Keenetic Titan is a WiFi 6 AX3200 supported router. It has 5 gigabit Ethernet ports and a single 2.5Gbit Ethernet port, all in the backside. It has 4 external antennas and two on the motherboard inside. It is a MediaTek processor based device like the previous Kenetic Ultra. Main CPU is MediaTek MT7622B dual core CPU running at 1350 MHz. Both 2.4GHz and 5 GHz radios are managed by different MediaTek CPU’s and usually they are different to be able to use a cheaper one where it’s possible. It has 512 MB of DDR3 RAM. Actually internals are similar to some other Xiaomi series cheaper routers. However, the important part of Keenetic routers is the software. The software is derived from OpenWRT and has a lot of functionalities built in. Also supports adding packages etc.

Previously, during some file transfer between my storage and phone I had checked the temps ( show interface WifiMaster1 command). The chip managing the 5 GHz frequency was reaching to temperatures around 115 degrees during prolonged transfers! Yeah, quite hot, right! During daily usage it was not an issue. But during file transfers from my computer to phone via WiFi 70 MB/s speeds were causing it to get hot and after some long transfers they really get hot. I have never had an issue with the temperature. Maybe it is normal for a device with no fans to get some hot and these were acceptable during long file transfers. So I really wanted to see how was the cooling system inside. So I started the disassembly process. Main rule was the device has to be completely functional with no physical defect after the operation. So these were my limits.

Disassembling external cases of Keenetics is fairly easy, they are not destroy or don’t attempt like Ubiquiti products. There are two screws below the case, you simply unscrew them and good to go. Motherboard sits inside a case with a lid on top. Screws hold the upper lid. After unscrewing by putting and moving some credit card between the white case and gray lid we start to release the lid from its attachment points.

Back of the lid has a few screw holders, light diffucers for function lights etc. It even has a kind of sign in the lower corner.

Inside the case the motherboard is sitting freely. The upper lid pushes it down so that it stays put. It has a few heatsinks above chips, antenna connectors, cables, Ethernet transformers and a few LEDs on it. To remove it we need to release antenna connectors and cables. After that kindly move the motherboard and you can remove it. However, antenna cables were all kinda fixed, so I didn’t want to remove everything completely. I needed to just see what stays in the other side of the motherboard so that I can release the heatsinks.

In the backside there were no important chips etc. Just small electronics and. But there I understood why there is no teardowns of Keenetic Ultra on the Internet! Heatsinks are hold by metal terminals soldered to the motherboard. So removing it was possible but removing and putting it back was an ugly job. So I stopped the operation there. Just look around the mobo and assembly everything back.

All processors and memory etc. were under three heatsinks. So kinda everything was protected. Just they sometimes may sweat a bit during long file transfers or high WiFi 5/6 traffic.

There were to Realtek ICs. One was RTL8211F and the other was RTL8221B. Basically they are Ethernet transceivers connecting the CPU to Ethernet transformers. The first one is gigabit capable and runs the main WAN port. The other is 2.5 Gbit capable and can be adjusted as the WAN port too. These two ICs run two port of Titan. The other 4 ports have transceivers inside the processor under the heatsinks. So I won’t be able to reach them.

Macronix International CO MX35LF2GE4AD was another IC I could see. It is a 2 Gbit – 256 MB serial flash chip for Keenetic Titan, the storage chip.

There were two cables going from motherboard to motherboard. They seemed interesting. These were connections for antennas on the motherboard. And the antenna parts were kinda circuitry art.

Except three heatsinks and a lot of tiny holes around, there were nothing to cool it. Unifi even puts fans to their wifi access points(Thus making them clogged with dust after some time needing maintenance. Instead you’ll probably prefer to upgrade the device instead of the hastle of disassembling them.) So this is why it can reach to 115 degrees during heavy transfers. Yeah, Keenetic didn’t put any fans there and it’s probably good to go this way. However, if you think you’re a real GEEK, I’d advise to put some holes on the top lid and put some fans on it. Yeah, a Titan with fans is much cooler than a Titan without a fan.

4G ihalesinin üzerinden 10 seneden fazla zaman geçti. (Bkz. 16 Ağustos 2015 4.5G İhalesi) 1 Nisan 2016’dan beridir 4G’yi kullanıyoruz. İlk anda her ilçe merkezinde belki birer 4G istasyonu ile başlayan 4G yolculuğumuz artık neredeyse köyler hariç tüm istasyonların 4G hatta 4.5G uyumlu halde olması ile devam etti. Belli kör nokta şartları ve bölgesel sorunlar haricinde hemen hemen her yerde 4G hizmetine erişimimiz var. Hareketli bir 4G sürecine tanık olduk. İlk anda taşıyıcı birleştirme, yani 4.5G ifadesinin kökü her istasyonda açık değildi, genelde şehir merkezi yerlerdeki istasyonlarda iki taşıyıcı birleştirme vs. destekleniyordu. Kapsama sağlaması için tel L800 ile 10 MHz hizmet veren istasyonların ilk başta 60 – 70 Mbps, zamanla 7 Mbps hız verdiğini gördük. Böyle istasyonlar zamanla güncellenerek 5CA yani 5 taşıyıcı birleştirir hale bile geldiler ve 300 Mbps üstü hızlara ulaştılar. Fiber erişimi olan ve şehir merkezinde kapasitesi yeten istasyonlarda 600 Mbit’e yakın hızlar gördük. Hatta son zamanlarda 800 üzeri hızlar bile görenler var. Telefon çekmeyen köylerde bile artık 150 Mbit hızın rahat alınabildiğini gördük. Hani hem var olan sahalarda hız ve performansın artışını hem de mobil erişimin yaygınlaşmasını gördük.

Bir dönem Turkcell Superbox ile FWA (Fixed Wireless Access – Sabit Kablosuz Erişim) paket satmaya başladı. Sınırsızı ve 400 Mbps hızda bulunca sürekli şebekeye yüklenenler ile hızların düşebildiğini gördük. 4G kullanım yoğunluğunun arttığı, herkesin 4G kullandığı ortamda baz istasyonlarının kapasitelerinin doyduğunu ve boşta duran 3G’nin 4G’den daha yüksek hızlar verebildiğini gördük. Operatörlerin 4G ihalesinde aldıkları frekansların onları nasıl etkilediğini gördük. Geldiğimiz noktada da şuan 4G tarafında oldukça iyi hizmet alıyor olsak da şebekelerin yoğun kullanım ile yer yer sorun yaşamaya başladığını görüyoruz. Sorundan kastımız hâlâ kullanılabilir kapasiteler olsa da birkaç sene sonrasında artacak kullanımla daha fazla sorunların yaşanması olası. Ne kadar baz istasyonu kurulumlarını arttırsa da operatörler daha fazla kapasitenin de yolu 5G gibi daha güncel teknolojilerin kullanımından da geçiyor.

Aslında 5G yeni bir teknoloji değil. Dünya’da yıllardır kullanılıyor. Ülkemizde de yıllardır bir sene sonra ihale edilip kullanacağımız bir şey gibi bahsedildi gitti. Ancak bir türlü ihale edilip kullanılamadı. Çünkü 3G bize biraz geç geldi, sonrasında da doğal olarak 4G de geç geldi. E operatörler yoğun bir 4G yatırımı yaparken bu yatırımın karşılığını almaya başlamadan 5G altyapısını kurmak istemezler. Aynı anda hem 4G hem 5G yatırımı yapması gerekecek ve maliyetinin altından kalkmak da zor olacak. Ancak artık 4G yoğunluğunun ve kullanımın artması, önümüzdeki yıllarda daha da artması ile gerekecek kapasiteyi karşılayabilmek için 5G yatırımının en mantıklı yol olması, artık ihaleyi kaçınılmaz yaptı ve sonunda ihale günü geldi. Hani 4G ile aynı kapasiteyi 5G yatırımından daha fazla maliyetle sağlayabileceksen 4G’den ziyade 5G ile uğraşmaya başlama vakti gelmiştir. 4G yatırımına mecbur kapsama sağlamak için devam edecekler zaten.

5G ve İhalesi

İhalede dağıtılan frekanslar 4.5G ihalesindeki gibi A ve B bantlarına bölünmüş. A grubunda 700 MHz yani düşük frekanstan dolayı kapsama için çok önemli olan A1, A2 ve A3 bantları ihale edildi. Bunlar 2 x 10 MHz FDD yani 10 MHz ile indirme farklı bir 10 MHz dilimden de yükleme yapılan frekanslar. B grubunda ise B1, B2, B3 frekansları ile tüm operatörlere 3500 MHz bandında 80 MHz bant genişliğinde frekans dağıtılıyor. Bu frekans kapsamadan ziyade esas 5G hızını verecek, operatörlere esas kapasiteyi sağlayacak frekans bandı. Sonrasında B4, B5, B6, B7, B8 frekansları var ki, bunlar da 20 MHz bant genişliğinden oluşan 2500 MHz frekans bandında dilimler. Dilim diye bahsediyorum ama aslında operatöre bir tercih hakkı gibi sunuluyor bunlar. Hani kullanılacak esas frekans dilimini ilk bandı alan operatör, sonrakini de sonraki operatör isteğine bağlı olarak alıyor.

Devlet ihale başlangıç fiyatları ile ihaleden 2 milyar 125 milyon dolar kazanmayı garantilemiş. İyi para. İhale sonunda çok daha fazlasını kazanacak tabi. İhale ücretli farklı taksitler halinde ödenecek ve uzun bir zamana dağıtılmış.

700 MHz İhalesi

700 MHz frekansı tüm operatörler tarafından alınacağı için burası rekabetin çok da olmayacağı bir frekans idi. Bu yüzden ihalede sabit fiyat da yüksek tutuldu ki, ihale sonrası bu banttan da güzel bir kaynak elde edilebilsin devlete. Burada 2 x 10 MHz frekans ihale ediliyor her dilimde ve kapsama için, yani telefonda 5G simgesi her yerde görünsün diye önemli bir frekans. Ancak hız olarak frekans az olduğu için pek bir şey sağlamıyor. Bu bantta daha düşük frekans daha uzun mesafeye gidebiliyor ancak arada çok da kayda değer farklar bulunmadığından çok önemi yok. 4G ihalesinde Turkcell en ucuza son kalan dilimi almıştı mesela. 5G ihalesinde ise:

• A1 frekansını 429 milyon $ ile Turkcell aldı. Frekans olarak ise en üst dilimi seçti. Menzili az yüksek frekansı seçmesi garip gelse de çeşitli radyo frekans olaylarından dolayı daha temiz bir aralık olduğu söyleniyor. Kapsama olarak kayda değer fark yok demiştik zaten.
• A2 frekansını 426 milyon dolar ile Vodafone aldı.
• A3 frekansını da 425 milyon dolar ile Turk Telekom aldı.

Bu şekilde tüm operatörlerin 5G ile kapsama sağlayabilecekleri frekans kaynağını elde ettiklerini görüyoruz.

3.5 GHz İhalesi

3500 MHz bandı 5G’nin operatörlere esas kapasiteyi sağladığı ve son kullanıcıya esas hızı ve deneyimi sağladığı bant. Buraya da baktığımızda üç tane 80 MHz’lik dilim ve beş tane de 20 MHz’lik dilimin operatörlere verildiğini görüyoruz. Burada 80 MHz dilimler tüm operatörlerin elde etmesi gereken dilimler. Fiyatları da 700 MHz bandı kadar pahalı değil, çünkü esas rekabet burada olmayacak. Tüm operatörler bu bandı alacak. 80 MHz’lik dilimler B1, B2 ve B3 dilimleri olup ihale sonucunda elde eden operatörler şöyle:

• B1 bandını 214 milyon dolar ücretle Turkcell aldı.
• B2 209 milyon $ ile Turk Telekom tarafından alındı.
• B3 de 201 milyon $ ile Vodafone tarafından alındı.

Tüm operatörlerin 80 MHz temel N78 frekansı garantilenmiş oldu yani. Ancak henüz diğer B paketleri dağıtılmadan frekans seçimi yapılmadı. Çünkü operatörler aldıkları toplam B paketlerinden frekansa göre frekans seçimi yapacaktı.

Sonrasında kalan B4, B5, B6, B7 ve B8 paketlerinin dağıtımı yapıldı. Bunlar 1×20 MHz dilimler. Tek başına alınamıyorlar, çünkü bir işe yaramıyorlar o şekilde. Ya 80 MHz’e eklenerek 100 MHz N78 olarak tek taşıyıcı kullanılacaklar. Ya da operatör kaç tane alırsa mesela 100 + 40 MHz gibi taşıyıcı birleştirme ile kullanılacaklar. Şimdi tüm operatörler 80 MHz’i aldığına göre reklam yapmak ya da diğerlerine göre fark elde etmek için burada rekabet etmeleri gerekecekti. Teklif alt fiyatları 50 milyon dolardan başlasa da çok daha yüksek fiyatlarda sonuçlanacaktı.

B4 ihalesi başladı. Tüm operatörler 2 milyon $ arttıra arttıra ilerleme başladı. Düşünün 100 milyon lira birkaç saniyede bir arttırılıyor ve bunlar bizim cebimizden çıkacak faturalarla ödenecek. İlk 3 dilimi Turkcell paşa paşa aldı. Turk Telekom istediği aralarda kaynakları zorlamaya çalıştı biraz ter döktü ama 3 paket Turkcell’e gitti. Sonrasında yarış kalan paketlerle Turk Telekom ve Vodafone arasında devam etti. İki operatör için de bol ter dökmeli bir süreç olsa da Vodafone CEO’sunun telefon görüşmelerine rağmen kalan 2 paket de Turk Telekom’a gitti. Tabi bu süreçte son frekanslar için operatörler arasında cidden rekabet başladı ki geleceğin teknolojisinin temel taşlarından biri olan yeterli bant genişliğini alabilmek için kıyasıya mücadele etmeleri gerekiyordu. Burada ilk üç paketten haliyle daha yüksek meblağlara çıkıldı. B7 paketi 212 milyondan gitti. Son B8 paketi için de Vodafone zorlasa da Turk Telekom’un 248 milyon dolar teklifini geçemediği için son B paketlerinden hiç birini Vodafone alamadı.

Burada da paket başı ödenen ücretlere bakarsak

• B4 paketi 187 milyon dolar ile Turkcell’e,
• B5 paketi 186 milyon dolar ile Turkcell’e,
• B6 paketi 208 milyon dolar ile Turkcell’e,
• B7 paketi 212 milyon dolar ile Turk Telekom’a,
• B8 paketi 248 milyon dolar ile Turk Telekom’a gitmiş oldu.

N78 ihalesi sonucu toplam frekanslara bakarsak da

• Turkcell’in elinde 80 + 20 + 20 + 20 MHz şeklinde toplam 140 MHz
• Turk Telekom’un elinde 80 + 20 + 20 MHz şeklinde toplam 120 MHz
• Vodafone’un elinde de 80 MHz frekans olmuş oldu.

Bundan sonra frekans seçimi yapıldı. Turkcell N78 bandında da en yüksek kısım olan frekans bandının sonunu aldı.

Özet ve sonuç

5G ihalesi devletin cebine giren 3 milyar 534 milyon dolar ile sonuçlandı. 2 milyon 945 bin dolara KDV de eklenince böyle bir tutar oluşuyor. Devlet bu işten güzel para kazandı. Ödemeler tek seferde yapılmayacak olup, belli bir ödeme planında zamana dağıtılmış olarak yapılacaktı.

Operatörler tarafında hepsi kapsama sağlayabilmek için eşit miktarda N28 bandına erişmiş oldu. 700 MHz ile kırsalda geniş alanlara 5G sinyali vermek mümkün olacak. Tabi şehir içi yerlerde de ilk başlarda bu frekansın kullanılmasını görebileceğiz ki bina içlerine giriş ve az istasyonla çok kapsama için tercih edilecektir. N78 bandında da Turkcell 140 MHz gibi muazzam bir bant genişliği elde etmiş oldu. Bunun ile gigabitler düzeyinde hız ve kapasite sağlaması olası. Turk Telekom ise 120 MHz bir bant genişliği elde etti ki, aslında abone sayısının Turkcell’den daha az olduğu düşünülürse abone başı frekans olarak çok avantajlı olduğunu söylemeli. Vodafone 80 MHz dilimle diğerlerinin gerisinde kaldı ne yazık ki. Ancak ihaleden en az masrafla çıkmış operatör de Vodafone oldu. Aradaki farkı yatırıma kaydırırsa çok kötü bir performans vermeyecektir.

Bundan sonrası yatırım yatırım yatırım, reklam değil, yatırım. Operatörler reklamlarla 5G’ye ne kadar hazır olduklarını söylemeye çalıştı durdu, fiberlerini övdü vs. Bundan sonrası kim 5G teknolojilerini baz istasyonlarına daha hızlı ve yoğun entegre ederse 5G deneyimini müşterilerine sağlayacak. Abone sayılarındaki farkları da sayarsak aslında operatörlerin hiçbiri çok dezavantajlı çıkmadılar ihaleden. Turkcell en yüksek frekans bant genişliğine erişti ama en fazla aboneye sahip olduğundan almak zorundaydı. Vodafone da en düşük frekansı almış olabilir ama kendi yaşadığım bölgeyi örnek verirsem Vodafone’un Turk Telekom’dan iki kat fazla baz istasyonu var. Tam uygun olmayabilir ama rakamsal örnek versek, Vodafone 20 baz istasyonundan 80 MHz N78 verdi diyelim, Turk Telekom da olan 10 istasyondan 120 MHz N78 verdi diyelim. Aynı nüfusa ve alana Vodafone 20 istasyon x 80 MHz olarak 1600 MHz, Turk Telekom ise 10 x 120 MHz olarak 1200 MHz bant genişliği ile hizmet veriyor olacak. Hani Vodafone müşterisi tekil bir baz istasyonunda Turk Telekom kadar yüksek hızlar görmeyecek belki ama günlük kullanım için Turk Telekom müşterisinden daha fazla bir kapasiteye sahip olacak diyebiliriz. Ayrıca N78 frekansının yeterince girişememesini de düşünürsek Vodafone daha homojen bir kapsama sağlayacaktır. Mesele operatörler bu baz istasyonlarına 5G’yi ne kadar hızlı ekleyecek, hangi frekanslarda ekleyecek. N28 mi N78 mi tercih edecekler, yoksa yurtdışındaki gibi var olan 4G frekanslarından 5G sinyali verip size sinyal verdik gösterisi mi yapacaklar. 5G’yi tek başına yani Stand Alone NR SA olarak mı verecekler, yoksa 4G’ye ek taşıyıcı olarak Non-Stand Alone NSA olarak mı verecekler?.. İhale bir şekilde bitti ve hepsinin elinde az çok fark olsa da yeterli frekanslar var artık, bundan sonrası yatırım ve hizmetlerde çeşitlilik, fayda savaşı.

Cipsi tabii ki bir çırpıda gömdüm. %37 nohut unu, %31 yer fıstığından imal cipste en merak ettiğim nohutun nasıl bir tad vereceği idi. Yerken herhangi bir nohut tadı almadım diyebilirim. Biraz üşütmüşüm sanırım, onunla da ilgili olabilir. Ancak yer fıstığı tadı ağzımda kalıcı bir şekilde durdu bir süre. Normal cips gibi aslında ama yedikçe ezilen cips tanelerinin ağzın farklı yerlerine dağılırken bıraktığı fıstık tadı biraz ayırt etti bende. Nohuttan ziyade yer fıstığı cipsi hani. Güzel mi? Güzel. Yenir mi? Yenir. Tekrar yer miyim? Bilmiyorum. Beni tekrar tekrar ye diyen bir özelliğini hissedemedim. Muhtemelen başka bir alternatifi varsa onu da denemek için denerim. Hani kötü değil ama “Kitleler! Koşun peşimden!” demedi. Belki biraz MSG falan eklenmesi gerekiyor olabilir. Ha sağlıklı, koruyucusuz, glutensiz gayet iyi bir seçenek. Kötü de değil kesinlikle.

Ürünün bir ambalajına da geleyim. Ambalajda ürünün tavsiye edilen tüketim tarihi, parti no ve net miktarı yazmıyor. Güvenle yedim diyebilirim. Ön kısmında gramaj ile ilgili hiç bir bilgi yok. Enerji ve besin öğeleri tablosunda 1 porsiyonu 25 gram olarak almış. 25 gram mıymış bu ya diyordum ki, alışveriş fişinde de NOHUT CİPSİ 55GR olarak yazıyor ürünün adı. Yani 55 gram gibi görünüyor ürün. Sitesine baktım, sitesinde de 55 gram olduğu yazıyor.

Özetle, afiyetle yedim, gayet güzel bir ürün. Ama aşırı da bir ayırt ediciliği, ekstra bir özelliğini tad tarafında hissetmedim. Sağlık tarafında daha ağır gibi.

Aslında baya geç kaydoldum bu maratona ama geç kalmanın ücret olarak bir farkı yoktu bunda. O yüzden acele etmemiştim. Bir de maraton günü başka bir etkinliğim olur mu bilemediğimden acele de etmemiştim. Neyse geçtiğimiz haftalarda maratona kaydoldum. Yarıştan bir gün öncesinde de Edirne’ye gidip kitimi aldım. Benim mesafemde iki kit türü vardı. Birinde sadece yarış çipi olan etiket veriliyor ve ücreti 750₺. Diğerinde ise bir sırt çantası ve tişört de var. Geçen seneden de çantalı kiti aldığım için bu sene de aynı kiti almak istedim. Çanta aman aman çok kaliteli bir çanta değil. Kumaşı ince ve çok hafif bir çanta. Biri büyük biri daha küçük iki gözü var ve iki yanında da matara vs. koymaya fileli cepleri var. Dikişleri biraz hassas. Benimki ağırlıktan biraz bırakmaya başladı bir taraftaki omuz bağını. Ama bir el atınca sorun kalmadı. Hani az destek ile gayet sağlam hale getirilebiliyor. Tişört de çevrimiçi kaydolurken belirttiğiniz bedene göre kit alımı esnasında alıyorsunuz. Ancak ben biraz geç gitmiştim ve sanırım üretici kafasına göre beden ürettiğinden biraz karışıklık olmuş. Bildirdiğimden farklı bir beden aldım ama çok bir sıkıntı olacağını sanmam. Red Bull ve bir sponsor indirim fişi falan da vardı. Sonrasında da Edirne’nin görmediğim, gitmediğim belki başka da gitmeyeceğim köylerinden geçerek eve döndüm.

Sabah da yaklaşık 1 buçuk saatlik bir sürüşle Edirne’ye ulaştım. Otobandan gitmedim çok da kıvranmak istemediğim için, direk E-5’ten gittim. Edirne’ye girince bir Petrol Ofisi gördüm, bisikletle gittiğimizde orada bir ihtiyaç molası verirdik. Açık görünce yarış öncesi bir boşaltım yapsam mı durup diye düşündüm ama yarış alanında tuvalet vardır diye düşünüp devam ettim. Edirne içinde mahalle arasında bir yere aracı park edip az bir kestirdim 15 – 20 dakika. Sonra hazırlanıp çıktım. Başta çok ihtiyacım yoktu ama hafif hafif bir boşaltım yapma ihtiyacı nüksetti. İlk Selimiye meydanının altındaki yer altı tuvaletine gittim. Geçen yılki yarışta da kapalı idi burası ama belki açıksa deyip öylesine gittim. Güvendiğim tuvalet başka çünkü. Beklediğim gibi kapalı idi tuvalet. Beni gören başkaları da söylendi duruma. Dedim yukarıda caminin tuvaleti var. O da kapalı dediler, güvendiğim dağlara kar yağdı! Bir eyvah çektim kendimce. 21 kilometre diş sıkarak koşulmazdı. Hani su içeceksin bir şeyler yiyeceksin vs. tanklar zaten dolu ise sıkıntı. Yolda gelirken de 600 mililitre su içmişim, bilsem onu da içmezdim. Hemen gittim caminin tuvaletine bakmaya. Gerçekten tadilat var diye kapalıymış. Hemen başka camilere bakayım dedim. Ne de olsa eski Osmanlı başkenti, camiden geçilmiyor. Bir koşu birkaç camiye baktım ama abdesthane vardır tuvalet yoktur tabelalarından sonra vazgeçtim. Camideki bekçinin önerisiyle Köfteci Osman adlı restorana gittim. İzin istedim, tabii ki dediler ve tuvaletlerini kullandım. Sabahın 6 buçuğunda erişilebilir belki de tek tuvalet olması bir komedi idi. Yanlarda başka dükkanlar vardı, onların da belki tuvaletleri vardır ve kullanıma izin veriyorlardır, bilmiyorum. Denemeyi düşünüyordum yoksa. Hani bu tuvalet mevzuu çözülmeliydi peşin peşin. O yer altı tuvaleti açılamıyorsa seyyar konabilirdi falan. Hani herkes otelinden çıkıp gelmiyor. Gelse bile boşaltım sisteminin ne zaman boşaltıma karar vereceğini her zaman ayarlayamıyoruz. Bu mevzunun daha fazla üstünde durulmalı.

Tuvalet mevzu çözülünce sıra koşu mevzuna geldi. Normalde 7’de başlayacak olan koşu bir 3 – 4 dakika gecikme ile başladı. Kondisyon çok iyi olmadığı için çıkışta vs. gaza gelip kendimi zorlayacak kadar basmadım. Daha sakin bir çıkış yaptım. Karaağaç’a kadar biraz meğilli iniyoruz zaten. Asfalt yollardan, taş yollardan, kaldırımlardan koşa koşa gittim. Karaağaç’ı çıkarken de 21K’nın birincileri karşıdan geliyordu. Yani aramda yaklaşık 4 KM vardı sanırım. Gerçi 1. kim ona bakmadım da, o zamana kadarki birinci diyeyim.

Karaağaç’ı çıkınca güneşte kaldık, güneş biraz ısıtmaya ve etkilemeye başladı. Sıcağa pek dayanamıyorum ben. Tempoyu biraz düşürerek Pazarkule sınır kapısından geçip Yunan sınırına kadar gidip döndüm. Karaağaç ile gümrük arasında duble bir asfalt yol var. Kaymak gibi bir yol ama güneşe karşı koşmak biraz tat kaçırmıyor değil. Tempoyu biraz daha düşürerek Karaağaç’a ulaştım, tren istasyonu alanından geçtim, köprülerden geçtim derken tempo daha da düştü. Sıcak baya etkiliyordu artık. Bir de dönüşte başta indiğimiz bayırı da çıktığımızdan onun da yarattığı ek yük ve ısı oluyor vücutta.

Bayırı çıkıp son bayırı da çıkıp yaklaşık 5.48 gibi bir tempo ile bitirdim yarışı. Eskiden daha iyi koşmuştum bu güzergâhı ama antrenman da şimdiye göre çok iyiydi. Hani eski ben yeni beni yenmiş oldu. Yeni ben de eski bene yenilmiş.

Yarıştan sonra da biraz alandaki etkinlikleri, gösterileri vs. izledim. Sandviç, meyve, hardal, kahve, Red Bull vs. ikramların tadını kontrol ettim. Sonra Erasta’da bir şeyler içip bir kahve içtim ve yola çıktım. Bu sefer başka köylerde geze geze, biraz da tarla yollarında kıvrana kıvrana döndüm…

Anneannem hafta sonu Çorlu’da akrabalara gidecekti bir şeye, düğün mevlit falan mı ne ziyaretiydi bilmiyorum. Biz de yol üstündeyiz. Bize geldi, dedi beni de götürsün, yanında arkadaş olayım. Cuma akşamı ders bitmiş, eve varmışım, üstümde hafta sonuna girmiş olmanın heyecanı var. Çocukken heyecanlanırdık böyle basit şeylerde bile. Çorlu ve Çorlu yolu beğendiğim bir yerdi. Değişik fabrikalar görürdük. Büyük yer olunca Muratlı’da görmediğimiz her şeyi görürdük. Bulgaristan ve başka yerlerle de daha bağlantılıydı sonuçta. Kocaman bir su kulesi vardı, bayılırdım ona bakmaya. Kocaman elektrik kabloları altından geçerdik, hoşuma giderdi. Ben dedim giderim. Bizimkiler de biraz düşündüler ettiler, tamam dediler.

Yürüdük gittik tren istasyonuna. Muratlı’dan Çorlu’ya tren yolculuğu en sevdiğim rotalardan biridir. Küçüklüğümün en heyecanlı anları çünkü. En çok sevdiğim şeylerden belki biri olan trenle harika bir yolculuk fırsatıydı. Bazen ailem gece vardiyasından gelir, çamaşırlar elde yıkanır, bir koşu trene yetişilirdi falan, ana ulaşım araçlarından biriydi Trakya’nın. Trende nerede yolculuk ettik hatırlamıyorum. Bayram seyran günlerinde iki vagonun arasındaki esneyen bağlantı yerinde ayakta dururduk ama o gün bir kompartımanda gittik sanırım.

Çorlu’da trenden inince etrafta bir koku olurdu o zamanlar. Deri fabrikalarının kokusu! Şimdi Deri OSB olan yer o zaman OSB değildi ama yine bir sürü deri fabrikası vardı. Hepsinin üst katında asılı derileri görürdük falan, doğal olarak bu derilerin kokularını da duyardık yol boyunca. Sağlık mahallesine doğru kötü kokulu Çorlu deresi köprüsünden geçip yürüdük. Burası da sevdiğim bir köprüydü. Etrafında deri fabrikalarının yuvarlak arıtma havuzları vardı. Bir sabah hatta, adamın biri dere kenarındaki duvarın üstünde oturmuş, elinde hortumla havuzdan dereye pis su püskürtüyordu falan. Yarı karanlık kokulu yoldan yürüyüp akrabalara gittik.

Akrabaların evleri kendi yapmaları, birkaç kat bir ev. O zaman müteahhitlik falan yoktu pek, herkes asgari ücretle de çalışsa kendi arsasını alır kendi evini yaptırırdı. Akrabanın da çocuğu var tabi, tam böyle delikanlılık çağında. Oturma odasında otururken sıkılmışsındır gel dedi, gittim yanına. Beş CD’li koca bir Sony müzik seti. CD’leri kendi çeviriyor falan, görüyordun sanırım içinde, tam hatırlamıyorum. Koca hoparlörler vardı. Böyle açık mavi miydi oynayan ışıklı ekranı falan vardı. CD de belki ilk gördüm o zamanlar. Windows 98 falan yeni çıkmıştı belki o sene. Abi değiştiriyor CD’leri, değiştiriyor şarkıları falan; sırayla dinliyoruz, beğendinmi diyor. Bana gösterdi kullanımını. Ben kurcaladım falan, hatta o gece yatana kadar dinledik onunla falan. Yataklar açıldı, hâlâ çalıyordu o. Dr Alban’ın It’s my life falan vardı, ilk orada dinlenip bayılmıştım.

Gençteki cıncık CD’ler böyle, hepsi albüm etiketli falan. Daha çakmalarını yapmıyorlarmış herhalde o zaman. Üreticinin markası yazan hiçbir CD yoktu, hepsinin üstünde albüm kapağı vardı. Albümler de genelde radyoların falan hit mixleriydi.

Başka bir tane daha parça vardı, kadın bir şarkıcının söylediği bir pop şarkıydı ama isim olarak hiç aklımda değil. Ona da baya bayılmıştım ben ama genç pek sevmiyordu onu. Hafta sonunu geçirdik falan orada. Akşamları o hareketli çubukları ile o müzik setinin önünde müzik dinledik. Daha geç olduğunda film falan izledik. O müzik seti ve abi sayesinde güzel bir hafta sonu geçirdim hani. Dönüşte artık yola çıkıp trene yürüyeceğiz, ayrılacağımız zaman bile dur bir kere şunu dinleyeyim edeyim deyip o kadının şarkısını dinlemeye çalışıyordum.

Oradan ayrıldık, kokulu yollardan geçip trene bindik ve akşamın karanlığının içinde bir yolculukla Muratlı’ya, oradan da eve vardık. Babama anlattım müzik setini falan. Çok ilgilenmedi.

O hafta sonundan sonra hep bir müzik seti hevesim olmuştu küçükken ama hiç de düzgün bir aletimiz olmadı.

Bir kez gazeteden kupon toplayıp biz de bir müzik seti almıştık Sabah gazetesinden. Ufacık bir müzik seti gelmişti, şaşırmıştık. O dönemde benzer böyle bir anısı olanlar olabilir. Sanırım büyüğü için daha fazla kupon toplamak gerekiyormuş, hatırlamıyorum. Onu da akrabalara vermişti babam.

Sonra çok daha sonraki yıllarda bir arkadaşı bir müzik seti vermişti babama. Hoparlörleri yoktu ama plakçaları vardı. Bazı kısımları çalışıyordu, bazısı bozuktu. Bir süre kurcaladı babam onu, sonradan dağıtmıştı tabi.

Şimdi de bazen aklıma geliyor eski müzik setleri. Değişik modellerin değişik spektrum analizörleri ya da işte ekolayzır ışıkları olurdu. Tek CD’li, üç CD’li, beş CD’li falan çeşitli modeller vardı. Büyük siyah setler, daha orta boy gri setler falan.

Ortaokulda iken de Burcu diye bir arkadaş Yu Ma Tu bir teyp getirirdi okulun son haftasında. Sıralar üstüste sınıfın bir yerine dizilir, orta açılırdı. Disko oynanır, kızlar açar Mezdeke oynar falan. Beden öğretmenimiz vardı. Kim Kay – Lilali açılırdı, adam atlar yere başlardı ellerinin üstünde dönmeye falan. Piriymiş meğer dans işlerinin.

Günümüze gelince artık öyle bir müzik seti merakı kalmadı. Herkes telefonundan dinliyor, radyoda duyunca dinliyor, televizyondan bilgisayardan dinliyor. Sokakta telefon hoparlörlerinden açıp dinlemek büyük zevk bazılarına. Müziğin sesi kalitesi önemli değil, dinlemek önemli. Biraz da bireyselleşti müzik. Herkes her yerden kolayca erişince telefonundan kulaklığını takıp dinliyor kendi halinde. Hani eski müzik seti zevki eskilerde kaldı gibi daha çok. Daha çok odyofiller falan para veriyor bu zamanda müzik donanımına. O tarafta yüz binlerce liralık yatırım yapmak mümkün.

Ben de arada düşünüyorum. Diyorum Sahibinden’den eski bir müzik seti alıp tamir et, kullan mis gibi. Ancak artık CD ile kaset ile uğraşılmaz. Müzik çevrimiçi akış servislerinde ya da kişisel depolamamızda dosyalarda. Tamam Hi Fi sistemlerinin ağ katları da oluyor, İnternet’e bağlanıp istediğin müzik uygulamasından müziğini çalıyor falan. Ancak o fiyat bantlarına çıkmak da kesinlikle ilgimi çekmiyor. Bir de artık oturduğumuz apartmanlar tuğla üstü alçı sıva olunca müzik setini ya da kuracağın Hi Fi sistemi çalıştırmak da mesele. Sesi az açsan bütün komşular duyabiliyor ki, sıkıntı.

O yüzden artık ben de bilgisayar ya da telefondan dinliyorum müziği. Takıp kulaklığımı kimseyi rahatsız etmeden dinlemek yeterli geliyor. Bir müzik seti görünce İnternet’te hoşuma gitmiyor değil ama dediğim gibi onu açıp dinleyecek ortamım da yok, keyfim de artık.

5G dediğimiz yaklaşık 9 yıldır kullandığımız 4G LTE teknolojisinin yerini bıraktığı NR yani New Radio teknolojisi. Radyo sinyali işleme tekniklerindeki yeni teknolojiler yeni donanımlarla uygulanarak bir de bol miktarda radyo frekansı da bu iş için operatörlere verilerek 4G’ye oranla çok daha yüksek radyo erişim kapasitelerine operatörlerin ulaşması sağlanıyor. Yani bir baz istasyonunun kullanıcılara gönderdiği toplam bir bant genişliği var diyelim. 5G’de bu oran 4G’ye göre çok daha fazla. Bundan dolayı çok daha hızlı. Ayrıca gecikmeler de yani ping süreleri de daha düşük.

İhaleyle ilgili Resmi Gazete’deki 10208 no’lu karara baktığımızda ilk aşağıdaki frekansların farklı paket adları ile aşağıdaki gibi başlangıç fiyatları ile ihaleye çıkıldığını görüyoruz:

Tablonun en alt satırındaki rakamlar kesinlikle dikkat çekmiştir. Tam 400 MHz bant genişliği tam 2 milyar 125 milyon liraya ihaleye çıkılıyor. 4G ihalesinde 390,4 MHz kadar frekans 2 milyar 298 milyon avro gibi bir fiyata çıkılmıştı. Güncel kurdan karşılaştırdığımızda 4G ihalesine göre biraz daha düşük bir miktardan ihalenin başlatıldığını görüyoruz.

4G ihalesi: 2.298.067.661 € = 109.739.854.822,4991 ₺
5G ihalesi: 2.125.000.000 $ = 86.954.575.000 ₺

Tabi 4G ihalesi 3 milyar 356 milyon gibi bir toplam tutarla kapanmıştı. Bu ihalede de durum ne olacak göreceğiz. Frekans ihalesi kesinlikle devletimiz için güzel bir gelir kaynağı. Asgari bedeller bile muazzam bir para. Ancak ihale bedeli döviz, ihale sonrası yapılacak tüm yatırımlar döviz hesabıyla olunca kendi paramızın da döviz karşısında zayıf kaldığını düşününce işler biraz karışıyor. 5G ihalesi ve teknolojisi iyi hoş ama operatörlerin altına girdiği büyük maliyeti kullanıcılardan çıkaracağı da ortada. İhale bedeli ne kadar düşük olursa operatörlerin teknoloji yatırımına ayırabilecekleri kaynakları da o kadar fazla olacak.

İhale edilen frekanslara bir bakalım.

A1, A2, A3 paketleri 700 MHz FDD frekanslarını içeren paketler ve 10 MHz bant genişliğinde bir indirme ve bir yükleme frekansı ile toplamda operatöre 20 MHz frekans sağlıyor. Bu şekilde FDD frekanslarında bir frekanstan baz istasyonu sinyal gönderirken diğerinden de cep telefonları sinyal göndererek birbirleri arasında haberleşiyorlar. 20 MHz desek de tek yönde işe yarar trafik 10 MHz üstünden taşınıyor. Yani bir dosya indirirken 10 MHz bir bant genişliği ile bunu indireceğiz. Bu bantın bize sağlayacağı kapasite yaklaşık 100 Mbps kadar. Bu açıdan hız olarak çok bir şey katmıyor. Ancak esas özelliği kapsama ve binalara girişim sağlayacak esas frekans bu 700 MHz frekansı. 4G’nin 800 MHz frekansı gibi daha uzun menzile gidebiliyor ama hızı biraz düşük. Faydası kullanıcıların 4G frekansına bağlanabilmesi olacak. Yani telefonda 5G ikonu görünecek ve bu ek 10 MHz banttan dolayı hızlarımız maks. 100 Mbps kadar artabilecek. Tabi menzili geniş olduğu için istasyonun konumuna göre çok fazla kişi de bağlanabileceğinden kapasitesi en çabuk düşecek frekans da bu. Bu düşük hız ve yüksek kapsama sağlayan frekansı üç operatörümüz de tabii ki alacaklar. Hangisi en düşük dilimi almak isterse o en fazla parayı ödeyecek. Hangisi elinde kalacak frekansla yetinmeyi bilirse o en az bedeli ödeyip frekansını alacak. Bkz. 4G ihalesinde en alt frekansa yani diğerlerinden daha fazla menzile sahip paketi en fazla parayı veren Vodafone almıştı. En az parayı da en üst frekansı içeren paketi asgari bedelle alarak Turkcell ödemişti. Çünkü tüm operatörler için eşit miktarda bant genişliği sunuyor bu paketler ve aralarındaki kapsama farkı da çok aşırı değil, çok para vermeye gerek görülmeyebiliyor. Önümüzdeki ihalede de benzer bir tablo ortaya çıkabilir ya da farklı şeyler de olabilir ama bedellerin asgari bedele oranla çok fazla uçacağı paketler olmadıklarını düşünüyorum. Yine de 5 bucak 5G reklamı için Vodafone’un ne yapacağı belli olmaz.

B1, B2, B3 paketleri ise esas 5G’yi 5G yapan N78 bandı paketleri. Çünkü bu paketlerde 3500 MHZ bandı gibi geniş ve boş bir banttan her pakette 80 MHz gibi muazzam bir bant genişliği ihale ediliyor. Bu bantta iletişim tek frekanstan zaman dilimlemeli olarak yapılıyor. Yani baz istasyonu ve cep telefonu kendilerine ayrılmış zaman diliminde sinyal göndererek iletişim kuruyor. Bu tek parça 80 MHz dilimden dolayı da en fazla kapasiteye ve en yüksek hıza sahip paketler bunlar. 4G’de Turkcell 5 taşıyıcı ile 2×80 MHz ile iletişim kuruyor diyelim. 5G’de ise tek bir taşıyıcı ile bu 1×80 MHz bant genişliği sağlanmış oluyor. Yüksek kapasite ve hız sağlamasından dolayı bu paketleri de tüm operatörlerimiz satın alacaklar. Bunu alamayan 4G’de takılı kalmış olur zaten. Burada paketlerin asgari bedelinin 700 MHz bandına göre düşük olması dikkat çekici. Yani telefonda 5G ikonunu gösterme maliyeti iyi bir 5G deneyimi vermeden daha yüksek. Yine operatörlerin düşük frekanstaki paketi istemesine göre bir rekabet oluşabilir burada.

B4, B5, B6, B7, B8 paketleri ise biraz daha farklı. Bu paketlerde 1×20 MHz frekanslar var. Bunlar tek başına kullanılmak için değil, önceki paketlerdeki frekanslar ile birlikte kullanılmak için. Yani bir operatör hem B1 hem B4 alıp elindeki 80 + 20 MHz frekansı kullanıp tek taşıyıcı olarak 1 x 100 MHz 5G frekansı ile hizmet verebilir. 5G’nin esas hızı da böyle çıkacak zaten. Tüm operatörler en az 80 + 20 MHz alacaktır. 100 MHz 5G frekansına ellerindeki 4G frekansından da ekleyerek 5G NSA olarak 2 Gbit hızlara bile çıkabilirler. Tabi her biri 80 + 20 aldıktan sonra da iki tane daha 1×20 MHz dilim kalıyor. Bunların teknik olarak ne olacağı nasıl olacağı ile ilgili net bir bilgim yok, aşıyor biraz beni. Bu soru işareti de ihale günü cevaplanacak. Tabii ki bu 5 paketin tamamını operatörler almak isteyecektir. Ancak ne şekilde alacaklar? Yani 80 + 20 alan bir operatör bir 20 MHz daha aldığında bu paketler ardışık olup 120 MHz tek bir taşıyıcı ile kullanabilecek mi? Yoksa o 20 MHz paket biraz farklı bir dilimde olup taşıyıcı birleştirme ile 100 + 20 MHz olarak mı kullanacak onu? Bir bilgim de yok, ihale ile ilgili paylaşılmış bir bilgide de denk gelmedim böyle şeylere, muhtemelen daha bunlar ayarlanıyordur ve ihaleye katılacaklara duyurulacaktır. Ama emin olduğum tüm operatörler 80 + 20 MHz almak isteyecek. Sonraki iki tane 20 MHz’lik paketi almak isteyenler arasında da ihalede ortam kızışacak. Farklı düşünülen bir şey var mıdır bilmiyorum. Ama bir operatör sağlam bir para basıp fazladan 2 tane 20 MHz dilim alırsa elindeki 140 MHz ile en hızlı 5G bizde reklamı yapmadan durmaz. Kullanıcılarının da dikkatini çeker bu. Ya da operatörler arasında 140 MHz, 120 MHz, 80 MHz gibi bir frekans tablosu oluşabileceği ihtimali de düşünülebilir ama sanmıyorum. 2 operatör 120 MHz bir operatör 100 MHz de alabilir. Her operatör 100 MHz N78 alacaktır. Geri kalan iki paket için de ihale esnasında bol terlemeli bir savaş verilecektir. Özetle buradan en fazla frekansı toplayan en fazla kapasiteye sahip olacak ve hız testlerinde en yüksek hızı verebilecek frekansı olacaktır. Yalnız bu paketlerin ve N78 bandının cilvesi de yüksek frekanstan dolayı menzilinin düşük olmasıdır. Hani LOS dediğimiz istasyon ile cihaz arasında direk görüş olunca menzil oldukça uzayabilse de binaların olduğu ortamlarda menzil çok etkilenmekte. E tabi burada 5G’nin bant yönlendirme yetenekleri vs. teknolojiler de devreye girerek durumu iyileştiriyor ki, bu teknolojiler sayesinde 4G’nin 1800 MHz bandı kadar menzile ulaşabileceği söyleniyor. Bilmiyorum, gerçekleri hizmete girdiğinde göreceğiz.

İhale haricinde operatörler ellerindeki 4G frekanslarını da 5G teknolojisi ile kullanabilirler. Yani bir operatör elindeki 4G frekanslarından uygun bir dilimden bir 10, 15 ya da 20 MHz dilimden 5G sinyali verip telefonda 5G simgesi görünmesini de sağlayabilir. Tabi hız ve kapasite olarak bir avantajı yok. Bu frekansın kullanıcı yüküne göre 4G ve 5G arasında dinamik olarak paylaşıldığı teknolojiye DSS (Dynamic Spectrum Sharing) deniyor. Artı 5G simgesi göstermek için 5G frekansından yayın yapmadan 4G frekansından bir parametre göndermek de yeterli olabilir.

Özet geçersek A paketleri geniş menzilde 5G hizmeti vermek için önemli ama hızları 4G frekansları gibi olan N28 bandının paketleri. Telefonda 5G ikonunun görünmesi için iyi. Düşük menzilde yüksek hızlar vermek için de B paketlerinin sunduğu N78 bandı önemli ki yüksek kapasiteler sağladığından esas 5G’yi 5G yapan frekanslar bunlar. İhale bedeli de çok az bir bedel değil, ihaleden sonraki tabloda çıkacak bedeller hepimizin cebinden çıkacak bedeller.

Philips Sonicare is a mobile application used to manage Philips’ smart toothbrushes. By installing this app on smartphones, users can set up Sonicare toothbrushes and track brushing features and history. The app tells the user how long, how often, and how well they brushed. It also allows tracking the daily number of brushings on a calendar, as well as logging mouthwash use, tongue cleaning, and interdental cleaning if performed. It also provides simple tips.

Now, let’s move on to the web addresses this application connects to during use and while syncing with the toothbrush.

www.philips.com

www.api.webcms.philips.com

www.accounts.philips.com

Addresses under the Philips.com domain must be used to check the Philips account and to sign in there.

sonicare-ds.eu-west.philips-healthsuite.com

user-registration-assembly-production.eu-west.philips-healthsuite.com

The application also communicates with a platform that uses Philips’ Health Suite domain. Most likely, toothbrushing statistics are stored in this Philips Health Suite. We’ll see if it will do other things in the future. The eu-west expression in the domain hints it uses Amazon AWS services. It may connect to different regional servers in different countries.

The following are probably the places where the app statistics, user behavior, etc. are tracked. Ad-block lists block these.

api.apptentive.com

philips.112.2o7.net

Philips Sonicare Philips’in akıllı diş fırçalarını yönetmek için kullanılan cep telefonu uygulaması. Akıllı telefonlara bu uygulama yüklenerek Sonicare diş fırçalarının kurulumu yapılıyor ve fırçalama özellikleri ve fırçalama takvimi takip edilebiliyor. Uygulama kullanıcıya ne kadar, ne sıklıkta ve ne kadar iyi fırçaladığını söylüyor. Ayrıca takvimi üzerinde de günlük fırçalama sayılarını takip etmek, ağız gargarası, dil temizleme ve diş arası temizliği yapıldıysa bunları da takvime işlemek mümkün. Basit ipuçları da veriyor.

Gelelim bu uygulamanın kullanım ve diş fırçasını eşitleme esnasında bağlandığı web adreslerine.

www.philips.com

www.api.webcms.philips.com

www.accounts.philips.com

Philips.com alan adı altındaki adresler ile Philips hesabı kontrol edilip buraya oturum açılıyor olmalı.

sonicare-ds.eu-west.philips-healthsuite.com

user-registration-assembly-production.eu-west.philips-healthsuite.com

Uygulama Philips’in Health Suite alan adını kullandığı bir platformla da iletişim kuruyor. Muhtemelen diş fırçalama istatistikleri bu Philips Health Suite’te saklanıyor. Gelecekte başka işler de yapar mı göreceğiz. Alan adındaki eu-west ifadesi Amazon AWS hizmetini kullandığına dair bir ipucu veriyor. Farklı ülkelerde farklı bölge sunucularına bağlanabilir.

Aşağıdakiler de uygulama istatistiklerinin ve kullanıcı davranışlarının vs. toplandığı yerler sanırım. Reklam engelleme listeleri bunları engelliyor.

api.apptentive.com

philips.112.2o7.net

Öncelikle koşarken kullanmak için kablosuz bir kulaklığa ihtiyacım olduğu için bu kulaklığı edindim. Saatten de telefondan da koşarken müzik oynatabilmem ve koşu esnasında ürettiğim terden çok da çabuk ölmemesi gerekliydi. Tabi şartlara sahip olduğundan kesin emin değildim zaten, biraz deneme için edindim.

Kulaklığın beni çeken bir yanı tasarımı oldu diyebilirim. Şeffaf tasarımı, içindeki entegrelerin görünmesi kulaklığa bir cyberpunk hava veriyor ve çok hoşuma gitti. Tabi siyah ve beyaz şeffaf olmayan modelleri de vardı. Tabi tek bu amaçla alacaksanız mahalle arası telefoncularında, aksesuarcılarında 700 liraya bu şekilde şeffaf kablosuz kulaklıklar da var. Kalitelerine bir şey diyemem tabi. Kulaklıklar üzerinde mavi ve beyaz yanan bir LED var. Bluetooth eşleşmesi esnasında mavi yanıp sönüyor, diğer türlü de beyaz yanarak durumu hakkında bilgi veriyor. Şarj için de kulaklıkların alt kısmında iki metal uç var ve bunlar şarj kutusunun içindeki yaylara temas ederek şarj ve şarj kutusu ile iletişimi sağlıyor. Kulaklığın şarj kutusu da aynı şekilde şeffaf. Şeffaf bir kaplama içinde beyaz bir iç plastik içinde kulaklıklar saklanıyor ve şarj ediliyor. Batarya da beyaz bir kutu şeklinde. Devre kartı da beyaz ve üstünde birkaç siyah entegre ve konnektörün siyah ucu kontrast yaratarak dikkat çekiyor. Şarj kutusunun üzerindeki üç adet beyaz LED de batarya seviyesi hakkında bilgi veriyor. Tasarım olarak çok beğendiğimi söyleyebilirim.

Type C bir kablo ile şarj kutusu şarj ediliyor ve bu kutu da içindeki kulaklıkları şarj ediyor.

Kullanım için şarj kutusunun kapağı açıldığında kulaklıklar bunu anlayarak Bluetooth eşleşme moduna giriyor. Telefondan kulaklık seçilerek bağlantı kuruluyor. Kulaklıklar kutuya konduğunda bağlantıyı kesiyor ve şarj olmaya başlıyorlar. Buradaki sıkıntı kulakların açılması için kutudan çıkarılmak ve kapatmak için de kutuya konmak zorunda olması. Bunun neden sorun olduğuna birazdan değineceğim.

Kulaklıklarla kontroller çubuk şeklinde olan uzatma kısmına dokunarak yapılıyor. Sol kulaklığa bir dokunuş ses engelleme modu ve ambiyans modu (Ambient Aware) arasında gidiyor geliyor. 2 dokunuş da tamamen dışarıyı duymanızı sağlayan TalkThru diye bir moda girip sesi ciddi şekilde kısarak dışarıyı duymanızı sağlıyor. Sağ kulaklığa tek dokunuş da oynayan parçayı duraklatıp devam ettiriyor. Hızlı 2 dokunuş da sonraki şarkıya geçişi sağlıyor. Bazen kulaklığa dokunurken ister istemez istemsiz algılamalar yapıp şarkı değiştirdiği ya da durdurduğu vs. olabiliyor. Düğmesiz kulaklıklarda normal bir şey. Bu ayarlar da kulaklığın uygulamasından değiştirilebiliyor.

Kulaklık yanında birkaç kulak adaptörü ile geliyor. Kulaklığınızda rahat ettiren ve iyi bir ses sağlayan bir çiftini deneyip bulmak önemli. Bir grubu ses izolasyonu sağlıyor, diğerleri açık tip adaptörler, keyfe göre takabilirsiniz. Genel olarak kulakta iyi duruyor ve kolay düşmüyor ama kafayı eğince ya da ayakkabı bağlarken falan değişik duruşlarda gevşediğini hissedip tam düşerken tutabiliyorsunuz. Koşarken vs. ise biraz şansa kalmış. Çok rahat ve sorunsuz koşularım da oldu, iki dakikada bir kulaklığı kulağıma bastırıp yerleştirdiğim koşularım da oldu. Biraz kullanılan kulak adaptörü ile de ilgili bu. Kışın genelde ince bir kafa bandanası takarak bununla pek uğraşmadım diyebilirim. Ama bandana olmadan koşarken düşmeye meyil edebiliyor. Tabi terleme miktarı ile de ilgisi var biraz. Ter kulaklığın daha kolay kaymasını vs. sağlayabiliyor.

Ses kalitesi olarak iki durumdan bahsedeceğim. İlki evde oturdum, müzik dinliyorum. Fazla dış gürültü yok, sakin ev ortamı. Bu kullanımda ses kalitesi gayet iyi ve gayet tüm sesleri duyabiliyorsunuz. Frekansa göre patlama çatlama yapmıyor dandik kulaklıklar gibi, temiz bir sesi var. Bas seviyesi de gayet iyi ve zevk veriyor. Ses seviyesi de oldukça yüksek, tam ses açmanız gerekmiyor duymak için. Hani bu şekilde ses kalitesi ortalama kullanıcıyı mutlu eder diyebiliriz.

İkinci durum olarak ise dışarıda ve aktivitede kullanımdan bahsedeyim. Dış sesleri gayet alıyor kulaklık. ANC, hani Aktive Noise Cancellation, Aktif Gürültü Engelleme özelliği var ama bu özellik açıkken ve ambiyans modunda iken iki mod arasında çok ciddi bir fark duyamıyorum diyebilirim. Farklı gürültü engelleme seviyeleri de var uygulamasında. Arada çok ciddi bir fark duyamadım. Üstelik izolasyon sağlayan kulak adaptörlerini kullanıyorum. İncelemelerinde de çok iyi bir ANC sahibi olmadığını okumuştum. Peki rahatsız ediyor mu? Evet, bazen. Öncesinde ANC olmayan kulaklıklar kullandığım için bunda da özelliği çok kullanmam dedim ama hiç kapatmadım diyebilirim. Etkisi belirsiz çünkü. Mümkün olduğunca faydalanmak için açık tutuyorum. Koşarken vs. çok önemli değil. Kendi vücut gürültümü duymuyorum pek, çevrenin biraz sesi geliyor ki o da zaten tercih ettiğim bir durum. Ancak toplu taşımadır, inşaat sahalarıdır gürültülü yerlerde yürüyüşte vs. bazen ciddi sesin kaybolduğu oluyor gürültülü anlarda. Hani dinlemenin tadı kaçabiliyor. Böyle gürültülü yerlere çok ideal bir kulaklık değil diyebiliriz. Ancak genel günlük hayatta beni aşırı rahatsız da etmiyor, kullanılmayacak gibi de değil hani. Sadece arada dikkatimi çekiyor.

Bir de JBL Headphones adında bir uygulaması var. Uygulama içinden ses ayarları, ANC, ambiyans modu, ekolayzır, sağ sol ses dengesi, ses ve video modu, akıllı asistan ayarları vs. bazı ayarlar yapılabiliyor. Ayrıca kulaklığın kontrolleri de buradan ayarlanabiliyor. Hangi kulaklığa kaç dokunma ile hangi fonksiyon çalıştırılabiliyor vs. ayarlar buradan yapılabiliyor. Yani gürültülü engelleme ayarlarını kullanmıyorsanız bu ayarları tutmak zorunda değilsiniz, farklı bir ayar yapabilirsiniz. Bu yazıyı yazarken de mesela bir güncelleme geldi kulaklıklara, güncellemeyi yükledim ama pratik bir fark göremedim, olursa ekleyeceğim zaten.

Kulaklıkta mikrofon da var tabii ki. Telefon görüşmelerinde genel olarak karşıya iyi bir ses gidiyor, duyulmadığı edilmediği olmuyor. Rüzgârda biraz gürültü yapabiliyor.

Bluetooth menzili olarak gayet iyi diyebilirim. Evin içinde odadan odaya geçerken bir sıkıntı yaşamadım. Telefonu bir odada bırakıp yaklaşın 10 metre üç duvar öteye gittiğimde ses bayılmadan oynatmaya devam etti. Tabi her evde böyle olmayabilir. Önceki kulaklıklarımda aynı durumda kesintiler oluyordu.

Şimdi bir özet geçeyim. Kulaklıklar kapalı ortamda iyi ve tatmin edici bir ses veriyor, dinlenir, tatlı bir ses. Sesli ortamlarda sesi baya duyuyorum ve ANC açık olmasına rağmen pek bir etki ettiğini düşünmüyorum. Genel kullanım için iş gören bir kulaklık.

Gelelim koşuda kullanım veya kullanamama ve sorunlarına.

Koşuda kullandığımdan ister istemez kulakluk ter yiyor. Suya ve tere dayanıklı deniyor ama kulaklıkların şarj pinleri yanından içindeki şeffaf plastik boyunca kahverengileşme yani paslanma sezdim birkaç ay sonra. Yani çok da dayanıklı değil gibi ama henüz bozulmadı. Koşudan vs. terli aktiviteden sonra temizleyerek kutusuna koymakta fayda var. Yani neymiş, tere çok dayanıklı olduğunu düşünmüyorum.

Sonrasında terleme şarj pinlerini etkilediğinden mi, kronik sorunu mu emin değilim ki baktığımda İnternet’te de bu sorunu yaşayanlar varmış, kulaklıkları kutusuna koyunca kutuyla bir iletişim problemi oluyor. Kulaklıkları şarj kutusuna koyuyorsunuz, hâla müzik çalmaya devam ediyor. Ya da biri şarj oluyor diğeri telefona bağlı kalıyor. Kulaklıkları kulağınıza takıyorsunuz, %10 şarjı kalmış, yani kutuda dururken şarj olmamış. Bununla ilgili metal bir şeyle kulaklıktaki şarj yüzeylerini temizlemek ve kutudaki şarj soketindeki yayları temizlemeyi denedim. Genelde işe yarıyor. Arada da bir kulak çubuğu ya da peçete gibi bir şeyi hafif kolonyalayıp kulaklıkların şarj yüzeylerini ve şarj kutusunun yaylarını temizlemek de çok etkili oluyor. Ha koşmadığım dönemlerde pek bu sorunu yaşamadım. Ama koştuğum dönemlerde rahatsız ediyor cidden. Koşuya çıkacaksın, keyfin heyecanın yerinde, kulaklığı takıyorsun, tüm neşen kaçıyor! Hadi bekle şarj olsun. 10 dakika şarj ediyorsun, kutuya oturana kadar da oynatıp edip bastırıp uğraşıyorsun tabii ki, şarjdan çıkardığında telefonda %100 şarj oldu yazıyor. Bir saat içinde yine şarj seviyesi düşüp uyarı vermeye başlıyor. Yani normal kullanım için en azından bir bir saat şarjda durması gerekiyor kulaklıkların. Belki daha da fazladır emin değilim.

Sonra kulaklık kutuyla iletişim kuramadığı için şarjı olsa da kutudan çıkardığında bunu algılamadığı için açılmıyor! Evet, kulaklığı şarj kutusuna oturmanız ve bir kez şarjı başlatmaya uğraşmanız gerekli tekrardan. Bunu yapabilirseniz kutudan çıkarıldığında tekrar çalışmaya başlayıp telefona bağlanıyor. Yani açılması dert, kapanması dert diyebiliriz. Bazen hiç sorunsuz çalışıyor, bazen de bu sorunlar oluyor. Koşum sonrasında terlediğimden terin etkileri diyorum ama şimdi baktığımda başkaları da benzer şeylerden şikayetçi olmuş. Bazen de kulaklığı kutusuna koydunuz, şarj olmaya başladı. Kutuyu oynatınca her an kulaklık açılıp telefona bağlanabiliyor ve müzik çalmaya başlayabiliyor. Yani evde aniden bir yerden sesler gelmeye başlarsa bir kulaklıklarınıza bakın derim. Ya da telefonda bir şey izliyorsunuz ses gelmiyor, aniden ses göstergesindeki Bluetooth işaretini görüyorsunuz. Kulaklık bir şekilde bağlanmış telefona.

Son özet geçeyim. Normal kullanımda iş görecek bir kulaklık. Sesi fena değil, bası iyi. Gürültüsüz ortamda zevkli. Gürültüde pek işe yaramıyor, gürültü engelleme bir şeyi engellemiyor. Sporda terlemeden etkileniyor gibi. Bozulabilir de, bozulmasa da kutusu ile bağlantı sorunları gibi şeyler de ortaya çıkabilir. Mikrofonu yeterince duyuluyor diyebiliriz, zaten dört mikrofon varmış üzerlerinde falan. Şimdi alacaksanız bunları bilin de düşünüp alın.