Pozwólcie, że skupimy się teraz na dziecku w wieku około 2 lat i jego potrzebie chodzenia. Taka potrzeba jest dla niego zupełnie naturalna, ponieważ musi on przygotować się do bycia dorosłym więc musi zbudować w sobie wszystkie potrzebne ku temu zdolności. Dziecko w wieku 2 lat jest całkiem zdolne, by przejść 2-3 kilometry, a także wspinać się, jeśli dobrze się do tego nastawi. Najbardziej podobają mu się te najtrudniejsze do przejścia etapy. Musimy pamiętać, że dziecięcy pomysł na chodzenie jest zupełnie inny od naszego. Nasze wyobrażenie, że długie spacery przewyższają jego zdolności bierze się stąd, że chcielibyśmy, by chodziło w naszym tempie. Jest to pomysł tak niedorzeczny jak to, że my dorośli moglibyśmy dotrzymać kroku idąc u boku konia. Widząc nas bez dechu, koń mógłby wtedy powiedzieć (jak często mówimy do dziecka): Oj, nie dobrze. Wskakuj lepiej na mój grzbiet i dostaniemy się tam razem. Jednak dziecko nie próbuje ‘dostać się tam’. Wszystko czego chce to po prostu iść. A ponieważ jego nogi są krótsze od naszych, nie możemy zmuszać go, by próbowało za nami nadążyć. To my musimy iść w jego tempie. Konieczność nie przykładania naszego poczucia czasu do dziecka jest w tej sytuacji bardzo wyraźna, ale powinniśmy zaznaczyć, że zasada ta odnosi się do każdej sytuacji, w której edukujemy małe dzieci, niezależnie od dziedziny. Dziecko ma swoje własne prawa rozwoju i jeśli chcemy wspomóc go w jego dorastaniu powinniśmy podążać raczej za nimi, niż nakładać własne. Dziecko chodzi nie tylko przy pomocy swoich nóg, ono wykorzystuje również swoje oczy. To, co popycha je, by iść dalej to interesujące rzeczy dokoła, które może zobaczyć. Tam pasie się owieczka. Dziecko przysiada, by się jej przyjrzeć. Nagle wstaje i idzie dosyć spory kawałek – widzi kwiat – wącha go – widzi drzewo – próbuje się na nie wspiąć – obchodzi je kilkakrotnie – siada, by je zobaczyć. W ten sposób może przespacerować wiele kilometrów. Jego marsz przerywany jest odpoczynkami, które zwykle pełne są interesujących odkryć. Jeśli jakaś przeszkoda stoi na drodze, na przykład przewrócony głaz lub drzewo, jego radość jeszcze wzrasta. Dziecko kocha wodę. Siadając nad strumykiem mruczy radośnie: Woda, woda! Jego dorosły towarzysz, chcąc gdzieś się dostać tak szybko jak to tylko możliwe, ma zupełnie inne pomysły na temat, czym jest chodzenie.

- Absorbent Mind (Chłonący Umysł), Rozdział 15: Rozwój i Naśladownictwo, Maria Montessori

Dziecko przygląda się przewieszcze z różnymi motylami

Susan Stephenson, autorka tekstu informacyjnego dostępnego w katalogach ‘The Joyful Child’ (Radosne Dziecko) i ‘Child of the World’ (Dziecko Świata), które przetłumaczone na język polski znajdziecie na naszej witrynie, przygotowała właśnie stronę internetową, na której umieszcza linki do krótkich filmików ukazujących różne czynności dzieci, na które warto zwracać uwagę w pierwszych miesiącach i latach ich życia.

Susan pisze:

Niektórzy wierzą, że malutkie dziecko nie jest wystarczająco interesujące, by go obserwować, wchodzić z nim w interakcję czy uczyć czegoś. Jednak badania pokazują, że pierwsze trzy lata życia są najważniejsze, jeśli chodzi o formowanie się zdrowia emocjonalnego, fizycznego, inteligencji czy umiejętności życia w społeczeństwie i wielu innych aspektów bycia człowiekiem. Jaka więc powinna być odpowiedź?
Musimy nauczyć się na co zwracać uwagę, jak wchodzić w interakcję, co dzieje się w czasie tych pierwszych dni, tygodni, miesięcy i lat, oraz jak chronić i ‘karmić’ dziecko w tym rozwojowym okresie życia. Nasza wiedza poprowadzi nas do większej radości, zarówno dorosłego, jak i dziecka.

Poniżej znajdziecie parę filmików, które Susan zamieściła na swojej stronie. Polecamy zaglądanie na stronę Susan co jakiś czas, bo będą się tam pojawiać nowe rzeczy.

Dziecko przyglądające się poruszającym się motylom

Dziecko w wieku 2.5 miesiąca z zaangażowaniem przyglądające się delikatnie poruszanym przez strumień powietrza motylom.

Pierwsze rozmowy

Tutaj 2.5 miesięczne dziecko. Kiedy pierwsze próby komunikacji ze strony dziecka spotykają odzew w postaci naśladowania jego odgłosów przez dorosłych, dziecko doświadcza niezykłego uczucia – buduje się prawdziwa relacja. Smoczki utrudniają ten niezwykły krok w rozwoju języka i nie tylko języka.

Sięganie i chwytanie

Wielokrotne powtarzanie trudnej czynności

Na filmie 19 miesięczna dziewczynka wielokrotnie zakładająca i ściągająca skarpetki. Jednym z największych prezentów, jakie możemy w takim momencie dać dziecku to nie przeszkadzanie w tej niezwykłej pracy i podarowanie mu potrzebnego czasu, czasu na wykonanie nowej czynności tyle razy ile dziecko potrzebuje.

——-
Informacje umieszczone za zgodą http://www.thejoyfulchild.us (With permission of http://www.thejoyfulchild.us)

Nieustanne przygotowanie i adaptacja otoczenia do ciągle zmieniających się potrzeb i tendencji dorastających dzieci jest jednym z podstawowych zadań w edukacji i wychowaniu dzieci zaproponowanym przez Marię Montessori. Na pierwszym miejscu stawia się bezpieczeństwo, a następnie odpowiednie wsparcie dla swobody ruchu, badań, dokonywania wyborów, koncentracji, tworzenia, wykonania wszystkich zadań sekwencyjnie. To wszystko przyczynia się do optymalnego rozwoju dziecka.

Możliwość powiększenia przestrzeni do nauki i pracy w domu lub szkole o ogród lub werandę wpływa bardzo pozytywnie na rozwój umysłowy i fizyczny dziecka.

Naturalne materiały zamiast plastikowych, zwrócenie uwagi na prostotę, stonowane kolory, rośliny, piękno – wszystko to wzmacnia umysłowe i fizyczne zdrowie zarówno dziecka jak i dorosłego. Aby okazać szacunek dla rozwijającego się w dziecku zmysłu piękna, aby wspierać jego rosnącą samodzielność, a także by zainspirować go do wytężonej pracy, otoczenie przygotowujemy z najlepszych możliwych i dostępnych materiałów.

Wiek 3-6:

Dzieci w tym wieku często wolą pracować na podłodze zamiast przy stole – na dywanikich lub kawałkach dywanu, które można rozwijać i odkładać kiedy nie są używane. Rozłożone dywaniki wyznaczają miejsce pracy, podobnie jak robi to stół. W klasie czy w domu, zabawki, książki, materiały powinny być atrakcyjnie wyłożone na tackach lub w koszykach, które stoją na półkach uporządkowane zgodnie z tematem – język, matematyka, geografia, historia, nauki ścisłe, muzyka i sztuka itd. Każdy przedmiot ma swoje stałe miejsce tak, aby dzieci wiedziały, gdzie mogą go znaleźć i gdzie mogą go odłożyć dla następnej osoby kiedy skończą. Stoły i krzesła  powinny być tak wyprofilowane, aby wspierać odpowiednią postawę podczas siedzenia, która jest ważna w każdym wieku.

Wiek 6-12:

W tym wieku dziecko angażuje się w wiele projektów i potrzebuje miejsca takiego jak schowek lub specjalny kącik czy szafkę, gdzie może trzymać swoje prace.  Potrzebuje przestrzeni, w której znajdzie ciszę, lub możliwość mówienia. To zależy od dziecka i tego, czego ono potrzebuje, aby się skoncentrować i pracować. Podczas gdy dla dzieci w wieku 3-6 lat świat został “wniesiony” do ich domu dziecięcego, w wieku 6-9 lat dzieci zaczynają wychodzić do świata: chodzić na wycieczki do sklepów warzywnych na zakupy potrzebne do zrobienia projektów kulinarnych, dostarczać zapasy papiernicze do klasy, robić wywiady do różnych projetków, odwiedzać muzea i tak dalej. Dlatego też przygotowane otoczenie zawiera znacznie więcej doświadczeń ze świata poza szkołą czy domem.

Otoczenie w domu

W organizowaniu otoczenia dziecka w domu powinniśmy pamiętać o dwóch ważnych rzeczach.

1. Miejsce w każdym z pokoi na kilka, specjalnie wybranych rzeczy dla dziecka: Przy drzwiach frontowych niska ławka do siedzenia i miejsce na powieszenie płaszczy i trzymanie butów. W salonie miejsce na książki i zabawki dziecka – starannie i atrakcyjnie zorganizowane. Przemyśl wszystkie aktywności, które mają miejsce w domu (zmywanie, pranie, wieszanie prania, zamiatanie itd.) i postaraj się tak zorganizować przestrzeń, aby włączyć w nie swoje dzieci. Przemyśl narzędzia, których używasz i sprawdź czy są one bezpieczne i wygodne do użycia przez dzieci.
2. Nie wyjmuj zbyt wielu zabawek i książek w jednym momencie. Wystarczą te, którymi dziecko się zajmuje. Dobrym pomysłem jest zmiana rotacyjna – zabieranie tych książek i zabawek , które nie są już używane przez dziecko i odkładanie ich do schowka na pewien czas. Dzieci rosną, zmieniają się i potrzebują naszej pomocy w utrzymaniu ich otoczenia odpowiednio przestronnym i dającym spokój.

Otoczenie i Umysł

Każdy z nas niezależnie od wieku jest pod wpływem swojego otoczenia. Zwyczaj organizowania swojego otoczenia zmniejsza stres i pomaga w rozwoju zorganizowanego, efektywnego i kreatywnego umysłu. Dziecko włączane do porządkowania otoczenia, czy to w szkole czy w domu, które uczy się wybierać kilka ulubionych rzeczy zamiast zbierać stosy nieużywanych zabawek, książek i tak dalej, na wiele sposobów otrzymuje pomoc w nabywaniu dobrych nawyków w pracy czy umiejętności koncentrowania się, a jego umysł pozostaje czysty i niezagracony.

Dorosły

Model rodzica jest zawsze najważniejszym elementem otoczenia. Dziecko uczy się poprzez obserwację tego, co robimy, a nie poprzez to, co i ile mówimy.

————

Tekst ten pochodzi z katalogu Child of the World przetłumaczonego przez nas za zgodą autorki na język polski. W wersji polskiej nosi on tytuł Dziecko Świata. Autorką oryginalnego angielskiego tekstu jest Susan Stephenson. Więcej informacji na temat Child of the World oraz Susan Stephenson możecie znaleźć na stronie firmy Michael Olaf.

Zaawansowane drewniane liczydło. Bardzo popularne w Chinach, gdzie twierdzi się, że liczenie na liczydle może być szybsze od użycia kalkulatora.

Wynalazczość, geometria i matematyka to jakby języki wykorzystywane do odkrywania i manipulowania, tworzenia i mierzenia rzeczywistych przedmiotów w rzeczywistym świecie. W tym wieku dzieci lubią nieustannie odkrywać pojęcia matematyczne i geometryczne, jeśli odnoszą się one do czegoś w ich życiu oraz jeśli przedstawiane są za pomocą materiałów, które można trzymać w ręce, manipulować nimi i wykorzystywać je do tworzenia. Musimy brać to pod uwagę, kiedy uczymy nasze dzieci. Oferujmy dziecku materiały do manipulowania w każdej dziedzinie matematycznej i pozostawiajmy dziecku decyzję, kiedy będzie gotowe na pracę bez materiałów – gotowe do abstrakcyjnej pracy – na papierze z ołówkiem.

Abstrakcyjne myślenie to wyższy poziom pracy umysłowej, który przychodzi naturalnie po tym jak dziecko nauczy się odtwarzać w swojej głowie obraz przedmiotu, który chce zmierzyć lub przedmiotu, którego chce odkryć powiązania z innymi przedmiotami.

W szkole podstawowej dzieci poznają różne historie i wykonują eksperymenty, aby poznać jak ludzie w przeszłości wykorzystywali swoją wyobraźnię i jak korzystają z niej w dzisiejszych czasach w celu rozwiązywania problemów i dochodzenia do wielkich wynalazków – wykorzystanie ognia, mierzenie ziemi, stworzenie kompasów, łodzi i innych rzeczy. Dzieci zaczynają dostrzegać, że rozwój wynalazków, geometrii i matematyki powiązany jest ściśle z określonymi ludzkimi potrzebami. Geometria na przykład zrodziła się z praktycznej potrzeby ponownego wyznacznia granic upraw roślinności po rocznym wylewie Nilu w Egipcie.

W geometrii, geo odnosi się do ziemi, a metria do mierzenia.

Dzieci w tym wieku uwielbiają sięgać wyobraźnią daleko w przeszłość i raz jeszcze odtwarzać te potrzeby i rozwiązania oraz powstanie dziedzin naukowych. Hindusi wprowadzili cyfrę ‘0′. Na moment pozwólcie dziecku spróbować matematyki bez znajomości cyfry ‘0′! Skąd pochodzi algebra, analiza matematyczna, trygonometria? One chcą to wiedzieć!

Dzieci są zainspirowane tymi historiami, a poprzez przykłady i obrazki dowiadują się więcej. Uświadamiają sobie, że matematyka rozwijała się i nadal rozwija wraz z praktycznymi potrzebami. Matematyka, wykresy, ułamki stają się logicznymi narzędziami do zapisywania i mierzenia, a algebra dodatkowo skraca notowanie.

Materiał Montessori do działań w systemie dziesiętnym. Za jego pomocą można przedstawić różne problemy i zadania

Zachęcamy dzieci do tworzenia własnych zadań/problemów – zwłaszcza zadań tekstowych związanych z ich życiem i przedmiotami, których się uczą – zadań dla siebie i dla swoich przyjaciół, w celu zrozumienia w prosty i praktyczny sposób geometrii i matematyki. Dzieci uwielbiają rozwiązywać zadania, które wcześniej wymyślają dla siebie nawzajem lub przykłady podawane przez nauczyciela. Taki proces poznawania pojęć matematycznych sprawia, że dobrze zapadają one w umyśle dziecka.

Oferujemy dzieciom wiele praktycznych przykładów z wyższej matematyki, geometrii czy algebry, i pomagamy im dojść po wielu doświadczeniach do własnego sposobu rozwiązania. Na przykład, jeśli dziecko mierzy wszystkie prostokąty w pokoju: stoły, okna, książki i tak dalej, w celu zmierzenia powierzchni, będzie ono również z łatwością potrafiło zapisać i lepiej zrozumie wzór na pole powierzchni prostokąta S=a*b, gdzie a i b to długości boków prostokąta.

Na każdym poziomie nauczania, zaczynając od pierwszej klasy aż po szkołę średnią, dzieciom pokazuje się państwowe wymagania matematyczne, tak jak z każdego innego przedmiotu. Dzieci uczą się planować i rozkładać swoją pracę. Każde dziecko decyduje o najlepszym sposobie i harmonogramie poprzez próby i błędy, z pomocą dorosłego,  w zależności od stylów nauczania i zainteresowań. Dzięki temu dzieci uczą się planowania, rozkładania pracy, operowania czasem oraz odpowiedzialności.

Kiedy zapewnimy dzieciom takie solidne, namacalne podstawy i damy im możliwość zobaczenia związku pomiędzy geometrią i matematyką a światem rzeczywistym, to będzie im znacznie łatwiej pracować z kartką i ołówkiem w ręku robiąc wszystko w swojej wyobraźni, kiedy nadejdzie na to czas.

Dzieje się tak ponieważ dzieci wiedzą, że te kroki są tylko tym … krokami, które zaprowadzą je na nowy poziom rozumowania zachwycającego świata matematyki i nauki.
———————

Tekst ten pochodzi z katalogu Child of the World przetłumaczonego przez nas za zgodą autorki na język polski. W wersji polskiej nosi on tytuł Dziecko Świata. Autorką oryginalnego angielskiego tekstu jest Susan Stephenson. Więcej informacji na temat Child of the World oraz Susan Stephenson możecie znaleźć na stronie firmy Michael Olaf.

KIDS TALK™ to blog na tematy związane z rozwojem dziecka redagowany przez Maren Schmidt. Maren jest nauczycielką Montessori z dyplomem Association Montessori Internationale oraz założycielką szkoły Montessori. Posiada ponad 20 lat doświadczenia w pracy z dziećmi. Jest autorką książki Understanding Montessori – A Guide For Parents (Zrozumieć Montessori – Przewodnik Dla Rodziców). Uzyskaliśmy zgodę autorki na tłumaczenie artykułów zamieszczanych na KIDS TALK™ na język polski i umieszczanie ich na naszej stronie

Wychowywanie naszych dzieci do współpracy może być naprawdę wymagające. Jeśli pomyślimy o tych wszystkich obowiązkach do spełnienia w ciągu krótkiego dnia możemy poczuć się jak komendant wojskowy, policjant i zła wiedźma w jednym.

Unikając sytuacji, w których jawimy się naszym dzieciom jako ostoja małoduszności i ciągłej kontroli możemy przesadzić w drugą stronę i być nazbyt mili pytając i prosząc o współpracę zamiast po prostu jej oczekiwać.

Niektóre sprawy nie powinny być negocjowane i w ich przypadku nie powinniśmy prosić o zgodę dziecka na ich wykonanie. Kiedy powiemy: ‘Kochanie, mógłbyś proszę wynieść śmieci? Dobrze?’ to brzmi to tak, że dzieci mogą poczuć, że mają prawo odmówić wykonania zadania. Zdanie: ‘Proszę, już czas na wyniesienie śmieci. Zaczynają cuchnąć.’ w lepszy sposób będzie uczyć nasze dzieci współpracy.

Dla naszych dzieci (a także współmałżonków) prośby z użyciem słów ‘mógłbyś’, ‘mogłabyś’, ‘zrobiłbyś’, ‘zrobiłabyś’ mogą brzmieć zbyt dosłownie.

‘Mógłbyś wynieść śmieci, proszę?’ może być zinterpretowane jako ‘Czy jesteś w stanie, albo czy wiesz jak wynieść śmieci?’ Odpowiedzią może być ciche ‘tak’, ale brak akcji.

‘Wyniósłbyś śmieci, proszę? może być zinterpretowane jako ‘Kiedy będziesz miał czas, czy miałbyś ochotę wynieść śmieci?’ Podobnie, przy dosłownej interpretacji, odbiorca może mieć poczucie, że ma wybór w tej kwestii.

‘Czy mógłbym/mogłabym cię prosić o wyniesienie śmieci?’ Czy zaczynasz dostrzegać językową pułapkę, w którą wpadamy prosząc i pytając zamiast informować?

Powiedzenie: ‘Potrzebuję, byś wyniósł te śmieci teraz, proszę’  na pierwszy rzut oka może wydawać się zbyt gwałtowne i może nawet niegrzeczne. Takie stwierdzenie jest jednak bardzo zrozumiałe i treściwe i nie pozostawia pola na błędną interpretację, a dodatkowo po prostu działa.

Nie zawsze jednak chcemy dawać jasne wskazówki. Powinniśmy dawać naszym dzieciom wybór tak często jak to tylko możliwe. Praktyka w wybieraniu jest podstawowym elementem rozwoju samodyscypliny i współpracy z innymi. Dajemy więc wybór, kiedy dana sytuacja jest do tego odpowiednia.

Małemu dziecko możemy pozwolić na wybór z pośród dwóch rzeczy, na przykład koszulek do ubrania: ‘Chciałbyś dziś włożyć niebieską czy zieloną koszulkę?’

Możemy pozwolić na wybór jedzenia z pośród dwóch możliwośći: ‘Wolałbyś fasolkę czy brokuły na kolację?’ Zauważ, że to pytanie nie jest otwarte: ‘Co chciałbyś na kolację?’

Możemy również dawać wybór, jeśli chodzi o kolejność zdarzeń: ‘Chciałbyś poczytać książkę przed czy po włożeniu piżamy?’

Poniżej znajdziecie zestawienie, które pomoże Wam przemyśleć różnicę pomiędzy proszeniem, informowaniem a dawaniem wyboru. Pamiętaj, że możliwości, które dajesz przy wyborze powinny być odpowiednie do danej sytuacji.

Pytanie, prośba: Czy jesteś gotowy i możemy już wracać?
Informacja: Czas, by wracać. Proszę, nie zapomnij zapiąć pasów.
Wybór: Chciałbyś wracać już teraz czy za piętnaście minut?

Pytanie, prośba: Czy zamierzasz dać psu coś do picia?
Informacja: Nasz pies wygląda na spragnionego. Czas, by nalać mu wody do miski.
Wybór: Chciałbyś podać psu wodę teraz czy po jedzeniu?

Pytanie, prośba: Gdzie są twoje buty? Jesteśmy spóźnieni.
Informacja: Wkładaj buty, proszę. Czas, by wychodzić.
Wybór: Chciałbyś założyć swoje buty teraz czy w samochodzie?

Pytanie, prośba: Pozbierasz zabawki?
Informacja: Czas, by poukładać twoje zabawki na twoich półkach.
Wybór: Chciałbyś, bym pomógł/pomogła ci poukładać twoje zabawki, czy zrobisz to samodzielnie?

Aby wspierać w naszych dzieciach ducha współpracy pamiętaj, by prosić tylko wtedy, kiedy dajemy odpowiednie możliwości wyboru, lub dawaj jasne informacje bez możliwości wyboru.
Pamiętaj: takie słowa jak ‘proszę’ i ‘dziękuję’ wspierają chęć współpracy u naszych dzieci.

KIDS TALK™ to blog na tematy związane z rozwojem dziecka redagowany przez Maren Schmidt. Maren jest nauczycielką Montessori z dyplomem Association Montessori Internationale oraz założycielką i dyrektorką szkoły Montessori. Posiada ponad 20 lat doświadczenia w pracy z dziećmi. Jest autorką książki Understanding Montessori – A Guide For Parents (Zrozumieć Montessori – Przewodnik Dla Rodziców).

Uzyskaliśmy zgodę autorki na tłumaczenie artykułów zamieszczanych na KIDS TALK™ na język polski i umieszczanie ich na naszej stronie www.bycrodzicami.pl.

‘Kiedy pytać? Kiedy informować? Jak dawać wybór?’ jest tłumaczeniem oryginalnego artykułu w języku angielskim pod tytułem ‘When to Ask, When to Tell‘

Częste wizyty w dobrze wyposażonej bibliotece mogą być solidnym fundamentem do zainspirowania w dziecku zachwytu czytaniem

Stworzenie odpowiedniego środowiska językowego

Miłość do czytania i pisania pojawia się całkiem naturalnie u dziecka, które rośnie obserwując ludzi, którzy opowiadają różne historie, czytają i któremu często coś czytamy. Pisanie notatek, robienie listy zakupów, pisanie listów i zapisywanie osobistych doświadczeń i myśli za pomocą rysunków i pisanych opowieści może rozpocząć się w bardzo wczesnych latach życia.

Wieczorne rodzinne czytanie (zamiast telewizji) to dobry sposób na znalezienie czasu na wielką literaturę, z którą chcielibyście zapoznać wasze dzieci. W naszej rodzinie, jako rodzice wypełniliśmy spore luki w naszej znajomości wielkiej literatury poprzez czytanie jej naszym dzieciom.

Poezja przynosi więcej ważnych elementów do dziecięcego języka. Kiedy zgłębiamy poezję napotykamy większy zasób słownictwa. Nawet w tych najprostszych wierszach używane są słowa, które nie są zbyt popularne w prozie. Muzyczna płynność poezji daje większą przyjemność i ułatwia zapamiętywanie. Z poezji najbardziej przypadły nam do gustu utwory, które można czytać na głos, jak na przykład klasyczne chóry greckie lub takie, które opowiadają o jakiejś dłuższej historii jak Flecista z Hameln braci Grimm.

Czasem jednak może się zdarzyć, że dziecko straci zainteresowanie samodzielnym czytaniem, ponieważ boi się, że kiedy będzie potrafiło samodzielnie czytać, wtedy ten wieczorny rytuał wspólnego czytania skończy się. Aby temu zapobiec, możemy zapewnić je, że będziemy nadal kontynuować czytanie tak długo jak będzie tego chciało. Ku zadowoleniu wszystkich, w naszym domu czytaliśmy naszym dzieciom nawet wtedy, kiedy były już nastolatkami.

Umiejętność prawidłowego czytania może wymagać wielu lat miejmy nadzieję przyjemnych doświadczeń i ćwiczeń, a dziecko potrzebuje, by inny czytali dla niego. W ten sposób słyszy ono poprawną wymowę nowych słów, powiększa swoje słownictwo, uczy się czym jest odpowiednia intonacja i dykcja oraz ekspresja doświadczonego czytelnika.

Najbardziej jednak dziecko będzie potrzebowało miłości, bliskości i osobistej uwagi rodziców, przyjaciół lub nauczycieli. Książki, które będą im towarzyszyć, wyobrażanie sobie akcji i postaci oraz słuchanie i słuchanie i słuchanie czasem z zamkniętymi oczami pozwolą rozwinąć między wami głęboką więź miłości i radosnego spędzania czasu razem.

Dziecko powyżej siódmego roku życia intensywnie interesuje się moralnością i bohaterami. Mitologia wprowadza bogactwo materiału do badania oraz inspiruje do dyskusji, która obejmuje zachowania w codziennym życiu, w rodzinie, w klasie, w społeczeństwie.

Nauka czytania

Jeśli dziecko uczy się czytać w sposób ruchowo – zmysłowy bez żadnej presji, to może ono nauczyć się czytać przed szóstym rokiem życia. Rzeczą zupełnie normalną dla dziecka jest jednak fakt, że nie wykazuje ono zainteresowania wcześniej. Najważniejsze, aby nauka była relaksującym i przyjemnym doświadczeniem.

Kiedy dziecko zaczyna czytać samodzielnie, nie powinniśmy go nigdy zmuszać do czytania na głos. Równoczesne czytanie wyrazu i mówienie go na głos, wyrazu który dopiero co udało się odszyfrować, jest bardzo skomplikowane i może być dla dziecka bardzo stresujące.

Początkującym czytelnikom oferujemy karty do czytania i leksykony obrazkowe, aby pomóc im bez stresu zbudować duży zasób słownictwa. Najlepsze są pierwsze książki o dziecięcym otoczeniu, o prawdziwym świecie – historii, ciekawych ludziach i tak dalej– lub skrócone wersje klasyki, które wzbudzą u dziecka zainteresowanie wielką literaturą.

Prowadzenie pamiętnika, robienie listy zakupów, robienie listy zadań do wykonania, pisanie listów do znajomych lub ulubionych postaci z książek - istnieje wiele pomysłów na zainspirowanie w dziecku radości z kreatywnego pisania

Kreatywne pisanie

Słyszę i zapominam;
Widzę i pamiętam;
Piszę i rozumiem;
– chińskie przysłowie

Dziecko, które ma dużo fizycznych i umysłowych zajęć, włącza w działanie całe swoje ciało, a przede wszystkim ręce nie ma zwykle problemów z pisaniem. Bieganie, skakanie, gotowanie, praca w ogrodzie, szycie, rysowanie – wszystkie te aktywności przygotowują dziecko do pisania.

Kiedy dziecko zaczyna pisać nie poprawiamy go. “Uczymy poprzez uczenie, nie poprzez poprawianie”. Zamiast tego uczymy potrzebnych umiejętności poprzez zajęcia, które nie są bezpośrednio związanie z czynnością pisania. Takie podejście nazywamy niebezpośrednim przygotowaniem do pisania. Poniżej proponujemy sposób nauki literowania wyrazów.

Indywidualny słownik do literowania

Bardzo często dzieci otrzymują do przeliterowania wyrazy, które nie przydadzą im się w czasie pisania. W szkole Montessori każde dziecko tworzy własny “słownik wyrazów do przeliterowania” z wyrazów, których przynajmniej raz użyło w trakcie pisania, a które sprawiły mu trudność. W tym celu możesz wykorzystać prostą książkę adresową, najlepiej bez napisów, tylko z zakładkami według alfabetu. Możesz też wyciąć lub wkleić zakładki na stronach małego notatnika. Za każdym razem, gdy dziecko przyjdzie do ciebie, by prosić o pomoc w przeliterowaniu wyrazu lub poprosi cię o sprawdzenie pisowni wyrazów, które napisało, a ty znajdziesz błędy, napisz te słowa – tak ładnie jak potrafisz – w jego słowniku. Słowo zaczynające się na literę ‘a’ na stronach oznaczonych zakładką ‘a’ i tak dalej. Następnym razem, kiedy dziecko będzie chciało użyć tego słowa, będzie mogło znaleźć go w swoim własnym słowniku. Następnie nauczy się wyszukiwać wyrazy, których będzie potrzebowało w normalnym słowniku, i dodawać je do swojego własnego słownika. W swoim gronie dzieci mogą wypytywać się nawzajem z literowania różnych znanych im wyrazów, aby uczyć się wzajemnie różnych słów. Bardzo szybko zobaczysz, że dziecko nie potrzebuje znać pisowni zbyt wielu wyrazów, by być w stanie skutecznie przelać na papier swoje odczucia i pomysły. Te, które będą mu rzeczywiście potrzebne to te, których używa najczęściej. Stopniowo będzie ono czuło coraz większą pewność i zacznie używać większej liczby wyrazów, ponieważ będą one w jego własnym słowniku – jego słownictwo będzie się nieustannie powiększało.

Kaligrafia

Kaligrafia była przez wiele lat sztuką utraconą, ale odrodziła się. Kiedy dzieci potrafią pięknie pisać ręcznie zwykle piszą więcej i dobrze się z tym czują. Alfabet napisany inną czcionką (na przykład pochyłą) lub nowe przybory do pisania czynią czasem cuda w inspirowaniu w dziecku pragnienia pisania. Pismo pochyłe jest pewnego rodzaju łącznikiem między drukiem, a pismem ręcznym. Często obserwowałam, jak na przestrzeni kilku lat poprawiało się pismo ręczne dziecka, które często ćwiczyło korzystając z zeszytów ćwiczeń z czcionką pochyloną. 

Historia Języka

Poprzez historyjki, obrazy i piękne skrupulatnie wybrane książki umożliwiamy dziecku zrozumienie:

1. Rozwoju i zmian w języku, jakie następowały poprzez podróże, kolonizację, handel, wojny i tak dalej
2. Jak ludzie nadawali nazwy wszystkiemu, co odkryli lub stworzyli, i że ten proces nadal jest kontynuowany
3. Jak język nieustannie zmienia się i dlaczego
4. Jak poprzez język ludzie wyrażają swoje człowieczeństwo

W tym wieku dzieci na wiele sposobów poznają historię ludzkości na ziemi. Chcą one gotować, szyć, pracować w ogrodzie i uczyć się wszystkich umiejętności, które posiadają dorośli. Śledzenie rozwoju języka, uświadomienie sobie, że w przeszłości tylko kilka osób (zwykle księża i zakonnicy) potrafili czytać i pisać stają się fascynującym odkryciem, tak dla dzieci jak i rodziców. Odnajdują oni powiązania pomiędzy migracjami, kontaktami pomiędzy różnymi grupami ludzi a różnymi językami na ziemi.

Etymologia

Etymologia, czyli pochodzenie i historyczny rozwój słów, jest fascynująca dla dzieci w tym wieku. Jest to dobra podstawa do nauki literowania i wzmacnia ona rozumienie historii kultury. W naszej rodzinie mamy bardzo duży słownik zawsze dostępny na specjalnym stole w salonie. Nic innego nie może leżeć na tym stoliku tak, aby słownik był zawsze dostępny. Sprawdzamy etymologię różnych wyrazów nawet częściej niż ich znaczenie. Jeśli nie masz dobrego słownika i planujesz jego zakup polecamy, abyś upewnił się, że znajdują się w nim informacje zarówno o pochodzeniu wyrazów, jak również ich wymowa i definicja. Często zakładamy, że to oczywiste, że imiona ludzi i miejsc istnieją od początku. Wyobraź sobie jak dużo o historii i geografii można nauczyć się poprzez etymologię! Pochodzenie imion czy nazwisk to niesamowity sposób na zainteresowanie dzieci językiem. Wielu z nas nie zna historii swojej rodziny nawet dwa lub trzy pokolenia wstecz i nie wie skąd, jak i dlaczego nosi właśnie takie nazwisko. Informacje te mogą stać się inspiracją do niekończącej się nauki języka.

Gramatyka

Jako dorośli możemy mieć nieprzyjemne wspomnienia z nauki gramatyki. Zazwyczaj gramatyka wydaje się nam trudna, a jej nauczanie przypada na okres w życiu, kiedy w ogóle nie jesteśmy nią zainteresowani.

Najlepiej sprawdza się podążanie za zainteresowaniami dziecka i zaproponowanie mu zagłebienia się w naukę o języku, gramatykę w tym momencie jego życia, kiedy interesuje się ono rozwojem cywilizacji.

Wielu sławnych naukowców i filozofów utrzymywało, że jeśli dobrze zna się ucznia oraz przedmiot nauczania, a także jeśli odpowiednio kreatywnie wprowadzimy ucznia w kontakt z wiedzą, to nie istnieje taka rzecz, której nie da się nauczyć. Staramy się zrobić wszystko, by wiedza była dla każdego interesująca, a poznawanie zajęciem miłym i angażującym.
————–

Tekst ten pochodzi z katalogu Child of the World przetłumaczonego przez nas za zgodą autorki na język polski. W wersji polskiej nosi on tytuł Dziecko Świata. Autorką oryginalnego angielskiego tekstu jest Susan Stephenson. Więcej informacji na temat Child of the World oraz Susan Stephenson możecie znaleźć na stronie firmy Michael Olaf.

KIDS TALK™ to blog na tematy związane z rozwojem dziecka redagowany przez Maren Schmidt. Maren jest nauczycielką Montessori z dyplomem Association Montessori Internationale oraz założycielką szkoły Montessori. Posiada ponad 20 lat doświadczenia w pracy z dziećmi. Jest autorką książki Understanding Montessori – A Guide For Parents (Zrozumieć Montessori – Przewodnik Dla Rodziców). Uzyskaliśmy zgodę autorki na tłumaczenie artykułów zamieszczanych na KIDS TALK™ na język polski i umieszczanie ich na naszej stronie

‘Popatrz mamo! Jestem jak tata!’

Trzyletni Staś otworzył swój niebieski mazak i popisał nim po ścianie, w czasie gdy jego mama, Maria, przygotowywała warzywa na obiad. Podczas weekendu Staś pilnie obserwował jak jego tata malował kuchnię. Teraz chciał pomóc, przynajmniej tak wnioskowała jego mama, jednocześnie miotając się pomiędzy niedowierzaniem i przerażeniem. Staś nigdy nie popisał niczego. Zawsze używał papieru.

Maria zareagowała jednak bardzo pewnie:

‘Staś! Stop!’ – powiedziała stanowczo, ale delikatnie idąc w kierunku syna. Staś odwrócił się w jej kierunku i ich wzrok spotkał się.

Maria kucnęła do poziomu syna i kontynuowała: ‘Odłóż mazak’.

‘Mazakami piszemy tylko na papierze. Pamiętasz? Proszę, usiądź  i pisz na papierze.’

Maria zabrała się za czyszczenie ściany i zmyła ślady mazaka w kilka minut podczas gdy Staś malował na papierze.

Kiedy tata, Piotr, wrócił do domu, Staś chętnie się pochwalił: ‘Tato, pomalowałem ścianę mazakiem, ale mama powiedziała: tylko na papierze’.

Piotr spojrzał uważnie i popatrzył na Marię.

Maria uśmiechając się powiedziała: ‘Wszystko w porządku, skorzystałam z zasady dwóch sekund’.

Podczas, gdy jesteśmy dla dziecka przewodnikami w nauce akceptowalnych zachowań, jak w przytoczonym wyżej przykładzie: mazakami piszemy tylko na papierze, nie po ścianach (nawet jeśli są tego samego koloru co ściana), warto poznać co nieco, jak działa pamięć dziecka. Człowiek posiada trzy rodzaje pamięci:

1. aktywną pamięć bezpośrednią
2. pamięć krótkotrwałą
3. pamięć długotrwałą

Aktywna pamięć bezpośrednia u dzieci pomieści dwie sekundy informacji. Mamy więc dwie sekundy, by przekazać wiadomość. Aby nasze mówienie odniosło skutek musi być krótkie i bezpośrednie. Dodatkowo chcielibyśmy, by nasz komunikat został przekazany w sposób, który wspomaga zapamiętywanie krótko- i długotrwałe. Rozważmy więc raz jeszcze tarapaty Stasia.

Kiedy Maria zauważyła, że Staś maluje po ścianie, wypowiedziała jego imię, a następnie słowo ‘stop’. Dwusekundowa informacja. Maria zostawiła swoją pracę i poszła w kierunku Stasia. Kiedy Staś zareagował odpowiednio, Maria mogła przejść do kolejnego kroku. Jeśli Staś nie przestałby pisać po ścianie, Maria mogłaby delikatnie chwycić jego nadgarstek i zatrzymać go.

‘Odłóż mazak’. Kolejna dwusekundowa wiadomość.

‘Mazakami piszemy tylko na papierze’. Dwie sekundy.

‘Pamiętasz?’ Dwie sekundy, które przywołują informacje z pamięci długotrwałej. Użycie słowa ‘pamiętasz’ wskazuje również na fakt, że cała informacja jest ważna, by ją zapamiętać.

‘Proszę, usiądź  i pisz na papierze’. Te dwa polecenia: usiądź i pisz pomagają wzmocnić pamięć krótkotrwałą i bezpośrednią jednocześnie wyznaczając oczekiwane zachowanie dla pamięci długotrwałej. Użycie słowa ‘proszę’ pomaga dziecku w łatwiejszym przyjęciu poleceń.

Kiedy potrzebujesz zmienić zachowanie dziecka natychmiast, zapamiętaj zasadę dwóch sekund. Wydawaj krótkie dwusekundowe wiadomości rozpoczynając od imienia dziecka i słowa ‘stop’. Wyraź oczekiwane zachowanie. Użyj wyrażenia ‘Pamiętasz?’ Poproś o odpowiednie zachowanie zaczynając od słowa ‘proszę’. Przejdź do kolejnego kroku, który może wymagać spokojnego powtórzenia prośby lub prostej fizycznej interwencji takiej jak przytrzymanie nadgarstka.

Jeśli twoje dziecko ma problemy z reakcją na słowo ‘stop’, spróbujcie razem następującej zabawy. Zacznij od czegoś w rodzaju: ‘Poskaczmy razem’. Skaczcie przez kilka sekund, a następnie powiedz ‘stop’. Zatrzymaj się w miejscu na chwilę. Spróbuj wykonywać różne czynności, takie jak chodzenie, obroty, czołganie się, mruganie, machanie, śmianie się, tańczenie, machanie, i tak dalej. Po każdej mów ‘stop’ i zatrzymaj się w bezruchu. Wydłużaj tę zabawę przez wykorzystanie wielu różnych czynności i zwiększanie czasu przeznaczonego na każdą z nich. Pośmiejcie się i bawcie się dobrze.

Jednym z wielkich atutów jest możliwość nauki przez zabawę. Zapamiętaj, że badania pokazują, iż uczymy się efektywniej i szybciej, kiedy nauka przebiega w atmosferze radości i zabawy. Aby zmienić zachowanie, stosuj zasadę dwóch sekund i bądź radosny.

Raz jeszcze kroki zasady dwóch sekund:

1. Wypowiedz imię dziecka i ‘Stop!’
2. Dziecko przestaje lub dorosły interweniuje.
3. Wyraź oczekiwane zachowanie.
4. ‘Pamiętasz?’
5. Poproś o odpowiednie zachowanie.

KIDS TALK™ to blog na tematy związane z rozwojem dziecka redagowany przez Maren Schmidt. Maren jest nauczycielką Montessori z dyplomem Association Montessori Internationale oraz założycielką szkoły Montessori. Posiada ponad 20 lat doświadczenia w pracy z dziećmi. Jest autorką książki Understanding Montessori – A Guide For Parents (Zrozumieć Montessori – Przewodnik Dla Rodziców).

Uzyskaliśmy zgodę autorki na tłumaczenie artykułów zamieszczanych na KIDS TALK™ na język polski i umieszczanie ich na naszej stronie www.bycrodzicami.pl.

‘Mamy dwie sekundy, by zmienić zachowanie’ jest tłumaczeniem oryginalnego artykułu w języku angielskim pod tytułem ‘We Have Two Seconds to Change Behavior‘

KIDS TALK™ to blog na tematy związane z rozwojem dziecka redagowany przez Maren Schmidt. Maren jest nauczycielką Montessori z dyplomem Association Montessori Internationale oraz założycielką szkoły Montessori. Posiada ponad 20 lat doświadczenia w pracy z dziećmi. Jest autorką książki Understanding Montessori – A Guide For Parents (Zrozumieć Montessori – Przewodnik Dla Rodziców). Uzyskaliśmy zgodę autorki na tłumaczenie artykułów zamieszczanych na KIDS TALK™ na język polski i umieszczanie ich na naszej stronie

Jaki jest ulubiony posiłek twojego dziecka? Kolor? Ubranie? Czego twoje dziecko nie lubi. Nasze wybory dają ważny wgląd w naszą osobowość. Jeśli dziecko zgadza się z nami w większości przypadków mamy dosyć łatwą drogę. Jednak dziecko, które bardzo stanowczo wyraża swoje wybory, może doprowadzić nas do granic wytrzymałości i nadwyrężyć naszą cierpliwość.  Jak długo jesteśmy w stanie słuchać wywodów w stylu: ‘Tego nie lubię. To jest obrzydliwe. Tego nie będę jadł. Nie będę się kąpał’? Jak radzimy sobie z dziecięcymi napadami złości, rzucaniem wszystkim, krzyczeniem, albo z rozrywającym nasze serce ‘Nienawidzę cię!’?

Usłyszenie z ust trzy-, cztero-, czy pięciolatka słów ‘Nienawidzę cię!’ jest dla nas druzgocące, a jednak wątpię, że są jacyś rodzice, którzy nie usłyszeli nigdy takich słów.  Najczęstszym błędem, który popełniamy (ja też to robię!) jest przeświadczenie, że ten wybuch jest bezpośrednio skierowany do nas. Takie eksplozje słów są wyrażeniem własnych wyborów dziecka i prawie zawsze nie mają nic wspólnego z tobą. Jeśli nasze dzieci wyrażają swoje wybory w tak stanowczy sposób, trudno jest powstrzymać nasze emocje i nasza potrzeba bycia kochanym bierze górę nad całą sytuacją. Jeśli nie wycofamy się i nie spojrzymy chłodnym okiem na podłoże wybuchu, bardzo łatwo będzie nam stać się zakładnikami dziecięcych wymagań.

Kiedy dzieci rzucają zdanie typu ‘Nienawidzę cię!’, wyrażają one dużą niechęć. Dzieci dostrzegają, że potrafisz zmienić daną sytuację lub otoczenie i kierują swoje frustracje na ciebie. Nienawiść jest skrajną formą niechęci. Miłość jest na dalekim krańcu sympatii. Sympatia/niechęć. Miłość/nienawiść. To słowa do wyrażania stopnia naszych wyborów i preferencji. ‘Lubię makaron’. ‘Nienawidzę ryb’.

Patrząc jednak z punktu widzenia emocji, przeciwieństwem miłości nie jest nienawiść. Przeciwieństwem miłości jest lęk, lęk przed utraceniem miłości, lęk przed byciem niekochanym.

Kiedy słyszymy, gdy nasze dzieci (i inni też) mówią ‘Nienawidzę cię!’, wyrażają oni albo niechęć albo strach. Musimy wycofać się na chwilę i spojrzeć na sytuację, aby zrozumieć ukryty przekaz dziecka pamiętając, że zdanie mówi o jakiś preferencjach lub lękach dziecka. Rozładuj sytuację poprzez przetłumaczenie ‘Nienawidzę cię!’ na język miłości, na przykład: ‘Wiem, że jesteś zmartwiony, ale kocham cię. Wiem, że ty również mnie kochasz, ale jesteś teraz rozzłoszczony (nieszczęśliwy, zmartwiony). Możesz mi powiedzieć, czego potrzebujesz?’

Pamiętaj, że dzieci uczą się szybko, że wymawiając niektóre słowa mogą zmiękczyć rodziców, którzy ustąpią im wymaganiom. ‘Nienawidzę cię!’ jest jednym z ulubionych wyrażeń. Dziecko użyje ostrego języka jeśli jego wybory nie są brane pod uwagę. Z mojego doświadczenia wynika, że wyrażenie ‘Nienawidzę cię!’ zwykle bierze się z dwóch powodów: nie brania pod uwagę wyborów dziecka lub lęku przed opuszczeniem.

Rodzice dzielą się  ze mną różnymi ciekawymi historiami. Jedna mama odkryła, że jej syn wpadał w szał z krzyczeniem ‘Nienawidzę cię!’ zawsze w jeden dzień po tym, jak jego tata wyjeżdżał w podróż służbową. Ukrytym znaczeniem był tutaj więc strach przed opuszczeniem przez ojca. Kiedy tylko mama zrozumiała, że jest to związane z lękiem i chęcią zatrzymania taty w domu, napady złości skończyły się.

Jeden z ojców zauważył, że napady złości z ‘Nienawidzę cię!’ zawsze pojawiały się kiedy zabrakło masła orzechowego. Odkrywając tę zależność zwrócił się do syna: ‘Wiem, że wolisz kanapki z masłem orzechowym, ale mamy tylko indyka’. Zauważył on preferencje syna, a to co usłyszał zaskoczyło go zupełnie: ‘Dziękuję tato. Indyk też może być’. Rozpoznanie i zauważenie tego, co inna osoba lubi, a czego nie lubi wspaniale wpływa na poczucie bycia kochanym i wysłuchanym, a potrzeba silnego wyrażenia swoich wyborów czy lęków może zniknąć.

Bądź świadomy tego, co twoje dziecko lubi, a czego nie lubi, i potwierdzaj jego preferencje, by twoje dziecko czuło się kochane i rozpoznawało, że jest częścią waszej rodziny. Z twoją pomocą nauczy się ono wyrażać swoje wybory w odpowiedni i miły sposób. Wzmocnij waszą więź poprzez rozpoznanie preferencji swoich dzieci. Kiedy usłyszysz kolejny raz ‘Nienawidzę cię!’ nie bierz tego do siebie. Przemień się w Sherlocka Holmesa i odkryj czy ukrytą informacją jest jakaś szczególna preferencja dziecka czy strach przed czymś.

KIDS TALK™ to blog na tematy związane z rozwojem dziecka redagowany przez Maren Schmidt. Maren jest nauczycielką Montessori z dyplomem Association Montessori Internationale oraz założycielką szkoły Montessori. Posiada ponad 20 lat doświadczenia w pracy z dziećmi. Jest autorką książki Understanding Montessori – A Guide For Parents (Zrozumieć Montessori – Przewodnik Dla Rodziców).

Uzyskaliśmy zgodę autorki na tłumaczenie artykułów zamieszczanych na KIDS TALK™ na język polski i umieszczanie ich na naszej stronie www.bycrodzicami.pl.

‘Poznaj, co twoje dzieci lubią, a czego nie lubią’ jest tłumaczeniem oryginalnego artykułu w języku angielskim pod tytułem ‘Know Your Children by Their Likes and Dislikes‘

Wyobraźnia nie rozwija się dopóki osoba nie nabierze odwagi i siły, aby ją wykorzystywać do tworzenia.  Bez tworzenia wyobraźnia istnieje tylko sama dla siebie, poniewierając się w pustce. – Maria Montessori

Cała praca akademicka w szkole podstawowej połączona jest ze sztuką, poprzez którą jest wyrażana. Zamiast osobnych, zaplanowanych lekcji sztuki czy muzyki nauczyciel wprowadza do technik twórczych we wszystkich dziedzinach: malarstwie, teatrze, tańcu i tak dalej oraz prowadzi swoich uczniów tak, aby odkryli własnych mentorów, autorytety w danej dziedzinie, podążając wedle swoich potrzeb lub zainteresowań. Może to być sztuka – dzieci mogą odgrywać proces fotosyntezy. Mogą tworzyć mapy ludności świata albo patchworkową narzutę wykonaną z kwadratów z nadrukowanymi różnymi  kształtami liści, aby sprzedać ją na szkolnej aukcji i zebrać fundusze na jakiś cel. Może to być seria pięknych akwareli demonstrujących zasady geometrii.

Tak jak we wszystkich dziedzinach, nauczyciel jest odpowiedzialny za nauczenie dzieci, jak posługiwać się narzędziami, a do studentów należy projektowanie  i wykonanie.

Kiedy popatrzymy na program zajęć w przeszłości to zauważymy na przykład, że nauka tańca,  muzyki i sztuki w kulturze Greków czy Tybetańczyków była ważną częścią klasycznej edukacji. Zajęcia artystyczne były traktowane jako “podstawy” prawdopodobnie dlatego, że odkryli oni jak nudne i niezdrowe jest uczenie się rzeczy czysto akademickich. Zajęcia artystyczne natomiast pozwalają uczniom radować się nauką, przetwarzać ją we właściwy sposób, a nie tylko wkuwać suche fakty, aby zaliczyć test. Odkryli oni również, że połączenie nauczania faktów z wyrażaniem artystycznym sprzyja zachowaniu zdobytej wiedzy.

Kiedy informacje są przetwarzane w aktywny, muzyczny lub artystyczny sposób – grafy, plakaty, rysunki, tworzenie map, piosenki, odgrywanie sztuki i tak dalej – wiedza pozostaje i wzmacniają się połączenia neronowe w mózgu, które mają ogromny wpływ na kreatywność. Przetwarzanie ozacza Sztukę!

Uczeń, który zaczyna interesować się jakimś szczególnym tematem wraz z nauczycielem lub kilkoma przyjaciółmi projektuje badania, a następnie czyta i gromadzi informacje. Większość projektów jest prezentowana na koniec całej grupie. Częścią zaplanowanego projektu może być decyzja, o tym kto wykona część wizualną, muzykę, kostiumy. Możliwa jest również praca indywidualna nad jaimś zagadnieniem, a następnie jej prezentacja  na przykład w postaci piosenki, wiersza lub rzeźby. Praca w jakiejkolwiek dziedzinie, czy to geografii, historii, matematyce lub języku, ma formę projektu, w którym głowa i ręka pracują razem w kierunku kreatywnego, artystycznego wyrażania. Aby uczyć się w ten sposób, dziecko potrzebuje narzędzi oraz  nieprzerwanego czasu. Dorosły dostarcza dziecku przyborów artystycznych, umożliwia poznanie dobrej muzyki lub malarstwa, pozwala na długi czas nieprzerwanej pracy oraz szanuje dziecięce pomysły i formy ekspresji.

Kiedy dziecko uczy się łącząc przedmioty ściśle akademickie ze sztuką to jest to ogromny krok w jego całościowym rozumowaniu życia i rozwoju jego mózgu. Nie ma ograniczeń w drodze do kreatywności.

Dzieci uczą się nie tylko o wielkich malarzach czy muzykach, ale również o zwykłych ludziach, którzy żyją sztuką na co dzień. Dziecko może wypytywać rodziców, nauczycieli, dziadków o ich formy artystycznego zainteresowania, co robili jako dzieci i jakie są ich marzenia. Jedna znana nam szkoła wprowadziła pomysł, by grupowe prace artystyczne wystawiać co roku w czasie szkolnej aukcji, a za zebrane fundusze organizować klasowe wycieczki. 

Nauka o tym jak tworzyły się inne kultury, doświadczenie ich tańców, muzyki, uczenie się dlaczego rozwinęły się różne formy architektoniczne, ubrania lub język pozwala dziecku na zrozumienie uniwersalności ludzkich potrzeb i ekspresji.

Kiedy dzieci w wieku szkolnym osiągną wiek dojrzewania wejdą w najbardziej kreatywny czas swojego życia i będą tworzyć bazując na tych talentach, których rozwój rozpoczął się w ich wczesnych latach życia. Okres pomiedzy szóstym a dwunastym rokiem życia to czas na eksplorowanie tylu kreatywnych form wyrazu ile można znaleźć.
———

Tekst ten pochodzi z katalogu Child of the World przetłumaczonego przez nas za zgodą autorki na język polski. W wersji polskiej nosi on tytuł Dziecko Świata. Autorką oryginalnego angielskiego tekstu jest Susan Stephenson. Więcej informacji na temat Child of the World oraz Susan Stephenson możecie znaleźć na stronie firmy Michael Olaf.

Znani Polacy: Mikołaj Kopernik, Fryderyk Chopin, Maria Skłodowska-Curie, Jan Paweł II. Każde dziecko ma potencjał, by na swój sposób wnieść wkład w rozwój ludzkości

W dzisiejszych czasach rzeczy, którymi zajmujemy się w dziedzinie nauki są zainteresowaniami większości ludzi i cywilizacji. Stając oko w oko z takimi siłami możemy mówić tylko o jednym państwie – całym świecie. Biorąc pod uwagę to co zostało zapisane powyżej, każdemu kto zostawia swój wkład, nawet gdyby była to tylko próba nie ukoronowana sukcesem, należy się szacunek od całego cywilizowanego świata. – Dr Maria Montessori

Historia, Biografie i Geografia

Historia ludzi nie może być odłączona od warunków jakie istnieją w miejscu, gdzie się ona rozwija, a także od tych ważnych osób, kobiet i mężczyzn, które przewodzą i wyznaczają kierunki.

Na początku roku wprowadza się dzieciom naukę o ludzkości. Prezentuje im się opowieści, piękne książki, mapy, plakaty, osie czasu i inne inspiracje badawcze. Podczas tych sześciu klas w szkole podstawowej dziecko zdobywa wiedzę od rzeczy ogólnych do szczegółowych:

• W wieku 6-8 lat nacisk kładzie się na prehistoryczne życie oraz rośliny i zwierzęta. Dziecko uczy się jak rośliny i zwierzęta rozwijały się u początków w swoich środowiskach i jak zmieniał się klimat Ziemi. Uczy się zadziwiającej różnorodności gatunków, co w naturalny sposób prowadzi do nauki klasyfikacji – oraz nauki botaniki i zoologii.
• W wieku 8 –10 lat nacisk kładziony jest na naukę o  pierwszych cywilizacjach, od tubylczych kultur i starożytnych cywilizacji począwszy aż po rozwój nowoczesnych miast. Dzieci uczą się przyczyn i wyników migracji oraz jaki ma to związek z rozwojem języka i kultury oraz nauki.
• W wieku 10-12 lat nacisk kładziony jest na narodowość dziecka i historię państwa. Dziecko zapoznaje się z podstawami w czasie pierwszych 4 lat, a kolejne dwa lata przeznaczone są na naukę o kontynencie na którym żyje, o swoim państwie, województwie, mieście, oraz o swojej kulturze. 

Oczywiście wszystkie te dziedziny nauczane są równocześnie i dziecko może samo wybrać zgodnie ze swoimi zainteresowaniami, bez względu na wiek. Wzmacniane jest to poprzez bardzo ważny element  nauczania w klasie Montessori, a mianowicie przez wzajemną naukę i pomoc dzieci. Sześcioletnie dziecko pracuje z jedenastoletnim, co w rezultacie sprawia, że starsze dziecko rozwija się i zwiększa swoją wiedzę poprzez przekazywanie wiedzy komuś innemu. Historia to właściwie zapis tego, jak ludzie wypełnili swoje fizyczne, umysłowe i duchowe potrzeby. Mogą być one nauczane jako:

1. Potrzeby fizyczne: jedzenie, ubranie, schronienie, transport, obrona
2. Potrzeby umysłowe: praca, odkrycia, tworzenie, komunikacja, zabawa
3. Potrzeby duchowe: szacunek i miłość do siebie, miłość do innych , miłość twórcza i miłość do Boga.

Przedmioty te są również dosłownie doświadczane w klasie. Na przykład, kiedy dziecko uczy się jak różni ludzie zdobywają pokarm, uczy się także  jak  uprawiać i przygotowywać jedzenie. Kiedy uczy się o ubraniach, może też uczyć się jak robić na drutach lub jak uszyć ubranie lub kostium. Uczy się o sztukach innych kultur, a jednocześnie rozwija swoje muzykalne lub inne artystyczne talenty. Podczas nauki etyki lub religii innych kultur bada również swoją relacje z przyjaciółmi, rodziną i Bogiem. To stwarza nie tylko nowe możliwości, ale również zrozumienie dla członków innych kultur obecnie jak i w przeszłości.

Ci, którzy nie pamiętają przeszłości, skazani są na jej powtarzanie. – George Santayana, Filozof, Harvard University

Zdjęcie przedstawia osadę w Biskupinie. Miejsce, które na pewno warto odwiedzić razem z dzieckiem.

Historia Polski

Historię Polski rozpocząć warto od prehistorii ziem polskich, czyli pojawienia się człowieka (gatunek Homo erectus) na obszarze obecnego państwa polskiego, co zaczęło się ok. pół miliona lat temu, a którego pierwsze ślady odkryto na Dolnym Śląsku w okolicy Trzebnicy oraz w Rusku koło Strzegomia (informacja zaczerpnięta z Wikipedii). Polecamy również stronę Lubelskiego Centrum Edukacyjnego, która jest ogromnym źródłem informacji o prehistorii Polski.

Niesamowitym doświadczeniem będzie nauka o ludziach należących do kultury łużyckiej, którzy około roku 738 roku p.n.e., czyli we wczesnej epoce żelaza założyli na dzisiejszych polskich ziemiach osadę w Biskupinie. Idealnie, jeśli udałoby się do Biskupina wybrać na wycieczkę. 

Później przyjdzie czas na plemiona Wiślan, Lędzian, Goplan i Polan – przyszłych twórców państwa polskiego.

Oś Historii Polski

Historia Polski, którą rozpoczynamy od pierwszych śladów człowieka na ziemiach polskich stanowi świetny materiał na Oś Historii Polski. Aby stworzyć taką oś potrzebujemy na przykład długiej rolki papieru maszynowego, na której umieszczamy daty powiedzmy od 500,000 lat przed naszą erą (pierwsze ślady człowieka na dzisiejszych ziemiach polskich wedle ostatnich badań archeologicznych) do czasów obecnych. Następnie należy zrobić małe kartki ze zdjęciami i datami, aby pokazać związek pomiędzy wydarzeniami w czasie. Niektóre propozycje to: “Założenie osady w Biskupinie, 738 rok p.n.e.”, “Chrzest Polski, 966 rok”,  “bitwa pod Grunwaldem, 15 lipca 1410” i tak dalej. Ułożenie kart robi wrażenie i ukazuje przegląd historii Polski.

Używaj osi we wszystkich przedmiotach nauczania i tak często jak tylko się da.

Biografia

Pierwsze “biografie”, które dzieci poznają to nauka o swoich rodzicach, przyjaciołach i ich nauczycielach. To zaczyna się dość wcześnie. Jako nastolatki nasze dzieci będą posługiwać się informacjami – o związkach, małżeństwach, rodzicielstwie, nauczaniu, pracy, szczerości, miłości i tak dalej – które zebrały mieszkając wśród nas! Ważne jest, aby jako nasze dzieci, które będą uczyć się o wielkich mężczyznach i kobietach przeszłości wiedziały, że te znane postacie również były kiedyś dziećmi – każdy z nas  posiada potencjał do tego, aby stać się wielkim i wpłynąć na losy tego świata. Poniżej znajduje się cytat Pablo Casalsa, który pięknie wyraził tę ideę:

W każdej sekundzie żyjemy w nowym i jedynym momencie we wszechświecie – w chwili, której nie było nigdy przedtem i która nigdy się nie powtórzy. Uczymy dzieci w szkole, że 2+2=4 i że Paryż jest stolicą Francji. Kiedy zaczniemy uczyć je kim są? Jeśli uczylibyśmy je kim są to powinniśmy im powiedzieć:
Wiesz kim jesteś? Jesteś cudem! Jesteś niepowtarzalny! Na całym świecie nie ma drugiego takiego dziecka jak ty! W ciągu miliona lat, które minęły nie było nigdy dokładnie takiego dziecka jak ty.
Popatrz na swoje ciało, jakie ono jest cudowne! Twoje nogi, twoje ramiona, twoje zręczne palce, sposób w jaki się poruszasz! Możesz być Szekspirem, Michałem Aniołem, Beethovenem … masz potencjał. Tak, ty jesteś cudem. Kiedy podrośniesz, czy mógłbyś zranić kogoś, kto jest takim cudem jak ty? – Pablo Casals, hiszpański wiolonczelista (1876-1973)

Nauka historii, biografii, geografii w szkole podstawowej Montessori każdego roku jest inna. Nauczyciel na początku roku przeprowadza podstawowe lekcje, na których prezentuje przegląd i zarys badań, ale nigdy nie wiadomo jak dzieci je dalej poprowadzą, gdzie zaprowadzi je ich indywidualne zainteresowania. Jest to ekscytujące tak dla nauczyciela jak i dla dzieci, które nigdy nie zapominają tego czego się nauczyły.

————-

Tekst ten pochodzi z katalogu Child of the World przetłumaczonego przez nas za zgodą autorki na język polski. W wersji polskiej nosi on tytuł Dziecko Świata. W wersji polskiej fragment o historii Ameryki i Osi czasu historii Ameryki został przeredagowany, by mówić o historii Polski. Autorką oryginalnego angielskiego tekstu jest Susan Stephenson. Więcej informacji na temat Child of the World oraz Susan Stephenson możecie znaleźć na stronie firmy Michael Olaf.