Ігар Маханёк - пэрсанальны блог

Эўропа бліжэй - новыя накірункі Ryanair з Коўна

2010-04-29T22:44:00.001+02:00

Ryanair, бюджэтная авіякампанія, абвясьціла, што робіць Коўна сваёй цэнтральнаэўрапэйскай базай.

І гэта значыць, што з траўня самалёты Ryanair будуць лётаць з Коўна па 18 накірунках (9 старых і 9 новых). У тым ліку ў Барсэлёну, Бэрлін, Мілян, Парыж, Брэмэн, Дублін.

Квіткі неверагодна танныя. Напрыклад, зьлётаць у Барсэлёну на 30 траўня - 6 чэрвеня будзе каштаваць 16 эўра. Шукайце варыянты на ryanair.com.

Улічваючы, што дабрацца да Коўна зь Менску займае 6-7 гадзін і каштуе зусім няшмат, а літоўскую шэнгенскую візу атрымаць няцяжка - Эўропа стала значна бліжэй для беларусаў. А калі вы едзеце на b2gether - наступны крок зразумелы :).

Пабачымся на Barcamp Central Asia 2010

2010-04-14T18:12:00.000+02:00

Напрыканцы гэтага тыдня я буду ў Алматы, на галоўным цэнтральнаазіяцкім баркэмпе.

Спадзяюся пабачыць тых, зь кім бывалі ўжо разам на папярэдніх баркэмпах, і буду рады пазнаёміцца ці разьвіртуаліцца з новымі людзьмі).

Google Mapping Party ў Менску 19 сакавіка

2010-03-18T15:07:00.000+01:00

Ужо паўгады як кожны можа пазначыць сваю вуліцу на мапе Беларусі ў Google Картографе (я пісаў пра запуск Картографа).

Дзякуючы картографам-аматарам, буйныя гарады Беларусі ўжо даволі дэталёвыя на мапе. І вось заўтра, 19 сакавіка, картографы сустрэнуцца на Google Mapping Party - каб разам нанесьці яшчэ шмат аб'ектаў, і абмеркаваць істотныя пытаньні.

Калі вам цікава паляпшаць карты Беларусі - рэгіструйцеся і прыходзьце на сустрэчу заўтра.

Усе дэталі - у маім посьце ў групе mapmaker-belarus

Дапамажыце Гаіці

2010-01-14T20:56:00.003+01:00

Гэта пераклад ліста ад Jessica Pfund, спэцыяліста па геаінфармацыйным сыстэмах Google.

Учора моцны землятрус (7.0 балаў) скалануў Порт-а-Прэнс на Гаіці (фота). Колькасьць загінулых можа перавысіць тысячы. Зараз ідуць ратавальныя апэрацыі.

Google аддаў арыгіналы дадзеных Картографа па Гаіці ААН. Дадзеныя Картографа працягваюць быць даступнымі імгненна пасьля дадаваньня праз API Google Maps і гэты маплет.

Калі вы нешта ведаеце пра Гаіці, калі ласка, дапамажыце палепшыць мапы рэгіёну. Гэта дапаможа ратаўнікам выратоўваць людзей. Вы можаце таксама дапамагчы мадэрацыяй зьменаў іншых, калі вы вопытны карыстальнік Картографа. Спасылка на Гаіці у Картографе.

Глядзіце старонку зь інфармацыяй па землятрусу і магчымасьцях дапамагчы.

Інтэрвію naviny.by з нагоды Google Translate

2009-09-10T12:31:00.006+02:00

Усё ж такі зьмяшчаю тут інтэрвію, якое было апублікаванае на naviny.by 27 жніўня. Пытаньні задавала фрык-Адэлька (падчас інтэрвію яна нават завяла твітэр, але так туды нічога і не напісала).

І да таго ж, пратэсьцірую новую ўбудаваную фічу абразаньня паста (aka "jump").

Інжынер-праграміст Google Ігар Маханёк распавёў пра беларускамоўнае сеціва і беларускую мову ў Google Translate…

Рана раніцай 26 жніўня кампанія Google папоўніла свой анлайнавы перакладчык дзевяццю мовамі, сярод якіх — беларуская. Цяпер з дапамогай Google Translate карыстальнікі сеціва могуць перакладаць фрагменты тэкстаў або цэлыя старонкі з 50 моў на беларускую і наадварот. Першым добрую навіну ў сваім твітэры паведаміў інжынер-праграміст Google беларус Ігар Маханёк, які зараз жыве і працуе ў швейцарскім офісе інтэрнэт-гіганта.

Цягам дня ў інэрнэце з’яўляліся розныя паведамленні пра новаўвядзенне, між якіх было і багата абсурду накшталт таго, што беларускую мову ў перакладчык Google увёў сам Маханёк і сервіс адмыслова перакладае выбраныя словы недакладна, а часам смешна.

Сёння Ігар Маханёк распавёў «Беларускім навінам» пра тое, якім бачыцца яму айчынны інтэрнэт, ці па-ранейшаму гуртуе ён беларускамоўных людзей, чым яму не падабаюцца нашы анлайнавыя СМІ, а таксама пра тое, ці будуць карыстальнікі ў беларускага перакладчыка Google. Выказаныя думкі просім лічыць прыватнымі меркаваннямі Ігара Маханька і не звязваць іх з пазіцыяй яго працадаўцы.

— Ты сочыш за беларускім інтэрнэтам. Чым зараз займаюцца твае суайчыннікі ў сеціве? Калісьці сустракаліся ў розных Livejournal-кам’юніці, каб дамаўляцца пра месцы, адкуль заходзіць у намётавы гарадок, збіраліся аўтастопам на «Басовішча», развіртуальваліся на канцэртах, мітынгах, на ЖЖ-вечарынках. Што зараз? Як па-твойму, ці інтэрнэт усё яшчэ з’яўляецца нейкім магутным звяном у справе аб’яднання «па нацыянальных і патрыятычных матывах»?

— Інтэрнэт у Беларусі, безумоўна, расце, у тым ліку і беларускамоўны. Апошнім часам амаль уся гарадская моладзь сядзіць у сеціве, адукаваныя старэйшыя людзі таксама сталі карыстацца інтэрнэтам. Шмат хто ў інтэрнэт прыходзіць толькі «пачытаць», але з цягам часу з’яўляецца усё больш інструментаў, якія спрашчаюць і працэс удзелу ў стварэнні кантэнту — ад форумаў, ЖЖ, блогаў і твітэра да сацыяльных сетак кшталту «Вконтакте» і Facebook.

Вядома, усё гэта дазваляе лёгка знайсці сяброў па інтарэсах, і людзі знаходзяць адзін аднаго — так жа, як і калісьці, толькі ў большых масштабах — зараз ЖЖ-вечарыну «на Панікоўцы» не правядзеш. Самы цікавы прыклад такога гуртка па інтарэсах для мяне — беларускамоўны фан-клуб нацыянальнай зборнай па футболе «B-12», які згуртаваў столькі людзей, што цэлая трыбуна спявала NRM на гульні з Харватыяй. У афлайне такую суполку стварыць было немагчыма.

З іншага боку, праз тое, што ў інтэрнэт прыйшлі літаральна ўсе, няма такой вялізнай патрэбы ў пошуку новых сяброў, «развіртуальванні», гуртаванні. Памятаю, што калі я адкрываў ЖЖ, у ім было чалавек пяць, якіх я ведаў, таму мне неабходна было шукаць далей і знаёміцца з іншымі людзьмі. А зараз навічок у інтэрнэце адкрые якую сацсетку і адразу дадасць 200 сяброў, якіх ён даўно ведае — і навошта яму каго шукаць?

А наогул людзі займаюцца ў інтэрнэце тым жа, чым і па-за ім — размаўляюць адно з адным, лаюцца, фліртуюць, жартуюць, гуляюць, працуюць. Інтэрнэт ужо не ёсць нечым асаблівым, таму нейкую «інтэрнэтную моду» знайсці цяжкавата.

— Ці блогі наогул яшчэ актуальныя як спосаб камунікаваць і абменьвацца інфармацыяй? Або з’явілася нешта больш надзённае і запатрабаванае?

— Вядома, актуальныя. Пакуль што блог выглядае найлепшай магчымасцю данесці сваю думку ці нейкую інфармацыю да людзей. Іншыя новыя рэчы, якія з’яўляюцца, звычайна выконваюць больш спецыфічную задачу: напрыклад, у сацыяльнай сетцы ці ў мікраблогавым сервісе можна коратка паведаміць, што ў цябе адбываецца, на фотахостынгу — выкласці свежыя фоты, ці на ютубе — музычнае відэа.

Гэтыя новыя інструменты спрашчаюць данясенне інфармацыі, напрыклад, спасылка на новы блогпост у сацыяльнай сетцы паведаміць вашым сябрам пра яго. Для прафесійных ці карпаратыўных мэтаў блогі зараз найлепшы спосаб камунікавання з кліентамі, а новыя сервісы кшталту мікраблогаў (як твітэр) дазваляюць паведаміць пра новыя пасты вялікай колькасці найбольш цікаўных.

— Зноў жа, па тваіх прыватных назіраннях: ці пашыраецца кола беларускамоўных карыстальнікаў?

— Пашыраецца. Калісці было адчуванне, што ўсіх беларускамоўных у нэце я ведаў. А зараз іх усё болей. Тут некалькі прычынаў. Моўны пераход — як дарога з аднабаковым рухам: людзі пераходзяць з рускай на беларускую і амаль ніколі не пераходзяць назад. Шмат людзей выкарыстоўваюць і рускую, і беларускую, ім гэта значна лягчэй, чым у «афлайнавым» жыцці, дзе і адну фразу па-беларуску бывае сказаць цяжка — а ў нэце бачна, што няма чаго баяцца ці саромецца.

— Як лічыш, ці беларускія версіі папулярных сервісаў наогул зараз некаму патрэбны, хто імі карыстаецца? Зацятыя і апантаныя моўныя пурысты, або ёсць тыя, каму гэта патрэбна ў звычайных утылітарных мэтах?

— Калі ёсць карыстальнікі, значыць, патрэбна. Я не магу сказаць за ўсіх, але я асабіста ведаю людзей, якім у звычайных утылітарных мэтах гэта неабходна, бо беларускую яны разумеюць значна лепей за астатнія мовы.

Акрамя таго, немалаважны і фактар настрою — напрыклад, калі чалавеку прыемней выкарыстоўваць нешта сваё і роднае, чым чужое. Нямала беларусаў, якія не з’яўляюцца зацятымі і апантанымі, але без праблем пачнуць карыстацца беларускамоўным інтэрфэйсам, калі ён будзе простым і зразумелым.

На жаль, пакуль што ёсць праблема нераспрацаванасці беларускай кампутарнай лексікі, таму часам пункты інтэрфэйсу бываюць крыху няўклюднымі. Гэта магло б вырашацца, калі б існаваў рынак лакальных кампаній, якія ствараюць прадукты для беларускага рынку з беларускамоўным інтэрфэйсам як першасным. Разьвіццё такіх кампаній, канкурэнцыя і вялікая колькасць карыстальнікаў дазволілі б стабілізаваць лексіку і зрабіць яе больш звыклай.

— Навошта існуе Google Translate? Чаму кампанія зацікаўлена ў папаўненні сваіх сервісаў такімі «не моцна папулярнымі» мовамі, як беларуская, калі з камерцыйнага боку гэта нібы нямэтазгодна?

— Google Translate дазваляе інтэрнэт-карыстальнікам атрымаць доступ да інфармацыі на мовах, на якіх яны не могуць чытаць. Напрыклад, нядаўна дададзеная персідская мова дала магчымасць даведацца пра падзеі ў Іране з першых рук. Беларускамоўнага кантэнту ў інтэрнэце нямала — і зараз да яго атрымаюць доступ і тыя, хто не ведае беларускай. Дый калі ёсць карыстальнікі, якім зручней чытаць на беларускай — зараз яны атрымліваюць такую магчымасць.

— Раз і назаўсёды: якое ты маеш дачыненне да распрацоўкі перакладчыка Google на беларускую мову? Хто генеруе чуткі пра тое, што ўсе хібы перакладчыка невыпадковыя, а ты сам дамагаешся таго, каб прозвішча «Лукашэнка» пісалася з малой літары?

— Я не ўваходжу ў каманду распрацоўкі Google Translate. Я хіба толькі глядзеў, як ён працуе, і абмяркоўваў з распрацоўшчыкамі праблемы. Пераклады ў сістэме — гэта вынік працы алгарытма. А наконт чутак — цікавей не тое, хто іх генеруе (у інтэрнэце гэта лёгка прасачыць), а як так атрымліваецца, што чыесьці «прыколы» журналісты змяшчаюць ў навінах.

— Ты скардзішся на непаваротлівасць беларускіх анлайнавых СМІ, у чым жа іх праблема? Мо, у тым жа — да навіны пра беларускую версію перакладу ўсе ставяцца як да мілага, але не асабліва прыдатнага да жыцця сімвала?

— Якасць працы беларускіх анлайнавых СМІ вельмі даўно ўжо ў мяне асабіста выклікае шмат пытанняў. Калі гады чатыры таму можна было сказаць «дык яны ж маладыя!», то зараз ужо ніяк. Часам узнікае адчуванне, што яны ўсе быццам толькі перадрукоўваюць паведамленні тэлеграфных агенцый, хоць тэлеграф ужо колькі дзесяцігоддзяў як састарэў. А выпадак з Google Translate быў штуршком, каб я напісаў пра гэта на канкрэтным прыкладзе. Я спадзяюся, што беларускія анлайнавыя СМІ не будуць «мілымі, але не асабліва прыдатнымі да жыцця».

— Чаго табе самому ў інтэрнэце не стае па-беларуску?

— Годных, канкурэнтназдольных на сусветным рынку прадуктаў, створаных беларусамі ў Беларусі, з беларускай мовай сярод першых.

Гутарыла Адэля ДУБАВЕЦ

фота (c) mursya

На якім дамэне Google вы звычайна шукаеце?

2009-09-07T18:05:00.006+02:00

Цікава паслухаць вашыя думкі ў камэнтарах, асабліва, калі вы знаходзіцеся ў Беларусі, але карыстаецеся не google.com.by. Выдатна, калі зможаце ў камэнце прывесьці канкрэтныя прыклады пашуковых запытаў, якія ўплываюць на ваш выбар.

Дзякуй.

Нарач як сэрца

2009-09-05T00:09:00.002+02:00

Вы заўважалі, што Нарач падобная да сэрца?

А ўзімку яна падобная да разьбітага сэрца...

і быццам нешта зь яго выцякае.

Як кажа лягенда,

Самы вялікі вадаём, які пахаваў уладанне цмока,- гэта сённяшняя Нарач, і мае яно форму сэрца, бо утварылася там, дзе ніякія перашкоды не змаглі разлучыць сэрцы закаханых людзей.

Нарач у картографе.

Адмова ад ICQ, ці чаму мы не баімся Camera Mind.rar

2009-09-04T13:09:00.004+02:00

Сёньня прайшла масавая вірусная атака праз ICQ.

Калі вы карыстаецеся аськай, вы напэўна ж атрымалі таксама прапанову паглядзець на файлік Camera Mind.rar. Я быў сярод тых, хто не атрымаў - проста таму, што я ўжо чатыры месяцы як не карыстаюся аськай зусім.

Распавяду вам, як мне ўдалося не патрапіць пад гэтую атаку.

Пачалося ўсё ў далёкім 1999-м годзе, калі я завёў сабе "васьмізнак". Тады аська была новай і рэвалюцыйнай новай формай камунікацыі для гікаў.
Гадоў за пяць аська стала папулярнай і масавай, і нумар аські варта было памятаць, як нумар тэлефону, каб можна было заўсёды абмяняцца з новымі знаёмымі. Паралельна, з 1998 года, разьвіваўся пратакол XMPP/Jabber - адкрыты і значна болей прыстасаваны для рэальнага жыцьця падыход да чату.
З 1999 да 2005 я пасьпеў зьмяніць зь дзясятак кампоў і паспрабаваць шмат аськакліентаў. Вельмі заўважнай нязручнасьцю і праблемай пры гэтым была адсутнасьць нармальнай шукабельнай гісторыі чатаў. Меней нязручнымі, але тым ня менш заўважнымі, пачыналі быць праблемы несупадзеньня кадзіровак, немагчымасьці адправіць доўгае паведамленьне, першыя расткі камэрцыйнага спаму, ды й тое, што карпарацыя AOL-Time Warner пэрыядычна мяняла пратакол, і альтэрнатыўныя кліенты адключаліся (а афіцыйнымі кліентамі немагчыма было карыстацца з-за засільля бліскучай рэклямы).

І вось, у 2005-м мне нехта параіў паглядзець на пратакол Jabber. На той момант было ўжо дастаткова падтрымкі і з боку кліентаў (Miranda, Trillian), і з боку сэрвэраў (jabber.org, jabber.org.by, Google Talk). Ён вырашаў большасьць праблем аські - ён быў стабільны, без праблем з кадзіроўкамі, без дурацкіх абмежаваньняў і рэклямы. Паглядзеў і адразу стаў выкарыстоўваць яго заміж аські ў размовах з тымі, хто таксама карыстаўся ім.

У пачатку 2006-га, у Google Talk зьявілася новая фіча: гісторыя ўсіх размоў стала захоўвацца ў Gmail, у разьдзеле "Chats". Wow. Гісторыя, даступная зь любога кампутара, і з нармальным пошукам? Вось яно - вырашэньне апошняй праблемы. Да гэтага я спрабаваў акаўнты на розных сэрвэрах (jabber.org, jabber.org.by і інш.), але сэрвэрная гісторыя перавесіла Google Talk. І зараз я магу пабачыць сваё першае захаванае чат-паведамленьне ў Gmail - гэта быў "hi" майму тагачаснаму шэфу сёмага лютага 2006-га:

Далей я магу ўжо пісаць дакладныя даты - якраз дзякуючы гісторыі чатаў у гмэйле. Напрыклад, 26 красавіка мой бацька пачаў карыстацца Google Talk'ам; і ён ніколі не карыстаўся аськай. 27 красавіка 2006 я вырашыў, што трэба неяк сэрвэрную гісторыю скарыстаць для таго, каб захоўваць размовы і з сотнямі маіх аськакантактаў, а ня толькі зь дзясяткам кантактаў у джабэры. І я зарэгістраваўся на ICQ-транспарце. І вось, з тых часоў уся аськакамунікацыя ў мяне ішла праз Google Talk, і гісторыя чатаў за апошнія тры з паловай гады мне лёгка даступная.

За тры гады з 27 красавіка 2006 да 5 траўня 2009 балянс кантактаў істотна зьмяніўся. У мяне стала болей за 200 джабэр-кантактаў, зь якімі я не губляў сувязь з-за праблем з аськай, і каля 150 - у асьцы. Але самае галоўнае - тыя самыя некалькі вельмі блізкіх чалавек, і некалькі дзясяткаў сяброў, зь якімі мне сапраўды неабходна камунікаваць, усе сталі карыстацца джабэрам; і нават самыя анты-гікавыя бляндынкі-філялягіні і тыя завялі сабе Gmail ці паставілі Google Talk. За два месяцы, з 5 сакавіка да 5 траўня, у мяне было толькі ~20 чатаў праз аська-транспарт, з ~10 кантактамі, у пяці зь якіх насамрэч ёсьць джабэр. Самае галоўнае цемрашальства, якое я чую ад тых, хто ня хоча пераходзіць на джабэр - "але ж усе мае кантакты на асьцы!"; гэта ня так, насамрэч напэўна ня меней за палову зь іх ужо карыстаюцца джабэрам - у іх ёсьць Google Talk, ці Gmail, ці Яндэкс-пошта, ці як мінімум tut.by (які таксама дае джабэр!). Паспрабуйце :).

Ну і вось, чарговае нейкае падзеньне аські і таго, што мой транспарт перастаў працаваць, прывяло да таго, што я проста адключыў яго зусім. Гэта значыць, што са мной стала немагчыма зьвязацца праз аську. Я нават завёў спэцыяльны аўтаадказчык праз answer.im, які б тлумачыў, дзе мяне шукаць; але падтрымліваў я яго толькі некалькі дзён.

Гэтае адключэньне паказала самае галоўнае - калі патрэбна, знайсьці, як зьвязацца, няма праблемы. Мае кансэрватыўныя аськазнаёмыя зараз пішуць мне праз "ВКонтакте", па емэйлу, ці смс-камі; я адказваю так жа. Тыя ж, хто за чатыры месяцы не заўважыў, што мяне няма ў асьцы, відаць, проста займалі месца ў кантакт-лісьце. Відавочна, што мне ўжо ніколі не спатрэбіцца карыстацца аськай.

Калі вам цікава, што такое Jabber і як пачаць ім карыстацца - калі ласка, мой пост "Введение в Jabber" (усе мае пасты на тэму), ці переходим с ICQ на jabber.

Кавалачак Google Maps у ваш блогпост - Google Static Maps API

2009-09-01T13:13:00.005+02:00

Калісьці, для пазначэньня месцаў на мапе, мне даводзілася рабіць скрыншоты.

Але, насамрэч, гэта зусім не неабходна. Вось, напрыклад, наш офіс на мапе Цюрыху:

Гэта не скрыншот, заліты на пікасу. Гэта аўтаматычна зьгенераваная мапа. Паглядзіце, як выглядае тэг:

<img src="http://maps.google.com/maps/api/staticmap?center=Zurich&markers=color:green|label:G|Brandschenkestrasse+110&size=512x350 &sensor=false&key="/>

Так паказаць мапу вельмі проста. Інструкцыя:

Завядзіце для свайго сайта ключ на гэтай старонцы. Гэта неабходна, каб адрозьніваць запыты з розных сайтаў.

Стварыце спасылку: http://maps.google.com/maps/api/staticmap?center=адрас_цэнтра_мапы&markers=адрас_маркера& size=памер&sensor=false&key=згенераваны_ключ, і праверце яе ў браўзэры.
Стварыце тэг: <img src="ваша_спасылка">

Напрыклад, каб паказаць, дзе знаходзіцца Кіеўская Магілянская акадэмія, дзе мінулым годам праходзіў Блогкэмп, я ў "маркеры" напішу Могилянская+академия,Киев (замяняючы прабелы на плюсы, ужываючы назву заміж адрасу - бо мапы ведаюць адрас і самі), і апушчу атрыбут "center" (у гэтым выпадку цэнтар будзе на маркеры). Атрымаецца адрас http://maps.google.com/maps/api/staticmap?markers=могилянская+академия,Киев&size=512x512&sensor=false&key=ABQIAAAAGE_CwVKlpvCqK85lG2eIdBTST-8wAnjL4ExeLXc9e_zAy-uxShT4h-R0MV_RC1Di-D_gfsNa81hXxA:

Хутка такія "фокусы" будуць атрымлівацца і зь беларускімі гарадамі. Зараз пакуль Google Maps назваў вуліц і ўнівэрсітэтаў ня ведае, але дзякуючы дзясяткам картографаў, сытуацыя выпраўляецца - і чым болей вы дапаможаце, тым хутчэй зьвесткі з Картографа будуць перанесеныя ў Google Maps.

Для таго, каб даведацца болей пра API - пра магчымасьці выбару набліжэньня, колеру і колькасьці маркераў, адсылаю вас да поўнай дакумэнтацыі Google Static Maps API. Таксама можаце скарыстацца "візардам", які сам створыць за вас спасылку.

А калі вам цікава мець "актыўную" мапу, то вы заўсёды можаце скарыстацца embed'ам мапы, альбо разабрацца з паўнавартасным Google Maps API.

Літара "і"

2009-08-31T00:13:00.007+02:00

Калісьці ў школе, на ўрокі беларускай мовы настаўніца прыносіла тэксты і песьні, якія яна сама друкавала на друкавальнай машынцы. На той машынцы быў толькі расейскі шрыфт, і яна заміж беларускай літары "і" ставіла лічбу "1". Гэта кідалася ў вочы, але мы выдатна разумелі, што там маецца на ўвазе, і маглі прачытаць тэкст.

Час друкавальный машынак прайшоў, але праблема адсутнасьці літары "і" у расейскай раскладцы нікуды не падзелася. І таму і зараз тыя, у каго няма беларускай раскладкі, але спатрэбілася напісаць беларускае слова ці фразу, часта замяняюць літару "і". І замяняюць яе звычайна на літару "i" з ангельскай раскладкі. І тут становіцца цікава..

Насамрэч, беларуская "і" і ангельская "i" - розныя літары. У кадыроўцы Юнікод беларуская "і" займае пазыцыі U+0456 (малая) і U+0406 (вялікая); ангельская "i" - пазыцыі U+0069 (малая) і U+0049 (вялікая) (афіцыйна, першая - "беларуска-украінская", а другая - "лацінская").

Галоўная прычына для такога разьмежаваньня - неабходнасьць праграмнага разрозьненьня дзьвюх літараў. Самае відавочнае прымяненьне: сартаваньне. Напрыклад, чалавек будзе ведаць, что слова Pittsburgh ідзе пасьля слова Philadelphia, а слова Пінск ідзе пасьля слова Петрыкаў; а калі сьпіс гарадоў будзе сартаваць праграма, то нябачная замена літары перанясе "Пiнск" перад Паставамі - бо лацінскія літары павінныя ісьці раней за кірылічныя. Другое прымяненьне - пошук; напрыклад, пошук па слову "Пiнск" не знаходзіць нічога ў Картографе, хоць горад Пінск там, відавочна, ёсьць. І калі пры дадаваньні новага гораду, напрыклад, заміж "Слонім" напісаць "Слонiм", выкарыстоўваючы "i" з ангельскай раскладкі, то тыя, ў каго раскладка беларуская, яго ня знойдуць.

Нажаль, той факт, што гэтыя дзьве літары выглядаюць аднолькава, хутчэй шкодны, чым карысны. Калі б наша "і" хоць крышачку адрозьнівалася (як, напрыклад, адна зь дзьвюх турэцкіх "ı"), то мы б маглі візуальна заўважыць праблему і выправіць яе. А так - праблема праходзіць побач з намі незаўважнай. Напрыклад, сайт самай буйной дзяржаўнай беларускамоўнай газэты "Звязда" выкарыстоўвае лацінскую "i" заміж беларускай ва ўсіх артыкулах; чытачы гэтага не заўважаюць, і таму ня пішуць аўтарам сайту, каб тыя выправілі праблему - а ў выніку нядзіўна, што іх артыкулы можа быць цяжка знайсьці, ці пры перакладзе атрымліваецца "решили показать болгарскому "Лiтаксу", что так с гасцямi абыходзiцца нельзя".

Праверыць, якая менавіта "і" выкарыстаная там ці тут, ня так і проста. Я выкарыстоўваю такія варыянты: скапіраваць тэкст у праграму, якая не падтрымлівае Юнікод (у мяне - Far Manager), ці пашукаць у Google слова з "плюсікам" наперадзе, і параўнаць вынік з правільным словам з "плюсікам" (гл. пошукі па +мiнск (77900 вынікаў) і +мінск (2330000 вынікаў)). А для таго, каб уставіць літару "і", калі ў вас няма беларускай раскладкі, прасьцей за ўсё скапіраваць яе адкуль-небудзь, дзе яна дакладна беларуская, ці паспрабаваць "уводзіць праз код" так: уключыце Num Lock, затрымайце Alt, і ўводзьце на бакавой клявіятуры 0178 ці 0179 (вялікая і малая літары).

Няхай жыве наша "і"! :)

update: вядома, праблема з падабенствам літар - ня толькі ўласна беларуская. У расейскай мове ёсьць літара "с", якая выглядае так жа, як лацінская літара "c"; і бываюць выпадкі, калі іх блытаюць - напрыклад, гл. пошук па +моcква. А самым цікавым прыкладам такой блытаніны для мяне была доўгая дыскусія на MusicBrainz пра тое, пісаць "Flëur" ці "Flёur" - з расейскай ці альбанскай літарай "ё"; перамагла альбанская.

p.s. калі вы распрацоўшчык і чытаеце па-ангельску, рэкамэндую Уводзіны ў юнікод для праграмістаў ад Джоэля Спольскага.

Картограф: Мадэраваньне, абмеркаваньне, лепшыя картографы

2009-08-27T18:33:00.010+02:00

Картографу ўжо болей за тыдзень, і там нямала ўжо актыўных карыстальнікаў і шмат зьвестак.

Напрыклад, так выглядае адзін мікрараён у Бабруйску:

І кожны дзень прыходзяць новыя карыстальнікі, якія не знаёмыя з тым стылем, які ўжо прыняты ў Картографе; ім патрэбныя "зацьверджаньні" іхных правак і камэнтары наконт памылак, напрыклад, у назвах дарог.

Калі ласка, удзельнічайце ў мадэраваньні ў Картографе. Для гэтага варта спачатку вызначыць "Вобласць рэдагавання" (у левай панэлі):

І пазначыць вобласць, якую вы жадаеце мадэраваць, у "падпісацца". Я раю выбіраць Belarus, таму што шмат правак новых карыстальнікаў адбываецца за межамі вялікіх гарадоў, і такім чынам вы зможаце ім дапамагчы.

Калі вы мадэруеце праўку, то вы маеце выбар - "прыняць", "адмяніць" ці "пракамэнтаваць". Я раю "прымаць" праўку заўсёды, калі яна дадае інфармацыю, нават калі крыху няправільна; нажаль, праўку пад мадэрацыяй зьмяняць нельга, таму просьбы пра зьмены трэ пакінуць у камэнтарах - іх карыстальнік атрымае па пошце і зможа выканаць пасьля прыняцьця. "Камэнтаваць" варта калі ёсьць пытаньне ці непаразуменьне. Калі відавочна, што праўка памылковая, і карыстальнік гэта разумее, то лепей, каб ён адмяніў яе сам; не выкарыстоўвайце "адмяніць" у таких выпадках - "адмена" паменшыць "узровень даверу" карыстальніку. Выкарыстоўвайце "адмяніць" калі відавочна, што праўка няверная, але карыстальнік яе не адмяніў сам.

Чым болей вы дадаеце зьменаў і мадэруеце, тым больш расьце ваш "узровень даверу". Зьмены новых карыстальнікаў павінныя праходзіць праз мадэрацыю; калі вы зрабілі некалькі дзясяткаў зьменаў, то простыя праўкі будуць адразу публікавацца. Чужыя праўкі, якія вы прымаеце пры мадэрацыі, таксама будуць публікавацца адразу - калі ў вас ужо ёсьць нейкая колькасьць "пасьпяховых" мадэраваньняў.

Дарэчы, пакуль адзіным найбольш правільным і афіцыйным сродкам камунікаваньня з іншымі ўдзельнікамі Картографа і праграмістамі, якія яго стваралі, зьяўляецца гугл-група Google Map Maker. У ёй можна абмяркоўваць усе пытаньні, а таксама ствараць і рэдагаваць старонкі па стылю. Што цікава, старонкі па Беларусі там няма, затое ёсьць старонка Украіны, на якой заклікаюць маляваць якраз Бабруйск :).

А, і напрыканцы падзякі самым актыўным беларускім картографам: czyk (больш за 1000 правак! Віцебск і ваколіцы ўласна ён зрабіў), Andrei Miranchuk (706 правак - Пінск і Брэсцкая вобласьць), Heorhi Raik (340 правак - большая частка Бабруйска на ім, а таксама азёры на поўначы), Viachaslau (333 праўкі - Менск, цэнтар і паўднёвы захад), Kiryl Domnitch (243 праўкі - Менск, у асноўным цэнтар і паўночны захад), zedlik (234 праўкі - Менск і Нарачанскія азёры). Шмат хто ўжо падбіраецца да такой колькасьці правак. Калі на каго з актыўных забыўся ці пра каго памыліўся - напішыце; ну і будзьце актыўнымі :).

АПДЭЙТ: Ужо пасьля таго, як я напісаў гэты пост, зьявілася група mapmaker-belarus, для дыскусій беларускіх картографаў. Калі ласка, далучайцеся.

Google Translate: Перакладайце зь беларускай і на беларускую

2009-08-25T11:10:00.006+02:00

Гэты жнівень - проста месяц прыемных навінаў :). Пасьля запуску Google Картографа для Беларусі, зараз - запуск Перакладчыка для беларускай мовы; першага аўтаматычнага анляйн-сэрвісу для беларускіх перакладаў.

Google Translate - гэта сыстэма статыстычнага перакладу, якая працуе на базе статыстычных мадэляў, а яны будуюцца на базе дакумэнтаў, перакладзеных прафэсіяналамі. Чым больш такіх перакладзеных дакумэнтаў выкарыстоўваецца для мадэлі, тым лепей атрымліваецца пераклад; і адносна малая колькасьць дакумэнтаў, перакладзеных на беларускую і зь беларускай, зьяўляецца прычынай таго, што беларуская мова была дададзеная пазьней за іншыя, і якасьць перакладу можа быць яшчэ не заўсёды здавальняючая. Але зараз якасьць будзе толькі паляпшацца. Болей пра тое, як працуе Google Translate і статыстычны пераклад - глядзіце ў відэа-дакладзе распрацоўшчыка Дзьмітрыя Гензеля (па-расейску), ці пачытайце кароткія ўводзіны ў машынны пераклад тут.

У статыстычныя мадэлі могуць заўсёды пралезьці "дзіўныя" памылкі, кшталту блытаніны аднаго чалавека зь іншым (як у нядаўнім выпадку зь Януковічам). Вялізны памер мадэлі, плюс тое, што ў камандзе Translate няма людзей, якія размаўляюць на ўсіх мовах (у прыватнасьці, няма беларусаў), не дазваляе праверыць яе ўсю - таму памылкі такога кшталту будуць. Калі вы заўважыце, што зь беларускай ці на беларускую якое-небудзь прозьвішча, ці назву, ці краіну перакладаюць абсалютна іншым імем ці назвай - напішыце мне (камэнтам, на пошту ці ў твітэр), і я паведамлю камандзе для выпраўленьня.

А пакуль - перакладайце тэксты з моў, якія вы ня ведаеце. Цікава, што ж там пішуць іранскія блогеры..

Фолаўце мяне ў твітэры - @mahaniok_be, я зьмяшчаю ўсе навіны і спасылкі там.

Заводзьце профіль!

2009-08-18T19:25:00.002+02:00

Калі вы зьмяняеце карту Беларусі ў Картографе, то вашыя праўкі падпісваюцца імем з вашага Google-профілю, і імя працуе як спасылка на ваш профіль. Пустыя профілі ўсе падобныя адзін да аднаго, і цяжка насамрэч адасобіць аднаго такога карыстальніка ад іншага. Калі вы націсьніце "Мой профіль" у верхнім мэню Картографа - вы пабачыце, як вы выглядаце для іншых.

Стварыць профіль проста; перайдзіце на http://www.google.com/profiles/ і націсьніце "View your profile". Там вы зможаце дадаць нікнэйм ці імя, аватар ці фотку, інфармацыю пра сябе і спасылкі на вашы рэсурсы і блогі.

Дэталі і прычыны закліку - ў афіцыйным англамоўным посьце.

Дарогі ў Картографе

2009-08-18T15:24:00.011+02:00

Гэты пост прысьвечаны дарогам і вуліцам у Google Картографе, і ўсім праблемам, якія зь імі зьвязаныя. Ён будзе абнаўляцца, калі будуць новыя тэмы, якія варта аглядзець.

Па-першае, рэкамэндую прачытаць ангельскамоўную старонку дапамогі пра дарогі.

Мадыфікацыя існуючых дарог

Праўка дарог магчымая па сэкцыях (сэкцыя - прамежак паміж перакрыжаваньнямі), ці "цалкам" (выбраць можна пры рэдагаваньні). Напрыклад, пры зьмене назвы ці статусу вуліцы, варта гэта рабіць для ўсёй вуліцы разам.

Нажаль, даволі часта "дарога цалкам" - гэта альбо толькі адна сэкцыя, альбо некалькі, але зусім ня ўся дарога. Нажаль, у такім выпадку, немагчыма "злучыць" асобныя існуючыя сэкцыі ў адну дарогу (ёсьць спадзеў, што гэта будзе магчыма пазьней; галасуйце за feature request зорачкай). Для вырашэньня гэтай праблемы ёсьць два варыянты:

Мадыфікаваць усе сэкцыі асобна, даючы ім аднолькавыя назвы і ўласьцівасьці; софт дастаткова разумны, каб зразумець, што паказваць аднолькавую назву варта адзін раз на некалькі сэкцый.
Мадыфікаваць адну сэкцыю, выдаліць астатнія, і заміж выдаленых пракласьці новую дарогу ад мадыфікаванай сэкцыі - абіраючы "Працягнуць дарогу" ("Extend Road"). У гэтым выпадку, усе новыя сэкцыі будуць лічыцца адной дарогай.

Назвы дарог

У Беларусі ёсьць два тыпа дарог: гарадзкія вуліцы і міжгароднія (пазагароднія) дарогі.

Дарогі па-за горадам варта называць па іх кодах (такіх, як Р120, М1, Е30); варта дадаваць код і з кірылічнай літарай (як "беларускую" назву) і з лацінскай (як "англійскую"); у тыпе назвы трэба ставіць "Нумар аўтамагістралі" ці "Пераважна".

Правілы назову вуліц у гарадах:

Асноўныя мовы назваў - беларуская, расейская, ангельская. Парадак істотны: спачатку павінная ісьці назва на беларускай, потым - на расейскай, і потым - на ангельскай.
Асноўныя назвы на трох мовах павінны мець тып "Пераважна" - менавіта гэтыя назвы будуць паказаныя на мапе. Назвы на іншых мовах, іншымі правапісамі, альбо састарэлыя назвы павінныя быць пазначаныя як "Альтэрнатыўна" альбо "Размоўна".
Назва па-беларуску і па-расейску можа пачынацца скарачэньнем з малой літары, як "вул." ("ул."), "прасп." ("просп."), "бул.", і г.д., альбо поўным тэкстам ("вуліца" і г.д.). Поўная назва "тыпу" па-расейску зараз ужо скарачаецца на мапе аўтаматычна; скарачэньне беларускіх "тыпаў" у распрацоўцы.
"Пераважная" назва на ангельскай павінна быць выкананая па афіцыйным стандарце трансьлітэрацыі зь беларускамоўнай назвы. Астатнія варыянты - "альтэрнатыўныя". Так, для вул. Маскоўскай, "Пераважная" ангельская назва - "vul. Maskoŭskaja"; "альтэрнатыўнай" можа быць, напрыклад, "Moskovskaya street". Для ўводу спэцсымбаляў рэкамэндую раскладку ад Зэдліка, альбо гэты скрыпт ад Televizar'а.
Імя чалавека, па якім названая вуліца, павінна заўсёды згадвацца і скарачацца ў "пераважнай" назьве; гэтак, "вул. В. Дуніна-Марцінкевіча", а не "вул. Дуніна-Марцінкевіча" ці "вуліца Вінцэнта Дуніна-Марцінкевіча". Поўнае імя можа быць указанае ў альтэрнатыўнай назьве.

Важнасць дарог

Пры стварэньні дарогі неабходна ўказаць яе важнасьць.

Першасная аўтамагістраль (Primary Highway) - дарога найбольшай важнасьці, як Берасьце-Масква ці С. Пецярбург - Адэса. Звычайна такія магістралі маюць код Е ці М. Выкарыстоўваецца толькі па-за горадам.
Другасная аўтадарога (Secondary Road) - міжгародняя дарога сярэдняй важнасьці, напрыклад - дарога Ворша-Горкі; шаша з кодам М ці Р. Выкарыстоўваецца толькі па-за горадам.
Асноўная гарадская магістраль (Major Arterial) - гарадская дарога, па якой рухаецца асноўны гарадзкі трафік; такіх вуліц у вялікім горадзе можа быць да 10, у малым - 1-2; у Менску гэта, напрыклад, Партызанскі праспэкт, другое кальцо, вуліца Прытыцкага.
Малая гарадская магістраль (Minor Arterial) - гарадская дарога, якая выходзіць з асноўнай гарадской магістралі, і дастаўляе трафік да мікрараёнаў; у Менску гэта, напрыклад, вуліца Ангарская, праспэкт Ракасоўскага, вуліца Кабушкіна.
Мясцовая дарога (Local Road) - вуліца ці дарога, якая абслугоўвае некалькі дзясяткаў дамоў; як вуліца Чырвоназорная ў Менску, напрыклад. Можа выкарыстоўвацца ў горадзе і па-за горадам.
Тупік/дваравы праезд (Terminal) - аўтамабільная дарога бяз назвы, адрасу ці нумару.
Дарога не для аўтамабіляў (Non-Traffic) - як зразумела, пешаходная ці роварная дарожка.
Платная аўтамагістраль (Controlled Access) і аўтамагістраль зь нешматлікімі перакрыжаваньнямі (Limited Access) - занадта неакрэсьленыя паняткі ў нашай краіне, таму, я лічу, могуць не ўжывацца.

Калі вы лічыце, што нейкія з гэтых правілаў варта зьмяніць ці палепшыць - велкам у камэнты.

update: Гэтыя правілы дапрацоўваюцца і абмяркоўваюцца ў групе беларускіх картографаў. Далучайцеся. І, акрамя таго, раю прачытаць мой пост пра мадэраваньне.

Парады пачынаючым картографам

2009-08-18T00:40:00.006+02:00

Як я ўжо казаў, зьявілася магчымасьць нарэшце даць імёны вуліцам у Менску, пазбавіцца ад няшчаснага "Будзілова", выдаліць старыя неіснуючыя завулкі, пазначыць дом-музей Шагала і вашу дачу, дарогу E95 і цырульню ў суседнім двары.

Пакуль я правяраў якасьць "прафэсійнага" перакладу і правільнасьць працы сэрвісу ў апошнія тыдні, я пасьпеў (разам з калегамі-беларусамі Ільлём і Арцёмам) паправіць шмат чаго, што там ужо было, і дадаць новага. І вось некалькі парадаў для тых, хто толькі пачынае:

Пачытайце дапамогу, інструкцыю для пачатку і FAQ (на ангельскай).
Лепей хоць-якія зьвесткі, чым ніякіх; таму, калі бачыце, што тут павінна быць дарога, але ня ведаеце назвы - праводзьце яе; калі ведаеце, што тут горад, але ня ведаеце дакладна ягоных межаў - малюйце прыблізна.
Пры дадаваньні назвы - важны парадак і прыярытэт; назвы з прыярытэтам "Пераважна" ("Preferred") будуць паказаныя на мапе, у парадку зьверху ўніз; таму пажадана самай верхняй назвай разьмяшчаць беларускую (афіцыйным, наркамаўскім правапісам).
Пры дадаваньні назваў па-ангельску, пераважнай павінная быць трансьлітэрацыя па афіцыйных правілах трансьлітэрацыі геаграфічных назваў.
Астатнія варыянты назваў (тарашкевіцай, ці іншыя трансьлітэрацыі) зьмяшчайце як "альтэрнатыўныя" (obscure).

У выніку - магчымыя якасныя і сучасныя мапы Беларусі, з маленькімі гарадамі, вёсачкамі і азёрамі.

Калі ёсьць пытаньні - калі ласка, задавайце ў камэнтах мне, ці ў афіцыйнай гугл-групе (там - толькі па-ангельску), ці (навінка!) у неафіцыйнай групе беларускіх картографаў.

update: глядзіце асобныя пасты: парады для дадаваньня дарог, і ўводзіны ў мадэраваньне.

Google Map Maker для Беларусі - Google Картограф

2009-08-17T20:24:00.012+02:00

Толькі што быў афіцыйна запушчаны Google Map Maker для Беларусі (ён жа - Google Картограф).

Google Картограф - гэта сэрвіс, дзякуючы якому кожны можа паправіць і палепшыць якасць мапаў на Google Maps - і ў шматлікіх краінах гэта ўжо выдатна атрымалася. Прыклады - у гэтым відэа:

У Картографе ўжо ёсьць нямала інфармацыі - дарогі, гарады, вуліцы, дамы - але зараз усе памылковыя ці састарэлыя зьвесткі можна выдаліць, а новыя - дадаць (напрыклад, для гарадоў кшталту Віцебску, дзе вуліцы яшчэ не разьмечаныя). Таксама варта дадаць назвы вуліц. І ў хуткім часе апдэйты будуць бачныя на асноўным сайце Google Maps.

Дарэчы, немалаважны момант: Картограф стаў першым прадуктам Google, які быў поўнасьцю перакладзены прафэсійна на беларускую мову! Вы можаце выбраць беларускую мову ў Settings -> Display Language. І калі вы пабачыце памылкі ў гэтым перакладзе - калі ласка, вы можаце выправіць іх у "Google in your Language". Расейская мова таксама даступная для выкарыстаньня і выпраўленьня.

Зь сёньняшняга дня я пачынаю зьмяшчаць парады па таму, як варта дадаваць інфу ў Картограф, і справаздачы па нетрывіяльных і спэцыфічных асаблівасьцях. Першы пост - парады для пачатку і назвы аб'ектаў. Другі - асаблівасьці дадаваньня дарог і вуліц. Трэці - уводзіны ў мадэраваньне і сьпіс самых актыўных картографаў. Паспрабуйце і самі :). А калі будуць якія пытаньні - запытайце іх у неафіцыйнай групе беларускіх картографаў.

ps: Сёньня, насамрэч, ня толькі Беларусь зьявілася ў Картографе, але і іншыя краіны - такія, як Малдова, Румынія, Сэрбія (і ейныя балканскія суседзі). Поўны сьпіс у афіцыйным посьце на блогу Google Lat Long.

Blogger на беларускай? Магчыма!

2009-07-09T01:47:00.009+02:00

Як вы ведаеце, пошукам Google можна карыстацца на беларускай мове. Большая частка перакладу зробленая валянтэрамі (у тым ліку - Уладзімерам Каткоўскім). І вы можаце быць адным з такіх валянтэраў - абмежаваньняў няма.

І вось, некалькі дзён таму для валянтэрскага перакладу на беларускую стаў даступны інтэрфэйс Blogger. Blogger - гэта простая і зручная плятформа для вядзеньня блогаў, якая не патрабуе заводзіць свой хостынг; на ёй, у тым ліку, зроблены і гэты блог. Пасьля таго, як пераклад будзе скончаны, беларуская мова можа быць даступная і ў адмінскім інтэрфэйсе, і ў афармленьні самога блога.

Жадаеце дапамагчы? Гэта лёгка; ёсьць толькі два патрабаваньні - веданьне ангельскай мовы і наяўнасьць лягіну Google. Заходзьце на http://google.com/transconsole, на старонцы Get started with Google in Your Language (калі вы яшчэ не зарэгістраваныя) абярыце мову Belarusian і націсьніце Continue. Пасьля гэтага вы пабачыце сьпіс праектаў, адкрытых для перакладу:

Націсьніце на Blogger, і потым - Translate new messages.

Запішыце пераклад ангельскай фразы. Заўважце, што ў пераклад трэба ўключыць усе тэгі афармленьня HTML, і ўсе спэцыяльныя зялёныя "запаўнялкі" (на іх месцы ў сэрвісе будзе ўключаны іншы тэкст); варта прачытаць інструкцыю па стылю перакладу. Потым Submit, праверце, што ўсё правільна, Continue, і гэтак далей.

Праверыць правільнасьць перакладаў іншых, і паправіць іх, можна на старонцы Edit existing translations.

Я ў кантакце з камандай распрацоўшчыкаў Blogger, і мне абяцалі, што як толькі пераклад стане дастаткова поўным (80-90%), яны змогуць яго ўключыць.

Дарэчы, калі мы ўжо тут: пераклад галоўнага пошуку зараз усяго толькі на 89%; іншыя яшчэ меней. Іх таксама варта актуалізаваць. Нажаль, шматлікія прадукты недаступныя для перакладу; такое рашэньне прымаюць продакт-мэнэджэры гэтых сэрвісаў з-за розных прычынаў. Я раблю ўсё, што магу, каб яшчэ што-небудзь зрабіць даступным для валянтэрскага перакладу, але ня ўсё лёгка :(.

Калі ёсьць пытаньні - калі ласка, пішыце ў камэнты.

Мінсктранс і новыя тэхналёгіі

2009-06-21T19:08:00.009+02:00

Зусім нечакана і да беларускіх дзяржаўных арганізацый дайшлі новыя тэхналёгіі. Мінсктранс зрабіў інфармацыйны сайт маршрутаў грамадзкага транспарту ў Менску. Дзьве галоўныя фічы гэтага сайту - мапа Менску з усімі прыпынкамі і пошук аптымальнага маршруту.

Запуск сайту прайшоў неяк зусім ціха - ніякай піяр-кампаніі, прэса маўчыць, і нават з галоўнай старонкі minsktrans.by няма спасылкі нідзе. Таму можна палічыць, што гэта альфа-вэрсія :).

Каб пабачыць мапу, трэба націснуць "Поиск карты с остановками". Адкроецца мапа праз Google Maps API, у якой вэктарная мапа нейкім хітрым хакам замененая на мапу ад OpenStreetMap. Пры гэтым спасылкі на сайт OpenStreetMap і іхныя ўмовы выкарыстаньня няма.

На мапе абазначаныя прыпынкі, па кліку на якія можна паглядзець якія маршруты там праходзяць, праклікнуць на зьвесткі саміх маршрутаў (пры гэтым мапа зьнікае), ці скарыстаць зялёны і чырвоны пін для пошука аптымальнага маршруту. Нажаль, правая кнопка наўпрост адключана, у некаторых выпадках і клік левай кнопкай па прыпынку не працуе. Наагул UI ня вельмі інтуітыўны і зручны. Цікава, што абазначана шмат прыпынкаў і за межамі Менску, хоць інфармацыі па маршрутах на іх няма. Ёсьць і такі прыпынак у вёсцы Сокал:

Дарэчы, галоўных зьвестак - уласна маршрутаў - відавочна не хапае. Адразу бачна, што ёсьць толькі аўтобусы і тралейбусы - няма мэтро і трамваяў; і калі паглядзець сьпіс наяўных маршрутаў, то там няма добрай паловы аўтобусаў (глядзіце поўны сьпіс на іншай старонцы) і тралейбусаў (4, 6, 44 і г.д.; поўнага сьпісу на сайце няма).

Вядома, што ў такіх умовах "Пошук аптымальнага маршруту", выдатная фіча па сваёй задумцы, ня можа сапраўды добра працаваць - і на шматлікіх запытах проста ня можа знайсьці адказу. А калі знаходзіць, то фармулюе яго так дзіўна, што пакуль разьбярэшся..

Тут мне прапанавалі дзьве опцыі ехаць на адным і тым жа 59-м аўтобусе, а ў правай панэлі (за якой "пошук" хавае мапу - хоць, відавочна, лепей было б, калі б ён маляваў маршрут на ёй) - расклад 3-га тралейбуса.

Гэты пошук выкарыстоўвае "тайны" пахвілінны расклад руху транспарту, які не вывешваецца на прыпынках, і не зразумела, ці можна яму давяраць, асабліва ва ўмовах менскіх дарог у часы пік.

Яшчэ адзін момант, на які шмат хто зьвярнуў ўвагу, гэта мовы сэрвісу. Цікава, што ў правым верхнім кутку можна пераключыць мову паміж расейскай, ангельскай, польскай, літоўскай, латышскай і эстонскай. Пры пераключэньні мяняюцца надпісы ў інтэрфэйсе, але ня ўсе (напрыклад, пры выбары латышскай - "Show map with all stops"). У любым выпадку на расейскай застаюцца назвы прыпынкаў, элементы інтэрфэйсу на мапе, і назвы вуліц. Выбар моў сапраўды дзіўны - як можна было "забыцца" на беларускую? І навошта столькі -наколькі часта аўтары чакаюць, што маршрут у Менску будзе шукаць, напрыклад, эстонец, які ня ведае ні расейскай, ні ангельскай? Ужо ўкраінскую можна было дабавіць, калі бяруць колькасьцю.

Нажаль, выкарыстоўваць сэрвіс minsktrans.by/city для плянаваньня паездак па Менску сапраўды яшчэ зарана - занадта слабае напаўненьне. Але ж выдатна, што прадпрыемства Мінсктранс здолела паказаць сябе не такім ужо застылым у каменным веку мамантам, і можна зь цікавасьцю чакаць таго, што сэрвіс давядуць да хоць якога "бэта"-статусу і запусьцяць. Ну і да таго ж, можа яны неяк паўплываюць на іншых "мамантаў" беларускага чынавенства, і іншая інфармацыя, схаваная ў глыбінях калідораў, пабачыць сьвет.

Цікава, што існуючыя ўжо сэрвісы онляйн-мапаў Менску gorodalive.by і map.by яшчэ не даюць магчымасьці пошуку маршруту грамадзкім транспартам (але ў gorodalive.by прыпынкі ўжо абазначаныя), і Мінсктранс ня стаў супрацоўнічаць зь імі, а заміж гэтага ўзяў вольна даступныя зьвесткі.

Апдэйт: Пры ўсёй "прагрэсіўнасьці", сайт Мінсктранса яшчэ лёгка становіцца ахвярай зламысьнікаў; напрыклад, minsktrans.by/city/robots.txt рэдырэкціць на malware-сайт dmr.tw (не заходзьце на гэтыя адрасы з Internet Explorer!).

Вэрона

2009-06-21T00:28:00.003+02:00

Вэрона, у якую я патрапіў 2 траўня, запомнілася агромністай колькасьцю тапалінага пуху

выдатна захаваным амфітэатрам

ну і яшчэ царквой далёка ад цэнтра.

Ну, праўда, там яшчэ была ўся рамантыка, і дом Джульеты, і дом Рамэо, і шалёны італійскі таксовец. Але фотак не захавалася.

Уладзімер Каткоўскі rydel23 - сьветлая памяць!

2009-05-25T01:25:00.016+02:00

This post in English / Па-ангельску

Два гады таму з жыцьця пайшоў Уладзімер Каткоўскі, ён жа rydel23.

Уладзімер Каткоўскі - адзін зь першапраходцаў беларускага і беларускамоўнага інтэрнэту. У ягонага ЖЖ, , да таго, як ён перанёс блог на сайт br23.net у сярэдзіне 2005 г., было каля 600 чытачоў; напэўна, ён быў самым папулярным беларускамоўным блогерам. Дагэтуль ягоны ЖЖ трымаюць у фрэндах амаль 500 чалавек.

УЛАДЗІМІР КАТКОЎСКІ

Каткоўскі — рупны web-мастак,
Умее зрушана, нязмушана
Сайт па-крывіцку ўбачыць так,
Што сайт
Рашуча зьбеларушвае
Ўсіх праз дапытны інтэрнэт,
Каму баліць крывіцкі сьвет.

© Рыгор Барадулін

12 жніўня 2004 года ён стварыў Беларускую вікіпэдыю на дамене be.wikipedia.org (які ганебна быў захоплены ў пачатку 2007 года, пакуль Уладзімер ляжаў у коме). Зараз у Вікіпэдыі - амаль 20 тысячаў артыкулаў.

Калі Google адной зь першых інтэрнэт-кампаній адкрыў магчымасьць перакладу інтэрфэйсу для валанцёраў, Уладзімер прыклаў нямала намаганьняў, каб перакласьці інтэрфэйс - і менавіта дзякуючы яму ўжо шмат гадоў можна карыстацца гуглам па-беларуску.

Ён стварыў сайт pravapis.org, які на доўгія годы стаў цэнтральным рэсурсам для ўсяго, зьвязанага зь беларускімі правапісамі - ад наркамаўкі і тарашкевіцы да лацінкі. Там заўсёды можна было знайсьці зводы правілаў, "лацінізатар", навуковыя тэксты пра мову. Нажаль, зараз сайт не адказвае. Адна зь першых вэрсіяў сайту даступная на geocities - але гэта ненадоўга, бо хутка Geocities зачыняюцца. Іншае ягонае стварэньне, якое перастала існаваць - сайт Мартыралёг Беларусі, які зьбіраў інфармацыю пра рэпрэсаваных у савецкія часы.

Уладзімер патрапіў у аварыю 15 чэрвеня 2006 года. Тады інтэрнэт-Беларусь згубіла самы моцны рухавік. Выдатна, што справа Ўладзімера працягваецца - тая ж Вікіпэдыя папаўняецца зьвесткамі, беларускія інтэрфэйсы сэрвісаў і праграмаў пашыраюцца, армія валянтэраў забясьпечвае, што ўсе новыя фічы пашукавіка Google перакладаюцца ў час. Я з свайго боку нешта раблю, каб новыя фічы траплялі і да беларускамоўнага інтэрфэйсу, і каб ён пашыраўся на новыя прадукты; нажаль, перавесьці пераклад з валянтэрскіх рэек на прафэсійныя немагчыма з-за малай запатрабаванасьці беларускай мовы беларускімі інтэрнэт-карыстальнікамі.

Уладзя цікавіўся ня толькі ўсім беларускім; на ягоным добравядомым юзэрпіку надпіс па-альбанску. Ягоная жонка - Ёнада - альбанка; і яны абодва выдатна ведалі і альбанскую і беларускую.

Добрыя артыкулы пра Ўладзімера былі на Свабодзе, дзе ён працаваў, і на Нашай Ніве, і цёплы пост расейскаю ад заснавальніка tut.by.

Я сам крыху ведаў Уладзю. Насамрэч, менавіта ён запрасіў мяне супрацоўнічаць з мэдыя-арганізацыяй TOL, дзякуючы якой я паўдзельнічаў у цікавых праектах, (зусім крышачку) навучыўся журналістыцы, пабачыў Прагу, Алматы і Вільню, пазнаёміўся зь дзясяткамі выдатных людзей.. празь якіх я патрапіў на баркэмпы, якія адкрылі мне новы сьвет. І ў самым выніку - я магу падзякаваць Уладзімеру за маё цяперашняе шчасьце. Вялізны дзякуй.

Спачатку мы сутыкаліся віртуальна. Мы разам працавалі над беларускай Вікіпэдыяй, чыталі блогі адзін аднаго. Але як дайшло да абмеркаваньня супрацоўніцтва, мы размаўлялі па тэлефоне. Калі я ехаў у Прагу на сустрэчу TOL, я плянаваў нарэшце "разьвіртуаліцца" з Уладзем.. але літаральна за некалькі дзён да майго прыезду і адбылося тое фатальнае здарэньне. Тады яшчэ я быў упэўнены, што разьвіртуаленьне проста адкладзенае на некаторы тэрмін..

Вялікая пашана і падзяка сваякам Уладзімера. Дзякуючы ім, ЖЖ і сайт Уладзімера яшчэ адкрытыя і даступныя. Дзякуючы ім, Уладзімер атрымаў выдатны помнік; гэта адзіны помнік, які я ведаю, на якім бы быў пазначаны інтэрнэт-юзэрнэйм. Яны сёньня запрасілі падзяліцца ўспамінамі; у мінулым годзе, яны ўручалі інтэрнэт-прыз імя Ўладзімера Каткоўскага.

Сьветлая памяць.

І запрашаю вас прыняць удзел у маленечкай жалобнай акцыі па зьмене юзэрпіку ў ЖЖ і сацыяльных сетках. Падрабязнасьці - у Сяргея Балахонава.

Фотаздымкі узятыя зь Вікіпэдыі: адсюль і адсюль.

Лошыцкая сядзіба, FTN-сеткі і early adoption

2009-04-17T23:57:00.005+02:00

Сёньня зьявіліся фоткі фактычнага зьнішчэньня Лошыцкай сядзібы. З гэтай нагоды я зноў узгадаў адзіны лошыцкі фэст, які мне давялося наведаць - у 2006 годзе. На фотках выдатна бачная сядзіба,

ад якой зараз засталася толькі левая частка, якой амаль на фота вышэй ня бачна:

(Цяперашняе фота - Глеба Лабадзенкі)

А вось гэта - флігель, які таксама абяцаюць зьнесьці, але ці зьнесьлі ўжо - ня ведаю.

Астатнія фоткі з таго фэсту ў маім альбоме, але...

Ведаеце вы, як качаецца гэтая драўляная вежа флігеля ў вецер? А я ведаю. Калісьці даўно, годзе ў 1999 ці 2000, трапілі мы туды у час адной зь сісопак FTN-сеткі ProgNet. Сісопкі - гэта сустрэчы сісопаў (удзельнікаў), а FTN-сеткі - гэта камунікацыйныя сеткі, пабудаваныя па тэхналёгіях Фіданэту (пра Фіданэт я пісаў пару пастоў таму). І быў гэта час, у які яшчэ пра Лошыцкі парк амаль ніхто ня чуў, і там амаль не было наведнікаў, ніхто не клапоціўся пра стан будынкаў, і ніхто не праводзіў там ніякіх фэстаў і імпрэзаў. І вось тая вежа зь хісткай лесьвіцай наверх, а таксама гарышча каля ракі так запомніліся надоўга рамантычнасьцю, якая недасягальная ў больш "вядомых" месцах.. І калі празь некалькі гадоў некаторыя зь фідошных сісопак сталі праходзіць у тым жа парку, гэта было ўжо зусім ня тое - таму што парк дзесьце пасьля 2004-2005 стаў занадта папулярны.

ProgNet, маленечкая сетка, у якой я тады меў нейкую кіраўнічую пасаду, хутка ня вытрымала канкурэнцыі і зьнікла. Пасьля таго я быў у наўпрост канкуруючай праграмэрскай сетцы IntNet, сетках агульнай тэматыкі DarkNet, ECN, SINet, Sanitarium, ExplorerNet, SkyNet... Паўсюль былі вельмі цікавыя, розныя людзі, якія сапраўды былі early adopters, фанатамі - бо інакш, бяз долі фанатызму, у FTN (Fidonet Technology Networks) было ня трапіць. А потым рух пачаў крыху выміраць і людзі сталі зьнікаць. Прычым спачатку з маленечкіх сетак - фідо неяк існуе дагэтуль. І вось цікава, куды? Падавалася б, фанаты камунікацыі і новых сродкаў.. але вось не. Неяк ня бачна іх ні на фэйсбуках ні на твітэры, напрыклад. Адзінкі завялі ЖЖ. Большасьць - максімум аська і пошта.

І як людзей знайсьці? Пошук у Google па назвах сетак не прыводзіць нікуды; у сацыяльных сетках ёсьць фічы лёгкага пошуку тых, хто вучыўся з табой у адным клясе, але не па сетках. Імёны таксама забываюцца..

А так цікава было б зноў. З тымі самымі людзьмі, якія тады толькі пачыналі свой шлях у праграмаваньні. На вежу флігеля. Калі яна яшчэ існуе..

1 год у турме за тэхналёгію

2009-04-17T11:48:00.004+02:00

Толькі што было абвешчана, што ўсе чатыры абвінавачаныя па справе торрэнт-трэкера The Pirate Bay былі прызнаныя вінаватымі і атрымалі па году турмы і па $900 000 штрафу.

Запомніце гэтыя імёны: Peter Sunde, Fredrik Neij, Gottfrid Svartholm, Carl Lundström. Людзі, якія пацярпелі за тое, што разьвівалі тэхналёгіі, і не баяліся.

Мы можам толькі спадзявацца, што вышэйшы суд будзе разумнейшым, і па апэляцыі іх апраўдаюць.

У pazzive ёсьць выдатныя справаздачы з суда - калі вам цікавыя падрабязнасьці, за што ж яны пацярпелі. Справаздача з першага тыдня і з другога (па-расейску).

Калі коратка, то яны былі абвінавачаныя за "дапамогу ў нелегальным распаўсюджваньні абароненага правамі кантэнту", проста таму, што яны арганізавалі сэрвэр ("трэкер"), на якім людзі могуць захоўваць і шукаць .torrent-файлы. Дзякуючы гэтым torrent-ам, людзі па ўсім сьвеце могуць абменівацца файламі вялікага памеру. Іх сэрвэр ніколі непасрэдна не захоўваў ніякага абароненага правамі кантэнту. Сэрвэр, дарэчы, працягвае працаваць - яго закрыцьцё не было часткай гэтага працэсу.

Нажаль, такі вынік суда адкідвае нас зноўку ў 20-е стагодзьдзе. А чатырох - за краты.

Водгукі Фіданэту

2009-03-18T23:50:00.006+01:00

Фіданэт (Fidonet), ці проста Фідо - сетка кампутарных энтузіястаў, якая ўзьнікла ў тыя часы, калі Інтэрнэт быў даступны толькі ўнівэрсытэтам і амэрыканскай арміі.

Калі ў ЗША Брын і Пэйдж ужо вырашалі, як шукаць па агромністым зьвесткам Інтэрнэта, у Беларусі пра Інтэрнэт чулі толькі некаторыя. І Фідо (і фідо-падобныя сеткі) было асноўным сродкам "онляйн"-камунікацыі. На хуткасьці ў 2 кб/c.

Фідо было бясплатнай, але "гікавай" сеткай (для падключэньня трэба было некалькі гадзінаў разьбірацца ў сафце), і з трэскам прайграла жудасна дарагому, але даступнаму масам сусьветнаму павуціньню.

Мая нода, 2:450/200, зыйшла ў афляйн дзесьці ў 2006 годзе. З тых часоў я і ня бачыў GoldEd'а - самага вядомага UI фідо.

Але сетка жыве - энтузіязм нешматлікіх чальцоў не губляецца. І вось сёньня мой былы поінт (чалавек, якога я падключыў да сеткі) скінуў лінк на трэд на хабры. Растоўскія фідошнікі запусьцілі "вакно ў Фідо". Зараз ня трэба шмат гадзінаў на наладку - 5 сэкунд, і вы ўжо там. Для гэтага ў камандным радку (Run->Start, ці хоткей Win+R) увядзіце telnet bbs.rndfido.net. Абярыце "3" у якасьці кадыроўкі - і вы ў эхаканфэрэнцыі. Кіраваньне простае - стрэлачкі для перамяшчэньня, Insert для напісаньня новага ліста, Esc - для выхада да сьпісу эхаканфэрэнцый.

Самыя жывыя сярод прадстаўленых на гэтым сэрвісе - xsu.useless.faq, ru.cars.chainik, mo.echo, ru.linux, ru.os.cmp, xsu.cellular, su.philosophy, ctpahhoe.mecto. Нажаль, беларускіх эхаў зусім няма.

Калі вы не былі ў Фідо, а цікава даведацца болей - то шлях, напрыклад, у суполку ЖЖ fidonet. Ці FAQ FIDONET.HISTORY.

Настальгія. Усё ж такі ўплыў немаленькі на мяне ў свой час зрабілі сеткі. І сісопкі "на леденце" (на плошчы Перамогі) былі самымі цікавымі півапойкамі таго часу. І мая станцыя называлася "The Tavern". :)

Цікава, калі вы ў першы раз чаціліся з кем-небудзь далёка? Я, як памятаю, у 1996.

ps: толькі што высьветліў, што Petr Didenko, @pdidenko, зь якім я піў піва пару тыдняў таму, гэта той самы легендарны хаб 2:5020/52, празь які ўся СНД атрымлівала пошту.

Google Chrome 2.0 beta

2009-03-17T23:45:00.005+01:00

Сёньня выйшла першая бэта-вэрсія Google Chrome 2.0.
Цікава, праўда, што афіцыйна завецца проста "чарговая бэта-вэрсія Google Chrome", бяз вэрсіі. Але ўнутры - гэта ўсё ж такі 2.0.

Асноўныя новыя фічы, якіх шмат каму з вас не хапала ў першай вэрсіі:
- Аўтаскрол сярэдняй кнопкай мышы;
- Аўтазапаўненьне форм;
- Поўнастаронкавае павелічэньне (fullpage zoom).

Калі вам не хапала гэтых фічаў для таго, каб пачаць карыстацца Хромам - спампаваць Хром бэта можна тут.

Астатнія істотныя зьмены:
- Новы Webkit, што дае новыя магчымасьці па адлюстраваньні сайтаў і менш праблем сумяшчальнасьці;
- Новы V8, які робіць Хром хутчэй на 25-35% у параўнаньні з папярэдняй вэрсіяй;
- Новыя вэрсіі фічаў для вэб-дызайнэраў - напрыклад, зараз можна мяняць значэньні стыляў CSS проста на жывых сайтах;
- Паляпшэньне хуткасьці працы з флэшам і агульнай стабільнасьці;
- Новыя мышыныя "жэсты" для перамяшчэньня і зьмены памераў вокнаў.

Паведамленьне пра новую бэту на ангельскай, з графікамі і відэа, у новым Google Chrome Blog.

Ах да, вы ня ведаеце, чаму варта карыстацца Хромам? Тут для мяне асабіста ўсё проста - хуткасьць. Калі па Ctrl+N вакенца адкрываецца за долі сэкунды, заміж 5 сэкундаў; калі ад набора пашуковага слова да пераходу на патрэбную мне старонку - пара клявішаў і паўтары сэкунды, а ня дзесяць сэкундаў і карыстаньне мышкай - прадукцыйнасьць працы павялічваецца істотна. :)

Вам чагосьці не хапае, ці нешта працуе зусім няправільна ў Хроме? Калі ласка, пакідайце камэнты. Калі вам не хапае пашырэньняў, як у Firefox, то чакаць засталося ня так доўга; сёньня нават першы how-to па напісаньні пашырэньняў зьявіўся.

Беларусь і інавацыі

2009-03-07T14:10:00.004+01:00

Налоговые органы Беларуси с 1 апреля будут готовы принимать электронные декларации. Об этом сообщил сегодня во время online конференции на сайте БЕЛТА первый заместитель министра по налогам и сборам Беларуси Владимир Полуян.

БелТА

Да Google я працаваў у фірме Авест. І адным з апошніх праектаў было якраз стварэньне firmware для крыптаграфічнага ключа AvToken. Таго самага, якім і будуць падпісваць дэклярацыі добрапрыстойныя грамадзяне і арганізацыі.

Усё ж такі ў працы з хардам ёсьць свой асаблівы шарм.. пабачыць сваё стварэньне ў кагосьці на ключах прыемна.