ఆనాటి వార్తగల నోట్‌ను మోస్తూ కిందకు వస్తుంది. వాళ్ల మీటింగ్‌ అంతటితో ముగుస్తుంది. నాలుగు సంవత్సరాలు ఇలాగే కొనసాగింది. ప్రతినిత్యం ఆ ముసలావిడ రావడం, బుట్టలో అందిన కాగితాన్ని తీసుకుపోవడం, కూతురుకు గుడ్‌బై చెప్పడం, వీధి చివరలో మాయం కావడం, సంతృప్తిగా అంగీకరించడం.
అయితే వల్‌డానాలో ఎవరూ ఈ వింత కథను నమ్మలేకపోతున్నారు. నగరంలోని మహిళలు (ముఖ్యంగా ఆమె అల్లుని తోటి ఉద్యోగుల భార్యలు) సిన్యోరా ఫ్రోలా ఇంటికి వెళ్లారు. కబుర్లు మొదలు పెట్టారు. చివరకు మాటల సంగతి సిన్యోర్‌ పోంజా దాకా వెళ్లింది. అతని గురించి ఒక ముఖ్యమయిన వెల్లడింపు బయటపడుతుందని వాళ్లంతా భయపడ్డారు. తన అత్తగారితో మరీ నేస్తంగా ఉన్నట్టు తెలిసిన మహిళలకు ఆయన కబురు పంపించాడు. వాళ్లను కలుస్తానన్నాడు. అతను భావావేశంలో ఉక్కిరి బిక్కిరి అవుతున్నాడు. అతని కళ్లు మరింత లోతుగా మరింత బాధతో కనిపించాయి. పట్టిన చెమటను తుడుచుకోవడానికి అతని చేతిలో ఒక తెల్లని కర్చీఫ్‌ను పట్టుకున్నాడు. ఒక రహస్యాన్ని కాపాడాలి అంటూ ఆడవాళ్లను వేడుకున్నాడు. అది ఎంతో ముఖ్యమయిన రహస్యం అన్నాడు. వీలయితే దాన్ని తనలోనే దాచుకోవాలని అనుకున్నాడు గానీ, ఇప్పుడు బయట పెట్టవలసిన పరిస్థితి బలవంతం చేస్తున్నది. తన అత్తగారికి, పిచ్చిపట్టిందని ఆయన చెప్పాడు. ఆమె నాలుగు సంవత్సరాల క్రితం పిచ్చిదిగా మారింది. తన కూతురు పోయిందన్న వార్త తెలిసిన తరువాత అది జరిగింది. ఆమెకు కలిగిన షాక్‌ చాలా గొప్పది. ఆనాటినుంచి తన కూతురు శాశ్వతంగా పోయిందన్న విషయాన్ని నమ్మడానికి ఆమె ఒప్పుకోదు. కూతురు బతికే ఉందని గట్టిగా అంటుంది. ఆమెకు నచ్చచెప్పడం అసలు కుదరడం లేదు. బాధలో ఉన్న ఒక తల్లికి సాయం చేయాలన్న మంచి ఉద్దేశ్యంతో ఆమె భ్రమలను అలాగే కొనసాగించడమే తెలివిగల పని అతను అనుకున్నాడు. తన మొదటి భార్య ఇంకా బతికే ఉందని ఆ తల్లి అనుకున్నా ఫరవాలేదన్నాడు. ఇప్పుడు తనతో ఉంటున్న రెండవ భార్య ఆమె కూతురు కానేకాదని అతను వివరించాడు. ఈ రెండవ భార్య ముసలావిడ మీద జాలికొద్దీ ప్రతినిత్యం కిటికీ దగ్గర కనిపించడానికి, చిన్న నోటు రాయడానికి అంగీకరించింది. విషయం బయటపడకుండా తనను తాను ఫ్లాట్‌లోనే బంధించుకోవడానికి కూడా సిద్ధమయింది. ‘ఇది అసలు నిజం’ కళ్లలో నీళ్లు తిరుగుతుండగా అతను ముగించాడు.
నగరంలోని మహిళలంతా విస్తుపోయారు. వారిలో చాలామంది తమ ఆవేశాన్ని దాచుకోలేకపోయారు. అందరూ సిన్యోర్‌ పోంజా పట్ల సానుభూతి చూపించారు. రహస్యాన్ని తమలోనే దాచుకుంటామని మరీమరీ మాట ఇచ్చారు. వాళ్ల మంచి మాటలతో కొంత ఉపశమనం కలిగి సిన్యోర్‌ పోంజా అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోయాడు. కానీ అతనలా వెళ్లాడో లేదో సిన్యోరా ఫ్రోలా ప్రవేశించింది.
ఆమె దగ్గరా ఒక రహస్యం ఉంది, ఒక గొప్ప రహస్యం. వాళ్లు తమ పెదవులను కట్టి ఉంచుతామని ఒట్టు పెట్టుకోవాలి. లేకుంటే, ప్రపంచంలో తనకు అందరికన్నా ఇష్టమయిన మనిషి నాశనమయిపోతాడు. అతను తన అల్లుడే. ‘సంగతి బయట తెలిస్తే అతని బ్రతుకు బహుశా సర్వనాశనం అవుతుంది’ అన్నది ఆమె బాధగా. ఇక ఆ రహస్యం ఏమిటంటే, సిన్యోర్‌ పోంజా ` కష్టపడి పనిచేసే, ప్రశాంత స్వభావంగల ప్రభుత్వ అధికారి ` పిచ్చివాడు. నాలుగు సంవత్సరాల క్రితం అతని మెదడులోకి తన భార్య చనిపోయిందన్న ఆలోచన దూరింది. అప్పటినుంచి అతను పిచ్చివాడయ్యాడు. అతనికి కలిగిన బాధ చాలా గొప్పది. ఆనాటి నుంచి అతను అందరికీ తన భార్య పోయిందని, ఆమె మరణం కారణంగా అత్తగారు పిచ్చిదయిందని చెపుతూ ఉంటారు. ‘పాపం తన భార్య నర్సింగ్‌హోమ్‌కు పోయింది, అక్కడి నుంచి తిరిగి రానేలేద’ని అతనికి గట్టి నమ్మకం. ఆమె ఏడుస్తూ ఈ మాట చెప్పింది. ‘ఆ మాట అతని మనసులో నాటుకుపోయింది. ఆమె నిజానికి తిరిగి ఇంటికి వచ్చినప్పుడు బంధువులు, మిత్రులను పిలిచి మరో పెళ్లి చేయవలసి వచ్చింది. తాను ఈ మధ్యనే మరొక అమ్మాయిని నిజంగా పెళ్లి చేసుకున్నాడని అతనికి నమ్మకం కలిగింద’ని అంటూ సిన్యోరా ఫ్లోరా కథ ముగించింది. పట్టలేక ఆమె మరింత చెప్పసాగింది. ‘పరిస్థితి మరీ దిగజారింది. అతను మళ్లీ తేరుకున్నాడని, తన భార్య అంటే మొదటి భార్యే అని అనుకుంటున్నాడని నేను నమ్మాను. కానీ అతని అసూయ మరీ దూరం పోయింది. ఎవరిని భార్య దగ్గరికి రానివ్వడు. చివరకు వాళ్ల అమ్మను కూడా. ఆ అమ్మాయిని ఫ్లాట్‌లో ఒంటరిగా బంధించాడు. లేకుంటే ప్రస్తుతం తన భార్యకు తల్లి కాని ఒక అత్తగారి మీద అతను చూపే దయకు అర్థం లేదు. అయితే ఈలోగా మరో దురదృష్టకరమయిన విషయం జరిగింది’ నిట్టూరుస్తూ కొనసాగించింది ఆమె. ‘నా కూతురు తను తానే కాదంటూ అందరినీ ఒప్పించాలి. ఇక నేను పిచ్చిదాన్నని అందరినీ ఒప్పించాలి. నా కూతురు బతికి ఉంది అన్నందుకు నేను పిచ్చిదాన్ని. ఒక తల్లిగా తన కూతురిని కిటికీలోంచి మాత్రమే చూచి సంతృప్తిపడే ఒక తల్లి దుర్భర పరిస్థితిని మీరు అర్థం చేసుకోగలరా? నేనిక నా అల్లుడితో ఉన్నది మరెవరో ఆడమనిషి అని ఆయనకు నమ్మకం కలిగించాలి. అయినా నాకు ఇంకో మార్గం తోచలేదు. ఇక మీరు నన్ను చూస్తూనే ఉన్నారు. నాకు పిచ్చిదని పేరు పెట్టారు. నిజంగా పిచ్చిపట్టిన వారి కొరకు నేను పిచ్చిదానిగా బతకాలి. అర్థమయిందా మీకంతా?’
అవును మరి, ఆ మహిళలకు ఏమీ అర్థం కాలేదు. ఎవరికీ ఏమీ అర్థంకాలేదు. ఈ సమస్యను విడదీయాలని ఎంత ప్రయత్నించినాగానీ నాకు కూడా అర్థం కాలేదు. వెళ్లి ఆ అమ్మాయిని అడగవచ్చుగదా అని మీరు అంటారేమో. నిజమే, కానీ ఆమె తాను రెండవ భార్యనని అందరికీ చెపుతుండగా ఆమె మాటలను నమ్మడమెలాగ? ఆమె కూడా భర్తలాగే భ్రమలో పడిపోయిందేమో? అయినా ఆమె ఇంటి తలుపు తెరవనని భీష్మించుకు కూచుంటే ఎవరు మాత్రం ఆమె దగ్గరకు వెళ్లగలుగుతారు. ఆ మనిషి సిన్యోరా ఫ్రోలా అంటే తనకు భయమంటున్నదాయె!
ఈలోగా సిన్యోర్‌ పోన్‌జా కూడా తన భావాలను వెల్లడించసాగాడు. ‘త్యాగం, కేవలం త్యాగం’ అంటున్నాడాయన. కానీ ఆయనకు నిజంగా పిచ్చేమో. పట్నంలోని వారందరికీ పరిస్థితి గురించి తెలుసుకోవాలని పట్టుదల. వాళ్లిద్దరూ ఒకరిమీద ఒకరు అంత మంచితనం కనబరుస్తూ అంత సఖ్యంగా ఉంటున్నారు. ఇక వారిలో ఒకరికి పిచ్చి ఉందని ఎవరూ అనుకోవడానికి లేదు. లేక ఇద్దరికీ పిచ్చిపట్టిందా ఏమి?
సిన్యోరా ఫ్రోలా తరచుగా సిన్యోర్‌ పోన్‌జా ఆఫీస్‌కు వెళుతుంది. ఇద్దరూ కలిసి షాపింగ్‌కు లేదా వాక్‌కు వెళ్లిపోతారు. వాళ్లిద్దరూ చాలా హాయిగా కలిసి ఉన్నారు. ఒకరితో ఒకరు సంతోషంగా ఉన్నారు. ఒకరిమీద ఒకరికి సానుభూతి ఉన్నప్పుడు మాత్రమే వీలయ్యే పద్ధతిలో చక్కని మర్యాదలు పాటిస్తున్నారు. నడుస్తూ ఆమె అలిసిపోతే, ఆయన చేతిని పట్టుకుంటుంది. అతనిమీద వాలుతుంది. ఇద్దరూ కలిసి నడుస్తూ ఉంటారు. వందల కళ్లు తికమకగా, ఆశ్చర్యంగా వాళ్లను చూస్తూ ఉంటారు. వీరిలో పిచ్చి ఎవరికి? ఇందులో నిజం ఎక్కడుంది? నీడ ఎక్కడుంది? లేక ఇందులో ఒకటికాక ఎక్కువ నిజాలున్నాయా? జవాబు చెప్పాలంటే ముందుగా మరో జవాబు వెతకాలి. పిచ్చి పట్టింది పోంజాగారికా, వాళ్ల అత్తగారికా? సాధారణంగా ప్రశాంతంగాను, సంతోషంగాను ఉండే వల్డానా పట్టణంలో ఈ సమస్య అందరినీ ఇంకా తికమక పెడుతూనే ఉన్నది.

లోకాభిరామం : మాటా - మంతీ On languages and speaking.

noreply@blogger.com (Vijayagopal) — Wed, 25 Feb 2026 01:44:00 +0000

లోకాభిరామం : మాటా - మంతీ

On languages and speaking.

మాటా - మంతి

మాట అంటే ఏమిటో తెలుసు. మంతి అంటే ఏమిటో తెలియదు. ప్రాసగా ఉంటుందని బహుశా మాటతోబాటు మంతి అని చేర్చి ఉంటారు. బాపుగారు వేసిన ఒక కార్టూన్‌ గుర్తుకు వస్తుంది. ఒక పెద్దాయన చేతికి కట్టుగట్టుకుని దీనంగా ఉంటాడు. అతని మిత్రుడు ఏమిటి? అన్నట్టు చూస్తుంటాడు. “కూర ఏమిటి అన్నాను. మా ఆవిడ కంద అంది. ప్రాస కుదిరింది కదా అని నీ బొంద అన్నాను” అన్న అక్షరాలు బుడగలో ఉంటాయి. మీకు ఈ మాటలు అర్థమయ్యాయి, నవ్వు కూడా వచ్చిందని నమ్మకంగా ఉంది.
ఇంతకూ, మీకు ఏమి అర్థమయింది? ఎందుకు అర్థమయింది? తరువాత నవ్వు వచ్చి, గిచ్చి ఉంటే ఎందుకు వచ్చి చచ్చింది? పుచ్చు ప్రశ్న అనకండి. చదువుతూ పొండి. అంటే వింటూ పొండి. మెచ్చుకోవడం గురించి తరువాత ఆలోచిద్దాం.
మీరేదో చప్పుడు చేస్తారు. ఎదురుగా ఉన్నవాళ్లు అర్థమయినట్టు ఏదో చేస్తారు. మీరు చేసిన అన్ని ధ్వనులూ అందరికి
అర్థమవుతున్నయా? కొన్ని ధ్వనులను, అర్థం ఉండే ధ్వనులను అంటే, మాటలను మాత్రమే మీ పక్కనున్న వారు అర్ధం చేసుకుంటున్నారా? ఆలోచించండి. బుర్రను చించండి.
మనిషి శరీరంలో, ప్రత్యేకంగా గొంతులో ధ్వనులను పుట్టించే వీలున్నది. మాట అన్నది ఉన్నదన్న సంగతి తెలియనినాడు మనిషి అన్నవాడు తన భావాలను సైగలతోనే చెప్పుకుని ఉంటాడు. ఆ తరువాత మూలుగులు, కేకలు, మొదలయి ఉంటాయి. జంట అక్షరాలు, మరిన్ని పెద్ద పదాలు పుట్టి ఉంటాయి. క్షమించండి, నాకు భాష పుట్టుక గురించి ముక్క తెలియదు. ఆలోచించడం, ఊహించడం కొంత చేతనవుతుంది. కనుక, ఏదేదో చెప్పేస్తున్నాను. పాత మానవుడుగాని, ఇక మీరు అనే కొత్త మానవుడుగాని మాట్లాడి ఎదుటివారు అర్ధంచేసుకోవాలని అనుకుంటే, ఒక మాటకు మీరనుకున్న అర్థమే ఎదుటి మనిషి మెదడులోని నిఘంటువులో కూడా ఉండి తీరాలి. సూటిగా ఒక్కమాటలో చెప్పాలంటే, ఇద్దరికీ ఒక భాష, ఒకే భాష తెలిసి ఉండాలి. ఒకే భాషలో ఒకే మాటకు రకరకాల అర్థాలు ఉండే పరిస్థితి దాకా ఇప్పుడు మనం పోనవసరం లేదు. భాష అంటే మాటలకు అర్థాలు ఒకేరకంగా తోచే ధ్వనుల పద్ధతి అనవచ్చా? నేనయితే అంటున్నాను.
అర్థం అని సులభంగానే ఉంటున్నాము గాని, అభివృద్ధిచెందిన భాషలలో కూడా ఒకే అర్ధం ఉన్న మాటకు బోలెడు అర్థాలు ఇవాళిటికీ తోస్తున్నాయి. అంటే, భాష అన్నది చేతికి అందే ఒక పదార్థం కాదు. ఏ చెట్టు మీదా కాయడం లేదు. అంతరిక్షంలో అంతకన్నా లేదు. ఎవరో 'చెప్పు' అన్నారనుకుందాము. ఆ రెండు అక్షరాలు ఒక పదార్థం. అవి రెండూ కలిసి గాలిలో అలలను పుట్టించాయి. అలలు వచ్చి వినేవాళ్ల చెవులకు తగిలాయి. అక్కడ అణువులు కదిలాయి. నాడులు పనిచేశాయి. మెదడు పనిచేయడం మొదలుపెట్టింది. విన్నది ఎవరన్నదాన్ని బట్టి, మాట అర్థం వేరు వేరుగా తోస్తుంది. సైంటిస్ట్‌కు మొట్టమొదలు ఆ రెండు అక్షరాలు ఒక ధ్వనిగా తోస్తాయి. అది పుట్టిన చోటు తెలుస్తుంది. కదిలిన తీరు తెలుస్తుంది. అలల నిడివి పట్టి ఆడ, మగ గొంతు తేడా తెలుస్తుంది. వయసు తేడా తెలుస్తుంది. వీటన్నిటిలో టార్చ్‌ వేసి వెతికినా, మాట అర్ధం మాత్రం తెలియదు.
“చెప్పు” అన్న ఈ శబ్దానికి అర్ధం కూడా ఉండి తీరాలి. ఉంది మరి. అర్ధం ధ్వనిలో లేదని అర్థమయింది. ఆ పరమార్థం
మరెక్కడో ఉంది. అది మెదడులో ఉంది. అర్థమయ్యే తీరునుబట్టి ‘ఏం చెప్పమంటావు?' అన్న జవాబు రావచ్చు. “ఒకటా రెండా? చెప్పు ఏమిటి? జత ఉండాలికాని!' అన్న జవాబు కూడా రావచ్చు. జవాబు రాకుండానే జయలలిత గారి చెప్పుల దృశ్యం మనసులో మెదిలి ఉండవచ్చుకూడ. బాటకాని బాటావాని అంగడి గుర్తుకు వచ్చి ఉండవచ్చు కూడా. దారి పక్కన కూర్చుని తన పని తాను చేసుకుంటున్న ముసలి మోచీ తాత గుర్తుకు రావచ్చు కూడా! అన్నది ఒక్క మాట. కానీ ఎన్నెన్నో దృశ్యాలు, ఎన్నెన్నో ఆలోచనలు!
పుట్టిన దృశ్యాలు, ఆలోచనలు అన్ని కలిసి తెలుగులోనే తిరుగుతున్నాయి. ఇక మరొక భాష గురించి కూడా ఆలోచిస్తే, ఏమవుతుందో చెప్పలేము. చెప్పు అన్న మాటకు ప్రపంచభాషలలో మరెక్కడయినా వేరు అర్థాలు ఉన్నాయేమో వెతకాలి. వెతకడం చేతగావాలేగాని తప్పకుండా ఉండే ఉంటాయి. గొప్ప వైవిధ్యం వీలవుతుందనుకున్న మనిషి గొంతు కూడా పుట్టించగలిగేది కొన్ని మాటలను మాత్రమే. కనుక దేశ కాలాలనుబట్టి ప్రపంచంలో మూలలలో ఎక్కడో ఈ మాటకు మరొక అర్థం ఉండనే ఉంటుంది. కనీసం ఇలాగే వినిపించే మాటలు కొన్ని ఉండే ఉంటాయి. వాటన్నింటికి అర్ధం మనకు తెలియక పోవచ్చు.
“స్వాప్‌” అని ఒక మాట ఉంది. ఇంకో మాట ఏదో ఉంది. వీటికి అర్ధం తెలియదంటే మన చెవులు సరిగా పని చేయడం లేదని మాత్రం అర్ధం కానేకాదు. చెవులకు తెలిసేది ధ్వని మాత్రమే. అది భౌతికమయిన విషయం. ఆ మాటలను వేరు వేరు రకాలుగా అన్నా సరే, వినబడి తీరుతుంది. మరి వాటికి ఉండే అర్ధం లేదా అర్థాలు మాత్రం చేతికి అందే సంగతులు కావుకదా?
తెలియని భాషలో ఎవరయినా ఒక ప్రశ్న అడిగితే, వినిపించినా సరే వినిపించనట్టు బేల ముఖం వేయడం తప్ప మనం చేయగలిగింది మరొకటి ఉండదు. దాస్‌ తో కలకత్తా వీధులలో తిరుగుతున్నాను. దూరంగా ఎత్తయిన భవనం మీద ఒక హోర్డింగ్‌ కనిపించింది. అందులో తాటికాయలను, తలకాయలను తలదన్నే రీతిలో కారు సైజు కాదంటే గుడిసె సైజులో పెద్ద పెద్ద అక్షరాలు ఉన్నాయి. “సాధనా ఔషధాలయ్‌' అని గట్టిగానే చదివాను. దాస్‌ ఎగిరిపడినంత పనిచేశాడు. “నీకు బెంగాలీ వచ్చా?” అని అడిగాడు. అడిగింది మాత్రం బెంగాలీలో కాదని మనవి. నాకు బెంగాలీ రాదు. ఖంగాళీ అంతకన్నా రాదు. అంతోకొంతో హిందీ వచ్చు. కనుక నాగరి అక్షరాలు తెలుసు. బెంగాలీ అక్షరాలు నాగరిలోలాగే ఉన్నాయి. ఇంతకూ దాస్‌ నన్ను ఏ భాషలో ప్రశ్న అడిగి ఉంటాడు? ఆలోచించండి చూద్దాం! అది కలకత్తా అని చెప్పి పూర్వ రంగం వేశాను. మనిషికి దాస్‌ అని పేరు పెట్టి మరింత బెంగాలీ రంగు పూశాను. ఆ బెంగాలీ మనిషికి నా మాతృభాష అయిన తెలుగు వచ్చి ఉండే అవకాశం చాలా తక్కువ. వస్తే గిస్తే మా ఇద్దరికీ కలిసి ఇంగిలీషు లేదంటే హిందీ వచ్చి ఉంటాయి. దాస్‌ తప్పకుండా ఈ రెంటిలోనూ ఏదో ఒక భాషలో అడిగి ఉంటాడు అని సులభంగానే ఊహించవచ్చు.
నేను పిల్లిని సంచీలోనుంచి బయటకు వదిలేశాను. అంటే, రహస్యమేదో చెప్పేశాను. పిల్లిని సంచీలోనుంచి వదలడం అంటే రహస్యం చెప్పడం అని అర్థం వచ్చే తీరు తెలుగు భాషలో లేదు. అది ఇంగ్లీషులో మాత్రమే ఉంది. ఇంగ్లీషు ప్రభావంతో ఇటువంటి మాటలు మనం కూడా నేర్చుకుని వాడేసుకుంటున్నాము. మంచి పనులను కూడా యుద్ధ ప్రాతిపదికమీద చేస్తున్నాము. వార్‌ ఫూటింగ్‌ అన్న మాట అసలు సిసలు ఇంగ్లీషు పద్ధతి. ఎక్సర్‌సైజ్‌ కూడా ఇంగ్లీషు మాటే. దానికి ఒక పని లేదా ప్రయత్నం అని అర్ధం. మాటకు ఉన్న నానార్థాలలో వ్యాయామం, కసరత్తు అనేవి కూడా ఉన్నాయి. బహుమతికి ఒక వ్యక్తిని ఎంపిక చేసేందుకు కసరత్తు మొదలయింది అని వాక్యం రాస్తున్నారు. ఇక్కడ రాసిన వాళ్లు ఎక్సర్‌సైజ్‌ అనే మాటకు కసరత్తు అన్న అర్థాన్ని అసందర్భంగా వాడుకుంటున్నారని వేరే చెప్పాలా? ఇంతకు మనం అనగా నేను, తరువాత మీరు కొమ్మలు దూకినట్టున్నాము. అనగా శాఖాచంక్రమణము చేసితిమని అర్థము. అనగా అసలు విషయము వదిలి ఎక్కడో పక్కకు కదిలితిమని అర్ధము. కావున, అనగా, అనగా తిరిగి పాతకొమ్మకు చేరుదము గాక!

ఆలోచన - అవసరం వ్యాసం

noreply@blogger.com (Vijayagopal) — Tue, 24 Feb 2026 01:48:00 +0000

ఆలోచన - అవసరం వ్యాసం

ఆలోచన

తెలివి తెలిసి తెలియక ముందే బడిలో పడేస్తరు. పంతులు చెప్పిందే చదువు అన్న పద్ధతి అక్కడనే మొదలవుతుంది. భాషలు నేర్పుతరు. రాత, చదువు రావాలంటే అదే కదా మరి ఆధారము! లెక్కలు కొంతవరకు నేర్పుతరు. ఇంకా సామాన్య శాస్త్రము, సాంఘిక శాస్త్రము మొదలైన పాత సంగతులు చెబుతరు. అన్నింటికి మించి చెప్పింది గుర్తుంచుకోవాలె అన్నది మొదటి పాఠం. వాటిని పరీక్షలో అప్పచెపితే మార్కులు వస్తయి. ఎన్ని ఎక్కువ మార్కులు వస్తే అంత గొప్ప లెక్క. ఈ గొప్ప వాండ్ల బతుకులు తరువాత ఎంత బాగ సాగుతున్నయి అన్న సంగతి ఎవరికి పట్టదు. మొత్తం మీద ప్రశ్న అడుగగూడదు. లేనివి ఊహించగూడదు. ఆలోచన అసలే కూడదు. ఈ స్వంత ఆలోచన అన్న పద్ధతి ఏ బడిలోనన్న, ఏ కోర్సులోనన్న నేర్పుతున్నరా? అనుమానమే.

యద్భావం తద్భవతి అని ఒక మాట ఉన్నది. ఏది భావించితే అదే జరుగుతుంది. నీకోసం ఆలోచనే లేకపోతే ఆ సంగతి మరి వాస్తవము అయ్యే మార్గమేమి?

సాంఘిక శాస్త్రము, సామాన్య శాస్త్రము అన్ని తమంతతాము వచ్చి మన ఎదురుగ నిలిచినయా? అన్ని మనిషి అనుభవములో నుంచి వచ్చినవే గదా? వాటికి ఆధారమైన ఆ పద్ధతులు ఎంతమంది వాడుకుంటున్నరు? మొట్టమొదట పరిశీలన. ఎవరంతకు వారు గాక, కొంతమంది మనుషులు ఒకచోట కలిసి ఉంటే, తంటాలు పుడతయి. అందరూ ఒకే రకంగ అర్థం చేసుకోరు. అందరూ ఒకే రకంగ ఆలోచించరు. కనుక ప్రతి సంగతి గురించి వేరువేరు అభిప్రాయాలు పుడతయి. వాటిలో అనుకూలమైనవి, అనుసరించదగినవి ఏవి అనే నిర్ణయము ఆలోచనతో మాత్రమే వీలవుతుంది. ఎక్కువమంది అవునన్నది శాస్త్రము అవుతుంది. ఆ పద్ధతిని మార్చవలసిన పరిస్థితి వస్తే, మళ్ల ఆలోచన మొదటికి చేరుతుంది. సైన్స్ అయినా, మతం అయినా అంతే!

మనిషి మొదటి నుంచి, పరిశీలన, ప్రయోగము, చర్చ, నిష్కర్ష, అనే పద్ధతులతో ఎంతో తెలివిని జమ చేసుకున్నడు. రాను రాను బతుకు మారింది. అనుభవం పెరిగింది. పొద్దు పొడిస్తే వెలుతురవుతుంది. రాత్రి అయితే చీకటవుతుంది. ఈ సంగతిని మొదట్లో గమనించిన మనుషుల భావములను గురించి ఆలోచించండి. నిన్న మొన్నటి వరకు సూర్యోదయము, అస్తమానము గురించి అందరికీ ఒకే ఆలోచన. ఈమధ్య పిల్లలకు సూర్యోదయము అబద్ధము. మనమే భూమితో పాటు తిరుగుతము. వెలుగులోకి మరొకసారి వస్తము అన్న సంగతి అర్థమయింది. భూగోళము బొంగరమువలె తన చుట్టూ తాను తిరుగుతున్నది. అంటే, ఇవాళటికి అందరికీ నమ్మకము కలుగదు. మరి మనమెందుకు తిరుగుతు లేము? అని అడిగినవారు కొంత తెలివిని వాడినట్టు లెక్క. ప్రశ్నలు మరింత ముందుకు సాగితే మరెన్నో సంగతులు తెలుస్తయి. అవునా? అవునుగదా? అనిపిస్తుంది. ఆనందం అది సాటిలేనిది. అనుమానాలు, ప్రయోగాలు, ప్రశ్నలు, పరిశీలనలు, నిర్ణయాలు జరుగుతయి. కొత్త సంగతులు ఎన్నో అర్థమవుతయి.

కొంతమంది, మరింత తెలివిగ ఆలోచించి, మరింత ముందుకు నడిచి, ప్రయోగాలు ప్రయత్నాలు చేస్తరు. వారికి కలిగే భావనలు, మొత్తం ప్రపంచాన్ని ముందుకు నడపగలుగుతయి. ప్రపంచం మారుతుంది. కొత్త అనుభవాలు తోడవుతయి. మళ్ళా ప్రశ్న, ప్రయోగం, ప్రయత్నం కొత్త భావనల వరుస! ఈ రకంగనే కదా! ఇవాళ ప్రపంచం ఈ పరిస్థితికి చేరింది?

ఒక్కసారి వెనుక తిరిగి చూడగలిగితే కథ మరింత ఆసక్తికరమవుతుంది. నూరేండ్లనాటి, అంతకు ముందునాటి, పోనీ 1900ల సంవత్సరము నాటివరకు పోదాము చాలు! అప్పటి దినపత్రిక ఒకటి దొరికింది, దొరికించు కుందము. అందులో రేడియో అనే మాట కనబడదు. ఇప్పటి పేపర్లో రేడియో గురించి ఉండదు. మధ్యలో రేడియో వచ్చింది. అందరికీ సమాచారం, విద్య, అందం పంచింది. దాని రూపు ఇప్పుడు మారిపోయింది. ప్రతి ఫోన్ లో పాటలే, మాటలే, వార్తలే, విశేషాలే.

అలనాటి పత్రికలో సినిమా, మూవీ అనే మాట కనిపించదు. రేడియో, సినిమా, టీవీ అన్ని 1920 తరువాత ఎప్పుడోగాని రాలేదు. వాటిని, వాటి పనితీరును గురించి ఆలోచన గలవారు ఎంతెంతో భావించినందుకు, వాటి తీరు నమ్మరానంత మారింది. సెల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్, ఉంటే, ప్రపంచమంత జేబులో ఇమిడిపోతుంది, ఇవాళ. కొందరు భావించిన సంగతులు అందరికీ అనుభవంలోకి వచ్చినయి. అనుభవించే వారికంత ఒకనాడయినా, ఏ రకంగా వీలైంది అని అనుమానం, ప్రశ్న వచ్చిందా? రాలేదు. మన చదువు తీరు వలన కలిగిన స్తబ్ధత. ఆనాటి పత్రికలో అప్పుడప్పుడే ఆటోమొబైల్ గురించి ప్రసక్తి వస్తున్నది. ఇవాళ మనిషి వేరు గ్రహాలకు, సౌర మండలం అవతలకు నౌకలను పంపగలుగుతున్నడు. అంటే అంతా, ప్రశ్న, ఆలోచన, భావనల వలననే గదా?

అందరికీ, ఆలోచించే మనసు ఉండాలె. ప్రశ్నలు వాడి సంగతులు అర్థం చేసుకోవాలె. అప్పుడుగాని, ఉన్న అద్భుతాల గురించి అర్థం అవుతుంది. ఓహో! కదా! అనిపిస్తుంది.

1863 లో జూల్స్ వెర్న్ అనే రచయిత ఆలోచించి ఒక నవల రాసినడు. ప్యారిస్ ఇన్ ద ట్వెంటియత్ సెంచురీ, అన్ననవలలో రానున్న కాలంలో పారిస్ నగరంలో ఉండగల అద్భుత జీవితాలను గురించి రాసినడు. కానీ ఆ నవల 130 సంవత్సరాలు మరుగున పడి ఉండిపోయింది. అది 1994లో అచ్చయింది.

రచయిత ఆ నవల రాసిన కాలంలో రాజులు, రాజ్యాలు ఏలుతుండేవారు. రైతులు శ్రమపడి తిండి పండించే వారు. అటు యూఎస్ లోలోపల యుద్ధాలు జరుగుతున్నయి. రచయిత మాత్రం 1960లో పారిస్ నగరంలో ఆకాశాన్ని తాకే, అందాల, అద్దాల భవనాలు ఉన్నట్టు ఊహించుకున్నడు. ఎయిర్ కండిషనింగ్, టెలివిజన్, లిఫ్ట్ లు, రయిళ్లు, పెట్రోల్ వాహనాలు, ఇంచుమించు ఇంటర్నెట్ లాంటి వ్యవస్థ అన్నింటినీ ఊహించినడు. అతని భావనలన్నీ, పూర్తిగా నిజమయినయి. అంతా అతను అనుకున్నట్టే, పుస్తకం ప్రచురించిన నాటికి ప్రపంచం సాగుతున్నది. అదేదో అనుకోకుండా జరిగిన సంగతి కాదు. వెర్న్ తన నవల ఆలోచన కొరకు ఎంతో మందితో మాట్లాడి, ఎంతో సమాచారం సేకరించి, ఆ తర్వాత మాత్రమే రాసినడు.

అతను, మానవుడు చంద్రగోళం మీదకు దిగినట్టు మరొక నవల రాసినడు. ఆ సంగతి నూరేళ్ల తరువాత నిజమయింది. అయితే వెర్న్ తుపాకి మందును ఇంధనంగ వాడుకునే రాకెట్ గురించి రాసినడు. ద్రవ ఇంధనం రాకెట్ అతనికి తోచలేదు. అది మరో డెబ్భయి యేళ్లకు నిజమయింది.

మొత్తానికి కావలసింది ఆలోచన! భావన! కలగంటే అది నిజమవుతుంది!

అగ్గి మనిషి - A story in Telugu about human nature

noreply@blogger.com (Vijayagopal) — Sat, 21 Feb 2026 01:30:00 +0000

అగ్గి మనిషి

A story in Telugu about human nature

అగ్గి మనిషి

అనగనగనగా ఒకప్పుడు ఒకానొక మనిషి ఉండేవాడు. ఆయనకు నిప్పు తయారు చేయడం తెలిసి ఉండేది. అతనికి గల ఆ అద్భుతమైన శక్తిని చూచి ఆయన ఊరులోని వాళ్ళందరూ ఎంతో అబ్బుర పడేవాళ్లు. అతను మొట్టమొదటిసారిగా నిప్పు తయారు చేశాడు. వాళ్లందరికీ దాని గురించి ఏమనాలో తెలియలేదు. దాంతో ఏం చేసుకోవాలో అంతకన్నా తెలియలేదు. నిజానికి ఉన్న మాట చెప్పాలంటే, వాళ్లందరూ కొంచెం భయపడిపోయారు కూడా.
కానీ, ఈ నిప్పు తయారు చేసే మనిషిని ఏమందాం
అగ్గిమనిషి అందామా, అగ్గిమనిషి తాను తయారు చేసిన నిప్పుతో చలి పుడుతున్నప్పుడు వెచ్చగా ఉండవచ్చునని, చీకటి చుట్టూ అలుముకున్నప్పుడు వెలుగు కోసం దాన్ని వాడవచ్చునని, అట్లాగా మరెన్నో చెప్పాడు. తిండి వండుకోవడానికి మంట పనికి వస్తుంది అని కూడా వాళ్లకు చేసి చూపించాడు. మట్టితో కుండలు తయారు చేసుకోవాలని కూడా చేసి చూపించాడు. ఆ కుండలలో వాళ్ళు తిండి వండుకొని తినవచ్చునని కూడా చూపించాడు. ఆ అడవిలో ఎవరైనా ఒంటరిగా ఉన్నప్పుడు, దారి తప్పిపోయాం అనుకున్నప్పుడు, ఈ కొత్త బహుమానాన్ని పెద్ద మంటగా మారిస్తే, దూరంగా ఉండే వాళ్లకు కూడా అది కనబడుతుంది, వీళ్ళు ఎక్కడున్నది అందరికీ తెలుస్తుంది అని, అప్పుడు కాపాడడానికి ఎవరైనా రావడానికి వీలు ఉంటుందని కూడా చెప్పాడు.
అయితే నిప్పుతో కొంచెం తంటాలు కూడా ఉన్నాయి. అజాగ్రత్తగా ఉంటే అది నాశనానికి దారి తీసింది కూడా. కనుక అగ్గిమనిషి అగ్గి అనే అగ్నిని గౌరవంగా, జాగ్రత్తగా వాడుకునే పద్ధతులను కూడా నేర్పించాడు. నిజంగా తెలివిగలిగి వాడుకుంటే, నిప్పు బ్రతుకులను గొప్పగా మారుస్తుంది. ఎవరికి ఎటువంటి హాని ఉండదు. దానివల్ల ప్రపంచంలో దేనికి కూడాను హాని ఉండనవసరం లేదు, అన్నాడు అగ్గిమనిషి.
మొత్తానికి ఈ అగ్గి, నిప్పు, మంటలు గురించి తొందరలోనే చుట్టుపక్కల ఊళ్లవాళ్ళకు అందరికి కూడా వార్త పొక్కిపోయింది. ఆ ప్రాంతంలో అందరికీ సంగతి తెలిసిపోయింది. ఇక అగ్గిమనిషికి కావలసినంత గిరాకీ మొదలయింది. అందరూ అతని దగ్గరికి రాసాగారు. అగ్గిమనిషి అన్ని ఊళ్లకు తిరిగాడు. అవసరమని ముందుకు వచ్చిన వాళ్ళందరికీ తన విద్యను పంచాడు, పెంచాడు. అందరూ నిజంగా ఆశగా నేర్చుకున్నారు. అగ్గిమనిషిని ఎంతో గౌరవంగా చూడసాగారు అందరూ. ఈ మనిషి నిజంగా మామూలు వాడు కాదు. దేవతలు కూడా ఇతన్ని చూచి ఇష్టపడతారు అనుకున్నారు కూడా.
త్వరలోనే సంగతి గురించి ప్రాంతం పెద్దలకు, అధికారులకు తెలిసిపోయింది. ప్రాంతం ప్రభువుకు కూడా తెలిసిపోయింది. అయితే అన్యాయంగా వాళ్ళందరూ వింటున్న విషయాన్ని విచిత్రంగా కాక, వినోదంగా అంతకన్నా కాక, వినాశనం కింద చూడ సాగారు. అగ్గి మనిషేమో అందరికీ, వారు కోరుకున్న మీదనే, తన విద్యను పంచి పెడుతున్నాడు. దాంతో ప్రజలు సుఖంగా, సంతోషంగా, సౌకర్యంగా బతుకుతున్నారు. ప్రజలంతా ప్రభువులను, పెద్దలను కూడా కాదని, అగ్గిమనిషినే అనుసరించ సాగారు. ఇక అనుకున్నట్టే ఆ ప్రాంతంలో అందరికన్నా అతనే గొప్పవాడు అయ్యాడు. అధికారుల పట్టు సడలిపోయింది.
ఇంకేముందీ, వాళ్లంతా ఒక్కచోట చేరి, ఆ మనిషి ఆగడాలను ఆపకుంటే, అంతా మునుగుతుంది, అన్నారు. అయితే అతడిని ఆపడానికి ఎవరికీ తరం కాలేదు. కనుక అంతకన్నా అన్యాయమైన మార్గం ఏదో వాడితే తప్ప పని జరగదని వాళ్లకు అనిపించింది. అగ్గిమనిషి అంతం కావాల్సిందే, అనుకున్నారు వాళ్ళు. నిర్ణయం అయిపోయింది. ప్రభువులు తలిస్తే పని జరగకుండా ఉంటుందా...
ఒక చీకటి రాత్రి ఎక్కడో మారుమూలన వాళ్ళు అగ్గిమనిషిని చుట్టుముట్టి గుట్టుగా మట్టుపెట్టేశారు. అంటే చంపారు. ఇక తరువాత ఎవరైనా నిప్పు తయారు చేసే పని అయితే అది నేరం కింద నమోదు అవుతుందని అంతటా ప్రకటనలు వినిపించారు.
ప్రజలంతా గగ్గోలు పడిపోయారు. ఎవరు ధైర్యం చేసి అధికారులను ఎదిరించడానికి వీలు లేకపోయింది. అగ్గిమనిషి లేకపోవడం గురించి అందరూ ఆలోచించారు. చర్చించారు. మనసులోనే కుమిలిపోతున్నారు. అయితే ఈ లోపల అతను నేర్పిన విద్య గురించి మాత్రం అందరికీ మరుపు వచ్చేసింది. ఏ పనైనా చేస్తుంటే గాని, అలవాటవుతుంది. అంతేగాని దాని గురించి ఆలోచిస్తూ ఉంటే, నిజంగానే మరపు వచ్చేస్తుంది. అందరూ అగ్గి తయారు చేయడం మర్చిపోయారు, కానీ అగ్గిమనిషిని మాత్రం మరువలేదు.
ప్రభువులు, పెద్దమనుషులు అందరూ ఒకచోట చేరి, ప్రజల గురించి ఏం చేయాలని మంతనాలు చేశారు. అపాయానికి కారణమయ్యే ఒక మనిషిని గురించి, అంతగా దిగులు పడిపోతున్న ప్రజలను, మరో మార్గంలోకి నడిపించేందుకు, పథకాలు వేశారు. తగిన గౌరవం జరగాలంటే అగ్గిమనిషికి అంతటా గుడులు కట్టించాలి, అని ప్రజలకు సలహాలు ఇచ్చారు. కనుక ఊరూరా అగ్గిమనిషి గుడి వచ్చేసింది. ప్రజలంతా ఆ గుడులను అన్ని రకాల అలంకరించి పువ్వులు, పూజలతో, రంగురంగుల చిత్రాలతో, విగ్రహాలతో నింపేశారు. వీలున్నప్పుడంతా, అక్కడ చేరి అగ్గిమనిషిని గురించి భజనలలాగ పాడసాగారు. నిప్పు గురించి అతను ఒకప్పుడు చెప్పిన సంగతులన్నింటినీ పుస్తకాలలో రాసుకున్నారు. సమూహంగా చేరినప్పుడంతా ఆ పుస్తకాలను పారాయణం చేయసాగారు. మొత్తానికి అధికారులు మాత్రం చింత లేకుండా ఉంటున్నారు. అగ్నిని వాళ్ళు అదుపు చేసినట్టు భావించసాగారు.
పాపం ప్రజలు మాత్రం రాత్రులలో చలి బాధకు గురవుతున్నారు. చల్లని తిండి తింటున్నారు. హాయిగా మంట చుట్టూ నాట్యం చేస్తూ ఆడే వీలు లేకుండా, అదోరకంగా బతుకుతున్నారు.
అగ్గిమనిషి పట్ల వారిలోని విధేయత మాత్రం అణువంత కూడా తగ్గలేదు. ఆ రకంగా ఎంతోకాలం గడిచింది. ఉత్సవాలు ఊరేగింపులు జరుగుతున్నాయి. కానీ, ఎక్కడా అగ్గి, నిప్పు, మంట మాత్రం అడుక్కున్నా కనిపించడం లేదు.

గౌతముడు - గణితం : Buddha and Mathematics

noreply@blogger.com (Vijayagopal) — Fri, 20 Feb 2026 03:21:00 +0000

గౌతముడు - గణితం

Buddha and Mathematics

గౌతముడు - గణితం

ద యూనివర్సల్ హిస్టరీ ఆఫ్ నంబర్స్ అని ఒక పుస్తకం. రచయిత పేరు జార్జెస్ ఇఫ్రా. అందులో గౌతముడు (తరువాత గౌతమ బుద్ధుడు) చూపిన గణిత నైపుణ్యం గురించి ఒక కథ. ఆ కథ ‘లలిత విస్తార సూత్ర’ అనే పుస్తకంలోనుంచి తీసినదట.

గౌతముడు గోప అనే అమ్మాయి కోసం మిగతా యువకులతో పోటీ పడ్డాడని కథలో చెప్పారు. కానీ అది మనకు ఇక్కడ అంత ముఖ్యం కాదు. సిద్ధార్థుడు, అంటే గౌతముడు అర్జునుడు అనే లెక్కల నిపుణునితో పోటీ పడ్డాడు. పోటీలో ఏమి చెయవలె? ‘ఒక పెద్ద అంకెను, ఒక మరీమరీ చిన్న అంకెను గణించి చెప్పవలె!’ ‘ఆ పని అంత కష్టమా’ అని ప్రశ్న. ఒక యోజనాన్ని విభజిస్తూ పోయి చివరకు అణువు పరిమాణం వరకు చెప్పడం కష్టమే!

యోజనం అంటే ఏమిటి అన్న ప్రశ్నకు కూడా మరో ఇంగ్లీషు పుస్తకంలో జవాబు దొరికింది. పుస్తకంపేరు ‘హియర్ ఈజ్ లుకింగ్ అట్ యూక్లిడ్. రచయిత అలెక్స్ బెలోస్. యోజనమన్నది పాతకాలంలోని నిడివి కొలత అని, అది సుమారు పది కిలోమీటర్లకు సమం అవుతుందని బెలోస్ చెప్పాడు. ఇప్ప్పుడు అసలు ప్రశ్న ‘పది కిలోమీటర్లలో ఎన్ని అణువులను పరచవచ్చు?’ అని వస్తుంది.

ఈ ప్రశ్నకు గౌతముడు ఇచ్చిన జవాబు. (ఇది బహుశః సంస్కృత శ్లోకాలలో ఉండి ఉంటుంది.కానీ ఆంగ్లరూపం మాత్రమే దొరికింది.)

యోజనములో నాలుగు క్రోశములు

క్రోశములో వెయ్యి చాపములు,

చాపములో నాలుగు మూరలు

మూరలో రెండు జానలు

జానలో పన్నెండు కణుపులు

కణుపులో ఏడు గింజలు

గింజలో ఏడు ఆవగింజలు

ఆవగింజలో ఏడు గోధూళి కణాలు

గోధూళి కణంలో ఏడు గొర్రెదుమ్ము కణాలు

గొర్రెదుమ్ము కణంలో ఏడు కుందేటి దుమ్ము కణాలు

కుందేటి దుమ్ము కణంలో ఏడు గాలిలో తేలే దుమ్ము కణాలు

ఆ దుమ్ము కణంలో ఏడు మరింత చిన్న దుమ్ము కణాలు.

అందులో ఏడు మరింత సూక్ష్మమయిన ధూళి కణాలు, అందులో ఏడు అణువులు!

ఈ లెక్కన చూస్తే గౌతముడు అణువు పరిమాణాన్ని చాలా దగ్గరగా అంటే, ప్రస్తుతం మనకు తెలిసిన అణువు పరిమాణానికి దగ్గరగా సూచించాడని రచయితలు అభిప్రాయపడ్డారు. వాళ్లకు లెక్కలోని మొదటి కొలతల కన్నా వేలి కణుపుల తర్వాతి భాగం సులభంగా అర్థమయ్యింది. ‘ఒక వేలు నాలుగు సెంటి మీటర్లు పొడుగు ఉంది అనుకుందాం. ఆ నాలుగు సెంటి మీటర్లను 7తో పదిసార్లు విభజించాలి. అంటే 0.04 మీ I 7 టు ద పవర్ ఆఫ్ మైనస్ 10. ఆ లెక్క తీస్తే ఒక విలువ 0.000 000 000 01416 మీటర్లు. ఇది ఇంచుమించు కార్బన్ అణువు పరిమాణానికి సమానం! ఈ లెక్కను గణిత నిపుణులే తేల్చారు.

గౌతమునికి ఆధ్యాత్మిక దృష్టితో బాటు అంతకన్నా నిశితంగా ప్రపంచ దృష్టి, శాస్త్ర దృష్టి ఉండేదన్నమాట. ఈ కథ, ఈ లెక్క, ఎక్కడయినా మన పుస్తకాల్లో వచ్చిందా, అన్న అనుమానం మాత్రం ఇంకా మిగిలే ఉంది. పాశ్చాత్యుల దృష్టిలో, ఆనాటి భారతదేశానికి ఈ రకమయిన లెక్కల గురించి ధ్యాసే లేదని కద! భారతీయులంతా అంతర్ముఖులయి, తత్వం గురించి మాత్రమే పట్టించుకున్నారని ప్రపంచానికి ఒక ధారణ ఉంది. కానీ వారు పదార్థ ప్రపంచ తత్వం గురించి కూడా ఇంతగా ఆలోచించారన్నది, పాశ్చాత్యులకే కాదు మనకూ ఆశ్చర్యం కలగజేస్తుంది.

ఇంత గణితం చెప్పిన సంస్కృతి నుంచి బౌద్ధం వంటి సిద్ధాంతం కూడా రావడం అసలు గుర్తించవలసిన విషయం. ఈ కథలో, లెక్కలో పాశ్చాత్యులను గొప్పగా ఆకర్షించిన విషయం మరొకటి ఉంది. సూక్ష్మాన్ని కేవలం ‘సూక్ష్మం’ అని చెప్పి వదలక, దాన్ని రకరకాల కొలతలలో చెప్పడం నిజంగా మనకూ ఆశ్చర్యం కలిగించే అంశమే. గోధూళి, మేష ధూళి, శశక ధూళి అనే కొలతలు ఎంతమందికి తెలుసు? ఇందులో గణితంతోబాటు ఒక రకమయిన కవితా ధోరణి కనబడుతుంది. ఈ విభజన గణితంలో గొప్ప మిస్టరీ ఉంది. గొప్ప అందం ఉంది.

ఈ నాటి రసాయన శాస్త్రంలో కూడా మరీ చిన్న పరిమాణంగా క్వార్కు గురించి చెపుతుంటారు. ఆ పేరు ‘జేమ్స్ జాయ్స్’ అనే రచయిత నుంచి వచ్చిందని ఎంత మందికి తెలుసు?

లోకాభిరామం - కష్ట షకారం మరెన్నో సంగతులు...

noreply@blogger.com (Vijayagopal) — Wed, 18 Feb 2026 02:10:00 +0000

లోకాభిరామం - కష్ట షకారం

మరెన్నో సంగతులు...

కష్ట షకారం

హొటేల్‌లో (హోటల్‌ అంటే తప్పు తెలుసా?) దోసె తినడానికి పోయిన ఒకతను ‘బాగ పల్చగ వేయాలె. అంచులు కూడ బాగ కాలాలె. పచ్చిమిర్చి తక్కువగ ఉండాలె’ అని తన మనసును బయటపెట్టుకున్నాడు. సర్వర్మహాశయుడు మాత్రం లోపలికి పోయి ‘ఒక సాదా!’ అని ఆర్డరు ఇచ్చాడు. అదీ మన ఒకతనికి వినిపించే పద్ధతిలో!

ఇంగ్లీషులో దోసె పేరు దోస అని రాస్తరు. డొస్సా అని పలికిన వారిని నేను చూచి పుణ్యం కట్టుకున్నాను. దోస అన్నది కూరగాయలలో ఒకటి. వాటిలో ముల్లుదోస, ఏటిగడ్డ దోస, కీరా దోస అని రకాలుంటాయి. ఏటిగడ్డ దోస అన్నది కర్బూజలంత తీపిగా పండడం, కర్బూజకన్నా మెత్తగా వెన్నలాగ లోని గువ్వము (గుజ్జు) ఉండడము గుర్తుంది. మాకు చిన్నప్పుడు బుడుమ కాయలు తినడం అలవాటు. అవి దోసకాయలకన్నా చిన్నవి. గుండ్రంగా ఉండేవి. వీటిలో కొంత పులుపు ఎక్కువ. గింజలలో పులుపు మరీ ఎక్కువ. గింజలలో అనేకన్నా, వాటి చుట్టు ఉండే పదార్థంలో ఈ పులుపు ఉంటుంది కనుక, గింజల చుట్టు పులుపు అనాలి. పప్పులోనయితే గింజలతోబాటు ముక్కలు వేస్తే, ఇక పులుపే పులుపు.

ఈ బుడుమ కాయలలో కొన్ని చేదుండేవి. అమ్మ వాటిని చిన్న ముక్కలుగా తరిగి, కొంత చింతకాయ తొక్కు వేరే తీసి, అందులో కలిపి పెట్టేది. నాలుగయిదు దినాలయితే ఆ ముక్కలు చేదు పోయి, ఉప్పు, పులుపు కలిసిన గొప్ప రుచిలోకి మారేవి!

ఇనుప బొచ్చెల కాలం: మా ఊళ్లో చాలా మంది అన్నం, పప్పు, కూరలు అన్నీ మట్టిపాత్రలలోనే వండుకునేవారు. మా ఇంట్లో మాత్రం నాగరికత పేరున, అన్నం కంచు, ఇత్తడి గుండీల్లో వండేవారు. చారు, పప్పు మాత్రం మట్టికుండలోనే. కొంతకాలానికి జనం సత్తు అనే అల్యూమినం వాడడం నేర్చుకున్నారు. దాన్ని జర్మన్‌ సిల్వర్‌ అనేవారు. మా ఇంట్లో ‘చాయ’కు మాత్రం సత్తుగిన్నె వాడడం గుర్తుంది. మట్టికుండలో వండిన పప్పు, చారు రుచి మరో రకంగా ఉండేవి.

పాడి కూడా మొత్తమంతా మట్టి కుండలలోనే! నేలలో ఒక గుంత ఉంటుంది. దాని పేరు దాలిగుంత. అందులో పిడకలు వేసి, మీద ఒకటి రెండు నిప్పు కణికలు వేసి, రాజుకున్న తరువాత పాల కుండ పెడతారు. మీద ఒక పీట పెడతరు. పాలు దినమంత అందులో సన్నని సెగ మీద కాగి, కాగి చిక్కబడతయి. వాటి రంగు తెలుపు నుంచి మారిపోతుంది. పిడకల పొగ కారణంగా వాటికొక చిత్రమయిన వాసన వస్తుంది. కిటుకు తెలిసినవారు అమర్చిన పిడకల వల్ల రాత్రి వరకు వేడి పోతుంది. ఆ గుంటలోనే కుండలో తోడు పెడితే, తెల్లవారేసరికి చిక్కని కమ్మని పెరుగు సిద్ధం. నిజానికి ఆ పాత్రను కుండ అనకూడదు. దుత్త, అటికె లాంటి పేర్లుంటాయి వాటికి. వెడల్పు మూతి, ఎత్తు తక్కువ కలిగిన గిన్నెలాంటివవి! పెరుగును రాచ్చిప్ప (రాతి చిప్ప) లోకి మార్చిన తర్వాత, అడుగున పాత్రను కౌచిప్ప (ఆల్చిప్ప)తో గోకాలి. మాడీ మాడని గోకు వస్తుంది. అమ్మ ఎప్పుడు ‘గోకు’ పెడుతుందోనని ఎదురుచూడడం గుర్తుంది.

ఇనుప బొచ్చెల కాలం వచ్చింది. తిండిలో రుచి పోయింది. పొయ్యి తీరు మారింది. తిండి తిండి గాకుండ పోయింది!

గొట్టికాయలు: పల్లెలో ఆవులు, బర్రెలకన్న మేకలు ఎక్కువగ ఉండేవి. మేకలను పెంచడములోని ఇకనామిక్స్‌ నాకు తరువాత గాని అర్థం కాలేదు. (ఎకనామిక్స్‌, ఎలెక్ట్రాన్‌, ఎలెక్ట్రిసిటీ లాంటి మాటలు ఇ అనే అక్షరంతో మొదలు కావాలట తెలుసా!) మేక పాలు కొంత వాసన! కానీ రుచి మాత్రం చాలా బాగుంటుంది. మా ఎదురింటి రాములు వాండ్లకు బోలెడన్ని మేకలు. వారి దగ్గర జీతము చేసే ఒక పిల్లవాడు, పాలను సూటిగ నోటిలోకి పిండుకుని తాగుతుంటే చూడడము మాకొక సరదా! గొర్లు (గొర్రెలు) మేకలను గుంపులుగ తెచ్చి పంట పొలాలలో రాత్రి ‘మందలాపుతరు’. మందలుగా ఆపుతరని భావము. వాటి చుట్టు వల దడి. కుక్క కావలి కూడ. మేకలు, గొర్లు రాత్రి మొత్తము అక్కడే నెమరు వేసి, మలమూత్రములను వదులతయి. అది పొలానికి బలము. ఎరువు! ఎంత సులభమయిన, చక్కని పద్ధతి! ఇప్పుడంతా కృత్రిమమే!

మేకలు, గొర్లు సాధారణముగ అడవిలోకి పోయి అక్కడ కనిపించిన చెట్లన్నిటినీ కరకర నమిలి తింటాయి. ‘మేక మేయని ఆకు’ అని ఒక చెట్టు, దాని ఆకులు ఉంటాయంటే చిత్రంగదూ! మిగతా మొక్కలు, చెట్ల ఆకులు, కాయలు, కొమ్మలన్నింటినీ అవి హాయిగా తినేస్తాయి. అయితే, కొన్ని కాయలలోని గింజలను, అవి అరిగించుకోలేవు. కాయ లేదా పండులోని గువ్వము (కండ) శుభ్రంగా అరుగుతుంది. గింజ అంత శుభ్రంగానూ మిగిలిపోతుంది. ఈ గింజలు, పెంటికలతో బాటు బయటకు వస్తయి. వాటినే గొట్టికాయలు అనేవారు. చెట్టునుబట్టి అందులో రకాలు. నూనె గొట్టికాయలు, నున్న గొట్టికాయలు గుర్తున్నయి. మిగతా వాటి రుచి మాత్రం గుర్తుంది. అంటే ఆ గింజలను పగలగొట్టి లోపలి పలుకులను తిన్నామనే గద అర్థం! చాలా రోజులపాటు పల్లెలో మేకలున్న ఇంటి పిల్లలకు, వారి దోస్తులకు ఇదొక కార్యక్రమం. లేచిన వెంటనే చెరువుకు పోవాలె. అక్కడ ఒకటి, రెండు, పండ్లు తోముట ముగుస్తయి. తరువాత మేకల దొడ్డిలో గొట్టికాయల వేట! నిజం చెప్పాలి. ఆ గింజల రుచి నాకు ఇవాళటికీ గుర్తుంది!

ఇసుర్రాయి: ఇసిరే రాయి అని విగ్రహము. ఇసరడము అంటే విసరడము కాదు. రాయిని దూరానికి విసిరేస్తాము. కానీ రెండు గుండ్రని రాతి పలకల నడుమ ధాన్యమును విసురుతాము. కింది రాతిలో నడుమ ఇనుప బొడ్డు, పై రాతిలో మధ్యమధ్యన గింజలు నింపేందుకు రంధ్రాలు. ఒక చేతితో రాతిని తిప్పుతూనే మరొక చేతితో గింజలు వేయడము ఒక నైపుణ్యత. పసుపు, చక్కెర కూడ ఈ పద్ధతిన ఇసరడము గుర్తున్నది. రొట్టెలు ఎక్కువగ తినే వాండ్ల ఇండ్లలో ఇసుర్రాయిని నేలలో ఒకచోట పాతి ఉంచడము గుర్తున్నది. కింది రాయి కదులుతుందన్న బాధ లేదన్నమాట. కరెంటు లేని కాలంలో ఇంటింటా ఈ ఇసిరే చప్పుడు గంటల పాటు వినిపించేవి. దారితోబాటే కిష్టమ్మ పాడిన ‘వొస్తుంటి శెల్లెల! వోగడ్డమాయె!’ అన్న జానపదం పాట గుర్తున్నది. ఇసరడము లాగనే పాట కూడ మహ సాగదీసి నడిచేది! పాలమూర్లో యాపశెట్ల కాడ గిర్నీలు వచ్చినయి. అంటే వేపచెట్ల ప్రాంతంలో పిండిమరలు వెలిసినయని గ్రహించవలసినది. వేపచెట్లు అన్నవి ఒక ప్రాంతమని అర్థమయ్యే ఉంటుంది. జొన్నల వంటి గింజలు సంచులలో పోసుకుని పోయి, పిండి పట్టించుకుని తేవడము కొందరికి అలవాటయింది. ఈ పేరున పాలమూరికి పోవచ్చు. నేను గూడ పోవాలని నాకు! అమ్మ నవ్వేది. ఎందుకయ్యా నీకా నడక, మోత కష్టం? అనేది. అయినా ఒక శేరు జొన్నలు, దానికి గిర్నీ కూలి అణాపైసలు సాధించి, మిగతా పిల్లలతో యాత్ర. అప్పట్లో అది సింద్‌బాద్‌కు మించిన సాహసయాత్ర!

కష్ట షకారం: ‘నాతో మాట్లాడడమే ఎడుకేషన్‌’ అంటాడు గిరీశం (కన్యాశుల్కంలో). కొందరితో మాట్లాడితే నిజంగానే బోలెడు కొత్త సంగతులు తెలుస్తాయి. పాషాణభేది గోపాలకృష్ణ గారు అట్లాంటి మనుషుల్లో ఒకరని నిస్సందేహంగా చెప్పగలను. ‘ఎల్లమ్మకు ఎల్లయ్యకు పెండ్లంట. ఎవరింట్లో వాండ్లకు విందంట!’ అని ఒక కవిత లాంటి మాట చెప్పా రాయన. దీనికి మూలం తమిళంలో ఎక్కడో ఉన్న ట్టుంది. గోపాలకృష్ణగారు సిపి బ్రౌన్‌ గురించి పరిశోధించి పుస్తకం రాశారు. స, శ, షలను గుర్తుంచు కునేందుకు బ్రౌన్‌ చెప్పిన సూత్రం ఒకటి ఆయనవల్లే నాకు తెలిసింది. సులభ సకారం, శాంతి శకారం, కష్ట షకారం అని ఆ సూత్రం. మా అమ్మ పేరు శేషమ్మగారు. పల్లెలో అందరూ ఆమెను సేసమ్మ అని మాత్రమే అనేవారు.

కన్యాశుల్కం చదువుతుంటే షకారం గురించి ఇంకో సంగతి కనబడుతుంది. ఏమిటిష? అంటే ఏమిటట? ఏమిటిషలో షకారం ట అన్న అక్షరానికి బదులుగా వచ్చిందని అర్థం. బాగా మాట్లాడుతున్నా మనుకుని విజయనగరం ప్రాంతంలోని అలనాటి బ్రాహ్మలు అనవసరంగా షకారం వాడుకున్నారన్న మాట.

మన వాళ్లకు చాలా మందికి స శ ష తేడా తెలియదు. పలకదు. మధ్య భారతం వారు ఈ విషయంలో మనకన్నా అన్యాయం. వాళ్లకు ష పలకదు. లేక పలకరు. అన్నింటికీ మామూలు స వచ్చేస్తుంది. అచ్చమయిన ఇంగ్లీషు స్టేషన్‌ను స్టేసన్‌ అంటారు. ఆ సంగతి వాళ్లకు తెలియదనుకోండి. మన నాయకులలో ఒకాయన బాగా మాట్లాడుతున్నా ననుకుని అన్నీ షకారాలే పలుకుతుంటాడు. ఆయన బహుశా విజయనగరం వాళ్లను విన్నారని మీకనిపిస్తే నేనేమీ చేయలేను. అచ్చంగా వాళ్లలాగానే ఈయన కూడా కేవలం బాగా మాట్లాడుతున్నానని అనుకుంటారు. అంతే. పలకవలసిన చోట ష పలకదు. అనవసరమయిన చోట మాత్రం అది వచ్చేస్తుంది. ‘కష్టం’ కదూ!

దొరసాని - రాయలసీమ జానపద కథ

noreply@blogger.com (Vijayagopal) — Sun, 15 Feb 2026 02:24:00 +0000

దొరసాని

రాయలసీమ జానపద కథ

గాలి గురించి - కొన్ని విశేషాలు - About the air around us!

noreply@blogger.com (Vijayagopal) — Sat, 14 Feb 2026 04:29:00 +0000

గాలి గురించి - కొన్ని విశేషాలు

ప్రతి కుటుంబంలోను ఆ ఇంటివాళ్లకు మాత్రమే అర్థమయ్యే మాటలు, జోకులు కొన్ని ఉంటయి. మా ఇంట్లో కూడా మామూలుగానే మాటలు, జోకులు కొన్ని ఉన్నాయి. కొత్తగా తెలియని తిండి పదార్థం ఏదో ఒకటి ఒకనాడు బల్లమీదికి వచ్చినట్టుంది. మా అమ్మాయి ‘దీన్ని ఏమంటరు?’ అని అడిగింది. మామూలుగనే సరదాగ మాట్లాడే మా అబ్బాయి చటుక్కున ‘ఏమీ అనరు! తింటరు!’ అన్నడు. ఆ తరువాత మేము చాల సందర్భాలలో ప్రశ్న అడగకుండ తింటరు అంటూ తింటుంటము.

ఏదో కొత్త వస్తువు ఎదురుగ వస్తుంది. ఒకప్పుడయితే, దీన్ని దేనితో చేసినరు అని అడగడం అలవాటు. చాలకాలం వరకు మనిషి చేసిన వస్తువులన్నీ లోహం, కర్ర లేదంటే రాయిలాంటి వాటితో తయారయ్యేవి. మధ్యలో పింగాణి వచ్చింది. ఆ తరువాత చూస్తుండగానే ఫైబర్‌ గ్లాస్‌ వచ్చింది. బేకలైట్‌ వంటి రకరకాల కాంపోజిట్‌ బోర్డులు వచ్చినయి. ఇక వచ్చిన వేలాది ప్లాస్టిక్‌ల గురించి వేరుగ చెప్పుకోవలసి ఉంటుంది. మొత్తానికి ఎదురుగ వచ్చిన వస్తువు ఏ రకమయినది అని అర్థం చేసుకోవడానికి అందరూ తికమక పడిపోతున్నరు. చేతికందిన సీసా లేక గ్లాసు ఎలాంటిది తెలుసుకోవాలంటే ఒకతను సూది కాల్చి గుచ్చి చూడమన్నడు. ప్లాస్టిక్‌ అయితే కాలి రంధ్రం పడుతుంది మరి. ఎవరు మాత్రం కావాలని తన వస్తువులో రంధ్రాలు పొడుచుకుంటరు? కనుక పాత్ర సంగతి అర్థంకాకుండనే ఉండిపోతుంది. కొత్తగ కొన్న గుడ్డ కృత్రిమంగ తయారయిందా లేక సహజంగా పండిన పత్తినుంచి వచ్చిందా తెలుసుకోవాలంటే దానిలోని ఒక చివరన నిప్పు పెట్టిచూడాలె. ప్రపంచం ఇట్లాగయ్యింది.

చేతికి ఏదో అంటుకుంటుంది. మరోవేలితో ముట్టుకుని చూస్తే అది జిగురుగ ఉంటుంది. ‘శాణకు మూడుచోట్లు’ అని మాకొక మాట ఉంది. అంటిందేదో మొదటిచోటు. కంటిముందు పెట్టుకుంటే రెండవచోటు. దాని వాసన కూడా చూస్తే మూడవచోటు. ఇక చివరికి ఆ అంటిన వస్తువు అసహ్యమయినదని తెలిస్తే అప్పుడు అసలు బాధ మొదలవుతుంది. దాన్ని వదిలించుకోవాలె. అందుకోసం సబ్బు వాడాలె. అన్నట్టు ఏం చేసి సబ్బు ఒంటికి అంటిన మకిలిని వదిలిస్తుంది? ఈ ప్రశ్నకు జవాబు అడగకుండనే అందరూ సబ్బును వాడుకుంటున్నరు. కొందరు సబ్బు కూడ వాడకుండా అదేపనిగ కేవలం నీళ్లతోనే ముఖాన్ని రుద్దేసుకుంటరు. నిజానికి సబ్బు అణువుకు రెండు కొండ్లు అంటే కొక్కాలు ఉంటయి. వాటిలో ఒకటి నీటి అణువును పట్టుకుంటుంది. మరొకటి చమురు అణువును పట్టుకుంటుంది. ఈ రకంగా సబ్బు అణువు చమురును పట్టుకుని, నీటితో తేలుతూ చేతినుంచి లేదా గుడ్డనుంచి దూరం పోతుంది. అంటినది చమురు కాకుంటే సబ్బుతో కూడ వదలదని అర్థం.

ఈ ప్రపంచంలో మన చుట్టూ ఉన్న పదార్థాలలో గాలి విచిత్రమయినది. పుట్టిన మరుక్షణం నుంచి చచ్చేవరకు మనం గాలి పీలుస్తనే ఉంటము. గ్రహం చుట్ట గాలిలేకపోతే మనం ఇట్లాగ ఉండగలిగే వాళ్లం కాదు. వాతావరణం అంటే చుట్టుకున్న గాలి అని అర్థం. ఇంత ముఖ్యమయినది అయినా గాలి గురించి ‘ఇది దేనితో తయారయింది?’ అని మాత్రం అడగకుండనే మనమంతా దాన్ని పీల్చేసి బతుకుతున్నము.

మనం ఒక్కసారి గాలి పీలిస్తే, అందులో అప్పటివరకు బతికిన మనుషులందర ఒక్కొక్కరు వదిలిన ఒక్క అణువయినా ఉంటుందట. మరింత గట్టిగ లెక్కచెప్పాలంటే ఇప్పటికి పుట్టి గిట్టిన వాళ్లందరు, ప్రస్తుతం బతికి ఉన్న వాళ్లలో కనీసం ఆరేళ్ల వయసు గలవాళ్లందరు ప్రపంచం మొత్తంమీదట పీల్చి వదిలిన గాలిని మనం ప్రతి శ్వాసలోను పంచుకుంటమట. ఒకరు వదిలిన గాలి మొత్తం భూమి వాతావరణంలో వ్యాపించి కలవడానికి ఆరు సంవత్సరాలు పడుతుంది. కనుకనే ఈ లెక్కలో ఆరేళ్ల కన్న చిన్న పిల్లలను చేర్చలేదని అర్థం చేసుకోవాలె. మనకు ఆరేళ్లు నిండిన నాటినుంచి మనం వదిలిన గాలిలోని ఒక్కొక్క అణువును ఈ ప్రపంచంలోని వారంత అణుక్షణం పీలుస్తున్నరని వేరుగ చెప్పనవసరం లేదు. గాలి గురించి ఒక్కసంగతి చెపితేనే బుర్రతిరిగి పోయే తీరుగ ఉంది. ఇంకా లోతుకు వెళితే ఎన్నెన్ని ఆశ్చర్యాలు ఎదురవుతయో తెలియదు.

పరిణామం జరుగుతుంటే ఒకప్పుడు కొన్ని జంతువులు మొప్పల పద్ధతిని పక్కనబెట్టి ఊపిరి తిత్తులతో నేరుగ గాలి పీల్చడం మొదలయింది. అప్పటి నుంచి ఈ గాలి పంపకం జరుగుతునే ఉన్నది. ఇప్పటి మనలాగే అప్పటినుంచి ఎవరూ గాలి గురించి పట్టించుకోలేదు. సుమారు ఓ వందేళ్ల క్రితం మాత్రం ఇద్దరు పరిశోధకులు ఈ విషయంగా బుర్రలు చించుకున్నరు. కనిపించని గాలి గురించి కనిపించని అంశాలను తెలుసుకోవాలని ప్రయత్నించినరు. అయినాసరే వాళ్లు కనుగొన్న సంగతులు ఎవరికీ పట్టకుండనే ఉండిపోయినయి. వాతావరణం గురించి మనం పట్టించుకోము. ఈ వాతావరణం లేకుంటే మనం బతకలేము. కానీ జీవం పుట్టిననాటి నుంచి వాతావరణం ఒకేరకంగ కాకున్నా ఉండను మాత్రం ఉంటున్నది. మన ప్రాణాలను ప్రశ్నలడగకుండ అది నిలబెడుతనే ఉన్నది. అయితే మామూలుగ జరిగే ఏ విషయాన్ని మనిషి ప్రశ్నించడు. సూర్యుడు రోజూ కనిపిస్తడు. కనుక అందులో ఆశ్చర్యం లేదు. అనుక్షణం గాలి పీలుస్తము. కనుక అందులో ఆశ్చర్యం లేదు. సూర్యుడు కనిపించని రోజున కనీసం వెలుగు కనిపిస్తుంది. గాలి మామూలుగా లేనిచోట్ల కూడా ఏదో గాలి ఉండనే ఉంటుది. కనుక మనకు వాటి సంగతి పట్టదు.

ఇప్పుడు గాలి గురించి మరొక విచిత్రమయిన సంగతి చెపితే ముక్కున వేలు వేసుకుంటరో, పక్కకు తిరిగి కనుబొమ్మలు ఎగరేస్తరో మీ ఇష్టం. పుట్టిన నాటినుంచి ఊపిరి ఆగేవరకు అంటే ప్రాణం పోయేవరకు మనం పీల్చేగాలిలో మనకు ఏ రకంగాను పనికిరాని నైట్రోజన్‌ అనే నత్రజని ఎక్కువగ ఉంటుంది. చుట్టూ ఉన్న గాలిలో మరి ఆ వాయువు 78 శాతం ఉంటుంది. అంత నత్రజనిని ఊపిరితిత్తులలోకి పీల్చినా మనకు అపాయం మాత్రం జరగదు. దానివల్ల సాయం జరగకపోతే అది వేరే సంగతి. దూరం నుంచి వినిపించే పాటలాగ అది చికాకు కాదు, పనికి వచ్చేది అంతకన్నా కాదు.

గాలిలో ఇంచుమించు అయిదో భాగం వరకు ప్రాణవాయువు అనే ఆక్సిజన్‌ ఉంటుంది. ఈ పేరు వినిపించగానే మన ప్రాణాలకు అదే ఆధారం అని అందరూ భుజాలు ఎగరేస్తరు. మూలకాలలో అన్నిటికన్నా ఎక్కువ ప్రచారం ఉన్నది ప్రాణవాయువేనేమో. ఈ మధ్యన ఆక్సిజన్‌ను అంగళ్లలో అమ్ముతున్నరట కూడా. కాలుష్యం కారణంగ సాయంత్రం కల్ల అలసటకు గురయిన వారు ఆక్సిజన్‌ బార్‌లకు చేరి అక్కడ కాసేపు శుభ్రమయిన వాయువును పీల్చి తేరుకుంటున్నరు. ఈ విశ్వంలో అన్నిటికన్న ఎక్కువగ ఉండే మూలకాలను లెక్కబెడితే ఆక్సిజన్‌ మూడవ స్థానంలో వస్తుంది. అది మన భూగ్రహం మీద మరింత ఎక్కువగ ఉంటుంది. మరింత చిక్కగనూ ఉంటుంది. ప్రాణవాయువు ప్రతి మూలన ఉంటుంది. చివరికి మరే వాయువుకు వీలులేని చోట కూడా ప్రాణవాయువు దూరి చేరుకుంటుంది. ప్రతి ఇసుక కణానికి ప్రాణవాయువు చుట్టుకుని ఉంటుంది. ప్రాణవాయువు కారణంగనే మన శరీరాల వయసు పెరుగుతున్నది అంటే నమ్మగలరా.

ఈ విశ్వంలో ఇంతగా ప్రాణవాయువు నిండుకున్న వాతావరణంగల నిర్మాణం భూమికాక మరొకటి లేదు. విశ్వంలోని మరే గోళంమీద చెట్లు లేవు. చెట్లు ప్రాణవాయువును వదులుతయని మీకు తెలిస్తే సంతోషం. తెలియకుంటే తెలుసుకోవాలె. చెట్లున్నయి కనుకనే భూవాతావరణంలో చిక్కగ ప్రాణవాయువు నిండి ఉంది. దూరంనుంచి చూస్తే ప్రాణవాయువు నుంచి ఒక రకమయిన ఆకుపచ్చని వెలుగు విరజిమ్ముతుంది. విశ్వంలోని అణువులకన్న చిన్న కణాల తాకిడి కారణంగా వాయువు ఈ రకంగ వెలుగుతుంది. ఈ రకమయిన ఆకుపచ్చ వెలుగు విశ్వంలో మరెక్కడయినా కనిపిస్తే అక్కడ కూడా భూమి మీదలాంటి జీవం ఉండవచ్చునని సులభంగా ఊహించవచ్చు. విశ్వంలో చెట్లు ఎక్కడ ఉన్నా ఈ రకమయిన వెలుగుతో తమ ఉనికిని ప్రకటించుకుంటాయని చెప్పవచ్చు.

ప్రభుత్వం గుమాస్తా మరణం - ఆంటన్‌ చెఖో(హో)వ్‌ కథ

noreply@blogger.com (Vijayagopal) — Fri, 13 Feb 2026 04:51:00 +0000

ప్రభుత్వం గుమాస్తా మరణం

ఆంటన్‌ చెఖో(హో)వ్‌ కథ

అనువాదం - భవదీయుడు గోపాలం

అది ఒక అందమయిన రాత్రి. ద్మిత్రిష్‌ కూడా అందమయిన మనిషే. అతను ఓపెరా గ్లాస్‌ల సాయంతో నాటకం చూస్తూ స్టాల్స్‌లోని రెండవ వరసలో హాయిగా కూచుని ఉన్నాడు. రంగస్థలం వేపు అదే పనిగా చూస్తున్నాడు. ఈ ప్రపంచంలో తన కన్నా ఆనందంగల మనిషి లేడనుకుంటున్నాడు. అంతలో ఉన్నట్టుండి ..... (సాధారణంగా కథల్లో మనకు ఈ ఉన్నట్టుండి అన్నమాట తరుచూ ఎదురవుతూ ఉంటుంది. అంతవరకు బాగానే ఉంది. మరి రచయితలు బతుకులో అనుకోకుండా ఉన్నట్టుండి జరిగే విషయాలను గురించి కూడా పట్టించుకోవాలి కదా!) ఒక్కసారిగా, అప్పుడు అతని ముఖం బిగుసుకుపోయింది. కళ్లు గుండ్రంగా తిరిగాయి. ఊపిరి ఒక్కక్షణం ఆగిపోయింది. ఓపెరా అద్దాలు ముక్కుమీద నుంచి పడిపోయాయి. అతను తన సీట్లో చతికిల పడిపోయాడు. ఇక... ఆచ్ఛూ! అంటూ పాఠక మహాశయులు గమనించినట్టే, అతను ఒక తుమ్ము తుమ్మాడు.

నిజం చెప్పాలంటే తుమ్ముకు వ్యతిరేకంగా ఎటువంటి నిబంధనలు, చట్టాలను విధించి ఉండలేదు. అందరూ తుమ్ముతారు. అటు రైతులు మొదలు పోలీస్‌ ఇన్స్‌పెక్టర్‌లు, చివరికి రాజకీయ ప్రతినిధులు కూడా తుమ్ముతారు. అందరూ తుమ్మే వారే. కనుకనే చెర్వియకోవ్‌ కూడా ఏమంత పట్టించుకోలేదు. జేబురుమాలు తీసుకుని నెమ్మదిగా ముక్కు తుడుచుకున్నాడు. ఇక మంచి నడవడి గల మనిషిగా అతను తన వల్ల ఎవరికయినా అసౌకర్యం కలిగిందేమో చూడాలన్నట్టు చుట్టూ కలియజూచాడు. అతనికి కొంత అసంతృప్తి ఎదురయింది. ముందు వరసలో సరిగ్గా తన ముందు కూచుని ఉన్న ఒక పెద్ద మనిషి తన బట్టతలను, మెడను గ్లవ్స్‌ సాయంతో తుడుచుకుంటున్నాడు. తనలో తానే ఏదో గొణుగుతున్నాడు. ఆ పెద్ద మనిషిని చెర్వియకోవ్‌ గుర్తించాడు. సమాచార ప్రసార మంత్రిత్వ శాఖలో చాలా ఉన్నతాధికారి అయిన బ్రిజలోవ్‌గారు అతనేనని అర్థమయింది.

‘నేను ఆయన మీద తుమ్మాను!’ అనుకున్నాడు చెర్వియకోవ్‌. ‘ఆయన నా ప్రత్యక్ష అధికారి కాకపోవచ్చు. అయితేనేమట. ఎంత అసహ్యంగా ప్రవర్తించాను. నేను క్షమాపణలు చెప్పక తప్పదు’ అనుకున్నాడతను.

చెర్వియకోవ్‌ కొంచెం దగ్గాడు. ముందుకు వంగాడు. జనరల్‌గారి చెవులలో మాత్రమే వినిపించేట్టు ‘మహాప్రభూ! నేను తుమ్మాను. అది అనుకోకుండా జరిగిందని నా భయం... ’ అంటున్నాడు.

‘ఏం పట్టించుకోకు’

‘నన్ను క్షమించండి. దేవుని పేరున క్షమించండి. నిజానికి నాకేమాత్రం ఉద్దేశ్యం...’

‘మాట్లాడకుండ కూచో! నన్ను నాటకం విననీ!’

చెర్వియకోవ్‌ గతుక్కుమన్నాడు. అర్థం లేకుండా ఒక నవ్వు నవ్వాడు. తన దృష్టిని కూడా రంగస్థలం మీద నిలపడానికి ప్రయత్నం సాగించాడు. అక్కడ నటులను చూస్తుంటే మాత్రం, అతనికి ఇప్పుడు, మానవులలో కెల్లా తానే అందరికన్నా సంతోషంగా ఉన్నవాడన్న భావం కలగడం లేదు. అతనికి లోలోపల గొప్ప ఆత్రం మొదలయింది. నాటకంలో ఇంటర్వెల్‌ వచ్చింది. ఆ సమయంలో మనవాడు బ్రిజలోవ్‌ను వెతికి పట్టుకున్నాడు. కాసేపు అతని చుట్టూ తచ్చాడాడు. చివరికి ధైర్యం కూడగట్టుకుని ముందుకు వెళ్లి ‘ప్రభూ, నేను మీమీద తుమ్మాను. నన్ను క్షమించండి. నేను అనుకోకుండా ....’

‘ఓహో! ఏమిటిదంతా?’ జనరల్‌ విరుచుకుపడ్డాడు. ‘నేను ఆ వ్యవహారం ఎప్పుడో మరిచిపోయాను’ అన్నాడాయన కింద పెదవిని ఓపికలేనట్టు కదలిస్తూ.

‘అతను వ్యవహారం గురించి మరిచినట్టున్నాడు. అయినా ఆ కళ్లలో మాత్రం ఏదో భావం కనిపించింది’ అనుకున్నాడు చెర్వియకోవ్‌. జనరల్‌ వేపు చాలా అనుమానంగా చూచాడు కూడా. ‘అతను నాతో మాట్లాడడానికి ఇష్టపడడం లేదు. నేను ఏ మాత్రం దురుద్దేశ్యం లేనివాడినని వివరించవలసిన బాధ్యత ఇంకా మిగిలే ఉంది. తప్పెవరిదీ లేదు. అంతా ప్రకృతి సిద్ధం. అయినా అతను, నేను అతని మీదకు కావాలని తుంపర పంపించానని అనుకునే అవకాశం ఉంది. అది ఇప్పుడు జరగకవపోవచ్చు. ఆయనకు గుర్తుకువచ్చినప్పుడు అంటే తరువాత ఎప్పుడో అది జరగకమానదు’

అతను ఇల్లు చేరుకున్నాడు. వచ్చీ రాగానే జరిగిన వ్యవహారం గురించి భార్యకు చెప్పాడు. కానీ ఆమె దాన్ని అంతగా పట్టించుకోలేదని అతడికి తోచింది. నిజానికి మధ్యలో ఒకసారి ఆమె ముఖంలో భయం కనిపించింది. అయినా బ్రిజలోవ్‌ మరొక శాఖలోని అధికారి అని అర్థం చేసుకున్న తరువాత ఆమె ముఖంలో మళ్లీ ప్రశాంతత కనిపించింది.

‘అయినా సరే, నీవు వెళ్లి క్షమాపణ చెప్పాలి. లేకుంటే నీకు పదిమందిలో ప్రవర్తించవలసిన తీరు గురించి తెలియదని ఆయన అనుకుంటాడు’ అన్నది ఆమె.

‘నా బాధ అదే. నేను ఇప్పటికే క్షమాపణ చెప్పాను. అయినా ఆయన చిత్రంగా ప్రవర్తించాడు. ఆయన మాటలకు అర్థం తెలియలేదు. అసలు నాకు వివరించడానికి సమయమే ఇవ్వలేదు....’

మరుసటి రోజు చెర్వియకోవ్‌ తన కొత్త ఫ్రాక్‌ కోట్‌ను తొడుక్కున్నాడు. అప్పటికే అతను, జుట్టు చక్కగా కత్తిరించుకుని వచ్చాడు. ఇక బ్రిజలోవ్‌కు క్షమాపణలు చెప్పడానికని అతను బయలుదేరాడు. జనరల్‌గారి ముందు గదిలో పిటిషన్‌లతో వచ్చిన వారు చాలామంది ఉన్నారు. జనరల్‌ అక్కడే నిలబడి వారి ఫిర్యాదులను వింటున్నాడు. చాలామంది మాటలనే విన్నాడు అంతలో కళ్లెత్తి చెర్వియకోవ్‌ను చూచాడు. గుర్తించాడు కూడా.

‘మహాప్రభో, తమరికి గుర్తుంటే నిన్న.... ఆర్కేడియా థియేటర్‌లో .... నేను తుమ్మాను. అయ్యా, అనుకోకుండా వచ్చిన ఆ తుమ్ముతో మీ మీద కొంత తుంపర పడినట్టుంది...’

‘అర్థంలేని మాటలు. ఇక తరువాత ఏం జరుగుతుందో ఎవడికి తెలుసు. ఇంతకూ నన్నేం చేయమంటావు?’ ఒక్కసారిగా జనరల్‌ ఎదురు తిరిగాడు. ఆ తరువాత పట్టించుకోకుండా మరో మనిషితో మాటలలోకి దిగాడు.

‘ఈయన నాతో మాట్లాడే పద్ధతిగా లేదు. నా మీద బాగా కోపంగా ఉన్నాడు. నేను వ్యవహారాన్ని ఇలా వదిలేస్తే బాగుండదు. ఆయనకు నేను సంజాయిషీ చెప్పుకోవాలి’ మొఖం వెలవెలబోతుండగా, చెర్వియకోవ్‌ ఆలోచించసాగాడు.

జనరల్‌ తనను చూడవచ్చిన పిటిషనర్‌లు అందరితోనూ మాట్లాడాడు. ఇక తన గదిలోకి వెళ్లిపోవడానికని సిద్ధపడుతున్నాడు. అప్పుడిక చెర్వియకోవ్‌ ఆయన ముందుకు వేగంగా వెళ్లి గొణగనారంభించాడు. ‘మహాప్రభూ, తమరిని ఒక్క క్షణంపాటు చికాకు పెట్టక తప్పదు. నా మనసులో తమరి ముందు పూర్తి విధేయత, అంతకుమించిన అపరాధ భావం పొంగి పొరలుతున్నాయి.... అంతా అనుకోకుండా జరిగింది.... అందుకు నన్ను క్షమించాలి....’

జనరల్‌ కళ్లనీళ్ల పర్యంతం అయ్యే పరిస్థితి కనిపించింది. చేతితో సైగ చేసి ఇతగాడిని వెళ్లిపొమ్మన్నాడు.

‘మీరు నన్ను అపహాస్యం చేస్తున్నారండీ!’ అన్నాడు. కానీ, జనరల్‌ వెంటనే తన గదిలోకి వెళ్లి ధడాలున తలుపు వేసుకున్నాడు.

‘అయితే నేను ఆటపట్టిస్తున్నానన్నమాట. నిజంగానా? ఇందులో నవ్వడానికి ఏముంది? ఆయనగారు ఒక జనరల్‌. అంతకుమించి ఏమీ తెలియదు. ఇక నేను ఆ ముసలి భడవ ముందు ప్రాధేయపడే ప్రయత్నం మానుకుంటాను. దెయ్యాలు వాడిని తీసుకుపోను! ఒక ఉత్తరం రాస్తాను. ఆ తరువాత మళ్లీ ఆయన ముఖం చూడను. దేవుని పేరున మళ్లీ ఏ రకంగానూ విసిగించను’ చెర్వియకోవ్‌ ఆలోచనలు సాగుతున్నాయి.

ఇంటిదారి పొడువునా చెర్వియకోవ్‌ అట్లా ఆలోచిస్తూనే ఉన్నాడు. కానీ అతను జనరల్‌కు లేఖ రాయలేదు. అతను ఆలోచించాడు. మరింత ఆలోచించాడు. కానీ ఉత్తరంలో రాయవలసిన మాటలు మాత్రం తోచనే లేదు. మరుసటి నాడు అతను క్షమాపణలు చెప్పడం కోసం, మళ్లీ జనరల్‌ ముందుకు వెళ్లాడు.

‘నిన్నటి రోజున నేను ప్రభువులను కష్టపెట్టడానికి ప్రయత్నించాను’ తన వేపు ప్రశార్థకంగా చూస్తున్న జనరల్‌ ముందు అతను ఏదో గొణిగాడు. ‘మహాప్రభూ! తమరిని ఆటపట్టించాలన్న ఉద్దేశ్యం నాకు ఎంతమాత్రం లేదని నమ్మకంగా చెపుతున్నాను. తుమ్మినందుకు, మీమీద తుంపర పడినందుకు క్షమాపణ చెప్పడానికి మాత్రమే నేను ఇక్కడికి వచ్చాను. ప్రభువుల గురించి సరదా చేయడం అన్న ఆలోచన నా మనసులో అసలే లేదు. నాకు అంతటి ధైర్యం లేదు. అది ఏనాటికీ ఉండదు. మనం ఒకరి గురించి ఆకతాయిగా మాట్లాడితే ఇక వ్యక్తుల గౌరవం ఏమయిపోతుందని నేను మిమ్మల్ని అడుగుతున్నాను’ ఏవేవో అన్నాడతను.

‘గెట్‌ అవుట్‌ ఆఫ్‌ హియర్‌’ గర్జించాడు జనరల్‌. ఆయన కోపంతో ఊగిపోతున్నాడు.

‘అయ్యా ఏమన్నారు?’ చెర్వియకోవ్‌ గొణిగాడు.

‘గెట్‌ అవుట్‌!’ జనరల్‌ మళ్లీ అదే మాట అన్నాడు. కాలితో నేలమీద గట్టిగా కొట్టాడు.

సజీవంగా ఉన్న చెర్వియకోవ్‌ శరీరంలో ఎక్కడో ఏదో తెగింది. తలుపువేపుగా దారిపట్టిన అతనికి ఏమీ వినిపించడం లేదు. ఏమీ కనిపించడం లేదు. అతను వీధిలోకి వచ్చేశాడు. నెమ్మదిగా తమాయించుకుంటూ నడుస్తున్నాడు. అనుకోకుండా ఒక కాలిముందు మరొక కాలు పడుతున్నది. అలా అతను ఇల్లు చేరుకున్నాడు. ఫ్రాక్‌కోట్‌ విప్పకుండానే అతను దివాను మీద పడిపోయాడు. అలాగే చనిపోయాడు.

` జులై 1883 (చెర్‌వ్యాక్‌ అంటే ఒక నులిపురుగు అని అర్థం)

లోకాభిరామం - సత్యం - అసత్యం

noreply@blogger.com (Vijayagopal) — Thu, 12 Feb 2026 01:21:00 +0000

https://youtu.be/2eIzFBKAJ0E

Link for the video

సత్యం - అసత్యం

ఒకసారి సంక్రాంతి పండుగకు నల్లగొండలో ఉన్నాను. అప్పటికి నేను రేడియోలో పనిచేస్తున్నాను. ఆ సంవత్సరం పండగ ఏనాడు జరుపుకోవాలి అన్న అనుమానం చాలా మందికి వచ్చింది. ప్రభుత్వం వారు ఒక సంగతి నిర్ణయించారు. కానీ సాంప్రదాయ పరులు మాత్రం మరొక మాటగా నిర్ణయించుకున్నారు. రేడియో అన్నది ప్రభుత్వం వారి బాకా కనుక నేను వారు చేసిన నిర్ణయం ప్రకారం పండుగ పలానా నాడు అని వివరాలను ప్రకటించాను. వ్యక్తిగతంగా మాత్రం పాత పద్ధతులను పాటిస్తున్నాను కనుక పండుగ నేను ప్రభుత్వం చెప్పిననాడు చేసుకోవడం లేదు. పక్కింట్లో ఒక అక్కయ్య ఉండేది. ఆమె ఆదరాబాదరాగా వచ్చింది. మా ఆవిడను నిలదీసి పండుగ ఇవ్వాలంట కదా, రేడియోలో చెబుతున్నారు, అని అడుగుతున్నది. నేను ఆమెను పిలిచాను. అమ్మా, ఎవరు చెబుతున్నారు అని అడిగాను. ఒక క్షణం ఆలోచించి ఆమె, అయ్యో అది మీ గొంతు, అన్నది. తరువాత వాళ్ళు పండుగ ఏనాడు చేసుకున్నారో నాకు తెలియదు. ఈ ప్రపంచంలో సత్యాలు అలా ఉంటాయి. రచయితగా కొనసాగుతున్నాను. కథలు కాక సత్యాలు రాస్తున్నాను అనుకుంటున్నాను. కనుక ఏ రెండు అక్షరం ముక్కలు కాగితం మీద పెట్టినా వాటిలోని సత్యాసత్యాలను గురించి గట్టిగా ఆలోచించాలి అన్న ఒక పద్ధతి మెదడులో గట్టిగా పాతుకుపోయింది. ఏదో రాస్తాము. సందర్భానికి తగినట్టుగా బహుశా రాసి ఉంటాము. కొంతకాలం తరువాత ఆ పరిస్థితులు మారుతాయి. అప్పుడు మనం రాసిన సంగతులు సత్యం కాకుండా పోతాయి. ఎవరో వచ్చి అప్పటి రాతల గురించి అడుగుతారు. చెప్పడం కొంచెం కష్టమే అవుతుంది.

సత్యాలు లక్షల కొద్దీ ఒకచోట చేర్చినా వాటి వల్ల ఏ ప్రయోజనం ఉండదు అని ఎక్కడో రాసి ఉండటం చదివాను. ఇంగ్లీషులో ట్రీవియా అని ఒక మాట ఉంది. అవి సత్యాలే. కానీ ఎవరికి పనికి వస్తాయో తెలియదు. వాటిని తెలుసుకున్నందువల్ల ప్రయోజనం ఉందా లేదా కూడా తెలియదు. అయినా అవి సత్యాలు. బహుశా సరదాగా ఉంటాయి. కానీ ప్రపంచం మొత్తం దీనికి విపరీతమైన పద్ధతిలో జరుగుతున్నది.

పొద్దున్నే వార్తాపత్రిక వస్తుంది. అందులో రకరకాల సంగతులు రాసి ఉంటాయి. ఆ వార్తా పత్రిక కలకాలం ఉండిపోతుంది. కానీ అందులో రాసిన సంగతులు కొన్ని సత్యాలు కావు అని మనకు తెలుస్తూనే ఉంటుంది. ఒక ప్రమాదం జరుగుతుంది. అందులో హతులైన వారి సంఖ్యను ఏ రెండు పత్రికలు సమానంగా చూపించవు. ఆ తేడా ఎందుకు వస్తుంది నాకు అర్ధం కాలేదు. ఎవరికి అనుకూలంగా ఉండే విషయం, అందుబాటులో ఉండే విషయాన్ని వారు చెబుతారు అని నా అనుమానం. రోడ్డు మీద ఒక సంఘటన జరుగుతుంది. దాన్ని అందరూ చూస్తారు. మరునాడు దాన్ని గురించి పేపర్లో వస్తుంది. అక్కడ జరిగింది ఒకటయితే, దాన్ని గురించి రాసిన తీరు మరొకటిగా ఉంటుంది. పరిస్థితి అలాగ ఉందని ముందుకు వచ్చి ప్రశ్నించే వారు ఉండరు.

నేను ఒక బిల్లింగ్‌ లో,నా ఇంట్లోనే ఉన్నాను. ఆ బిల్డింగ్‌ లో కింద ఖాళీగా ఉండవలసిన ప్రాంతాన్ని యజమాని తన సొంత ప్రయోజనాలకు వాడుకుంటున్నాడు. మునిసిపాలిటీ వాళ్ళు వచ్చారు. గోడలో 4 ఇటుకలు పడగొట్టారు. ఆలోగా యజమాని వచ్చి వారి పద్ధతిని మార్చే ప్రయత్నం ఏదో చేసినట్టు ఉన్నాడు. గోడ సలక్షణంగా అలాగే ఉండిపోయింది. మరు రోజు పత్రికలో కింద సెల్లార్‌ పూర్తిగా పడగొట్టినట్టు వార్త వచ్చింది. గోడలు పడగొట్టే బాధ్యతగల మున్సిపాలిటీ వారు అటువంటి వార్తలు పత్రికకు అందజేశారు. వారు సత్యాసత్యాలను తెలుసుకోకుండా ప్రచురించారు. నేను ప్రయత్నించి ఆ పత్రికకు ఫోన్‌ చేశాను. అక్కడి వారు నన్ను దుర్భాషలాడారు కానీ, అసలు విషయం వినడానికి కూడా ప్రయత్నించలేదు. పత్రిక శాశ్వతంగా నిలబడిపోతుంది. అందులోని అబద్ధం శాశ్వతంగా నిలబడిపోతుంది. కూలినట్టు రాసిన ఆ గోడ కూడా శాశ్వతంగా నిలబడి ఉంది. ఇది ఈనాటి సత్యం.

సత్యం వెనుక ఒక తత్వం ఉంటుంది. పత్రికలో వచ్చింది తెలుసా? అనే మాట నేను చాలా సార్లు విన్నాను. అంటే పత్రికల్లో వచ్చేవి అన్ని సత్యాలు కావు అని అనుభవపూర్వకంగా తెలుసుకున్నాను అని కదా అర్థం! ఇక విషయానికి వస్తే, అవి పత్రికల కన్నా వేరుగా ఉంటాయి అని నేను అనుకోను. చాలా విషయాలు ఇట్లాగే అరకొరగా పుస్తకాలలోకి చేరుకుంటాయి. అవి శాశ్వతంగా నిలబడతాయి. తర్వాతి ప్రపంచాన్ని మోసపుచ్చుతాయి. జరిగిన విషయాలను జరగనట్టు, జరగని విషయాలను జరిగినట్టు చరిత్ర చెబుతూ ఉంటుంది. కనుక చరిత్రను నమ్మడానికి లేదు. చరిత్ర అన్నది నిజంగా సత్యం అయితే ప్రపంచం ఇలాగే ఉండేది కాదు. చరిత్ర ఎవరు చెప్పారు? ఏ ప్రయోజనం కొరకు చెప్పారు అన్న దాన్ని బట్టి అందులోని సత్యాసత్యాల నిగ్గు తేలవలసి ఉంటుంది. బ్రిటిష్‌ వారు భారతదేశపు చరిత్రను తమకు అనుకూలంగా రాసుకున్నారు అన్న వాదం బలంగా ఉంది. అసలు చరిత్రను గురించి చెప్పవలసిన బాధ్యత ఎవరికి ఉన్నట్టు కనిపించదు. కనుక ఎవరు చెప్పినది అయినా మొత్తానికి ఒక చరిత్ర చలామణి అవుతూ ఉంటుంది.

పాశ్చాత్య దేశాలలోని ప్రసిద్ధ విశ్వవిద్యాలయాల వారు భారతదేశపు చరిత్రను విస్తృతంగా రాయించి పుస్తకాలుగా వేశారు.

వాటన్నిటినీ కాకున్నా కొన్నిటిని చదవడానికి నేను ప్రయత్నం చేస్తున్నాను. వాటిలో అక్కడక్కడ తేడాలు కనిపిస్తాయి. ఆ తేడాలను గురించి ఇప్పుడు ఎవరిని ప్రశ్నించాలి, అర్ధం కాదు. చరిత్రలో మధ్యన ఖాళీలు కనిపిస్తాయి. వాటికి కారణం మాత్రం ఎవరు చెప్పరు. వెండీ డోనిగర్‌ అనే ఆవిడ భారతదేశపు గతం గురించి ఒక పుస్తకం రాసింది. అది నాకు చాలా పక్షపాత దృష్టితో రాసినట్టు కనిపించింది. అట్లా రాయవలసిన అవసరం ఏమిటో తెలియదు. అలాగే ఇర్ఫాన్‌ హబీబ్‌, రొమిల్లా థాపర్‌, మరొక ప్రసిద్ధ బెంగాలీ చరిత్రకారుడు మొదలైన వారి పుస్తకాలన్నీ అవి ఇంకొక ధోరణిలో ఉంటాయి. అన్ని చదువుతూ ఉంటే అసలు సంగతి ఏమిటి అన్న అనుమానం మొదలవుతుంది. కొన్ని సత్యాలు, అసత్యాలుగా రుజువయ్యే వరకు మాత్రమే నిలబడి ఉంటాయి అన్న పద్ధతి ఒకటి ఉంది. సైన్స్‌ లో ముఖ్యంగా శాశ్వత సత్యాలు ఉండవు అంటారు. సైన్స్‌ అంటే సత్యాల పరంపర అని కూడా వాళ్లే అంటారు. సూచించిన పరిస్థితులలో మాత్రమే, ఈ విషయాలు సత్యాలు అన్న ఒక రైడర్‌ ప్రతి సత్యం మీద ఉంటుంది. నీరు నూరు డిగ్రీల వద్ద మరుగుతుంది, అన్నది ఒక సత్యం. కానీ

ఆ స్థలంలో వాతావరణ ఒత్తిడి ఎంత ఉంది అన్న దాన్ని బట్టి ఈ సత్యం మారుతూ ఉంటుంది. అంటే అది శాశ్వత సత్యం కాదు. మరొక విధంగా రుజువయ్యే వరకు మాత్రమే సత్యాలు అనేవి మరికొన్ని ఉన్నాయి. ఐన్‌స్టెన్‌ ఒక సిద్ధాంతం చేశాడు. అందరూ అవును అంటూ ఆశ్చర్యపోయారు. కొంతకాలానికి మరొక పరిశోధకుడు వచ్చి, ఆయన చెప్పింది నిజం కాదు తెలుసా అంటాడు. అప్పుడు అందరూ అంగీకరిస్తారు. చరిత్ర విషయంలో కూడా ఇటువంటి పద్ధతిని పాటించవచ్చు అంటే కొంచెం చిక్కులు వస్తాయి కొంచెం చిక్కులు.

కొన్ని సంగతులు అందరికీ తెలిసి ఉంటాయి. కానీ ఎవరూ ముందుకు వచ్చి ఇది అసలు నిజం అని చెప్పడానికి సిద్ధం కారు. అందుకు సామాజిక కారణాలు, వ్యక్తిగత కారణాలు ఉంటాయి. ఆ విషయం గురించి సత్యాన్ని నిరూపించవలసిన అవసరం కూడా అందరికీ ఒకే రకంగా ఉండదు. అందరికీ తెలిసిన ఆ సత్యం అలాగే బయటపడకుండా నిలబడిపోతుంది.

వ్యక్తిగతమైన అంశాలలో ఇటువంటి పరిస్థితి మరీ ఎక్కువగా వస్తుంది. నా విషయంలోనే నాకు కొన్ని సంగతులు తెలుసు. నేను వాటిని ఎవరికీ చెప్ప వలసిన అవసరం లేదు. చెప్పనందుకు ఎవరికీ అపకారం కూడా జరగదు. కనుక నేను వాటిని బయటకు చెప్పను. ఒకవేళ చెపితే అది కొంతమందికి ఆసక్తికరంగా ఉండవచ్చు. మరికొంతమందికి ప్రయోజనకరంగా ఉండవచ్చు. అయినా నేను కొన్ని సంగతులు బయట పెట్టను. ఆ సత్యం నాలోనే మిగిలిపోతుంది. నాకు చాలా రోజులుగా కథలు నవలలలో ఎదురైన కొన్ని సంగతులను గురించి మెదడులో ఆలోచనలు సుడులు తిరుగుతుంటాయి. బుచ్చిబాబు గారి చివరకు మిగిలేదిలో దయానిధికి, కోమలికి మధ్యన శరీరపరంగా ఎటువంటి సంబంధం లేదు. మానసికంగా ఏమి ఉందో ఎవరికి అర్థం కాదు. అమృతంతో ఏం జరిగింది అన్నది బయటపడదు. ఇదే రకంగా ప్రపంచ విఖ్యాత రచయిత ఆల్బర్ట్‌ కామూ నవలలో కూడా చిత్రమైన పరిస్థితులు పాఠకుడిని ఉక్కిరి బిక్కిరి చేస్తుంటాయి. నాయకుడు అమాయకుడు అని పాఠకునికి తెలుసు. కథలోని వారికి మాత్రం తెలియదు. కనుక కథ ఒక రకంగా నడుస్తూ ఉంటుంది. అందరూ అతడిని అసహ్యించుకుంటారు. మనకు అసలు సత్యం తెలుసు గనుక, ఆ అసహ్యించుకునే వారి మీద కోపం పుడుతుంది. రచనకు రూపం పోయడంలో ఇంత కన్నా గొప్ప పద్ధతి మరొకటి ఉండదు అనిపిస్తుంది. ఇటువంటి ఉదాహరణలు చాలా చెప్పగలను. కనుకనే నాకు సత్యం గురించి గట్టి ఆలోచనలు పుడుతుంటాయి.

తెలుగు సినిమాలలో, బహుశా ఇతర భాషలలో కూడా, ఒక వ్యక్తి ఒక సత్యం చెప్పనందుకు మొత్తం సినిమా నడుస్తుంది. అవి నేను బనారస్‌ లో చదువుకుంటున్న రోజులు, అంటూ ముఖం మీద రింగులు చూపించి అసలు సత్యం బయట పెడతారు. అప్పుడు కథ ముగుస్తుంది. సత్యాలు నిజంగా ఉంటాయా అన్న అనుమానం నాకు కలుగుతుంది. పదుగురాడుమాట పాటియై ధర చెల్లు అని ఒక మాట ఉంది. అందరూ కలిసి అదేపనిగా ఒక సత్యాన్ని లేదా అసత్యాన్ని బలంగా నమ్మి ప్రచారం చేయడం మొదలుపెడతారు. అప్పుడు సత్యంగా మిగిలిపోతుంది. కలియుగమున శక్తి మొత్తం సంఘము లోనే ఉన్నది అని అర్ధం వచ్చే ఆర్యోక్తి ఒకటి మనకు ఉండనే ఉంది. అంటే ఈ సంఘం అనే విషయాన్ని సత్యం గా ముందుకు తీసుకుపో దలుస్తుందో దాన్ని మాత్రమే సత్యంగా గ్రహించ వలసిన పరిస్థితి వస్తుంది. దేవుడు ఉన్నాడు అనఉన్నాకా ఇటువంటి సత్యానికి మొదటి ఉదాహరణ అని నా అభిప్రాయం. దేవుడు అంటే దేవులాట అనే పనిచేయడం. అంటే వెతకడం. దేవుడు అంటే వెతకడం అని అర్థం. ఇక్కడ మార్గమే గమ్యం. ఆ దేవులాట ముగిసి దేవుడు దొరికితే ఆ తర్వాత ఏం చేయాలి? అది సమస్య! కనుక కలకాలం దేవులాట సాగాలి.

ఒకరికి సత్యంగా తోచింది మరొకరికి అసత్యంగా తో చేసే అవకాశం ఉంటుంది. ఇద్దరు వాదించుకుంటున్నారు. మూడవ మనిషి వచ్చాడు. మీ మధ్యన మూడు సత్యాలు ఉన్నాయి. మీరిద్దరూ ఎవరికి వారు నమ్ముతున్నవి రెండు అయితే మీరు కలిసి చేరవలసిన అసలు సత్యం మూడవది అన్నాడు ఆ మూడో మనిషి. అతనికి కూడా 3 సత్యాలలో ఏదీ తెలియదు. వీళ్లు తమ తమ రెండు సత్యాలను చెప్పినప్పటికీ అతని బుద్ధి ప్రకారం వాటిలో ఒకదానిని ఎంచుకో గలదేమో కానీ, అసలైన మూడవ సత్యం ఉంది అని అన్నప్పటికీ దాన్ని అతను చూడగలుగుతాడా? అన్నది అసలు ప్రశ్న. అన్ని విషయాలు, అన్ని సత్యాలు నూటికి నూరుపాళ్లు సత్యం కావడానికి వీలు లేదు. కొన్ని మాత్రమే పూర్తి సత్యాలు కలుగుతాయి. మరికొన్ని పాక్షిక సత్యాలు గా ఉంటాయి. కల్తీ కలిసినప్పుడు ఒక సత్యం, సత్యం గా నిలబడడం కష్టమవుతుంది.

అందరికీ అనుకూలంగా వినిపించని ఒక విషయం చెబుతాను. ఈ మధ్యన యూరోపు దేశాల నుంచి వచ్చిన ఒక అపరాధ పరిశోధక నవల చదివాను. మొదటినుంచి నాకు మెదడు లో ఈ విషయం గురించి ఆలోచన ఉన్న దాన్ని మరీ ముందుకు తీసుకు పోలేదు. విషయం చెప్పిన తరువాత మీకే అర్ధం అవుతుంది. ఒక వ్యక్తికి తల్లి ఎవరు. అన్న సంగతి నూటికి నూరు శాతం నిజంగా తెలిసి ఉంటుంది. అందులో ఏమాత్రం తేడా రావడానికి అవకాశం లేదు. కానీ ఆ వ్యక్తికి తండ్రి ఎవరు అన్న విషయం మాత్రం సాంఘిక మర్యాద ప్రకారం అంగీకరించవలసినదే కానీ ఆ తల్లి నోరు విప్పి చెప్పే దాకా అసలు విషయం బయటకు రాదు. ఈ ప్రపంచంలో ఆడవాళ్ల అందరిని నేను అనుమానించడం లేదు. కానీ చాలా మంది ఈ రకమైన పరిస్థితులకు గురి అయినట్లు నాకు గట్టి అనుమానం. వ్యవస్థలో ఎంతటి గట్టిదనం ఉన్నప్పటికీ మనుషుల మెదడులో మాత్రం అది ప్రతిబింబించదు. ఆడ మగ ఆనాటి నుండి ఈనాటి వరకు తమ ఇష్ట ప్రకారం లైంగిక జీవితాలు గడుపుతున్నారు. సమాజంలోని సమస్యలకు సగం వరకు లైంగిక సంబంధాలే కారణం అని మానసిక శాస్త్రవేత్తలు కూడా ఒప్పుకున్నారు. పురాణకాలం నుంచి మొదలు ఇవాళ టి వరకు ఇటువంటి పరిస్థితులను గురించి మనకు కావలసిన అన్ని ఆధారాలు కనిపిస్తున్నాయి. సినిమాల గురించి నేను చేసిన ప్రసక్తి కూడా ఇటువంటి పరిస్థితుల్లోనే ఒక భాగంగా నిలబడుతుంది. సత్యం అన్నది సంపూర్ణ సత్యమా, సాపేక్ష సత్యమా, అన్న ప్రశ్న వచ్చిన తరువాత అది సత్యమే కాదు.

భాషలు - భవిష్యత్తు : A comment in Telugu

noreply@blogger.com (Vijayagopal) — Wed, 11 Feb 2026 01:08:00 +0000

భాషలు - భవిష్యత్తు

నాలుగవ తరగతి పాఠ్యపుస్తకాల్లో వివిధ రాష్ట్రాల ప్రజల కట్టుబొట్లు, జీవన విధానాల గురించి పాఠాలున్నాయి. వారివారి పండుగల గురించి ప్రత్యేకతల గురించి కూడా, వివరంగా కాకున్నా, చూచాయగా కొంత చెప్పారక్కడ. అందులో మన రాష్ట్రం గురించిన పాఠం చదువుకుని బయట రోడ్డు మీదకు వస్తే, పాపం పిల్లలకు ప్రశ్నార్థకాలు ఎదురవుతాయి.

ఒకప్పుడు మనిషి వేషం, భాష, తీరు, తెన్ను చూచి ఏ ప్రాంతం వారో చెప్పడం వీలయేది. సినారె గారు చెప్పినట్లు, నాగరికత, మన గోచీలు పీకించి ఇరుకు పాంట్లు తొడిగించింది. ఇటీవల ఆడపిల్లలంతా పంజాబీ పద్ధతిలోకి మారిపోయారు. దేశం ఈ చివరనుంచి ఆ చివర వరకు ఏ ప్రాంతం వారయినా ఒక్కలాగే కనబడుతున్నారు. ఇంకొంచెం నాగరికత ముదిరితే, ఇక్కడవారు కారేమో అన్న అనుమానాలకు కారణమవుతున్నారు. నోరు తెరిచి మాటాడడం మొదలు పెడితే, అందరి నోటా ఒకేలాంటి మాట. మాతృభాషలో సంభాషణ అనాగరికతకు గుర్తు.

టెక్నాలజీ అందరినీ ఒకే గాట కట్టేస్తుందని అర్థం వచ్చే సూత్రం ఒకటి ఉంది. టెలిఫోను, ఒక కాలంలో, కలిగిన వాళ్ల ఇళ్లలోనే ఉండేది. ఇప్పుడది పల్లెటూర్లో, గల్లీలో వాళ్లకు కూడా అందుబాటులోకి వచ్చింది. రూపాయి జేబులో ఉన్నవారెవరయినా టెలిఫోను వాడుకోవచ్చు. అదొక పద్ధతి. టెక్నాలజీ మనకు అందించిన మరొక అద్భుతం టెలివిజన్. అందులో రకరకాల ఛానల్స్, రకరకాల ప్రోగ్రాములు. ఏ కార్యక్రమం ఏ భాషలో తయారయిందో అర్థం కాదు. అసలా మనుషులు మనవాళ్లేనా అని అనుమాన పడుతుంటే, అచ్చమయిన తెలుగులో మాటలు వినపడడం మొదలవుతుంది. చాణక్యుడు ఒకనాడు హిందీలో మాట్లాడతాడు. మరోరోజు తెలుగులో మాట్లాడతాడు. మరీ కొన్ని ఛానల్స్ లోనయితే అందరూ కలిసి, ఎవరికీ అర్థం కాని భాషలో, కేకలు వేస్తుంటారు. అది సంగీతమని అనుకొమ్మంటారు. ఒక కార్యక్రమాన్ని అరడజను భాషల్లోకి డబ్ చేస్తే గిట్టుబాటు. అందులోని విషయానికీ, కట్టు బొట్టు వగైరా వివరాలకూ, వినబడే భాషకూ పొంతన ఉంటుందా, అన్న ప్రశ్న ఎవరికీ పట్టదు. ఏతావాతా, అందరమూ మనమన భాషలను మరిచిపోతున్నాం. ఇంకా మరిచిపోకుంటే ఇంకొన్ని రోజుల్లో తప్పనిసరిగా మరిచిపోతాం.

కంప్యూటర్ రంగంలో భారతీయులు ఎటుచూచినా జెండా ఎగరేసి, జై అంటూ ముందుకు సాగిపోతున్నారు. ఇందుకు మనవారికి గల భాషాపాండిత్యం కారణమని గమనించాలా? మనం సులభంగా ఇంగ్లీషు నేర్చుకుని నాలుగు బొట్లేరు ముక్కల నుండి నవల్సు దాకా అప్పజెప్పగలుగుతాం. సల్మాన్ రుష్దీ, విక్రం చంద్రా, చిత్రా దివాకరుని వగైరాల్లాంటి ఆంగ్ల రచయితలను కోకొల్లలుగా ప్రపంచానికి పంచుతాం. మనకు అంటే చదువుకున్న భారతీయులకు, ఇంగ్లీషు చేతగావడం, కంప్యూటరు రంగంలో ఒక పెద్ద అనుకూలమయిన అంశం అయి కూచుంది. చైనా, జపాను వారికి చదువు రాదని కాదు. ఇంగ్లీషు మాత్రం మనకు వచ్చినంత బాగా రాదుగాక రాదు. అదీ సంగతి!

కొత్తశకాలు, సహస్రాబ్దాలు వస్తే రానివ్వండి. కొత్తదనాన్ని తెస్తే తేనివ్వండి. కానీ గుర్తించవలసిన సంగతులను మాత్రం కొన్నింటిని గుర్తించవలసిన బాధ్యత మన మీద ఉంది. వెనకటి సంగతేమో గానీ, ప్రస్తుతం ప్రపంచంలో ఆరువేల భాషలు వాడుకలో ఉన్నాయి. అంటే, ఇంకా ఎవరి భాష వారికి, ఉందనే అనుకోవచ్చు. ప్రగతి గతి ఇలాగే సాగితే, 2100 నాటికి, మిగిలే భాషలు మూడువేలకు తక్కువేనని అంచనా. పండుగలకు ప్రతి దానికీ ప్రత్యేకతలు ఉండేవి. ఫలానా పండుగని ప్రత్యేకంగా పట్టింపులుండేవి. యూరోపు వాడి యంత్రాల పుణ్యమా అని ఇప్పుడు అందరికీ అన్ని పండుగలకూ సేమ్యాలు మిగిలి పోయాయి. అవి కూడా మన పాత పద్ధతి సేమ్యాలు కానేకావు. అచ్చంగా అలాగే, ప్రపంచమంతటా ఇంటర్నేషనల్ భాష, అయిన ఇంగ్లీషు ఒక్కటే, మిగిలినా ఆశ్చర్యపడనసరం లేదు!

‘ఉదార చరితానాంతు వసుధైవ కుటుంబకం’ అన్ననాడు వారి ఉద్దేశ్యం ఒకటయితే, ఇవాళ నిజంగా ప్రపంచమంతా ఒకటే కుటుంబమయింది. ప్రస్తుతం ప్రపంచ జనాభాలో, అయిదవ వంతు మంది ఇంగ్లీషు మాట్లాడుతున్నారట. అందరినీ ఒకేగాట కట్టే సంస్కృతీ విశేషానికి ఉదాహరణగా ముందు ఇంగ్లీషు భాషను చెప్పుకోవచ్చు. మన రాష్ట్రంలో కొంత భాగంలో కొంతకాలం పాటు, సడకులుండేవి. ‘సడకేమిటి? అసహ్యంగా!’ అన్నవాళ్లున్నారు. దాన్ని ‘రోడ్డు’ అనాలి అని నచ్చజెప్పారు. ఇప్పుడా సడకులన్నీ ఇంచుమించు రోడ్డులయినయి. అదలా ఉంచితే మనం మాత్రం ఇంగిలీషు, కొంచెం తెలుగు శైలిగల టింగిలీషు భాష వంటబట్టించుకున్నాం. ‘వాట్ యార్?’ అన్న మాటలో, యార్ (నేస్తం) అనేది ఉరుదూ మాటని మనకు తోచనే తోచదు. ఇది మన రాష్ట్రానికి, మన దేశానికి పరిమితమయిన పద్ధతి కానే కాదు. ప్రపంచమంతటా ఎవరికి వారు తమదయిన ఇంగ్లీషు మాటకారితనాన్ని తయారు చేసుకుంటున్నారు.

ఇంటర్నెట్, ఇతర మల్టిమీడియా మాధ్యమాలను గురించి తలుచుకుంటే, ఇంగ్లీషు తప్ప మరో భాష మిగిలేనా అన్న అనుమానం రాకమానదు. అందరికీ, కనీసం కొందరికయినా అర్థమయే ఇంగ్లీషు ఒకరకమయితే, స్థానిక భాషల పదజాలాన్ని ఇంగ్లీషుతో కలిపి, తయారు చేసే భాషలు మరింత విచిత్రం. ఉత్తర భారతంలో హింగ్లిష్, దక్షిణంలో టింగ్లిష్ అని మనం సరదాగా అనుకుంటాం. కానీ అవసరం వచ్చినప్పుడు, ఇంగ్లీషు వాడికి అర్థమయ్యేలా విషయం చెప్పగలం కూడా! సింగపూర్ లో సింగ్లీష్ ఉంది. అందులో మలయ్, చైనీస్ భాషలు ఇష్టంగా కలిసి ఉంటాయి. అది అక్కడివాళ్లకు తప్పతే మరొకరికి అర్థం కాదట!

గోపాలం కె.బి.

17 ఫిబ్రవరి 2001

కిచిడీ జాగీర్ : సురవరం ప్రతాప రెడ్డి గారు చెప్పిన కథ

noreply@blogger.com (Vijayagopal) — Tue, 10 Feb 2026 03:03:00 +0000

కిచిడీ జాగీర్

సురవరం ప్రతాప రెడ్డి గారు చెప్పిన కథ

The Struggle : English version of a Telugu story by Devaraju Maharaju

noreply@blogger.com (Vijayagopal) — Sun, 08 Feb 2026 02:18:00 +0000

The Struggle

English version of a Telugu story by

Devaraju Maharaju

Eyelids closed.

Nerves move, the lids move, and the eyes are opening slowly.

A scene showing the wind pushing open the door.

Light penetrates past the threshold.

A clear eye. Dark pupil in the center. Pupil turns into globe and revolves around it.

Oceans, continents, countries as cut pieces of continents, states as cut pieces of countries. The globe revolves. Tides in the ocean….trees, animals, fields, villages, uncivilised people, deserts, cities, civilised people, hills, valleys…..

Tides in the ocean…. globe revolves slowly.

Europe, Africa, North America, South America, Australia, Asia, and in its southernmost tip India.

India in green showing it’s an agricultural country. Green turns into dark dots. Dots start moving. The spots turn into human heads. Faces appear. People stooping under the weight of responsibilities. In millions. Chaotic and filled without space…….Emaciated face, a small neck below that, chest showing the bony cage, shoulders, stomach touching the back, a torn loin cloth, lean and thin legs, mighty shackles on those legs, hands cuffed in the back, the common man in agony looking like pasted figure on the map of India. All around him everywhere similar people, similarly in shackles!!

Something fell on the hand. It appeared as if it fell on the ideas. He came out of the stupor and saw. A ball, round like the globe. A ball, round like the earth.

“Dad, My ball…..”

Yadava Reddy turned aside and saw. It was Rohin. He was going around the cot for the ball.

“Here! Play somewhere else!” No sooner was the ball in his hands; the boy jumped and scampered to another corner of the room. Round ball filling his little hands. Vertical lines on the ball. Red, blue and black. ..Ball, the earth ball.

It was not headache alone. Whole body was hurting. Could not sleep well for the last two days because of the duties. He has not recovered from the tiredness. Eyes were still heavy with sleep. The room was hot. Sunrays infiltrated into the room and filled it. Traffic sounds from outside were audible. Yonder from the window the Thelawallahs voice was also audible. He was perhaps selling hot onions and other vegetables.

“Little one! Where is the mother?”

“ mmmmm?”

“Mother! Where has she gone?”

“mmmmm! Yes.. Mother! …..Mother is it?…..Mother and brother gone to market.” With a lot of difficulty Rohin could tell that and was happy about that.

Queues for kerosene and sugar appeared before his eyes. Himself was a commoner. Running around for news was his job……He recalled something. He stood up suddenly. Looked at the watch. It was three in the afternoon. He prepared himself to go out. That took fifteen minutes. Within around an hour he must reach the office.

“Close the doors!”

Rohin came running, fear filled in his eyes, perhaps that he did not want to be alone.

“Don’t you worry. Mother must be on the way back. …I will bring chocolates for you when returning in the night. Don’t cry…” Steps were proceeding further as words of solace dropped back. The lane from that house joins the main road. He caught the bus that appeared. It was moving slowly. There were three busloads of people in a single bus. It was him who wrote that there were buses after every five minutes.

He, once known as yadav Reddy and now turned into simple Yadav was hanging on to the bus like he was hanging on to the life. He thought falling from the bus is equal to falling from the life. Struggling for two or three minutes he could make it onto the bus. Catching hold of the iron rod fixed to the roof he peeped out of the window. Cool air from the window was solace. The man sitting next to the window had a clean-shaven head. Dark, lean and with a small beard he was looking uncivilised. A simple muffler made of jute was there around his neck. He was trying to close the windowpane. Bus was on the move. Window in the bus, the scenes in the window were also on the move. Shops on the roadside, hotel, garbage bin, iron cages symbolic of the trees planted on the Vanamahotsava day, bare body of the heroine on the banner covering the theatre, compound wall wet with the pissings, Cart selling mirchi bhajji, the one selling ground nuts, males and females chasing themselves on the road, banana seller, singada seller, taxi cycle shop, mutton shop, furniture shop, petrol bunk, vehicles clamoring for the petrol, their owners like statues in the hot sun, here and there wine shops like sex queens in inviting postures. And the obedient bank.

The trial of closing the window was futile. “Gee aaina utraainchu sir, gali ghusaainchi sataaistandi”

(Please bring down this glass pane. Wind that is blowing is causing trouble. – in typical Hyderabadi slang) Yadav could not understand. He looked in confusion. The man repeated the same sentence. People listening laughed in themselves. That language - was then clear. He was asking for the window to be closed. He did it. The man laughed in gratitude. Cough obstructed the laughter. He put the muffler to his mouth.

City bus stopped at the Post office. Like the fan was put off, wind stopped and it grew hot. Conductor was toiling about the tickets. Standing itself was difficult. It was like he was standing atop two people and four more were on him. “Tank bund One” Yadav said. His hand was not reaching the conductor. There were at least ten people in between. He could succeed in buying the ticket with the help of somebody else. He felt relieved. Among so many in the bus it was near death feeling. Stamping each other’s feet, it was like stamping the mud.

Looking at each other’s back, enjoying each other’s sweat, picking each other’s pockets, planning each other’s falls, stabbing each other,….. Thut! The journey on the bus was like life in society. If you extend the looks beyond the window, dogs are fighting for a rag near the garbage bin…..he could imagine mean politicians fighting for power.

“What sir, Laughing so much! Have you read this news or what?” Said the man in the front seat who was reading the paper. Yadav was not aware he was laughing till that man said so. It was a clean man in whites.

“No, No. I recalled something.”

“Is it? I thought you read this paper. It looks like the offices will work in the nights and be closed during the day. They are facilitating people to spend time with family members and shopping during the day.” He was laughing unmindful of people on the bus. Yadav also vomited ugly laughter onto his lips. He was reminded of the history lesson about Tuglaq. There was a photo of a burning bus on that paper he was reading. A little above were captions like “Revolt in the armed forces” and “Workers on strike demanding DA” etc. The man turned the page. Here was a photo showing people attacking a Police Station, irritated due to the death of a man in Lathi charge. News regarding the demand of students for textbooks and teachers. Protection needed for womenfolk - Price rise to be controlled - thousands of women submit memorandum to the governor. Lorry collides with a tree. New cooking utensil from Japan. Murder in a remote village. Nalgonda declared a drought hit area. A boxed item congratulating the Minister. Man with the paper closed it hurling abuses. He is looking out as if searching for his destination. Driver applied sudden breaks on reaching the stop. Bus shook badly. People were already one upon the other, so, that jerk did not make anybody fall on anybody. The man with the newspaper got down hurriedly. Before Yadav could park himself in that seat another man rushing and settling in the seat as if thrown into it occurred. The man was in a suit and looked very modern. Had a handbag with him. Bus moved on, again. It was moving heavily and making a loud noise. “ Emandi! You only! Are You in or not?” a female voice from the front was asking.

“Ya. Ya, I am in alright. Be careful with the kids.” A hoarse old voice from the rear of the bus answered. Some people on the bus laughed. Among such crowd Yadav could not locate where and how those couple were. He stood looking out. An office lazily ruminating corruption appeared. Cloth shops spreading attraction with the mannequins – smiling grocers shops – general stores – silver and gold shops that grew to unattainable levels – a permanently closed government school – stadium showing the cricket and hockey matches to divert the youth – a private college running under police protection – foot path laid for orphans – café distributing life to the rickshaw pullers – paan shops here and there – hospitals sharing and eating the patients – court that is sending students, intellectuals, and workers to the gallows – stray cattle on the road reminding of the attitude and the activity of the multimillionaire brats – play ground now useful as urinals and lavatories – university paying huge pay packets so that the intellectuals do not raise questions – footwear shop - sports goods shop and the radio shop – photo center – bar and café – chit ( cheat ) fund office – private hospital – barber shop – bakery – lodging not yielding to raids – book shop – sweet house – over bridge on the sewage canal – railway level crossing – fruit shop set up well like the Nirmal dolls – office of the newspaper that closed six months after the launch – watch company – optical center – Xerox corner – snacks and snacks – printing press on its last breath – automobile shop – marriage corner – open place – hotel – Air India office – computer coaching – cross roads – auditorium built for exhibiting rotten arts with added fragrance – boot licking academy – opportunistic Akash Vani – state assembly that captured the power and dosing, lecturing, and making noises – bus is stopping… “If we are able to exist today like this, it is only due to the planning. I humbly submit to you. On the day when each of the village comes forward and takes part in our future progress programs, whenever each taluq and each district, every state comes forward and take part in our progressive activities, then, that each India also progresses, I humbly submit to you. Moreover, because you have given me the chance to serve you like this my….” A familiar face appeared and greeted. “Hello” said Yadav. Foolish speech of a Ministers which he reported for the paper two days back stopped reverberating in his brain. He thought the man who greeted will also talk. But he did not. He was in conversation with someone else. Stains of bird droppings were seen on the domes of the assembly building.

He himself reported the statement of the candidate who expressed his happiness for the people’s verdict and declared his aim was to serve people. He himself reported the statement of the defeated candidate from the opposition who said it was against the democratic practices to win wooing people with flowing liquor taps and the bait of money. He reported about the people’s agitation protesting the rape by the policemen on duty, of a woman who was waiting for a bus. He himself reported the statement of the police officer who declared that she was not raped and was put by the police in a hospital after being found unconscious. The news that the old teacher who was on hunger strike protesting the nonpayment of salaries was made a victim of lathi was also given by him. Governments announcement that he was sick due to old age and cold was also his contribution to the paper.

Bus stopped once again with a jerk. On looking out, he could make out that after the assembly the bus has skipped and reached the next stage. Secretariat is a little further. There was confusion all around the place. Everyone on the bus was getting off. What? What happened? Nobody answers. Rush and pell-mell. “Get down and run away, Brother” conductor shouted. Yadav got down turning into a particle in the flow. Found his stance and looked around. There was confusion everywhere. Tear gas was used at the next crossing and firing orders were in force. That was the information. It is not good to stay there. Bus was turning around. People were disappearing into lanes and by lanes wherever they were. A police van was coming fast from the opposite side. He recalled the beatings he experienced during the turmoil in the old city despite saying that he belonged to the press and the experience in the hospital thereafter. Should he take risks once again? There is no time to think. His feet moved away from there without his involvement. How to reach the newspaper office?

Yadav entered the lane. It was miserable. Stench, broken pieces of caked mud, shops burnt during the caste feuds a few days ago, black soot, ashes, houses in ruins, glass pieces, broken branches of trees, mud and stones…..After running for two furlongs he saw a narrow road. There also the situation appeared not good. Everybody was retreating into the houses. The café and the paan shop were closed there. People ahead of him rushed into a house on the street corner. He followed them. He could make out after the entry. It was not a house. But a small library. Many were there in the hall. Someone after him closed the door. Fans were whirring. Papers on the tables were trembling. People there left the tables and reached the windows. Looking at the police force occupying the road.

It was inevitable for him to spend some time there. He thought of calling the office on the phone. But there was no phone around there. He looked all around. Almirahs in a row. Papers and books peeping through their glass shutters. Yadav's heart was roaming in the magazines.

Mine collapsed and five hundred people perished. Two died in lorry collision. Famine, flood, excess rain, scanty rain, Ministers reviewing from helicopters, sympathy, a dhoti each, and half a kg rice distributed – Hindu Muslim feuds – blood shed – hunger strikes – assuring hands – looting the grain and even the bull after stopping the cart in the jungle – hijacking, the everlasting politico who survived a plane crash. In north India’s Hoshiarpur police experiments with the body of Preetam kaur in a Gurudwara. Neealm, the new bride burnt in the fire called dowry in Gangapur. Peace talks in the capital with the representatives of other countries….. Bills introduced in the Lok Sabha. Cats jumping into the winning party. Inquiry into the rapes. People revolt demanding punishment to the erring officials. Nepal Kings tour in India. 144 section in force. Curfew. News of extremists dislocating railway tracks and burning files. Award in Moscow for an Indian Danseuse. A mother who fried and ate her own child unable to bear hunger. A man who killed his elder brother for property. Journalists wife raped for his exposing the truth. Acid in the prisoners eyes….

Yadav was disturbed. He turned aside. Bound books majestically placed in glass cases. Harrowing truths filling those books. Books that read the people. Melody master Paul Robson punished for singing freedom songs. Angela Davis tortured for fighting for the rights of Negroes. Charlie Chaplin who could not reach America since his passport was impounded. Bertholt Brecht exiled from the country. Rosenberg couple hanged for opposing nuclear arms.

Liberty? Individual liberty? Freedom of speech? Freedom of press? …. Writers in jail. Artists in jail. Intelligentsia in jail!!

Books were all closed. They appear to be sleeping. Revolts in books, movements in books, wars in books, bloodshed in books, books are the human brains. Books are all closed. But history? History is open. History is awake. History is bubbling and boiling.

Yadav moved impatiently. People at the windows were also impatient. He felt as if confined in a jail and the blood flow into the heart was cut off. Newspaper office – the job – It is the minimum duty of him and the other colleagues to work against the papers selling polished lies and for the understanding of the people. There were many with similar ideology to support.

Brandings left by the time on the stomach are clearly seen. People like him must work like the mirror that shows the truth. Should show the truth to the people. Then they should not stop at the glasses and the windows that stop them from getting into the truth. Only when they are across it is participation in the struggle. Inevitable. In this struggle of life, he can’t help being a major part. He looked out of the window. There was not much apparent change there. The whirring of the police jeep’s wheel was still there.

With all self-confidence Yadav walked out of the library hall in pursuit of his duties.

Like an agrarian country India in green color. Green color turns to black dots. Dots started moving. The black dots are turning into human heads. Faces, faces are seen. Faces were red with thoughts. Were trying to break open the shackles on the hands tied at the back. Feet were proceeding further pulling along the heavy chains. Their imprints are being left behind. Little kids are searching and following those footprints…….

######

ఏమైనా అర్థమైందా? - యువ వికాసం వ్యాసం

noreply@blogger.com (Vijayagopal) — Fri, 06 Feb 2026 19:08:00 +0000

ఏమైనా అర్థమైందా?

యువ వికాసం వ్యాసం

ఏమైనా అర్థమైందా?

- విజయగోపాల్ vijayagopalk@gmail.com

January 12th, 2011

ఫ్రమదానేకప గండభిత్తి కషణా భగ్న స్రవచ్చందన ద్రుమము’ అనే పద్యం ఎవరికయినా గుర్తుందా? ‘ఉప్పు కప్పురంబు’ లేదా ‘చెప్పులోని రాయి’ అనే పద్యాలు సులభంగా గుర్తుంటాయి కదూ!
ఇంగ్లీషులో ‘సింపుల్ సైమన్’ అని చిన్నపిల్లల పద్యం ఒకటి ఉంది. ఈ సైమన్ సింపుల్ మనిషి. ‘ఏం అమ్ముతున్నావు?’ అని బిస్కట్ల అబ్బాయిని అడిగాడు. ఆ గడుసు అబ్బాయి ‘డబ్బు చూపించు!’ అన్నాడు. ‘నా దగ్గర లేవన్నాడు’ మన సింపుల్ సైమన్. తర్వాత ఏమయిందో నేను చెప్పనవసరం లేదనుకుంటా!
‘అతను చాలా సింపుల్ మనిషి!’ అంటే ‘పాపం! వెర్రివాడు!’ అని గదా అర్థం.
‘ఆ యొక్క బీదరికం అనేది ఏదయితే ఉందో, మనందరం ఏకతాటిగా, నడుముకట్టి, ఆ యొక్క బీదరికం మీద యుద్ధం ప్రకటించాలి’ అంటే ఏమిటండీ? అర్థం ఒక్క మాటలో మీరు చెప్పగలరు కదా!‘మహిళా సాధికారిత’ అని ఒక మాట పుట్టింది. ఎలా వచ్చింది? అందులో గ్రామరుందా అని అడిగే దమ్ము ఎవరికీ లేదు.
‘ఇంతకూ చెప్పదలచుకున్నది ఏమిటంటే బ్రదర్స్ అండ్ సిస్టర్స్! మీరు మాట్లాడేది ఏ భాషయినా సరే, సులభంగా అర్థమయ్యే భాషలో మాట్లాడితే బాగుంటుంది గదా!’ అని!
ఎదుటి వాళ్ళు ఏదో చెప్పినప్పుడు, గొప్ప గజిబిజి భాష వాడారు అనుకుందాం. ఏమిటది? అని అడిగితే ఏమనుకుంటారో అనుకుని నోరు మూసుకుని తిరిగి వచ్చారంటే, ఏమీ అర్థం చేసుకోకుండా వచ్చినట్లే గదా? అందుకే ‘అంటే ఏమిటి?’ అని సింపుల్‌గా అడగండి. వాళ్ళూ సింపుల్‌గా చెపితే అంతా సింపుల్‌గా ముగుస్తుంది.
తెలివిగల వారు తమ తెలివిని ప్రదర్శించేందుకు గొప్ప నాటకాలు ఆడతారు: మనం బుర్ర ఊపి వచ్చేస్తే ఈ జన్మలో మనం తెలివిగల వాళ్ళం కాలేము. మనం తెలివిగల వాళ్ళమయిన తర్వాత మరింత మందిని, మన దారిలో నడిపించే పద్ధతి పాటిస్తే మంచిది.
ప్రశ్న అడిగితే ‘మూర్ఖులు’ అనుకుంటారేమోనన్న అనుమానం పనికిరాదు. చాలా సందర్భాల్లో చాలా చిన్న ప్రశ్నలు, గొప్ప సమాధానాలను, సామచారాన్ని బయటకు లాగితీస్తాయి.
‘గొప్ప ఆలోచనలు అన్నీ చిన్న మాటలలోనే వెలువడతాయి’
===============================
===============================
ఆఫీసు ఎలాగుంది?
‘మీ ఆఫీసులో అందరూ గోడ దిక్కుమళ్లి సబ్బు రుద్దుతూ ఉంటారు! అక్కడ సరదాగా ఉంటుందా?’ అని అడిగాడు ఒక పెద్దాయన నన్ను. అప్పట్లో ఒక గ్రాఫిక్స్ కంపెనీలో నేనూ ఉండేవాడిని. ఇప్పుడు అన్ని ఆఫీసుల్లో అందరూ గోడదిక్కు మళ్లి, సబ్బు రుద్దుతుంటారు. (ఈ సబ్బు ఏమిటో అర్థమయ్యే ఉంటుంది మరి!) ఎవరూ మనిషి గురించి పట్టించుకోరు. లంచ్ బ్రేక్‌కు టయిమయిందని కూడా మెయిల్లో పిలవవలసిందే, మరిక సరదాగా ఉంటుందా?
మనం బాగా పనిచేయాలంటే, సరదాగా, ఉత్సాహంగా ఉండడం ఎంతో అవసరం. నిజమయిన ఉత్సాహం, ఎవరికి ఎందులో నుంచి వస్తుందో చెప్పలేము. కానీ అందరికీ ఒక్క విషయం మాత్రం నచ్చుతుంది. ఆఫీసు వాతావరణం బిగుసుకు పోయి ఉండకూడదు.
జపానులో, సోనీ (సనీ అనాలేమో?) కంపెనీలో పనిచేసే వారంతా ‘నేను సనీ మనిషిని!’ అని గర్వంగా చెప్పుకుంటారట. ఆఫీసు, సంస్థతో అంతగా మమేకం కావాలంటే అక్కడ మనం ఆనందంగా ఉండాలి. ఇందుకు అవసరమయిన వాతావరణం కల్పించే బాధ్యత ఎక్కువగా మేనేజ్‌మెంట్ చేతుల్లో ఉంటుంది. మిగతాదంతా, అందరిమీదా ఉంటుందని ఒప్పుకోక తప్పదు!
ముందుగా మనకు, మనం చేస్తున్న పనిమీద ప్రేమ ఉండాలి. మనం మేనేజర్ అయినా, అందరికన్నా తక్కువ నిర్ణయాధికారంగల మరో ఉద్యోగి అయినా ఈ ప్రేమ అవసరం. ‘నేనేదో శాపగ్రస్త గంధర్వుడిని. కనుక ఈ ఉద్యోగంలో పడి కష్టపడుతున్నాను, లేకుంటే, నేను ఈ ఆఫీసుకు బాసు కాలేక పోయానా?’ అనుకుంటూ పని చేస్తున్నంతకాలం ఈ ప్రేమ, అందులోంచి వచ్చే ఆనందం అందవు.
‘చేసే ఉద్యోగం నచ్చకపోతే ఉద్యోగం మార్చు!’ అని ఒక మాట ఉందనుకోండి. కానీ అది అంత సులభం కాదు. కనుక ఆ తర్వాతి మాటను కూడా మనం గమనించాలి. ‘ఉద్యోగం మార్చడం వీలుగాక పోతే, ఆ ఉద్యోగం పట్ల నీ అభిప్రాయం మార్చు!’ అన్నది, ఆ సూక్తి! కష్టపడి పనిచేస్తే సుఖం లేదు. ఇష్టపడి చేయడంలో ఆనందం ఉంది.
‘సరే! నేను ఇష్టంగానే పని చేస్తున్నాను. కానీ ఆ ఆఫీసు వాతావరణం ఎట్లా ఉంటుందో తెలుసా?’ అని తర్వాతి డయలాగు వస్తుంది. అవును, అది ఇల్లయినా, ఆఫీసయినా, చిందర వందరగా, చికాకుగా ఉంటే అందులో ఆనందం వెతికినా కనిపించదు. భలే బాగుంది అనీ, లేక బాగానే ఉంది అనో అనుకోగలిగే వాతావరణం ఉండాలి. అందులో కొంత కృషి మనమూ చేయవలసి ఉంటుంది. కూచుని పనిచేసే ప్రాంతానికి అలంకారాలు చేయకున్నా కనీసం అస్తవ్యస్తంగా లేకుండా చూడడం మన బాధ్యతే గదా! మనం నీట్‌గా అన్ని కాయితాలూ, మిగతా వస్తువులు అమర్చుకుంటే అది పక్కవారికి కూడా ఒక సందేశాన్ని ఇస్తుంది. అందరూ నీట్‌గా ఉన్నారంటే ఇక మానసిక విషయాలవేపు దృష్టి మళ్లుతుంది.
మన ఆఫీసులో అందరూ ఒకరితో ఒకరు మాట్లాడుకునే అవకాశం ఉందా?: ఏ ఆఫీసులోనయినా, మనభావాలను పదుగురితో పంచుకునే వాతావరణం ఉంటే బాగా పని జరుగుతుంది. కానీ ఇక్కడ ఒక చిక్కు ఉంది. ఎవరితో, ఎప్పుడు దేనిగురించి మాట్లాడవచ్చు? అనే ప్రశ్నకు సరయిన జవాబు ఎవరికి వారే అర్థం చేసుకోవాలి. అప్పుడో ఇప్పుడో తప్పించి, ఎప్పుడూ సరదాగా కబుర్లు చెపుతుంటే పని జరగదు. అధికారులతో మాట్లాడడానికి ఒక పద్ధతి ఉంది. వారితోనూ సరదాగా మాట్లాడడానికి సందర్భాలు ఉంటాయి. మీరు అలాంటి పని సరయిన సమయంలో చేయగలిగితే బాసు మిమ్మల్ని ఇష్టపడతారు. మీరే బాసయితే తప్పకుండా ఆ వ్యక్తిని ఇష్టపడతారు.
మీరు బాసు, చిన్న బాసు అయితే లేక చివర మనిషే అయినా, మరొకరికి పని చెప్పి చేయించవలసి వచ్చినప్పుడు మాట్లాడవలసిన తీరు మరోరకంగా ఉంటుంది. అందరికీ వర్తించే సూత్రం ఒకటి ఉంది. కోపాలు, అరుపులు ఏమాత్రం పనికిరావు. అరవకుండానే కోపం వచ్చిందని సూచించడం ఒక కళ! అదెలా కుదురుతుంది? అందరూ తలకెక్కి కూచుంటారు?’ అని చాలామంది ప్రశ్నిస్తారు. ఇదీ, అనుభవం మీద వాళ్ళు కూడా ఈ సూత్రాన్ని అంగీకరిస్తారు.
ఇక తోటివారితో మాట్లాడటంలో మరిన్ని చిక్కులున్నాయి. మిత్రులయినా మన సెక్షన్‌లో వారితోనయితే మాత్రమే, అవసరమయినప్పుడే పని గురించి మాట్లాడడం మంచిది. మిగతావారికి మన పనితో పని లేదు. వారి పనిలో మనం తలదూర్చనవసరం లేదు. మిగతా సంగతులను అయినా సందర్భం గుర్తించి మాట్లాడితేనే బాగుంటుంది. పనిలో ఉన్న వారిని పలకరించడం తప్పు!
ఆఫీసులో ఆనందంగా ఉండడానికి ఇది మొదటి మెట్టు మాత్రమే!
=======================
తెలివి అంటే అది!
నియంత బిస్మార్క్ జెర్మనీకి ఛాన్సలర్‌గా ఉన్న రోజుల్లో రుడాల్ఫ్ విర్చో అనే వైద్యుడు, రాజకీయ వేత్తగా ప్రతిపక్షంలో ఉండేవాడు. అతనెప్పుడూ ఛాన్సలర్‌ను విమర్శలతో ముంచెత్తేవాడు. విసిగి వేసారిన బిస్మార్క్ ఒకసారి రుడాల్ఫ్‌ను ద్వంద్వయుద్ధానికి రమ్మని ఛాలెంజ్ చేశాడు. (పాశ్చాత్య దేశాలలో ఇరువురు వీరుల మధ్యన వచ్చిన సమస్యలను ఈ రకం యుద్ధంతో తేల్చుకునే సంప్రదాయం ఉండేది!)
రుడాల్ఫ్ ఛాలెంజ్‌ను స్వీకరించాడు. ‘చాలెంజ్ చేసింది తమరు గనుక యుద్ధానికి ఆయుధాన్ని ఎంచుకునే అవకాశం నాది! (అదీ ఒక ఆచారం!) నేను ఈ మాంసపు సాసేజ్‌లను ఆయుధాలుగా ఎంపిక చేశాను. ఇందులో ఒక దాంట్లో ప్రాణాంతకమయిన క్రిములున్నాయి. రెండవది శుభ్రంగా ఉంది. ఛాన్సలర్ గారు దయతో ఒకటి తీసుకుని తింటే రెండవది నేను తింటాను’ అన్నాడతను!
బిస్మార్క్ ద్వంద్వయుద్ధం నుంచి విరమించుకున్నాడని వేరే చెప్పాలా?
==============================
మాటబలం
ఇప్పుడొక ఖడ్గమృగం ఇక్కడికి వస్తే, ఇక్కడ అన్నిటికన్నా బలంగల ప్రాణి అదే అవుతుంది. అయినా నేను మాత్రం లేచి తనకు ‘ఇది నీ చోటు కాదని చెప్పగలను!’
-
-జికె చెస్టర్‌టన్
మనుషులకు గొప్పతనం నేర్పించడం నాయకుని పనికాదు. గొప్పతనం వారిలో మొదటి నుంచీ ఉంది. దాన్ని నాయకుడు బయటకు తేవాలి!
- హెన్రీ కిస్సంజర్
తనకన్నా కిందనున్న వారి ఆలోచనలు, అభిప్రాయాలను వినగలిగిన వారికి సరయిన సమాచారం అందుతుంది. చెడుపును కూడా వినగలిగిన వారికి అసలు సమాచారం అందుతుంది.
- ఎల్‌బి బెల్కర్
నీకు మరొకరి వెంట నడవడం ఎలాగో తెలిస్తేనే నువ్వు ముందు నడిచి, అందరినీ వెంట రమ్మనగలవు!

సముద్రతీరం - అనువాద కథ - మూలం - ఆర్నాల్డ్ జ్వైగ్ (జెర్మన్)

noreply@blogger.com (Vijayagopal) — Fri, 06 Feb 2026 00:36:00 +0000

సముద్రతీరం

అనువాద కథ - మూలం - ఆర్నాల్డ్ జ్వైగ్ (జెర్మన్)

సముద్రతీరం

ఆర్నాల్డ్ జ్వైగ్ (జర్మనీ)

బీచ్ లో పరుగులు పెడుతూ కాంగ్ మొట్టమొదటిసారి సముద్రాన్ని చూచింది. అది ఎంతో ఉత్సాహంతో మొరగసాగింది. నీలిరంగు నీళ్లమీదనుంచి తుంపరలు మళ్లీమళ్లీ దాన్ని తాకుతున్నాయి. కానీ ఆ నీళ్లలో దూకడానికి లేదు. ఆ ఎయిర్ డేల్ టెర్రియర్ జాగిలానికి పట్టరాకుండా ఉంది. దాని ప్రాణానికి ఒక దేవుడున్నాడు. వాడి పేరు విల్లీ. దాన్ని వదలడు. అయితే కావలసినంత వేగంగా తడిసిన ఇసుక మీద పరుగులు పెట్టవచ్చు. విల్లీ అరుస్తూనే ఉంటాడు. కుక్క, దాని ఎనిమిదేళ్ల యజమాని తీరును ఇంజినియర్ గ్రోల్ గమనిస్తున్నాడు. బీచ్ కుర్చీలో కూర్చున్న వాళ్లు, బేదింగ్ హౌసెస్ లోని వాళ్లు అందరూ ఆ ఇద్దరిని చూస్తున్నారు. వరుస చివర్లో అంతులేని ఆకాశం పేలవంగా ఉంది. తలమీద మాత్రం అది నీలంగా ఉంది. కావలసినంత ఆనందం, విరామం, బలాలను పట్నం వారికి అందరికీ పంచుతున్నది. కానీ అందులో ఎక్కడో ఒక తిరకాసు మొదలవుతున్నది. బక్కపలుచని విల్లీ ఏమీ పట్టనట్టు నిలబడి ఉన్నాడు. కుక్కను కాలర్ సాయంతో పట్టుకుని ఉన్నాడు. గ్రోల్ త్వరత్వరగా అక్కడికి వెళ్ళాడు. ఈతదుస్తులు వేసుకున్న మనుషులు అందరూ ఒకే రకంగా కనబడుతున్నారు. అన్నిరకాల, అన్నివర్గాల వారు కలగలిసినట్టు ఉన్నారు. తలలలో తేడా. ఆ తలకు ఆధారంగా ఉన్న శరీరాలన్నీ ఊబగా రంగు కలిసినట్టు ఉన్నారు. చలికాలం అంతా మందం దుస్తులు వేసుకుని, చీకటి వదిలి ఇల్లు కదలనందుకు మరీ పాలిపోయిన ఆ శరీరాలరంగు ఎండ అలవాటు లేనిదిగా కనబడుతున్నది. చారల గుడారం పక్కన ఒక లావుపాటి మనిషి కూర్చుని ఉన్నాడు. చుట్ట కాలుస్తూ అతను నెమ్మదిగా ముందుకు వంగుతున్నాడు.

“కుక్క నీదేనా?” నెమ్మదిగా అడిగాడు

ఆయనతో ఒక చిన్న అమ్మాయి, పదేళ్ళుంటాయేమో, ఉంది. ఆమె తన కిందపెదవిని కొరుకుతున్నది. నీళ్ళు నిండిన ఆమెకళ్ళలో కుక్క, దాని యజమాని పట్ల అసహ్యం మెరుపులాగ కనిపించింది.

“కాదు” అన్నాడు గ్రోల్ ప్రశాంతంగా. ఆ స్వరం అతని ఎదలో ప్రతిధ్వనించినట్టు వినిపించింది. “కుక్క ఆ అబ్బాయిది, ఆ అబ్బాయి మావాడు.”

“గొలుసు లేకుండా కుక్కలను వదలకూడదు. మీకు తెలిసే ఉంటుంది. కుక్క మా అమ్మాయిని అదరగొట్టింది. ఆమె వేసుకున్న కాలువలను పాడు చేసింది. పైగా ఆమె పార మీద నిలబడి ఉంది,” అతను ప్రశాంతంగా చెపుతున్నాడు.

గ్రోల్ నవ్వాడు. “విల్లీ! కుక్కను లాక్కో!” అన్నాడు. “అయ్యా మీరన్నది నిజమే. కానీ కుక్క పట్టు తప్పించుకున్నది. అయినా ప్రమాదం ఏమీ జరగలేదు గదా!” అన్నాడు.

విల్లీ కుక్కను పక్కకు నెట్టాడు. పారను పైకి ఎత్తాడు. గౌరవంగా వంగుతూ దాన్ని ఎదుటివాళ్లకు అందించ బోయాడు. ఎదుటివారిలో ఒక అందమైన ఆవిడ ఉంది. ఆమె టెంట్ లో అటు చివరన కూర్చొని ఉంది. ఆమె అమ్మాయికి అమ్మ అనడానికి లేదని గ్రోల్ నిశ్చయించుకున్నాడు. గవర్నెస్ అనడానికి కుదరకుండా ఆవిడ మరీ హుందాగా ఉంది.

అబ్బాయి అందించిన పారను ఎవరూ తీసుకోలేదు. విల్లీ ముఖం మాడ్చుకుని ఆటవస్తువును అమ్మాయి ముందు ఇసుకలో గుచ్చాడు.

“ఇవాళ వాతావరణం చాలా బాగుంది. పేచీ ముగిసిందని అనుకుంటాను,” అంటూ గ్రోల్ కూచోబోయాడు. కాళ్లు వెనుకకు చాచి, మోచేతులను ఇసుక మీద ఆన్చి, అరచేతుల్లో ముఖం పెట్టుకుని అతని పడుకున్నాడు. ఎదురుగా ఉన్న ముగ్గురిని చూచాడు. విల్లీ గౌరవంగానే వ్యవహరించాడు. కాంగ్ ను పట్టుకుని చక్కగా కనిపిస్తున్నాడు. కుక్కమాత్రం శాంతి కోరడం లేదని అర్థమవుతున్నది. గుర్రుమంటున్నది అది. మెడమీద వెంట్రుకలు నిక్కబొడుచుకున్నాయి. అది కూడా కూర్చున్నది.

“అతగాని కుక్కను షూట్ చేయాలి‌ నాన్నా!” అమ్మాయి దృఢంగా అన్నది. “అది నన్ను చాలా భయపెట్టింది”, మాట జోడించింది. చేతి మణికట్టు మీద విలువైన పాతకాలపు బ్రేస్ లెట్ ఉండడం గ్రోల్ గమనించాడు. మూడు వరుసల తీగలను పాము రూపంలో అల్లినట్టు ఉందది. వీళ్ళకు ఒక పాఠం అవసరం...... అది నేనే చెప్పాలి.

గ్రోల్ ధైర్యం చెబుతున్నట్టు బాబు వైపు చూచాడు. వాడు మాత్రం అవమానంగా భావించి కుక్కను తనవైపు లాక్కుంటున్నాడు. ముగ్గురిలోనూ అమ్మాయి మాటే బలంగా ఉంటుందని, శాసిస్తుంది అని గ్రోల్ కు తోచింది. కనుక తర్వాతి మాటల కోసం వేచి ఉన్నాడు. విలువగల చుట్ట కాలుస్తున్న పెద్దమనిషి ఒకవేళ ధైర్యం చేయకపోతే బాబును ఒక మాట అనడానికి తాను ఉండనే ఉన్నాడు మరి!

“నా కుక్కను ఎవరూ షూట్ చేయడానికి లేదు” భయపెడుతూ అన్నాడు విల్లీ. వాడు పిడికిలి బిగబట్టాడు. వాడి వైపు చూడకుండానే అమ్మాయి “కుక్కను కొనెయ్ నాన్నా!ఇదుగో నా చెక్ బుక్” అంటూ ఆమె నిజంగానే సన్నని చెక్ బుక్ అందించింది. టెంట్ నుండి తెచ్చిన సంచిలోనుంచి బంగారు క్లిప్ గల పెన్ కూడా తీసి ఇచ్చింది.

“నామాట జరగలేదంటే డిన్నర్ లో సూప్ ప్లేట్ విసిరేస్తాను. నా గురించి తెలుసు కదా నాన్నా!” ఆమె గుసగుస లాడినట్టు అంటున్నది. ఆమె మొత్తం శరీరం, ఎండలో సుద్దలాగా రంగుపోయి కనబడుతున్నది. కళ్ళు నీలం, అందులో సముద్రం రంగు ప్రతిఫలిస్తున్నది. అవి భయంకరంగా కనబడుతున్నాయి.

“పది పౌండ్లు ఇస్తాను” అన్నాడు పెద్దాయన.

గ్రోల్ లేచి కూర్చుని పద్మాసనం వేసుకున్నాడు. ఏం జరుగుతుంది అని ఆత్రంగా ఉన్నాడు.

“కుక్క నాది కాదు. మా అబ్బాయిని అడగాలి. అది వాడిది.”

“నేను కుర్రవాడితో బేరాలు చేయను. పదిహేను పౌండ్లు ఇస్తాను. అది ఎక్కువే” అన్నాడతను. తను పెద్దకొడుకు మనసు తెలుసుకోవడానికి ఇది మంచి అవకాశం అనుకున్నాడు గ్రోల్. “ఈ అయ్యగారు నీ కుక్కను పదిహేను పౌండ్లకు కొంటారట. తర్వాత దాన్ని షూట్ చేస్తారనుకుంటా. పోయిన సంవత్సరం నుంచి బైసైకిల్ కావాలి అనుకుంటున్నావు. ఆ డబ్బులతో కొనవచ్చు. నేను ఎలాగూ ఇప్పట్లో కొనలేను. మనం అంత కలిగిన వాళ్ళం కాదు” అన్నాడతను కొడుకును చూస్తూ.

విల్లీ తండ్రి వైపు చూశాడు. నిజంగానే అంటున్నాడు అని అనుమానం ఉంది. తండ్రి ముఖంలో సరదా కనిపించలేదు. ఇక జవాబుగా వాడు కాంగ్ మెడమీద చేయివేసి దాన్ని దగ్గరగా తీసుకున్నాడు. “నేను అమ్మడం లేదు నాన్నా!” అన్నాడు నవ్వుతూ.
ఈత దుస్తులు, పాలిపోయిన చర్మంగల పెద్దమనిషి గ్రోల్ వైపు తిరిగాడు.వాదం నచ్చినట్టు కనబడుతున్నది. “ఒప్పించండి! ఇరవయి పౌండ్లు ఇస్తాను” అన్నాడు.

“ఇరవయి పౌండ్లు. బైసికిల్ తో పాటు కనో బోట్ కూడా కొనవచ్చు. పొద్దున్న చూచి బాగుంది అన్నావు కదా విల్లీ. రెండు తెడ్లుగల ఆకుపచ్చని కనో. అది నీళ్లమీదయితే, నేల మీద తిరగడానికి బైసికిల్. హెడ్ లైట్ లు, బ్యాటరీ, కొత్త టైర్లతో. గడియారానికి కూడా డబ్బు మిగులుతుందేమో. చేయవలసిందల్లా ముసలి కుక్కను వదిలించుకోవడమే. గొలుసు ఆయనగారికి అందిస్తే పోతుంది”.

“నేను గనక పది అడుగుల దూరం పోయానంటే కాంగ్ అతగాడిని కింద తోసి నా వద్దకు వచ్చేస్తుంది,” అన్నాడు విల్లీ కోపంగా.

అందమయిన ఆవిడగారు మొదటిసారి మాట్లాడారు. “అదేమీ కుదరదు లే,” ఆమె స్పుటంగా, తీయగా వెక్కిరిస్తున్నట్టు అన్నది. ఆకర్షణగల మనిషి అనుకున్నాడు గ్రోల్. ఆమె తన సంచీ నుంచి చిన్న బ్రౌనింగ్ రివాల్వర్ బయటకు తీసింది. “ఇది కుక్కను ఆపుతుంది” అన్నదామె.

పిచ్చిమనిషి అనుకున్నాడు గ్రోల్. “ఆ కుక్క మంచి జాతిజాగిలం. చక్కని శిక్షణ పొందిన రకం” అన్నాడు.

“ఆ సంగతి తెలుస్తూనే ఉన్నది”

“యాభయి పౌండ్లు నాన్నా! బేరం కుదిరించు.”

“యాభయి పౌండ్లు” అన్నాడు గ్రోల్. అతని గొంతు వణికింది. ఇక్కడికి వచ్చిన ఖర్చుతోబాటు, వాడు అవునంటే వాళ్ళ అమ్మ ఆరోగ్యం సంగతి కూడా చూడవచ్చు. శానిటోరియం ఖరీదైనది. తనకు అందుబాటులో లేదు. “యాభయి పౌండ్లట విల్లీ, బైసికిల్, వాచ్, టెంట్! తాళ్లు, కుచ్చులూ, అవీ అన్నింటితో. మిగిలిన డబ్బులతో, నీవు అవునంటే అమ్మను ఆసుపత్రికి పంపవచ్చు. ఆలోచించు! తరువాత యానిమల్ వెల్ఫేర్ సొసైటీకి వెళ్లి మూడు షిల్లింగ్ లకు మరో కాంగ్ ను తేవచ్చు.”

“కాంగ్ అంటే ఒకటే ఉంటుంది. నేను దాన్ని అమ్మడం లేదు!”

“వంద పౌండ్లు ఇద్దాం నాన్నా! నేను ఆ కుక్కను షూట్ చేయాల్సిందే! ఈ వ్యవహారం తీరు నాకు నచ్చదు!”

లావుపాటి పెద్దాయన ఒక్కక్షణం తటపటాయించాడు. “వంద పౌండ్లు” బొంగురుగా అన్నాడు. “అదృష్టం ఎదురయితే కాదంటున్నారేమో?”

“నా చేతుల్లో లేదండీ!” అంటూ గ్రోల్ కొడుకు వైపు తిరిగాడు. “చూడు బాబూ! వందపౌండ్లు. మదుపు చేస్తే పదేళ్లలో నీ పై చదువులకు అంది వస్తుంది. కాదంటే నువ్వు చిన్నకారు కొని అందులో బడికి వెళ్లొచ్చు. అందరూ నిన్నే చూస్తారు. అమ్మను బజార్ కు తీసుకుపోవచ్చు. అది చాలా డబ్బు. కుక్కకు వంద పౌండ్లు”, అన్నాడు.

ఆ మాటల వెనుక భావాన్ని గమనించిన విల్లీ భయపడిపోయాడు. వాడికి ఏడుపు వచ్చేసింది. తాను చిన్న కుర్రవాడు. తన కుక్కను అడుగుతున్నారు. కన్నీళ్లను ఆపుకుంటూ “కానీ కాంగ్ అంటే నాకు ఎంతో ఇష్టం. కాంగ్ కు నేనంటే ఇష్టం. నేను దాన్ని వదులుకోలేను,” అనగలిగాడు.

“వంద పౌండ్లు. ఒప్పించండి. లేకుంటే నా కూతురు నా బ్రతుకు దుర్భరం చేస్తుంది. మీకు అర్థం కాదు. అమ్మాయి అఘాయిత్యం ఎంత దూరం వచ్చింది?” ఆయన నిట్టూర్చాడు.

ఆ అమ్మాయి నా కూతురే కనక అయ్యుంటే రెండు చెంపల మీద పాఠంగా గుర్తులు వదిలి ఉండేవాడిని. అనుకున్నాడు గ్రోల్. ముఖం మాడ్చుకుని కన్నీళ్లు ఆపుకోవటానికి ప్రయత్నం చేస్తున్న తన కొడుకువైపు చూచాడు. ఆ తరువాత “ఇక ఇప్పుడైనా వ్యవహారం ముగిసింది అనుకోవచ్చా?” అన్నాడు గట్టిగా. ప్రశాంతంగా, స్ఫుటంగా. మాట ముగించి అమ్మాయి ముఖంలోకి చూశాడు.

అప్పుడు అనుకోని ఆశ్చర్యకరమైన విషయం జరిగింది. ఆ అమ్మాయి నవ్వడం మొదలు పెట్టింది. అబ్బాయి తండ్రి తీర్పు ఆమెకు నచ్చినట్లుంది. అతను లెంపలు వాయించేయాలని అనుకున్న సంగతి అర్థమయిందేమో?

“సరే నాన్నా, అతను మంచి అబ్బాయి. కనుక మనం చెక్ బుక్ తిరిగి సంచిలో పెట్టేద్దాము. అంతా సరదాగా అని నీకు కూడా అర్థమయ్యే ఉంటుంది” అన్నది పాప గట్టిగా.

పెద్దాయన భారం తీరినట్టు చిరునవ్వాడు. అమ్మాయి మాట నిజమే అన్నాడు. ఇంత మంచిరోజు అంతా సరదాగానే జరగాలి అన్నాడు. గ్రోల్ కు నమ్మకం కుదరలేదు. అతను మనుషులను అర్థం చేసుకునే తీరు వేరు.

విల్లీ తీరుకూడా మారింది. ముక్కు చీదుతున్నట్లు నటిస్తూ కన్నీళ్లు తుడుచుకున్నాడు. వాడు కాంగ్ పక్కనే ఇసుకలో వాలిపోయాడు. కుక్కను తన మీదకు లాక్కున్నాడు. దానితో కుస్తీ మొదలు పెట్టాడు. కుక్క కాళ్లు కుర్రవాడు చేతులు బాగా కలిసినట్టు ఉంది.

పరిచయం లేని పెద్దమనిషి అందించిన సిగార్ ను, లైటర్ ను గ్రోల్ ఇష్టం లేకుండానే తీసుకున్నాడు. నిశ్శబ్దంగా సముద్రం నీళ్లను చూడసాగాడు. అది ఎదుట ఎంతోదూరం పట్టుబట్ట పరిచినట్లు కనబడుతున్నది. వెలిగిపోతున్నది. గ్రోల్ ఆలోచనలో పడిపోయాడు. బీదవాళ్ళ గతి ఇంతే. రెండేళ్ల క్రితం తన పరిస్థితి అన్యాయంగా ఉండేది. ఈ ఆఫర్ అప్పుడు గనుక వచ్చి ఉంటే అప్పట్లో ఏదో మామూలు ఇంట్లో ఉంటూ ఇప్పుడు లాంటి ఇంటిగురించి కలలు కంటూ కాలం గడిచింది. పాపం విల్లీ. ఇవాళటి పరిస్థితి అప్పుడు వస్తే పర్యవసానం మరోరకంగా ఉండేది. కుక్కకోసం తపన, ప్రేమ, ధైర్యం, దానగుణం అన్నిఏమయ్యేవో? చేతిలో నాలుగు కాసులుంటే చేసే నిర్ణయాలు మరో రకంగా ఉంటాయి.

అమ్మాయి పార పట్టుకుని టెంట్ ముందు ఇసుకలోకి మళ్లీ వచ్చింది. “కాలువ తోడడానికి సాయం చేద్దువు గాని రా!” అంటూ విల్లీని పిలిచింది. పిలుస్తూనే అనుమతి కోసం అబ్బాయి తండ్రి ముఖంలోకి చూసింది.

“మళ్లీ కాలువలు తోడుకుందాం. మళ్లీ కుక్క వాటిని తొక్కేస్తుంది! తొక్కితే పోయేదేముంది? మళ్లీ తోడుకుందాం!” అంటూ అమ్మాయి కాంగ్ వైపు చూసింది.

దూరంగా రేవులోకి వస్తున్న స్టీమ్ బోట్ శుభం అన్నట్టు కూసింది.

M Balamuralikrishna : Enduko Baaga Teliyadu - Mohanam ఎందుకో బాగ తెలియదు - మోహనం

noreply@blogger.com (Vijayagopal) — Thu, 05 Feb 2026 18:02:00 +0000

ఎందుకో బాగ తెలియదు - మోహనం - బాలమురళీకృష్ణ

"Enduko Baga Teliyadu" is a profound Tyagaraja kriti in the raga Mohanam, set to Adi Tala. In this composition, Tyagaraja ponders why people fail to realize the transient nature of worldly life and the body, urging them to instead worship the Lord. Legendary vocalist Dr. M. Balamuralikrishna is known for his masterful interpretation of this piece, often featuring his signature vocal modulations and technical virtuosity.

లోకాభిరామం : ఫాతిమా - ఒక కవిత : Fatima a Poem - My article from Lokabhir...

noreply@blogger.com (Vijayagopal) — Thu, 05 Feb 2026 05:27:00 +0000

లోకాభిరామం

ఫాతిమా - ఒక కవిత

This is my hand writing, if you care!

The article was written in 2010

Click on the images to see them bigger!

సర్వజ్ఞుని వచనములు : Vachanas of Sarvagna

noreply@blogger.com (Vijayagopal) — Tue, 03 Feb 2026 16:36:00 +0000

సర్వజ్ఞుని వచనములు

కన్నడ సాహిత్య రంగంలో

సర్వజ్ఞ

(16వ శతాబ్దం) అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన కవి మరియు సమాజ సంస్కర్త. తెలుగులో వేమన ఎలాగో, కన్నడలో సర్వజ్ఞ కూడా అలాగే సామాన్య ప్రజల కవిగా గుర్తింపు పొందారు.

సర్వజ్ఞ వచనాలు (త్రిపదులు)

సర్వజ్ఞుడు తన జీవిత సత్యాలను '

త్రిపది

' (మూడు పాదాల పద్యం) రూపంలో అందించారు. ఈ వచనాలు సరళంగా ఉంటూనే లోతైన తాత్విక చింతనను కలిగి ఉంటాయి.

నిరాడంబర శైలి: ఆయన తన పద్యాల్లో జటిలమైన భాషను కాకుండా, సామాన్యులకు అర్థమయ్యే వాడుక భాషను ఉపయోగించారు.
సామాజిక సంస్కరణ: కుల వివక్షను ఎండగట్టడం, మూఢనమ్మకాలను వ్యతిరేకించడం మరియు నీతి నియమాలను బోధించడం ఆయన వచనాల ప్రధాన ఉద్దేశ్యం.
అంకితనామం: ప్రతి పద్యం చివర "సర్వజ్ఞ" అనే పేరుతో ముగుస్తుంది, ఇది ఆయన సంతకం లాంటిది.
ముఖ్యమైన ఇతివృత్తాలు: విద్య, గురు భక్తి, మానవత్వం, మరియు దానగుణం వంటి అంశాలపై ఆయన వేలకొద్దీ త్రిపదులను రచించారు.