Hydrotheek : Watersysteem

Het Nieuwe Peil : resultaten fase 2 van het Deltaprogramma IJsselmeergebied

2012-05-21T09:57:26Z

Rapport over de resultaten van fase 2 van het Deltaprogramma IJsselmeergebied (DPIJ). Het DPIJ heeft de fase van de mogelijke strategieën op weg naar de Deltabeslissingen afgerond. In Het Nieuwe Peil legt het DPIJ verantwoording af over deze periode en kijkt het vooruit naar de volgende fase en het eindresultaat. Het Nieuwe Peil bevat niet alleen een verantwoording, de resultaten en een vooruitblik. Omdat iedereen zijn eigen beleving heeft bij het IJsselmeergebied, zijn ook persoonlijke verhalen, columns en foto’s opgenomen die het gebied kleur geven.

First report of (homo)anatoxin-a and dog neurotoxicosis after ingestion of benthic cyanobacteria in The Netherlands

2012-05-14T12:46:25Z

In April and May 2011, three dogs died and one dog became ill after swimming in Lake IJmeer (The Netherlands). At the time, the lake was infested with the benthic cyanobacterial species Phormidium. A Eurasian Coot (Fulica atra) and a Black-headed Gull (Chroicocephalus ridibundus) also died near Lake IJmeer in the same period. One of the dogs and both birds were subjected to a pathological investigation. Furthermore, the Phormidium mat; algal samples from the dikes; contents of the animals’ digestive systems and organ tissues were analysed for the following cyanobacterial toxins: (homo)anatoxin-a; (7-deoxy-)cylindrospermopsin; saxitoxins; and gonyautoxins by LC-MS/MS. Samples were also analysed for the nontoxic (homo)anatoxin-a metabolites dihydro(homo)anatoxin-a and epoxy(homo)anatoxin-a. The dog necropsy results indicated neurotoxicosis and its stomach contained Phormidium filaments. Anatoxin-a was detected in the Phormidium mat (272 μg g−1 dry weight, stdev 65, n = 3) and in the dog’s stomach contents (9.5 μg g−1 dry weight, stdev 2.4, n = 3). Both samples also contained the anatoxin-a metabolite dihydroanatoxin-a, and a trace of homoanatoxin-a was detected in the Phormidium mat. The birds were in bad nutritive condition at the time of necropsy and their stomachs and intestines did not contain any cyanobacterial material. Furthermore, no cyanobacterial toxins were detected in their stomachs, intestines and organs and they both had lesions that are not associated with cyanobacterial intoxication. This is the first report of anatoxin-a and homoanatoxin-a occurrence in The Netherlands, that are likely behind the deaths of three dogs. The birds probably died of other causes. Dutch recreational waters are at this moment only screened for pelagic cyanobacterial species, the current bathing water protocol therefore does not protect humans and animals from negative effects of blooms of benthic cyanobacteria.

Nevengeulen: lessen uit de praktijk

2012-05-11T10:14:23Z

Rijkswaterstaat heeft inmiddels bijna twintig jaar ervaring met de aanleg van nevengeulen. Tijd voor een evaluatie. De vier nevengeulen onder het vergrootglas zijn die van Gameren, Klompenwaard, Bakenhof en Vreugderijkerwaard. We gaan in op keuzes die gemaakt zijn bij de aanleg en de hydromorfologische ontwikkeling. Vervolgens vergelijken we de ecologische resultaten van de nevengeulen onderling en met de hoofdstroom. En we eindigen met adviezen voor een optimale inpassing van nevengeulen in het landschap van de grote rivieren.

Stromend landschap, vloeiweidenstelsels in Nederland : boeken

2012-05-11T08:12:27Z

Land onder water zetten om de grasopbrengst te verhogen? In onze tijd geen goed idee, maar tot de introductie van de kunstmest gepraktiseerd in grote delen van Oost-Nederland. Met veel kennis van zaken en oog voor detail schreven Baaijens en zijn medeauteurs het eerste standaardwerk over vloeiweidenstelsels in Nederland. Wie het boek leest met alleen de huidige waterhuishouding in het achterhoofd, waant zich in een omgekeerde wereld met boeren die klagen over droge voeten en waterschappen die het water opzetten.

Toestand en trends : bijdrage aan de evaluatie meststoffenwet 2012

2012-05-10T15:05:06Z

Volgens de Meststoffenwet is de overheid verplicht elke vijf jaar een onafhankelijke evaluatie van het mestbeleid te laten uitvoeren. In 2007 heeft de laatste evaluatie van de Meststoffenwet plaats gehad. In de evaluatie is gekeken hoe het mestbeleid heeft gewerkt en hoe de komende jaren de milieudoelen gehaald kunnen worden. In 2012 is er een nieuwe evaluatie van de Meststoffenwet voorzien, de Evaluatie Meststoffenwet 2012 (EMW2012). Deze evaluatie bestaat uit verschillende onderdelen, waarvan toestand en trends in oppervlaktewater er één is. Deze studie gaat in op dit onderdeel.

Opzet meetnet : bijdrage aan de evaluatie meststoffenwet 2012

2012-05-10T15:03:14Z

Minder kosten, meer rendement met functiecombinaties [bodembeheer & bodemsanering]

2012-05-10T14:48:26Z

Zonnepanelen op een geluidswal, grondwateronttrekking benutten voor koeling. Het zijn voorbeelden van het combineren van functies, die snel profijtelijk kunnen zijn. Voor de gww-sector liggen er kansen bij 'ecosysteemdiensten'en bouwen met de natuur

Procedure regelt omgang met oude oeverbestortingen : stroomschema als handig hulpmiddel [dossier Waterbouwkunde]

2012-05-10T14:28:51Z

Het materiaal van oude oeverbestortingen is soms opnieuw te gebruiken. Ze moeten dan onder andere wel voldoen aan de samenstellings- en emissie-eisen van het Besluit Bodemkwaliteit. Voor de omgang van risicovolle oeverbestortingen heeft Rijkswaterstaat een procedure ontwikkeld

Oppervlakkige afspoeling op landbouwgronden : maatregelen op bedrijfsniveau

2012-05-10T12:21:30Z

De Kaderrichtlijn Water (KRW) heeft als doel de verbetering van waterkwaliteit. In het kader van het innovatieprogramma KRW is door Alterra het project ‘Inrichtingsmaatregelen tegen oppervlakkige afspoeling’ uitgevoerd. Voor P en in mindere mate voor N vormt oppervlakkige afstroming een belangrijke route naar het oppervlaktewater. Dit project richt zich specifiek op maatregelen op bedrijfsniveau die zijn gericht tegen oppervlakkige afspoeling van nutriënten over maaiveld naar de sloot. Voor het in kaart brengen van de risico’s is een checklist ontwikkeld en een tool om natte plekken te identificeren. Voor veertien bedrijven is de checklist ingevuld, vervolgens zijn zeven bedrijven bezocht. Voor de geconstateerde risico’s is aangegeven welke maatregelen kunnen worden genomen. Meestal is drainage een goede methode om risico’s te beperken. Voor hotspots, zoals veedrenkplaatsen en koepaden, is verplaatsing de beste oplossing.

Watersysteemonderzoek Paterswoldsemeer : toestand, werking, potenties

2012-05-10T08:03:06Z

De ecologische toestand van het Paterswoldsemeer voldoet niet aan de doelstellingen van de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW). Er treedt regelmatig blauwalgbloei op wat onder andere een probleem vormt voor recreanten, met name voor badgasten. Om de oorzaken van de problemen te achterhalen is een systeemanalyse gemaakt van het meer, waarbij de belangrijkste sturende factoren zijn bepaald. Belangrijke factoren die de kwaliteit in het meer bepalen zijn de huidige inrichting, de hoeveelheid en de kwaliteit van het inlaatwater en opwerveling van slib door wind. Naar verwachting zullen de gevolgen van de klimaatverandering de huidige problemen verergeren.

'Misbruik de waterdoelen en maak er iets moois van' : Velt en Vecht en Hardenberg hebben samen de handschoen opgepakt

2012-05-10T06:57:04Z

Waterschap Velt en Vecht en de gemeente Hardenberg werken intensief samen om waterdoelen te combineren met die voor beleving en natuur. Centraal in hun samenwerking staat de Overijsselse Vecht, een rivier die Hardenberg ooit liever kwijt dan rijk was, maar nu weer de bron vormt van veel landschappelijke en toeristische activiteiten.

Water moet niet sturen maar leiden : water en ruimte

2012-05-10T06:54:14Z

Hoe komen waterschappers aan 'de voorkant' van gebiedsprocessen te zitten? "Zorg dat je in dezelfde kroegen komt die ruimtelijke ordeningsmensen van gemeenten en provincies bezoeken", adviseert Patrick Poelmann, dijkgraaf bij Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden.

Stroomuitval: de pompen moeten blijven draaien

2012-05-10T06:53:08Z

In geval van langdurige stroomuitval is het voor beheerders van vitale infrastructuur belangrijk om wat achter de hand te hebben. De pompen moeten blijven draaien en juist in tijden van nood zijn functionerende communicatielijnen essentieel. Zijn de waterschappen voorbereid op stroomuitval?

Werken aan de delta, zoetwatervoorziening : 'benut de kansen die onze delta biedt'

2012-05-10T06:50:18Z

Kijk breed naar het zoetwatervraagstuk en sluit aan bij de discussies over waterveiligheid en -overlast. En kijk wat je op de lange termijn wilt en kunt met Nederland. Die unieke plek aan de delta. Dat bepleiten Gerard Doornbos, portefeuillehouder Zoetwater voor de Unie van Waterschappen en Ans van den Bosch, programmadirecteur deelprogramma Zoetwater van het Deltaprogramma.

Faunavriendelijk materieel verbetert natuur : maaien

2012-05-10T06:48:12Z

Bij het onderhoud van watergangen is het belangrijk rekening te houden met plant en dier. Sinds een tiental jaren besteden de waterschappen veel aandacht aan dit aspect. Een aantal waterschappen heeft nu de kennis rondom de effecten van onderhoudsmateriaal in kaart gebracht.

Leren van een gewaagd project, stad van de zon [water en ruimte]

2012-05-10T06:37:35Z

De Unie van Waterschappen wil het Actieprogramma Water & Ruimte verder brengen. Bijvoorbeeld door excursies te houden naar projecten, waarmee wordt ingespeeld op de toekomstige klimaatopgave voor met name stedelijk gebied. Onlangs werd de Stad van de Zon bezocht, hét voorbeeld waar water en ruimtelijke ordening vanaf het begin van de plannenmakerij harmonieus met elkaar zijn versmolten.

Jaarverslag 2011 / Technische Commissie Bodembescherming

2012-05-07T08:10:03Z

In dit verslag is uitgelicht: duurzaam gebruik van de ondergrond. Voorjaar 2011 adviseerde de TCB op verzoek van het ministerie van Infrastructuur en Milieu over ‘elementen voor duurzaam gebruik van de ondergrond’ en de vertaling daarvan in handvatten waarmee de decentrale overheden hun beleid kunnen vormgeven, in lijn met het rijksbeleid. Voor het advies is geput uit de bevindingen van de door de TCB ingestelde werkgroep ‘Duurzaam gebruik ondergrond’. De werkgroep had als opdracht de TCB te informeren over de stand van zaken van gebruik van de ondergrond en een visie te geven op duurzaam benutten van de ondergrond en belichtte technische, juridische en bestuurlijke aspecten.

Plannen met multifunctionele groenblauwe netwerken in Salland

2012-05-04T08:04:12Z

Het pilotonderzoek Salland is uitgevoerd in het kader van een provinciaal onderzoek naar de ontwikkeling van groenblauwe netwerken in Overijssel door de Provincie Overijssel, Alterra (onderdeel van Wageningen UR) en Landschap Overijssel. Binnen het onderzoek worden op verschillende plaatsen in Overijssel pilots uitgevoerd om vingeroefeningen te doen met het plannen van multifunctionele groenblauwe netwerken.

Kwantificering van de fosfaattoestand in de bodem van vier stroomgebieden

2012-05-04T07:57:09Z

In dit rapport staat beschreven hoe voor vier stroomgebieden de fosfaattoestand van de bodem is gekwanticeerd. Deze informatie wordt gebruikt om procesmodellen te voeden die de af- en uitspoeling van fosfaat naar grond- en oppervlaktewater kunnen voorspellen. Eerst is op een beperkt aantal locaties binnen elk stroomgebied de fosfaattoestand bepaald op vier dieptes. Vervolgens is de fosfaattoestand op deze locaties ruimtelijk geïnterpoleerd naar alle overige locaties in het stroomgebied waarbij zoveel mogelijk gebruik is gemaakt van bestaande informatielagen. Op deze wijze is voor elk stroomgebied een driedimensionaal beeld verkregen van de fosfaattoestand. Het gebruik van deze gegevens als invoer voor de procesmodellen heeft geleid tot een verbetering van de berekende af- en uitspoeling van fosfaat.

Flexibiliteit in beheer van natuurgebieden : naar een beheerondersteunend instrument voor flexibiliteit in beheer met het oog op mogelijke gevolgen van klimaatverandering

2012-05-04T07:55:19Z

Om de mogelijkheden voor meer flexibiliteit in het beheer van natuurgebieden te onderzoeken is een systeem ontworpen dat bestaat uit vijf stappen. Hierbij wordt het gebied geanalyseerd, een risico- en gevoeligheidsanalyse uitgevoerd, het beheer geanalyseerd, mogelijkheden voor flexibiliteit in beheer bepaald en tenslotte de kosteneffectiviteit van mogelijke beheerscenario's ingeschat. Dit systeem is toegepast op twee gebieden; De Borkeld in Overijssel en de Kop van Schouwen in Zeeland.

Maurice Paulissen, Alterra: 'zoet en zout zijn relatieve begrippen'

2012-05-04T07:52:16Z

'Op de vraag hoe gevoelig de Nederlandse natuur is voor verzilting, bestaat geen eenduidig antwoord', zegt Maurice Paulissen, onderzoeker bij Alterra. 'Zo'n vraag is te algemeen en de Nederlandse context van een kunstmatig gereguleerd systeem is bovendien niet maatgevend voor wat diverse typen natuur kunnen hebben.' Niettemin is het globale beeld dat uit Wagenings onderzoek oprijst, dat het risico van verzilting voor de natuur in laag Nederland beperkt lijkt.

De stand van zaken rond het Nationaal Hydrologisch Instrumentarium

2012-05-04T07:13:48Z

Het Nationaal Hydrologisch Instrumentarium (NHI), het landsdekkende grond- en oppervlaktewatermodel van Nederland dat wordt ingezet voor zowel landelijke beleidsstudies als operationele toepassingen in droge perioden, is afgelopen jaar aangepast en verbeterd1). Tot eind dit jaar ligt de nadruk daarbij op de landelijke schaal. Daarna moet het NHI uitgroeien naar een systeem dat men ook kan gebruiken voor de onderbouwing van grote besluiten in de regio. In feite moet het NHI het 'condensatiepunt' worden voor de hydrologische kennis in Nederland. Het moet zorg dragen voor een landelijke consistentie bij landelijke en regionale analyses. In het NHI participeren momenteel de waterschappen, de drinkwaterbedrijven en het Rijk. De provincies haken zeer waarschijnlijk binnenkort aan.

Viewer Rijkswaterstaat presenteert rekenresultaten NHI

2012-05-04T07:10:37Z

De viewer waterverdeling is een toepassing op internet van Rijkswaterstaat voor de ontsluiting en analyse van modelresultaten van het Nationaal Hydrologisch Instrumentarium (NHI). Rijkswaterstaat krijgt met de viewer inzicht in de samenhang van de watersysteemdelen in het geheel, waardoor ook het beleid en maatregelen een betere samenhang krijgen. Rijkswaterstaat gaat de viewer gebruiken bij het beantwoorden en onderbouwen van vragen voor beleid en beheer voor toekomstig waterbeheer. De analyses leveren ook informatie op voor de verbetering van het NHI. Voor regionale waterbeheerders is het belangrijk om op de hoogte te zijn van dit instrument, omdat hiermee vragen sneller en duidelijk beantwoord kunnen worden

Is een stuwwal modelleerbaar?

2012-05-04T07:03:30Z

De oostkant van de Veluwe is één van de gestuwde gebieden in Nederland. Het landijs stuwde horizontale zand- en kleilagen in een bijna verticale positie die nu de grondwaterstroming van de Oost-Veluwe domineren. Modellering van de grondwaterstroming in gestuwde gebieden gebeurt doorgaans met een voor grote gebieden uniforme anisotropiefactor (dat wil zeggen dat de waterdoorlatendheid niet in alle richtingen gelijk is). Waar de kleischotten namelijk precies voorkomen en hoe ze liggen, is niet eenvoudig in het veld waar te nemen. Voor het grondwatermodel infiltratieproject Epe zijn diverse brondata, veldwaarnemingen en gebiedskennis bij elkaar gebracht voor een beste schatting van de mogelijke ligging van de kleischotten. Dit artikel gaat in op de bruikbaarheid van diverse databronnen en op de vraag of een stuwwal inderdaad in de vingers te krijgen is.

'Natuurlijk defosfateren' van oppervlaktewater in Blaricum

2012-05-04T06:58:43Z

In het noorden van de gemeente Blaricum verrijst de woonwijk Blaricummermeent. Binnen deze wijk komt een nieuw watersysteem te liggen. In droge periodes in de zomer is aanvoer van water van buitenaf nodig om het waterpeil in het watersysteem te handhaven. Hierbij wordt water uit het Gooimeer ingelaten. Dat leidt tot een extra nutriëntenbelasting van het watersysteem van de Blaricummermeent. Om overdadige (blauw)algenbloei te voorkomen, wordt het inlaatwater gedefosfateerd. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van een langzaam defosfaterend verticaal zandfilter met ijzerkrullen en kalk. Dit zandfilter kan zowel inlaatwater uit het Gooimeer als recirculatiewater uit de Blaricummermeent defosfateren. De kans op algengroei neemt hierdoor sterk af.

Meerlaagse veiligheid : voorbij de spraakverwarring liggen kansen

2012-05-03T08:18:07Z

Een nieuw begrip in het denken over de bescherming van de burger tegen het water is meerlaagse veiligheid (MLV). En zoals dat nu eenmaal gaat bij nieuwe begrippen zijn er al snel verschillende interpretaties: spraakverwarring dus. Wat houdt meerlaagse veiligheid precies in? Leontien Barends, beleidsadviseur Veiligheid bij Hoogheemraadschap Schieland en de Krimpenerwaard, zit namens STOWA in een begeleidingscommissie die de materie verkent en verduidelijkt.

De ene pomp is de andere niet : onderzoek naar visvriendelijkheid van gemalen

2012-05-03T07:29:20Z

STOWA heeft onlangs de resultaten gepubliceerd van een groot onderzoek naar de schade die vissen kunnen oplopen bij het stroomafwaarts passeren van opvoerwerktuigen in gemalen. Het slechte nieuws: sommige onderzochte pompen betekenen voor veel (vooral grotere) vis een gewisse dood. Maar gelukkig waren er ook pompen en vijzels waar de meeste vissen fluitend doorheen zwemmen. ‘Er valt voor waterbeheerders dus iets te kiezen bij renovatie of nieuwbouw van gemalen,’ aldus secretaris- directeur van Waterschap Noorderzijlvest Arike Tomson. Ze was voorzitter van de commissie die het STOWA-onderzoek begeleidde.

Meer mogelijkheden om blauwalgen aan te pakken : project blauwalgenbestrijding in stadswateren

2012-05-03T07:23:46Z

De waterschappen Brabantse Delta, Dommel, Aa en Maas, STOWA en Wageningen UR startten in 2008 het project ‘Kansrijke Innovatieve Maatregelen Blauwalgenbestrijding in stadswateren’. In drie vijvers in Eindhoven, Heesch en Dongen en in recreatieplas De Kuil in Prinsenbeek werden verschillende methoden uitgeprobeerd om blauwalgen aan te pakken. ‘Hét wondermiddel blijkt niet te bestaan, maar in verschillende omstandigheden zijn combinaties van maatregelen vaak met redelijk tot groot succes toe te passen. Het project verruimt de mogelijkheden om maatregelen tegen blauwalgen toe te passen in stadswateren,’ concludeert Guido Waajen, die als specialist waterbeheer van Brabantse Delta nauw is betrokken bij het project, dat op 1 juni officieel afloopt.

Oppervlakkige afspoeling op landbouwgronden : bemestingstool: een instrument ter voorkoming van incidentele nutriëntenverliezen door oppervlakkige afvoer

2012-05-01T13:41:23Z

Oppervlakkige afvoer kan een belangrijke route zijn waarlangs nutriënten in het oppervlaktewater terecht komen. Het voorkomen van incidentele nutriëntenverliezen via oppervlakkige afvoer na een bemesting kan een bijdrage leveren aan de verbetering van de kwaliteit van het oppervlaktewater op afspoelingsgevoelige gronden. Het is verstandig om de bemesting uit te stellen op momenten dat de risico’s op oppervlakkige afvoer groot zijn. De risico’s kunnen worden ingeschat aan de hand van de meerdaagse weersverwachting en de heersende hydrologische condities. In dit rapport wordt een instrument beschreven waarmee op basis van de gemeten weer- en neerslagverwachtingen adviezen gegeven worden ten aanzien van het wel of niet uitvoeren van een bemesting. Deze bemestingstool is vervolgens getest op een zware komklei-locatie.

Ontwikkelingen in de visfauna van de Geleenbeek gedurende de periode 1900-2007. Dl. 4. De bemonsterde visstand in de Geleenbeek in de jaren 1990, 1995, 2002 en 2007

2012-05-01T10:28:30Z

In dit artikel worden de habitatontwikkelingen die in de periode 1990 - 2007 in het Geleenbeeksysteem hebben plaatsgevonden beschreven en wordt ingegaan op de gevolgen hiervan voor de visfauna

Recreational fishery in the Netherlands: catch estimates of cod (Gadus morhua) and eel (Anguilla anguilla) in 2010

2012-05-01T09:47:16Z

De Nederlandse overheid zijn verplichtingen opgelegd door de Europese Commissie met betrekking tot het rapporteren van vangsten door recreatieve vissers. Voor Nederland geldt deze verplichting alleen voor kabeljauw en aal. In opdracht van het Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I) is hiermee in het najaar van 2009 een aanvang gemaakt door IMARES. Sportvisserij Nederland is nauw betrokken bij de inhoud van het Recreatieve Visserij Programma en heeft in 2010 een significante financiële bijdrage geleverd aan het nieuwe onderzoeksprogramma

Monitoring en evaluatie pilot zandmotor fase 2 : meetrapportage monstername najaar 2011 van benthos, vis vooroever, lagune en strand

2012-05-01T08:30:28Z

Werkzaamheden, uitgevoerd in het najaar van 2011 ten behoeve van de monstername van sediment, benthos en vis in de vooroever en de lagune; en van sediment en bodemgebonden fauna van het strand ter plaatse van de zandmotor