Η Μη Κερδοσκοπική Εταιρία Πολιτισμού «Ελαιουργείον» φιλοξενεί στο «Ελαιουργείον – Εργοστάσιο Τέχνης» την ομαδική έκθεση σύγχρονης τέχνης “ΤΕΧΝΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ, Άνθρωπος και  Μηχανή” στην οποία συμμετέχουν περισσότεροι από 90 καλλιτέχνες τόσο από την Κρήτη και την Ελλάδα όσο και από την Ευρώπη και την Αμερική. Η έκθεση περιλαμβάνει Ζωγραφική, Γλυπτική, Χαρακτική, Κεραμική, Φωτογραφία, Video και Εγκαταστάσεις με συνδιοργανωτές  την Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Χανίων, τον Δήμο Κολυμβαρίου, τον Δήμο Βουκολιών, τον Δήμο Καντάνου και τον Δήμο Νέας Κυδωνίας.

Πρόθεση της διοργάνωσης είναι να εκδοθεί δίγλωσσος (Ελληνικά – Αγγλικά) κατάλογος της έκθεσης με παρουσίαση όλων των καλλιτεχνών που θα έχουν συμμετοχή (κατά αλφαβητική σειρά επωνύμου) και με ιστορική, θεωρητική και αισθητική τεκμηρίωση της έκθεσης από τους επιμελητές Ιωάννη Αρχοντάκη, Πέγκυ Κουνενάκη και Σοφία Μαυρουδή.

Στόχος της έκθεσης “ΤΕΧΝΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ, Άνθρωπος και  Μηχανή” είναι να διερευνηθεί η διαδραστική σχέση της Τέχνης με την Τεχνολογία και την Μηχανή σε όλο το εύρος των εκφάνσεων της συνύπαρξής τους, με όλες τις εμφανείς ή υποβόσκουσες αλληλεπιδράσεις τους, σε όλο το μήκος του χρόνου της συμπόρευσής τους. Με κέντρο βάρους τον Άνθρωπο, τον ουσιαστικό δημιουργό και τελικό αποδέκτη των προϊόντων τόσο της Τεχνολογίας όσο και της Τέχνης, πρόθεση της έκθεσης είναι να αναζητηθεί ο ρόλος της Μηχανής και της εκάστοτε παραγωγής της, ως πεδίο αναφοράς ή σαν πρωτογενές και δομικό μέσο έκφρασης των αρχών, των στόχων και των μηνυμάτων της Τέχνης και παράλληλα να δειχτεί η δράση της Τέχνης ως παράγοντας διαμόρφωσης των δομών, της φόρμας και της εικόνας της Μηχανής.

Απώτερος στόχος της διοργάνωσης είναι οι προσκεκλημένοι καλλιτέχνες να έρθουν τόσο σε επαφή με τους γηγενείς ανθρώπους και τον τόπο τους στην ενδοχώρα του νησιού όσο και οι ίδιοι μεταξύ τους να αναπτύξουν γέφυρες επικοινωνίας, συνεργασίας και αλληλοκατανόησης του έργου και των δράσεων της καλλιτεχνικής τους αναζήτησης.

Η περίοδος λειτουργίας της έκθεσης για το κοινό είναι από 8 Αυγούστου ως 3 Οκτώβρη 2010. Από 4 Οκτώβρη ως 12 Νοέμβρη 2010 στο χώρο της έκθεσης θα διοργανωθούν επιμορφωτικά προγράμματα με ξεναγήσεις, δράσεις και δραστηριότητες για παιδιά πρωτοβάθμιας  και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.

Στο πλαίσιο της έκθεσης θα πραγματοποιηθούν διαλέξεις, εργαστήρια τέχνης, μουσικές βραδιές, κινηματογραφικές προβολές, παραστάσεις χορού και θεάτρου, performances, happenings και parties.

Χορηγός Επικοινωνίας: KPHTH FM 101,5

Ελαιουργείον Εργοστάσιον Τέχνης

Όταν ο Ίκαρος συνάντησε τον Λεονάρντο και τον Τάτλιν

Γράφει η Πέγκυ Κουνενάκη*

Περισσότεροι από εκατό σχεδόν καλλιτέχνες συμμετέχουν στην φετινή διοργάνωση του «Ελαιουργείονυ» που έχει τίτλο της «Τέχνη και τεχνολογία: Ο Άνθρωπος και η Μηχανή». Παρατηρώντας κανείς συνολικά τα έργα διαπιστώνει, ότι τα περισσότερα είναι ζωγραφικά και απεικονίζουν κυρίως, τη σχέση του ανθρώπου με τις μηχανές ή τις εφαρμογές σπουδαίων ερευνητών που επηρέασαν τη δική τους ζωή αλλά και των επόμενων γενεών.

Αρκετά από τα έργα που περιλαμβάνονται στην έκθεση είναι φωτογραφικά, τα οποία, με θαυμαστό τρόπο, εικονίζουν τη μηχανική εξέλιξη αυτής καθαυτής της φωτογραφίας, του μέσου δηλαδή, που κυριολεκτικά διήνυσε τόσο πολύ δρόμο μέχρι να αναγνωριστεί ως τέχνη. Ταυτόχρονα, άλλοι καλλιτέχνες πειραματίζονται με τα υλικά και τις έννοιες, κι άλλοι κρατούν- μέσα από το έργο τους- μια κριτική στάση απέναντι στην εξέλιξη της τεχνολογίας, που από τη δεκαετία κυρίως του ’60, απείλησε την παραδοσιακή σχέση του ανθρώπου με την εργασία, το περιβάλλον και τη φύση. Υπάρχουν όμως στην έκθεση και κάποια έργα εντελώς σύγχρονα, που δημιουργήθηκαν μέσω της τεχνολογίας, κι έχει σημασία να δούμε τις εφαρμογές της στη σύγχρονη τέχνη. Τούτη η έκθεση είναι κυριολεκτικά ένα καλλιτεχνικό πανόραμα, όπου παίρνουν μέρος, μαζί με νεότερους καλλιτέχνες, και μερικοί από τους πρωτοπόρους του είδους. Είναι ένας τρόπος κι αυτός να δούμε, ως ένα βαθμό πάντα, την εξέλιξη της σύγχρονης τέχνης.

Η σχέση Ανθρώπου και Μηχανής είναι τόσο παλιά όσο και ο κόσμος. Η προϊστορία καταγράφεται σε βραχογραφίες που ο άνθρωπος δημιούργησε όταν κατόρθωσε να λειάνει την πέτρα ή το σίδερο για να αναπαραστήσει τη φύση και τις δραστηριότητες του, ή σηματοδοτείται από μύθους όπως αυτόν του Ίκαρου που, αφού επιχείρησε να σπάσει τα γήϊνα δεσμά του, πέταξε σαν πουλί για να σκοτωθεί τελικά πάνω στα βράχια της Ικαρίας. Η αρχαιότητα θαυμάζεται για τα μηχανικά μέσα που εφεύρε για να δημιουργήσει το κλασικό καλλιτεχνικό θαύμα του ελληνο-ρωμαϊκού πολιτισμού, ενώ η Αναγέννηση καθορίζεται τόσο από τα μεγαλειώδη επιτεύγματα της τέχνης και του λόγου όσο και τις ουτοπικές πτητικές μηχανές του Λεονάρντο ντα Βίντσι, που παραμένουν ξεχωριστές έως σήμερα.

Καθώς οι αιώνες περνούν, έρχονται οι αρχές του 18ου αιώνα με την ανακάλυψη και την εξάπλωση της φωτογραφίας που σχεδόν εξομοιώνεται με τη ζωγραφική, ενώ το 1895 γίνεται επίσημα στο Παρίσι η προβολή της πρώτης κινηματογραφικής ταινίας των αδελφών Λιμιέρ, για ν’ αναγνωριστεί αργότερα ο κινηματογράφος ως η έβδομη τέχνη.

Ταυτόχρονα, στις αρχές του 20ου αιώνα η Ρωσική Πρωτοπορία διαρρηγνύει τα στενά όρια της τέχνης συνδέοντας την με την επιστήμη και τη ζωή. Από τα μέσα του 20ου αιώνα, κυρίως από το 1960 και μετά, η τέχνη επεκτείνεται σε νέα πεδία, στρέφεται προς την επικοινωνία που εκείνη την εποχή γιγαντώνεται, χρησιμοποιώντας μέσα και υλικά περισσότερο οικεία στα Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας. Η φωτογραφία, ο κινηματογράφος, η τηλεόραση, το βίντεο κι αργότερα το διαδύκτιο εντάσσονται σε διαφορετικούς τομείς τέχνης, ενώ προς το τέλος του ίδιου αιώνα η σχέση τέχνης και τεχνολογίας όχι μόνο αυξάνει αλλά και συνεχώς ανατρέπεται. Καθώς η τεχνολογία κάνει καθημερινά εντυπωσιακά άλματα, η τέχνη σχεδόν με προθυμία τα οικειοποιείται για να τα εντάξει στην πραγμάτωση μιας μορφής σύγχρονου έργου τέχνης, το οποίο μπορεί να εκτιμάται και να θαυμάζεται, δεν αντιμετωπίζεται όμως με τους τρέχοντες εμπορικούς όρους στην αγορά της τέχνης.

Όροι όπως, Animation, Τέχνη των Νέων Μέσων, Computer Art, Internet Art, Net. Art, Κυβερνοτέχνη, Εικονική Πραγματικότητα, Βιοτεχνολογική Τέχνη, εμφανίζονται στο εικαστικό πεδίο μετά τη δεκαετία του 1990.

Όροι που προκαλούν ερωτήματα: Πρόκειται πραγματικά για τέχνη ή απλώς για πειραματικές μορφές της που βασίζονται σε τεχνολογικές εφαρμογές; Αν η τέχνη βασίζεται στο συναίσθημα σε ποιο σημείο αυτό συναντιέται με τις παραπάνω μορφές τέχνης; Πόσο μπορεί η τέχνη να συνδέεται με το θέαμα; Μπορεί οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές να εξελίσσονται καθημερινά, να μειώνεται η τιμή τους και να γίνονται κτήμα των πολλών, αλλά σε παγκόσμιο επίπεδο το κοινό που τους χρησιμοποιεί δεν είναι τελικά περιορισμένο, ταξικά και γεωγραφικά προσδιορισμένο; Επίσης, πόσο κατευθυνόμενη είναι αυτή η τέχνη που βασίζεται στους υπολογιστές, οι οποίοι, εκτός από τη χρηστικότητά τους στην τρέχουσα καθημερινότητα, συνδέθηκαν άμεσα με την παντοκρατορία των ΗΠΑ, έπαιξαν καίριο ρόλο την εποχή του Ψυχρού Πολέμου, σ’ αυτούς βασίστηκε η επικοινωνία των στρατευμάτων τους σε περιόδους πολέμου και κυρίως αποτέλεσαν το βασικό μέσο εξάπλωσης της παγκοσμιοποίησης, η οποία, για πολλούς λόγους, τη συγκεκριμένη στιγμή, αμφισβητείται όσο τίποτε άλλο;

Τα ερωτηματικά είναι πολλά όπως άλλωστε και οι απαντήσεις των υπερασπιστών των συγκεκριμένων μορφών τέχνης. Καθώς ο 21ος αιώνας προχωράει, αν και η τεχνολογία εξελίσσεται συνεχώς, η τέχνη απ’ τη μεριά της φαίνεται να επαναπροσδιορίζει τα όρια της. Σε εποχή οικονομικής κρίσης η ζωγραφική, ως έχουσα άμεση σχέση με τη συγκίνηση φαίνεται να επανακάμπτει. Πολλά από τα έργα που στηρίχθηκαν στην τεχνολογία θεωρούνται σήμερα πια εφήμερα, περιορίζονται συνειδητά σε αποθήκες μουσείων και χάνουν την εμπορική τους αξία. Ο ιστορικός του μέλλοντος όμως, ίσως έχει να πει ένα παραπάνω λόγο γι’ αυτά.

Ιστορικές νύξεις

Ας στραφούμε στην Αναγέννηση, εποχή από την οποία υπάρχουν και αποδεικτικά στοιχεία, όταν γίνεται η πρώτη συνειδητή απόπειρα σύνδεσης της τέχνης με την τεχνολογία από τον Λεονάρντο ντα Βίντσι (1452- 1519). Ζωγράφος, αρχιτέκτονας, γλύπτης, φιλόσοφος, μαθηματικός και αστρονόμος, συγγραφέας και μουσικός, μελετητής της ανατομίας, της βοτανικής, της ορυκτολογίας και των φυσικών φαινομένων, θεωρείται η επιτομή του πολυσχιδούς αναγεννησιακού ανθρώπου, του homo Universalis, του «καθολικού ανθρώπου».

Το έργο και οι γνώσεις του συμπυκνώνονται στην εικόνα του ιδανικού ανθρώπου της εποχής του, που έπρεπε να εμφορείται από ερευνητικό και κριτικό πνεύμα, φιλοπεριέργεια και κυρίως ενασχόληση με κάθε μορφή τέχνης και επιστήμης. ΄Ενας μεγάλος αριθμός σχεδίων του Λεονάρντο σχετίζεται με την έννοια της πτήσης. Αφού μελέτησε το πέταγμα των πουλιών και των νυχτερίδων, δημιούργησε- σύμφωνα πάντα με τις σημειώσεις του που έχουν διασωθεί- έναν «ιπτάμενο έλικα» από καλάμι, ύφασμα και σύρμα, ένα «αερόστατο» από ύφασμα σε σχήμα πυραμίδας, «ανεμογράφους» και «ανεμόμετρα» για την ακριβή μέτρηση της ταχύτητας και της κατεύθυνσης των ανέμων. Οι ιπτάμενοι μηχανισμοί και οι μηχανές του ανάγονται στην αρχαία παράδοση, παραπέμπουν στο μύθο του Ίκαρου και εκφράζουν το προαιώνιο όνειρο του ανθρώπου να πετάξει.

Το πιο διάσημο ίσως σχέδιο του είναι η Navicella Volante, ένα μικρό «ιπτάμενο πλοιάριο» από ξύλο και ύφασμα, με ωοειδή άτρακτο που εντός της βρίσκεται η θέση του «πιλότου». Εκεί είναι τοποθετημένοι και οι μηχανισμοί πλοήγησης που καθορίζουν την κίνηση των φτερών που μοιάζουν μ’ εκείνα της νυχτερίδας. Η ουρά και το πίσω μέρος της ατράκτου έχουν σχεδιαστεί με τέτοιο τρόπο, ώστε να διασφαλίζουν τη μέγιστη δυνατή σταθερότητα και ασφάλεια κατά τη διάρκεια της πτήσης. Πολλές από τις μηχανές του Λεονάρντο ήταν σχεδόν γνωστές στην εποχή του. Εκείνο, όμως, που διαφοροποιεί τις δικές του εφευρέσεις, ήταν το νέο επιστημονικό πνεύμα, η κριτική στάση απέναντι στην παράδοση, η εξέλιξη και βελτίωση των προτάσεων του, ο συνεχής πειραματισμός σε νέες μηχανές.

Αν αυτά συνέβαιναν στην Αναγέννηση- εκτός από τον Λεονάρντο υπήρχαν και πολλοί άλλοι μελετητές στην εποχή του που προβληματίζονταν με τις νέες επιστήμες κι έγραφαν γι’ αυτές- μερικούς αιώνες αργότερα η τέχνη θα συνδεθεί ακόμη πιο στενά με την τεχνολογία. Η ανακάλυψη της φωτογραφίας (αρχές 18ου αιώνα) και του κινηματογράφου (1895), θα οδηγήσουν στην αναγνώρισή τους ως ξεχωριστές και θαυμαστές μορφές τέχνης. Όταν, όμως, αυτά συμβαίνουν στην κεντρική Ευρώπη, η ανατολική πλευρά της προετοιμάζεται να ανατρέψει τα πάντα. Το 1917 τα σοβιέτ θα διαδεχτούν την τσαρική Ρωσία, καλλιτέχνες, επιστήμονες κι εργάτες θα συστρατευτούν για να δημιουργήσουν τη «νέα κοινωνία».

Η Ρωσική Πρωτοπορία θα λάμψει τα πρώτα χρόνια της επανάστασης. Απέναντι στα όποια αδιέξοδα της δυτικής τέχνης θα παραθέσει τον συνδυασμό φόρμας και θεωρητικά ασύμβατων υλικών, νέες μηχανικές και αρχιτεκτονικές τεχνικές θα συνυπάρξουν με τις αναζητήσεις της τέχνης. Ο κονστρουκτιβισμός, το νέο καλλιτεχνικό ρεύμα που κυριαρχεί, θεωρητικά θα στηριχθεί σε μαρξιστικά θεμέλια. Όπως ο μαρξισμός διακηρύττει τον υλισμό απέναντι στον ιδεαλισμό, έτσι κι ο κονστρουκτιβισμός θα επιδιώξει την άμεση σχέση τέχνης και ζωής. Το πιο σημαντικό όμως ήταν, ότι η τέχνη όφειλε να ακολουθεί την οικονομική δομή της κοινωνίας, να είναι λειτουργική, να συνεργάζεται στη λύση πρακτικών και κοινωνικών αναγκών, να κάνει την εργατική τάξη συμμέτοχη και δημιουργική.

Ήδη, δύο χρόνια πριν απ’ την επανάσταση του 1917, στην Πετρούπολη, ο Καζιμίρ Μάλεβιτς εξέθεσε στη θρυλική για την εξέλιξη της τέχνης του 20ου αιώνα «Τελευταία φουτουριστική έκθεση 0,10», τον πίνακα που τιτλοφόρησε «Μαύρο τετράγωνο», για να δηλώσει το αδιέξοδο της ζωγραφικής αλλά ταυτόχρονα και την αρχή μιας νέας ζωγραφικής τέχνης. Στην ίδια έκθεση ένας άλλος σπουδαίος καλλιτέχνης, ο Βλαντίμιρ Τάτλιν, παρουσίασε μια σειρά από τρισδιάστατα «ανάγλυφα» και «αντι- ανάγλυφα», τις περίφημες πτητικές μηχανές του που ποτέ δεν έγιναν, παρ’ όλες τις προσπάθειες, χρηστικές.

Οι δύο απόψεις συγκρούστηκαν, ενώ οι συζητήσεις που ακολούθησαν διήρκεσαν έξι ολόκληρα χρόνια. Ο μεν Μάλεβιτς εξέλισσε και υπερασπιζόταν τον σουπρεματισμό, ο δε Τάτλιν ευαγγελιζόταν τη συνύπαρξη επιστήμης και τέχνης. Ανάμεσα σ’ άλλα που έκανε, δημιούργησε και μια μακέτα ενός πύργου αφιερωμένου στην Τρίτη Διεθνή, που βασιζόταν στη σύνθεση αρχιτεκτονικών, γλυπτικών και ζωγραφικών στοιχείων, με περιστρεφόμενες φόρμες από μέταλλο και γυαλί, ηλεκτρικούς ανελκυστήρες, πρωτότυπα συστήματα θέρμανσης, προβολών, τηλεφωνικών και ραδιοφωνικών εκπομπών.

Στις έντονες αντιδράσεις που υπήρξαν, απαντούσε ο κριτικός του περιοδικού Τέχνη της Κουμμούνας, Νικολάϊ Πούνιν: «Αυτό είναι τέχνη γιατί διαμορφώθηκε στη βάση της οργανικής σύνθεσης των αρχών που διέπουν τη ζωγραφική, τη γλυπτική και την αρχιτεκτονική, δίνοντας έτσι ένα νέο τύπο μνημειακών κατασκευών που συνδυάζουν τη δημιουργική φόρμα με τη χρηστική».

Από το 1921 και μετά, ο Αλεξάντρ Ρότσενκο προτρέπει τους καλλιτέχνες να δημιουργούν έργα βασισμένα σε κανόνες μηχανικής και αρχιτεκτονικής. Τον πρώτο λόγο στο έργο τέχνης έχουν οι χρηστικές του δυνατότητες και όχι η αισθητική του. Έτσι επινοήθηκαν τα τρισδιάστατα εκείνα έργα που έβαλαν τις βάσεις του βιομηχανικού σχεδιασμού.

Το μέταλλο συνδυάζεται με το γυαλί, σχεδιάζονται τα πρώτα πτυσσόμενα πολυχρηστικά έπιπλα, τα αντικείμενα καθημερινής χρήσης απαλλάσσονται από κάθε διακοσμητικό στοιχείο, η γεωμετρική καθαρότητα και η συμμετρία γίνονται κανόνας, τα χρώματα περιορίζονται στο λευκό, το μαύρο και το κόκκινο. Οι καλλιτέχνες σχεδιάζουν υφάσματα, πορσελάνες, ρούχα, έπιπλα, χρηστικά αντικείμενα, επεκτείνονται μέχρι και τις οικοδομικές εγκαταστάσεις. Επηρεασμένοι οι περισσότεροι από τον κονστρουκτιβισμό, επιζητούν τη σύζευξη τέχνης και τεχνολογίας, ταυτίζουν το έργο τέχνης με την κοινωνία, που «υλικά» της είναι οι πέτρινοι όγκοι των πόλεων, οι σιδηρόδρομοι, τα λιμάνια, τα κτήρια, τα αυτοκίνητα κα.

Τα συγκεκριμένα «υλικά», αυστηρά συνδεδεμένα με τις ανάγκες της νέας εποχής, θα διαμόρφωναν εκείνο το τεχνολογικό σύστημα που θ’ ανταποκρινόταν στον παραγωγικό χαρακτήρας της νέας κοινωνίας. Την ίδια εποχή, η φωτογραφία, ο κινηματογράφος και το φωτομοντάζ γίνονται τα πιο αγαπημένα εργαλεία των κονστρουκτιβιστών. Μ’ αυτές τις νέες τέχνες επιδιώκουν να αποδώσουν την εικόνα της νέας πραγματικότητας. Γι’ αυτό τον σκοπό άλλωστε, επιστρατεύουν τη βοήθεια της τεχνολογίας (μηχανή) και των θετικών επιστημών (χημεία). Οι καλλιτέχνες καλούνται πλέον να εντάξουν το έργο τέχνης σ’ ένα νέο, ζωντανό και αυτοαναπτυσσόμενο σύστημα.

Το αποκορύφωμα ίσως της σχέσης τέχνης και τεχνολογίας στη Ρωσική Πρωτοπορία, ήταν η πτητική μηχανή που δημιούργησε ο Βλαντιμίρ Τάτλιν από το 1929 έως το 1932, την οποία ονόμασε «Λετάτλιν». Παρότι είχε ήδη εφευρεθεί το αεροπλάνο, αυτή η πτητική μηχανή προοριζόταν να απελευθερώσει τον άνθρωπο από τη βαρύτητα, παρέχοντάς του τη δυνατότητα μιας προσωπικής πτήσης.

Ο πυρετός της αλλαγής και της συνδιαλλαγής τέχνης και τεχνολογίας θα διαρκέσει μέχρι το 1932. Ο Στάλιν θα επιβάλλει τον σοσιαλιστικό ρεαλισμό, δηλαδή, την ακριβή ζωγραφική αναπαράσταση της νέας πραγματικότητας, πολλοί από τους κονστρουκτιβιστές καλλιτέχνες θα εξοντωθούν, άλλοι θα εξοριστούν στη Σιβηρία, μερικοί θα συμβιβαστούν υποτασσόμενοι στις επιταγές της νέας ηγεσίας και κάποιοι θα πάρουν τον δρόμο της αυτοεξορίας, αρχικά στην Ευρώπη κι αργότερα-ελάχιστοι- στις ΗΠΑ.

Η καθοριστική πεντηκονταετία

Με το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, οι ΗΠΑ θα κυριαρχίσουν σ’ ολόκληρο τον κόσμο, όχι μόνο στρατιωτικά αλλά και πολιτιστικά, επιβάλλοντας τη συνεχώς αναπτυσσόμενη μαζική κουλτούρα τους. Το δικό τους «αμερικανικό όνειρο», άμεσα συνδεδεμένο με την κατανάλωση και την ωραία ζωή, σταδιακά εξαπλώνεται παντού. Την ίδια στιγμή, τα Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας κυριαρχούν δίνοντας τη δική τους εκδοχή της πραγματικότητας, που συχνά απέχει πολύ από την αλήθεια.

Το κιτς αποθεώνεται, η εικόνα αναπαράγετα μηχανικά και το αντίτυπό της εκτίθεται και πωλείται ως έργο τέχνης, τα πρόσωπα των σταρ του κινηματογράφου ή του πλούτου επιβάλλονται και στις εικαστικές τέχνες, το βιομηχανικό αντικείμενο καθημερινής χρήσης μεγεθύνεται για να προβάλλει αλλά ταυτόχρονα και να σχολιάσει έμμεσα τον κόσμο της κατανάλωσης. Το πρότυπο του «καθολικού» αναγεννησιακού ανθρώπου έχει πλέον ξεθωριάσει, η συνθετική σκέψη γίνεται συνώνυμο του ελιτισμού και συχνά περιθωριοποιείται, ο άνθρωπος μετατρέπεται από δημιουργός σε χειριστή και χρήστη.

Στις αρχές της δεκαετίας του ’60, κι ενώ Αγγλία και Αμερική ασχολούνται με την ποπ-αρτ και την αναπαραγωγή της εικόνας, στη Γαλλία δημιουργείται η ομάδα της Mec art, που στα μέλη της περιλαμβάνεται και ο Έλληνας Νίκος Κεσσανλής. Η ομάδα χρησιμοποιεί φωτογραφικές μεθόδους μεταφοράς των εικόνων σε ποικίλα υποστρώματα, με ενδιάμεσο τη σεριγραφία και τελικό σκοπό την ανακατασκευή της εικόνας με ταυτόχρονη αναπαραγωγή του αποτελέσματος. Κάθε μεταφορά μιας νέας εικόνας για τους Γάλλους καλλιτέχνες σήμαινε ταυτόχρονα και την ανακατασκευή της, σε αντίθεση με τους Αμερικανούς που ενδιαφερόταν μόνο για την αναπαραγωγή της.

Η ομάδα της Mec art εντάχθηκε στη διεθνή πρωτοπορία, γιατί τελικά ασχολήθηκε με τη μηχανική αναπαραγωγή αλλά και την ανακατασκευή της εικόνας, αφήνοντας πίσω της πολύ ενδιαφέροντα έργα.

Την ίδια εποχή στην Αμερική ξεχωρίζουν ανάμεσα σ’ άλλους δύο σπουδαίοι καλλιτέχνες ελληνικής καταγωγής: Η γλύπτρια Χρύσα και ο Στήβεν Αντωνάκος. Και η δύο εντάσσουν το νέον στη δουλειά τους με διαφορετικό, όμως, τρόπο. Η Χρύσα εμπνέεται από το οικιστικό περιβάλλον και τις διαφημίσεις της Νέας Υόρκης για να δημιουργήσει τα περίφημα γλυπτά της Times Square, Chinatown και Mott Street, που εκτός των άλλων ερμηνειών εμπεριέχουν και τη γυναικεία φύση της. Παράλληλα, στρέφεται στην ελληνική παράδοση με τα Κυκλαδικά Βιβλία εμπνευσμένα από τον Κυκλαδικό Πολιτισμό, κι αργότερα σχηματοποιεί με τον δικό της τρόπο την Ιφιγένεια, την Κλυταιμνήστρα και τον Απόλλωνα, δίνοντας έτσι γλυπτική υπόσταση στους μύθους εκείνους που την είχαν γοητεύσει όντας μαθήτρια την Αθήνα.

Απ’ την πλευρά του ο Αντωνάκος χρησιμοποιεί νέον σε πιο λιτές κατασκευές, αρέσκεται να επεμβαίνει σε δημόσιους χώρους με τη γραφή του κι από ένα σημείο και μετά, εμπνεόμενος κι αυτός από τα παιδικά του χρόνια στη Μάνη, αρχίζει να δημιουργεί τα ξωκλήσια του, επιχειρώντας ένα πάντρεμα της βυζαντινής πνευματικότητας με τη λαϊκή τέχνη και τη σύγχρονη τεχνολογία.

Την ίδια εποχή στο Παρίσι, δύο ξεχωριστοί καλλιτέχνες, ο γλύπτης Τάκης και ο ζωγράφος Κωνσταντίνος Ξενάκης στρέφουν κι εκείνοι το ενδιαφέρον τους στις τεχνολογικές εφαρμογές. Ο Τάκις εντάσσει στη δουλειά του την ηλεκτρομαγνητική ενέργεια, την έλξη της βαρύτητας, τον ήχο και το φως. Ο Ξενάκης για μια περίοδο θα ασχοληθεί με την κινητική τέχνη, θα δημιουργήσει χάπενιγκς, περιβάλλοντα και θεάματα, στα οποία κυριαρχούσε η κίνηση, το φως και η μουσική.

Καθώς συμβαίνουν όλα αυτά τα ανατρεπτικά στην ευρωπαϊκή τέχνη, στις αρχές του ’60 κάνει την εμφάνισή της η βίντεο άρτ. Η χρήση της τηλεοπτικής εικόνας αρχίζει από τη Γερμανία. Πρώτος ο Βολφ Φοστέλ, το 1958-’59, εντάσσει σε περιβάλλοντα και χάπενιγκς που οργανώνει δέκτες τηλεοράσεων που μετέδιδαν ζωντανά τηλεοπτικά προγράμματα. Την επόμενη χρονιά η Sony κυκλοφορεί στην ευρύτερη αγορά συσκευές βίντεο, που εντυπωσιάζουν το μεγάλο κοινό.

Καθένας πια μπορεί να «γράφει» και να «βλέπει» γεγονότα, αρκετά μετά από την κανονική τους μετάδοση, κι ακόμη, λίγο αργότερα, μπορεί να παρεμβαίνει στη ροή της εικόνας. Οι εικαστικές τέχνες άμεσα θα οικειοποιηθούν το νέο μέσο, πολλοί καλλιτέχνες θ’ αρχίσουν να το χρησιμοποιούν για να εκφραστούν, δίνοντας ακόμη και πολιτική χροιά στα έργα τους, ό, τι δεν τους επέτρεπαν τόσο άμεσα να κάνουν οι υπάρχουσες κοινωνικές και καλλιτεχνικές συνθήκες. Ο Κορεάτης καλλιτέχνης Ναμ Τζουν Πάϊκ θα είναι ο πρώτος που θα προβάλλει δικές του εικόνες αφηρημένης τέχνης σε τηλεοπτικούς δέκτες, συνδυάζοντας γλυπτική, περφόρμανς και μουσική. Ήδη, από το 1968 και μετά δημιουργούνται στις διάφορες ευρωπαϊκές πόλεις γκαλερί που φιλοξενούν μόνο βίντεο- άρτ, με πρώτο το Ντίσελντορφ. Θεωρητικοί και καλλιτέχνες μιλούν πια για το τέλος το μοντερνισμού και την εισαγωγή στον μεταμοντερνισμό.

Εκεί, όπου, η τέχνη του βίντεο εξελίσσεται ραγδαία είναι οι ΗΠΑ. Η ασπρόμαυρη τηλεοπτική εικόνα σταδιακά αντικαθίσταται από την έγχρωμη, κι ανοίγει νέες προοπτικές για όσους πειραματίζονται με το είδος. Το 1971 στο Μουσείο Έβερσον της Νέας Υόρκης δημιουργεί το πρώτο τμήμα βίντεο- αρτ. Εκτός, όμως, από την παραγωγή πρωτότυπων έργων, το βίντεο χρησιμοποιείται πια και για την καταγραφή εφήμερων καλλιτεχνικών δράσεων-λειτουργεί ως μνήμη κοινού και καλλιτεχνών- οι οποίες, πριν απ’ αυτό ήταν καταδικασμένες να χαθούν. Η βίντεοτέχνη εμφανίζεται δειλά – δειλά στην Ελλάδα τη δεκαετία του ’80, από καλλιτέχνες που είχαν σπουδάσει κυρίως στο εξωτερικό. Και δεν είναι λίγοι αυτοί που ξεκίνησαν από πρωτόλεια για να καταλήξουν σε εξαιρετικά έργα βίντεο άρτ.

Η κυριαρχία των υπολογιστών

Στη δεκαετία του ’90, όταν πλέον τα Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας κυριαρχούν σ’ ολόκληρο τον πλανήτη, ο Ρόμπερτ Άτικνς, διευθυντής του Μedia Channel και ερευνητής στο Πανεπιστήμιο του Κάρνεγκι Μέλον στις ΗΠΑ, διατυπώνει την πρόταση: «η τέχνη είναι ένα άλλο μέσον επικοινωνίας, η οποία δύναται να ασκήσει κριτική στις “βιομηχανίες δημιουργίας συνειδήσεων” που κατασκευάζουν τα media».

Την ίδια εποχή οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές εξελίσσονται – μειώνεται το μέγεθος και αυξάνεται η μνήμη τους- το Διαδύκτιο εξαπλώνεται και χρησιμοποιείται ως μέσον επικοινωνίας στον ήδη παγκοσμιοποιημένο κόσμο της οικονομίας, που γρήγορα θα συμπεριλάβει και την τέχνη. Η διαδοχική εμφάνιση των κομπιούτερ γκράφικς, της ανιμέσιον, της εικονικής πραγματικότητας («προσομοίωση που φτάνει τα όρια της κατασκευής μιας νέας πραγματικότητας» όπως λέει ο Πολ Βιριλιό), της ίντερνετ άρτ και της βιοτεχνολογικής τέχνης που έχει να κάνει με την γενετική, αποτελούν τάσεις της ηλεκτρονικής τέχνης που βασίζονται στην εξέλιξη και στις δυνατότητες που παρέχει ο προσωπικός υπολογιστής. Η «ηλεκτρονική τέχνη» θα ακολουθήσει δύο στάδια εξέλιξης: στο πρώτο γίνεται διερεύνηση και ανάδειξη του μέσου, ενώ, το δεύτερο, επεκτείνεται σε πιο σύνθετες δημιουργίες που παράγουν κριτική σκέψη, θίγουν φιλοσοφικά θέματα και προπάντων, διερευνούν σε βάθος τον ρόλο της τεχνολογίας και τη συμμετοχή της στην κοινωνική πραγματικότητα της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας, της σύγχρονης «πολιτικής γεωγραφίας», ακόμη και της ίδιας της τέχνης.

Ο πειραματικός χαρακτήρας της νέας τέχνης προϋποθέτει κι έναν άλλον τύπο καλλιτέχνη, τον μηχανικό –ερευνητή, αφού οι όποιες εξελίξεις που τη γέννησαν και την επηρέασαν ήταν αποτέλεσμα επιστημονικής έρευνας στον τομέα της πληροφορικής και δευτερευόντως στον χώρο της τέχνης. Άλλωστε, τα πρώτα γνωστά αποτελέσματα αυτού του είδους τέχνης έγιναν σε πανεπιστημιακά και στρατιωτικά εργαστήρια, πολλά απ’ αυτά εντελώς τυχαία.

Ήδη, από τη δεκαετία του ’80, η ταχεία εξέλιξη των υπολογιστών εισάγει την κίνηση (animation), την τρίτη διάσταση, τον σκιοφωτισμένο όγκο και το χρώμα. Η δημιουργία τελικά μιας νέας εικονικής πραγματικότητας φαίνεται να αντιστρέφει τα κριτήρια. Καθώς οι καλλιτέχνες προκαλούνται από τη δυνατότητα «μίμησης του πραγματικού», τόσο η τεχνογνωσία όσο και η προηγούμενη καλλιτεχνική εμπειρία τους συνδέει άμεσα με την αναπαραστατική τέχνη. Πειραματίζονται με την ηλεκτρονική τέχνη γιατί πιστεύουν ότι μπορούν να συνυπάρξουν σ’ αυτήν η υποκειμενικότητα της ζωγραφικής και η αντικειμενικότητα της φωτογραφίας. Η συμφιλίωση όμως της αναπαραγωγής με τη φαντασία, λειτουργεί ως κομβικό σημείο, όπου συναντώνται η διαφήμιση με τα βίντεο γκέιμς, που κάνουν θραύση τη συγκεκριμένη δεκαετία.

Έτσι, καθώς τα όρια τέχνης και τεχνολογίας αρχίζουν να συγχέονται, δημιουργούνται στο ενημερωμένο πλέον ευρύ κοινό τα ερωτήματα: Πώς μπορεί να επαναπροσδιοριστεί η έννοια της τέχνης και ποιος είναι ο ρόλος του καλλιτέχνη; Ερωτήματα στα οποία, μέχρι σήμερα, δεν έχουν δοθεί πειστικές απαντήσεις. Πρέπει να σημειωθεί όμως, ότι η τέχνη στο διαδύκτιο αποτελεί την πιο ενδιαφέρουσα και την πιο σύγχρονη φάση της σχέσης τέχνης και τεχνολογίας.

Γιατί, εκτός των άλλων, θέτει δυναμικά το ζήτημα της παρέμβασης της τέχνης στην κοινωνία και την πολιτική, καθώς οι κοινωνικο- πολιτικές συνθήκες συνεχώς αλλάζουν. Στο σημείο αυτό, από πλευράς ιστορικότητας, ίσως ευσταθεί ο παραλληλισμός: ο χαρακτήρας της αντι-τέχνης που διακρίνεται σε πολλά έργα του είδους, το συλλογικό στοιχείο της δράσης και της επικοινωνίας, η εξωθεσμική δράση των καλλιτεχνών και η εννοιολογική χροιά των έργων τους, θα μπορούσε να πει κανείς ότι τους συνδέει άμεσα με τις καλλιτεχνικές πρωτοπορίες του ’60 και ’70. Το γεγονός ότι, το όποιο αποτέλεσμα της δουλειάς τους καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από τη γνώση και την αίσθηση της πρόσφατης Ιστορίας, θέτει την όλη συζήτηση σ’ ένα άλλο πιο ενδιαφέρον επίπεδο. Επιπλέον, καθώς ο διάλογος για τη σχέση τέχνης και τεχνολογίας συνεχώς αλλάζει επίπεδα, κανείς δεν μπορεί να προείπει για τα όποια μελλοντικά επιτεύγματα, καθώς ο 21ος αιώνας φαίνεται όχι μόνο να επαναπροσδιορίζει τα πάντα, αλλά και να προχωρεί προκλητικός προς κάθε κατεύθυνση.

* Επιμελήτρια – Κριτικός Τέχνης

H 4η εκπομπή των Autobots

Μεταδόθηκε την Τρίτη 20 Ιουλίου στις 22.00 από την συχνότητα του ΚΡΗΤΗ FM 101.5

Tracklist:

Mr Fingers – Distant planet

Utopia Project #1

Tomas – Mind Song

Nightmares on Wax – Sal

33 1/3 Queen – Steal Blue

Street Wise Kids – Here comes that sound

Vandal – Untraveled

Levon Vincet – Solemn days

Atom tm – Untitled

Omar S – Track 8

Link -  Antacid II

KLF – Make it Rain

GTO – pure (Energy)

To Healthy Summer Party δεν χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις. Για 4η χρονιά το πάρτυ που τείνει να καθιερωθεί ως καλοκαιρινός θεσμός θα διεξαχθεί και φέτος στο Fortuna Club στην Σούγια την Παρασκευή 6 και Σάββατο 7 Αυγούστου 2010.Και φέτος, 9 dj πάνω από τα decks με μουσική από obscure disco , funk, slo mo nu disco, house, electro , acid, techno , to dub techno και άλλα είδη της ηλεκτρονικής μουσικής.

Οι Dj που θα παίξουν είναι οι παρακάτω:

Παρασκευή 6/8/2010:

Mari.Cha [Higher Love]

Linny Berret [Freshit: This Side Music]

Aino [Hellsinki]

Likos [Born2Phreak]

Σάββατο 7/8/2010:

SAWF [Perc Trax]

Lee Fraged [Diaphan / Dis Lexia / Freshit / This Side Music]

Echovolt DJ’s (Dynamons & Jimmy Jib) [Echovolt Records]

Marvel [Unemploymentos]

…Swim all Day

Dance all Night!!!

Healthy Summer 2010 (4)

FREE ENTRANCE – XTRA SOUND!

FORTUNA CLUB / SOUGIA

RA Event

FB Event

Το event υποστηρίζει ο ΚΡΗΤΗ FM 101.5

Στα Χανιά διοργανώνεται η πρώτη Συγκέντρωση Μοτοσυκλετιστών “ΚΡΗΤΗ 2010″ η οποία θα διεξαχθεί το Σαββατοκύριακο 31 Ιουλίου – 1 Αυγούστου στην περιοχή της παραλίας των Αγίων Αποστόλων, στο Camping “Chania”. Μουσική, παιχνίδια, δώρα, και άλλα events θα λάβουν χώρα στο διήμερο αυτό. Ένα διήμερο αποκλειστικά και μόνο για μοτοσυκλετιστές και φίλους της μοτοσυκλέτας. Το κάλεσμα είναι γενικό και απευθύνεται σε κάθε μοτοσυκλετιστή εντός και εκτός Κρήτης ενώ για το διήμερο εκείνο θα ισχύουν ειδικές προνομιακές τιμές για όποιον θέλει να διανυκτερεύσει μέσα στο Camping ενώ η συμμετοχή είναι εντελώς δωρεάν.

Το camping Chania βρίσκεται στην περιοχή των Αγίων Αποστόλων , δίπλα σε ένα πανέμορφο πάρκο αναψυχής και φυσικά στη θάλασσα. Το δρομολόγιο που πρέπει να ακολουθήσει κάποιος για να βρεθεί από το λιμάνι της Σούδας είναι αυτό και είναι το ίδιο για όσους θα έρθουν από την κεντρική και ανατολική Κρήτη από τον κόμβο της εθνικής οδού ( στο ύψος της Σούδας) και πέρα.

Το camping Chania για την εκδήλωση και μόνο έχει κάνει προσφορά στα 6€ ανά άτομο ,  2€ για τη μοτοσυκλέτα και δωρεάν θέση για σκηνή. Το camping διαθέτει ακόμα έτοιμες σκηνές 4 ατόμων με ισάριθμα κραβατάκια και ψυγειάκι που νοικιάζονται με 10€ τη μέρα.

Θα ήταν χρήσιμο οι ενδιαφερόμενοι να τηλεφωνήσουν στο 28210 31138 για να εξασφαλίσουν θέση.

Περισσότερες πληροφορίες στο site kala Kopelia

Fb Event

Χορηγός Επικοινωνίας:

Κάθε Τρίτη στις 22.00 μέχρι και τις 00.00 στον ΚΡΗΤΗ FM 101.5. Λευτέρης και Κώστας παίζουν με Detroit, Chicago, Disco και γενικότερα ήχους από  όλο το εύρος της ηλεκτρονικής μουσικής από την δεκαετία του ’70 μέχρι και σήμερα.

Email επικοινωνίας: autobots@kritifm1015.gr

Fb σελίδα ΚΡΗΤΗ FM

Fb Λευτέρη

Fb Κώστα

H τρίτη εκπομπή των Autobots

Μεταδόθηκε την Τρίτη 13 Ιουλίου στις 22.00 από την συχνότητα του ΚΡΗΤΗ FM 101.5

Tracklist:

1. Club MCM – It’s Me
2. Bondy Konders – Massai Women
3. Jungle Wonz – Bird in a Glided cage
4. Sweet Exorcist – Test Four
5. Shades of Rhythm – Sweet Sensation
6. The Sound vandals – exctasy
7. 808 State – state to state
8. Kos – definition of Love
9. Liaisons dangereuses – Peut etre
10. James Cotton- Octobus
11. Front242 – take one
12. Steve Summers – Seeing things (Echovolt Records ,, best label in the world)
13. 808 State – K Narcosa
14. James Cotton – On time
15.Baltimora – Tarzan Boy
16.Rockmaster Scott & the Dynamic 3 – Request Line
17.Styloo – Why (Extended Version)
18.TKA- Scars Of Love
19.Nicole – Rock The House
20.Joe Smooth – They Want To Be Free
21.Neal Howard -The Gathering
22.Alexander Robotnick – Obsession For The Disco Freaks
23.Rockets – Space Rock (original tom moulton 12” mix)
24.Model 500 – Future

H δεύτερη εκπομπή των Autobots

Μεταδόθηκε την Τρίτη 6 Ιουλίου στις 22.00 από την συχνότητα του ΚΡΗΤΗ FM 101.5

Tracklist:

• Drexciya – Birth Of New Life
• galaxy toobin – Snake River
• Grackle – Disco
• Legowelt – Seven seas of danger
• East wall – Privacy
• Green Velvet – coitus remix
• Mike Ink – Dadajack
• Traxmen – Acid Em (Eric Martin)
• Infinite wheels – Lake of Dreams
• Reese Project – The Colour Of Love (Groove Corporation Wobble Dub)
• Lost Erntity – Annihilate (L.E.S Mix)
• 51 days – Paper Moon
• Nightmares on Wax – aftermath
• Rhythm Invention – U take Me
• CJ Bolland – Golden Dreams

H 21η εκπομπή της ΔΙΑΒΟΛΙΑΔΑΣ.

Μεταδόθηκε την Πέμπτη 2 Ιουλίου από την συχνότητα του ΚΡΗΤΗ FM 101.5 .

Tracklist:

• soulsavers – the seventh proof
• wendy carlos & rachel elkind – the shining (main title)
• means to an end – the result of seclusion
• raz ohara and the odd orchestra – fragment I
• windowpain industries – k.d. laudarg
• kaa antilope – arabesques
• enno velthuys – ebb and flood
• nico fidenco – from another world
• cult of luna – the lure
• john carpenter – untitled 04 (the sentinel returns)

2.

• pleasure and the beast – hymn
• clogs – the owl of love (feat. shara worden)
• howard jones – out of thin air
• tim arnold – rubedo
• nekromantik – drunk
• marcello giombini – ill morti vivendi
• bill callahan – invocation of ratiocination
• no words – classical side
• the low anthem – music box
• peter bjargo – imprisonment of the mind
• a dancing beggar – we flew over england’s fields

Η πρώτη εκπομπή των Autobots μεταδόθηκε την Τρίτη 29 Ιουνίου αλλά δυστυχώς το αρχείο έχει χαθεί διά παντός. Οι παραγωγοί του σταθμού ψάχνουν απεγνωσμένα για μία πολύτιμη κόπια της εκπομπής και αν/ όταν βρεθεί θα αναρτηθεί στο παρόν post. Όποιος διαθέτει την εκπομπή ας μας στείλει ένα email και θα τον επιβραβεύσουμε καταλλήλως για την συνεισφορά του στην συντήρηση της ιστορικής συνέχειας των Autobots. fb Λευτέρη

fb Κώστα

H 20η εκπομπή της ΔΙΑΒΟΛΙΑΔΑΣ.
Μεταδόθηκε την Πέμπτη 25 Ιουνίου από την συχνότητα του ΚΡΗΤΗ FM 101.5

Tracklist:
1.

talk talk – renee
icehouse – someone like you
fashion – you in the night
joe cocker – a to z
tik and tok – vile bodies
aha – I’ve been losing you
supermax – just before the nightmare
2.

duran duran – faith in this colour (alternate slow)
michelle vernon – y’a pas de mystere dans l’air
peter baumann – endless race
tonic – dancing in the moonlight
soft cell – bedsitter
modern mannequis – the story
santiago de gil – pa min resa
andreas dorau & die marinas – fred vom jupiter