Bizede Anlat

Aritmatik

gurmeko@gmail.com (Tarlakusu) — Fri, 16 Oct 2009 18:49:00 +0000

Bakıyorum yaşıyorum anlamaya çalışıyorum aklıma gelen sadece şunlar oluveriyor
alın aritmatik iyilik severliğinizi rahatlatın vicdanlarınızı aldım verdim ben.....diye yapın hesaplarınızı.
oluverin bir aritmatik taraf ,koltuk altlarınıza sokuşturduğunuz gazeteciklerinizle.
unutarak yaşayın,rahat olun.

ESTETİK

noreply@blogger.com (ayfo) — Sat, 30 May 2009 11:47:00 +0000

ESTETİK (SANAT FELSEFESİ)

Prof.Dr. Mustafa Ergün

İÇİNDEKİLER
A. Estetik Konusu
1. Felsefe Açısından Sanat
a) Sanat
1) Taklit (mimesis)2) Yaratma
3) Oyun
b) Sanat eseri
2. Estetiğin temel kavramları
a) Güzellik
1) Güzel nedir ?
2) Doğa güzelliği ve Sanat Güzelliği
3. Güzelliğin nitelikleri
Orantı ve simetri
Uyum (harmoni)
b) Güzellik- hakikat- iyi- hoş- yüce ilişkisi
Güzel ve hakikat (doğruluk)
Güzel ve iyi
Güzel ve hoş
Güzel ve faydalı
Güzel ve yüce
B) Estetiğin temel sorunlarına yaklaşımlar
1) Estetik yargıların yapısı ve özellikleri
2. Ortak estetik yargıların olup olamadığı
a) Ortak estetik yargıların olmadığını ileri sürenler
b) Ortak estetik yargıların varlığını kabul edenler

A. Estetik Konusu

“Estetik” kelimesi Yunanca “aisthesis” veya aisthanesthai” kelimelerinden gelir. Duyum, duyular, algı, duygu ile algılamak gibi anlamlar taşır. Bu kelimelerden çıkarılabilecek olan, estetiğin, duygusallığın sağladığı bilgilerin bili-mi olmasıdır.

Estetiğin kurucusu Alexander G.Baumgarten’-dir (1714-1762). Ona göre mantık, düşünce ve zihne bağlı yukarıdaki bilgilerin doğruluğunu inceleyen bir bilimdi. Estetik de duyu ve duygulara bağlı bilgilerin doğruluğunu incele-yecekti. Yani estetik mantığın ikiz kardeşi veya duyulara dayalı bilgilerin mantığı olarak ortaya konmuştu.

Felsefenin içinde üç temel normatif bilim vardır. Bunlar doğruluk temeli üzerine kurulmuş Man-tık, iyilik temeli üzerine kurulmuş Ahlak ve güzellik temeli üzerine kurulmuş Estetiktir. Dolayısıyla estetik duyusal alanın bütün geniş-liğini değil, özellikle güzel olan kısmını inceler. Bu nedenle, bir ara estetik kelimesi yerine güzellik bilimi veya felsefesi kavramları da önerilmiştir (J.G. Herder ve G.W.F. Hegel tarafından).

Ancak daha sonra estetiğin temel değerinin sadece güzellik olarak sınırlanmasına karşı çıkanlar olmuştur (I. Kant, Fr. Shiller, K. Rosenkranz, L. Wittgenstein gibi). Onlara göre yüce, trajik, komik, zarif, ilginç, çocuksu (naif) soylu, çekici ve hatta çirkinlik bile estetiğin inceleyeceği değerler içine girebilir.

Estetiğin araştırma alanını güzellik ve sanatla sınırlayan geleneksel anlayışa karşı, sezgi ve sezginin ifade edilmesini teklif edenler (B. Croce) pek kabul görmemiştir. Estetik bilimi gene bir sanat felsefesi olarak kabul edilmek-tedir.

Estetiğin kaynağı konusunda ise değişik görüş-ler bulunmaktadır. Esas estetik olanın estetik obje (sanat eseri) değil, onu yapan ve ona bakan kişideki psikolojik duygular olduğunu savunan psikolojik estetikçiler (Th. Lipps) var-dır. Buna karşılık subjektif yaklaşımdan uzak, esas estetik olanın obje, sanat eseri olduğunu savunan fenomenolojik estetikçiler (L. Witt-genstein) vardır.
Aslında felsefi estetik bütün bunları birleştirir; psikolojik estetik (süje), fenomenolojik estetik (obje), sanat felsefesi ve estetik değerler man-tığı (estetik yargı) bir bütün olarak işlenir.

1. Felsefe Açısından Sanat

Sanat birçok bölümleri, akımları, çeşitli şekil-lerde uğraşanları, müzeleri, sergi ve gösteri salonları v.s. olan büyük bir sosyal faaliyet alanıdır. Resim, heykel, mimari, müzik, edebi-yat, tiyatro, sinema, fotoğraf gibi birçok dalları olan sanat, çeşitli bilimlerce incelendiği gibi felsefe açısından da incelenmektedir. Bu ince-leme sık sık sanatın toplumsal, psikolojik ve teknik incelemeleriyle çakışmaktadır.

a) Sanat

Sanatın ne olduğu konusu çağlara, toplumlara, üzerinde durulan sanat alanına göre bazı deği-şiklikler göstermektedir. Sanat, insani bir faali-yettir ve insanı etkileyen her şey, sanatı da etkilemektedir. Sanat, sanatçıya bağlı bir ürün olarak sanatçının kişiliğinden ve orijinalliğinden
de büyük ölçüde etkilenir. Ama bütün sanat eserleri kişilerde estetik bir zevk ve heyecan uyandırır; beğenilir, takdir edilirler.

Sanat eserini diğer rasgele eserlerden ayıran unsurlar nelerdir? Bunların başında güzellik gelir. Daha sonra da tartışılacağı üzere, güzel-liğin tanımı oldukça zordur. Güzelliğin yanı sıra bir sanat eserinde yüce olma, haz ve hoşa gitme duygusu uyandırma, doğru ve iyi olma, faydalı olma, bir amaca hizmet etme, insanın orada kendi ruhundan, heyecanlarından bir şeyler bulması gibi özellikler de aranmaktadır.

Sanatı daha iyi anlayabilmek için, filozofların sanat faaliyetini nasıl değerlendirdiklerine kısa-ca bakmak gerekir. Sanatın kökeninin, kayna-ğının ne olduğu konusunda çeşitli görüşler vardır ve bunlardan bazıları şöyle özetlenebilir:

1) Taklit (mimesis)

Sanatın esasının taklit olduğunu savunan ilk düşünür Aristoteles’tir (M.Ö. 384-322).

Aslında Platon (M.Ö. 427-347)’nun eserlerinde ve felsefesinde de, her şeyin aslının idealar dünyasında bulunduğu, bu dünyadakilerin hep-sinin onun iyi ve kötü taklitleri olduğu şeklinde bir görüş vardır. Aristoteles ise insanda bir tak-lit (mimesis) yeteneği ve hazzının bulunduğu-nu, sanatçının olayların ve varlıkların özündeki ideali, fikri taklit ettiğini söyler. Sanatçı, âdeta tabiatın eksik bıraktığı şeyleri tamamlar.

Estetiği bağımsız bir bilim haline getiren Alman filozof Alexandre-Gottlle Baumgarten’e göre de evrende madde ve ruh öylesine âhenkli bir şe-kilde birleşmiş ve kaynaşmıştır ki, sanatın ve sanatçının amacı tabiatı taklit olmalıdır.

Maddeci estetikçilerden H.Koch’a göre ise, sanat, özel bir gerçekliği yansıtma biçimidir. Ancak bu yansıtma biçimini toplumsal değerler belirler.

Belki bazı sanat dallarında, meselâ resimde, heykelde, tiyatroda taklidin daha fazla yer aldı-ğını, ama mimari, edebi sanatlar gibi alanlar-da hayal gücünün taklidi aştığını söylemek daha gerçekçi olur.

Zaten eski Yunan düşünürlerinden Philostratos taklidi ikinci plana atarak hayal gücü ve ya-ratma ilkesini savunmuştur. Hayal gücü taklit-ten daha kuvvetlidir. Eski Yunan Tanrılarının heykellerini yapanlar onları görerek yapmamış-lardır.

Alman filozofu G.W.Fr. Hegel (1770-1831) de tabiat güzelliğini reddederek sanat güzelliğini tabiat güzelliğinden üstün tutar. Fr.W.-J. Shelling (1775-1854) de sanatı tabiatın taklidi sayanlara karşıdır. Sanatçı, yaratıcı Tanrının ruhunu bilinçsizce izler; onun yaptıklarını taklit etmez, tabiatı canlandıran Tanrısal ruh gibi o da yeniden, orijinal olarak yaratır, kullandığı eşyaya can verir.

Taklit; resim, heykel gibi bazı sanatların vası-tası olabilir ama birçok sanatlarda vasıta bile olamaz. Kaldı ki, birçok fotoğrafta, plastik ve balmumundan yapılmış gerçeği aynen taklit eden eserlerde bir sanatçı ruhu, bir estetik he-yecan duyulmuyor. Tiyatroda izlenip alkışlanan birçok cinayet sahnesi gerçek hayatta aynı beğeniyi bulur mu? Sanat eseri, gerçeğin yalın bir taklidinden çok daha farklı bir şeydir.

2) Yaratma

Tabiattaki varlıkların ve olayların doğrudan kendileri bir sanat eseri sayılmazlar. Doğal şeylerin bir sanatçı tarafından işlenmesi ve düzenlenmesiyle bir sanat eseri ortaya çıkar. Sanat, doğanın aynen yansıtılması değildir; nasıl bilim varlıkları ve olayları çözmeye ve formüle etmeye çalışıyorsa, sanat da varlıkları ve olayları anlamaya ve bilimden farklı bir şekilde anlatmaya yönelmiştir. Burada kimi sanatçı resmi, kimi heykeli, kimi müziği, kimi edebi sanatları kullanır. Ama her sanatçı ger-çeği anlatırken kendi tekniğini, kendi ruhunun yaratıcılığını ortaya koyar. İhtimal ki, bir şey ortaya koymaya çalışırken kendi ruhunun de-rinliklerindeki güzellik ideali ona yol gösterir.

Sanatçıda yaratıcılığı yönlendiren, onun hayal gücüdür. Reel varlıklar ve olaylar onun hayal gücü ile birleşerek unutulmayan sanat eser-lerine dönüşebilir. Bu arada gerçek varlık ve olayların bazı yönleri kırpılıp atılır, bazı yönleri sanatçının orijinal yaratması, hem ele aldığı konular, hem kullandığı malzeme, hem işleme tarzı ile onun kendine has üslubunu ortaya koyar.

Çoğu filozof, gerçek sanatçıları bir deha olarak kabul eder. Sanat eserleri de, bu dehanın çev-redeki olayları ve varlıkları kendi ruhlarındaki hayal gücü ile işleyerek değerlendirmeleri so-nunda ortaya çıkar. Sanat, insanın iç dünya-sının eseridir ve büyük ölçüde bireyseldir. Ama bütün diğer insanların iç dünyasına da hitap ettiği için kısa sürede toplumsallaşmaktadır.

Hegel’e göre sanat, maddeye sokulan ve mad-deyi kendine benzeten sanatçının ruhudur. Bu yaratıcı ruh, heykelde ve mimaride maddeye
çok bağımlı iken, resimde maddeye tamamen hâkim; edebiyatta ve müzikte ise maddeden âdeta kurtulmuş bir haldedir.

Sanat; fikirleri, hayalleri çeşitli şekillerde çeşitli boyutlarda gerçekleştirme hareketidir.

Ama bilimsel ve teknolojik buluşlar bir sanat eseri sayılmazlar. Çünkü çoğu kez sanatın yol gösterici ışığı olan güzellik ve beğenilme değerlerinden yoksundurlar.

Karl R.-E. van Hartmann (1842-1906) sanatı bir somut idealizm olarak nitelemiş; bunun temelinde de güzel idealinin bulunduğunun savunmuştur.

George Santayana (1863-1952) ve John Dewey’e (1859-1952) göre de sanatsal yarat-ma, kişinin çevresiyle etkileşiminden çıkar. Sanatçıda bir kişilik, hayalgücü, bilgi, çevrede çeşitli şekiller, olaylar, sesler, malzemeler… Dolayısıyla çevre sanatçıyı besler, sanatçı çevreyi değiştirir.

Resim ve heykelde antik Yunan, Roma ve hat-tâ Rönesans sanatçıları klasik taklit sınırları içinde görünüyorlar. Romantizm ve Realizm sanat akımlarına mensup olanların eserlerinde de tabiattaki varlıklar ve olaylar gerçeğine yakın bir şekilde taklit edilmeye çalışılıyordu. Ama biçimden ziyade renk peşinde koşan izle-nimciler, insanın bilinçaltını dışa vurmaya çalı-şan ekspressiyonistler, gerçeklerden kaçıp “gerçek üstü”ne ulaşmaya çalışan sürrealistler, edebiyat alanında da temsilcilerini bulan sembolistler, Picasso’da zirveye çıkan geomet-rik kübizm v.s. sanatta taklitten ziyade yaratı-cılığı ön plana çıkardı. Özellikle fotograf ve film teknolojisindeki gelişmelerle, bilgisayarın ses ve görüntü işleme tekniklerinin gelişmesi bir montaj sanatını ortaya çıkardı. Dada’cıların resimde bir tahta çizip onu boyama yerine oraya gerçek bir tahta çakma gibi sanatı tekrar reelleştiren girişimleri eskide kaldı. Şu anda teknolojideki gelişmeler bir taraftan bilgisayar-lar ve özel film teknikleriyle hareketli görüntüler üzerinde birçok değişiklikler sağlayan op-art ve çeşitli nesnelerin birleştirilmesiyle yeni kompo-zisyonlar elde eden pop-art, çağdaş sanatçıyı yaratıcılıkta yeni boyutlar geliştirmeye zorluyor.

3) Oyun

Bazı filozoflara göre, sanatın kaynağı eğlence ve oyundur. İnsanlar zorunlu ihtiyaçlarını karşı-ladıktan sonra amaçsız olarak, hoşa giden bir takım oyun faaliyetlerinde bulunurlar. Bu tür, hem bedeni dinlendirir hem hoşa gider. Bu tür faaliyetlerin bir sonraki adı, kendini süsleme ve yakın çevresini hoşa gidecek, beğenilecek bir şekle getirmedir. Charles Bordele’e göre sanat böyle ortaya çıkmıştır. Bilim nasıl akılla deney-den çıkmışsa, sanatlar da hayalgücü ve oyun-dan çıkmıştır. E. Groesse de sanatın, amacı kendinden olan bir faaliyet olduğunu, insanın bütün kuvvetini çeken ve kullanan bir oyuna benzediğini söyler.

O halde oyun sanatın kaynağı olmaktan ziya-de, insanın haz duyarak yaptığı özgürce bir davranış olarak sanat faaliyetine benzemek-tedir.

Shiller de, ‘sanatın kaynağı oyundur’ demekten ziyade gerçek estetik dünyanın oyun dünyası olduğunu, insanın sadece oyunda gerçek insan olduğunu, özgür davranmanın, hayal gücünü gerçekleştirmeye çalışmanın orada mümkün olduğunu ve bu faaliyetin sanata yakın oldu-ğunu anlatır. Ancak başlangıçta kendiliğinden ve tamamen özgürce olan oyun faaliyetinin zamanla durulduğu, bir takım kurallara bağlan-dığı, iyice sembolize edildiği görülür. Oyun kısa sürede gerek ritmik hareketleriyle gerek müzik ve giysileriyle taklidin etkisine girer. Oyun iç-güdüsü taklit tarafından kontrol edilmeye baş-lanır. Ama oyun faaliyeti daha sonra gerek dansta, müzikte gerekse plastik sanatlarda ve resimde görüldüğü gibi, diğer sanatsal çalış-maların kaynağını oluşturmuştur. B. Croce, “Sanat, oyun değilse de o türden bir faaliyettir” demektir. Çünkü sanatın özü ve amacı oyun-dan oldukça farklıdır. Sanat yalnız taklit etmez; değiştirir ve yaratır. Bu değiştiricilik ve yaratı-cılığın arkasında o çok takdir edilen sanatçı özgürlüğü vardır.

Kant, Shiller, Grant Allen, Spencer gibi düşü-nürler tarafından desteklenen oyun teorisi bazıları tarafından eleştirilmiştir de. Bunlara göre oyun fizyolojik ve sosyolojik bir yansı-madır ve hiçbir iz bırakmadan kaybolabilir. Oy-sa sanatla, sanatçının hayal gücü, tekniği, aklı sanat eserinin yapıldığı madde üzerine işlenir ve yüzyıllarca devam eder. Toplumlar ve gele-nekler değişince oyunlar değiştiği halde, sanat eseri yaşar. Hattâ belli toplum yapısında sanat-çının yaratıcılığı devam eder.

Oyun teorisi, güzel sanatların daha ziyade tiyatro ve gösteri sanatları (spor dahil) ilgili alanlarındaki faaliyetler için değerlendirilirse uygun olur.

Bazıları oyun ve haz duygusunu sanatın kay-nağı sayarken, bazıları da bunları bir amaç olarak ortaya koymuştur.

b) Sanat eseri

Aslında bir sanat eserini meydana getiren, daha doğrusu sanat olgusunu çıkaran üç unsur vardır: Sanatçı, sanat eseri ve sanat eserini anlayıp takdir eden kişiler (alımlayıcı).

Sanat eserini meydana getiren kişilere sanatçı, sanat eserine estetik obje, sanat eseriyle estetik ilgi kuran kişilere de estetik süje denilir.

Sanatçıyı diğer insanlardan ayıran, onun kişili-ğidir. Onun hayal kurma gücü, duyarlığı, duy-gululuğu, çağrışım zenginliği, gerilim sürekliliği ve sabrı gibi özellikleridir.

Sanatçı doğada gördüklerini gerek şekil, gerek renk, ses ve gerekse anlatım olarak aynen taklit eden kişi değildir. Onun görüşü başkadır, seçişi ve anlatışı başkadır. Sanatçı yansıtan değil, yaratan kişidir.

Bazı kişiler sanatın bireyselliğine, psikolojik özellik ve güçlerine önem vermişler; sanatçıları olağanüstü kişiler olarak nitelemişler; hattâ bazıları sanatçıları insanüstü kişiler ve dâhiler olarak görmüşlerdir. Ama bazıları da onların üzerinde çevrenin etkisini, toplumun ve eğiti-min etkisini vurgulayarak, onları, çevrenin deği-şik bir aynası olarak görmüşlerdir.

Sanat eserleri, sanatçıların ortaya koydukları estetik objelerdir. Bir heykel, bir tablo, bir bes-te, bir bina, bir şiir, roman v.s. sanat eseridirler. Sanat eserlerinde, onları estetik obje haline getiren bazı özellikler vardır. Biz buna estetik değer diyoruz. Yani eğer bir eserin estetik bir değeri varsa, o eser sanat eseri olabilir.

Sanat eseri deyince, sanatın bütün alanlarında verilmiş ve estetik değeri olan eserleri saymak gerekir. Belli başlı sanat alanları ise şunlardır :
• Resim, grafik ve plastik sanatlar • Müzik • Mimarlık • Edebi sanatlar, roman, hikaye, şiir, ti-yatro eserleri • Sinema – Tiyatro sanatları ve dans

Verdiği eserler bakımından sanat ile zenaatı da birbirlerinden ayırmak gerekir. Zenaat, faydaya dayalı ürünler ortaya koymaya denir. Sanatta faydadan ziyade sanat kaygısı egemendir; belli bir menfaat sağlamak amacıyla yapılan eserler daha ziyade zenaat eserleridir.

Bir sanat eserinin estetik değer kazanabilmesi için, hiçbir çıkar düşünmeden o objeden haz duyan ve onu takdir eden estetik süjelerin bulunması gerekir. Güzel bir tablo karşısında duygulanmayan, çok güzel bir konseri, bir tiyatro oyununu alkışlayamayan, güzel bir şiir-den ruhu kıpırdamayan kişiler karşısında sanat eserinin bir değeri yoktur. Bazı estetikçiler, esas estetik olayın insanların ruhunda meyda-na gelen özel duygular olduğunu iddia ederler. Aşık Veysel’in “Güzelliğin on para etmez. Bu bendeki aşk olmasa” dizelerinde olduğu gibi.

Şurası bir gerçektir ki, sanatçının ve sanat eserlerinin gerçek değerini bulabilmesi için, insanların temel güzel sanatlar alanında bilgi-lendirilmesi ve eğitilmesi çok yararlı olacaktır.

2. Estetiğin temel kavramları

a) Güzellik

Estetiğe bazıları “Sanat felsefesi” demesine rağmen “güzellik felsefesi” diyenler de çoktur. Dolayısıyla bugün estetiğin en temel kavram, güzelliktir.

Güzellik, çağdan çağa, toplumdan topluma ve insandan insana, hattâ insanın yaşına, mesle-ğine, içinde bulunduğu sosyal ve psikolojik duruma göre değişen bir değerdir. Zaten insan gerçek bir dünyada kendi koyduğu, yaygın kabul gören değerleriyle yaşar. Bilgilerimizi düzenleyen doğruluk değerleri, ahlâkımızı dü-zenleyen iyilik değerleri ekonomimizi ve pratik hayatımızı düzenleyen yararlılık değerleri ve estetik hayatımızı düzenleyen güzellik değer-leri vardır. Bu değerleri ortaya koyan, bir şeyi iyi, güzel yapan insandır.

1) Güzel nedir ?

Felsefede güzellik Platon ile başlamıştır. Ona göre güzel (tokalon), mutlak ve öz olarak idea-lar özlemindedir, Tanrı katındadır. O güzellik her zaman ve her yerde geçerli olan mutlak güzelliklerdir; zaman ve mekan dışıdır. Bu değişmeyen güzellikler bu dünyada maddelere şekil verirler; ama madde zayıf ve kararsız olduğu için, her şeyin aslı olan o güzellik ideleri varlıklara tanrı olarak yansıyamazlar ve maddi güzellik bozulunca da o güzellik kalmaz. Yani güzellik varlıklarda ve olaylarda değil, onlara yansıyan idealar âlemindedir.

Plotinos ise güzelliği ikiye ayırmaktadır: Bunlar-dan birisi nesnelerdir ve bunlar güzellik ide-sinden pay aldıkları oranda ve sürede güzel-dirler. Diğerleri ise özü gereği kendiliğinden güzeldirler (erdem gibi). Plotinos beden güzel-liğinden başlayarak temizlene temizlene Tanrı güzelliğine giden mistik bir yol çizer.

Aristoteles’e göre güzellik âhenktir, uyumdur. Bir bütünü meydana getiren unsurlar birbiri ile uyumlu ise, o şey güzeldir. Tabi burada simetri, orantı, tam uyum (precision) sınırlılık gibi fak-törler geçerlidir ve Aristoteles güzelliği âdeta matematik olarak değerlendirir.

Alman filozoflarından I. Kant, güzeli bir estetik değer olarak hoş, iyi doğru ve yararlıdan ayıra-rak, sanat güzelliği ile tabiat güzelliği farkını ortaya koymaktadır. Tabiat güzelliği tabiatın bir maddede amacına ulaşmasıdır; bunun belli kuralları vardır. Sanat güzelliğinde ise çoğu kez amaç, kural yoktur; hoşa gitme ve ruhtaki estetik duygu esastır.

Fr. Shiller’e göre de güzelliğin bir duyusal bir de akli yanı vardır. Güzellik, aklın, duyuların şekillenmesidir. İnsandaki oyun içtepisi, akılda-ki biçim içtepisi ile duyulardaki yaşama içtepi-sini güzellik şeklinde birleştirir.

Alman idealistlerinden Shelling’e göre de sub-jektif ve objektif zıtlıklarının kalktığı bir eserde yansıyan şey güzelliktir.

Hegel’de ise güzellik tekrar bir “ide” seviyesine yükselir. İde, hem doğru hem de güzeldir. Gü-zellik idesi kendisini sanat eserlerinde gösterir.

Th. Vischer, estetiği “güzelin bilimi” olarak al-makta ve güzeli de “idenin görünüşe çıkması”, duyular tarafından algılanır hale gelmesi olarak tanımlanmaktadır. İde ile görünüşü arasındaki uyum güzeli, uyumsuzluk ise çirkinliği ortaya çıkarır. Vischer, tabiat güzelliğini de bir güzellik olarak kabul eder ve hatta sanatı; tabiatın objektif güzelliği ile insan hayalgücünün sub-jektif güzelliğinin birleşmesi olarak tanımlar.

Varoluşçu (existansiyalist) filozoflardan Martin Heidegger’e göre ise, güzellik “varlığın aydın-lanmasıdır, doğruluktur.” Ancak bu doğruluk, mantıksal doğruluk değil, gerçek doğruluktur; varlıkların içindeki doğruluktur. Varlıkların gizli olan yapısını herkesin görebileceği şekilde açığa çıkarmak, güzeli ortaya koymaktır.

Yukarıdaki gibi, güzeli bir “ide”, bir ülkü olarak alan metafizik güzellik anlayışlarının yanında, güzeli psikolojik olarak alıp değerlendirenler de vardır. Th. Lipps, güzeli bir insanın haz duy-duğu, kendisini özgür hissettiği biçim olarak algılıyor. Oysa fenomenciler bunu kabul etmi-yorlar. Onlara göre güzellik, seyredene bağlı olmayan, güzel olan varlığın yapısında temel-lenen bir özelliktir. Güzel bir şey, onu güzel gören olmasa da güzeldir. Güzellik ide de değildir, gerçeklik de; güzellik gerçeğe dayanır ama onun aşar. N.Hartman, güzelliğin genel ve tümel bir metafizik varsayımdan çıkartılması yerine güzel varlıklardan, ontolojiden çıkartıl-ması gerektiğini söyler.

2) Doğa güzelliği ve Sanat Güzelliği

Natüralistlere göre bir doğa güzelliği vardır ve bu, sanat için bir model, bir örnek olmalıdır. Sanat, ancak doğayı taklit (mimeris) olabilir. Dolayısıyla doğa güzelliği sanat güzelliğinden önce gelecek ve ona kılavuzluk edecektir. Aristoteles’e göre de, sanatın objesi doğadır.

Ancak doğa her zaman güzel değildir ve bazı çirkin ve feci doğa manzaraları sanat eserleri-ne yansıtıldığında orada güzel olabilir. Im-pressionist sanatçılar, doğa güzelliğinin sanat için önemsiz olduğunu vurgulamak için çirkin-liklerin resimlerini yapmışlardır.

Kant, Hegel, Croce, Lukacs gibi düşünürler doğa güzelliği ile sanat güzelliğini birbirlerinden ayırmışlardır. Hegel’de sanat güzelliği doğa güzelliğinden üstündür. B.Croce’de konuyu estetik bakış açısından ele alır. Genelde doğa güzelliği estetik dışı bir şeydir; ama onun hoşa giden, bize zevk veren yönlerini bir estetik obje olarak görüyorsak, o doğa parçası güzeldir. Yani güzelliğin kaynağı doğa ve madde dün-yası değil, insanın kendi iç dünyasıdır. Çünkü insan çevreye bakarken bir hayvan gözüyle bakmıyor; onun psikolojik durumu, yaşı, mes-leği, ümitleri, hayalleri v.s. bakışa etki etmekte, onun güzel güzel veya çirkin görmesini etki-lemektedir.

İdealist estetiğe göre, sanat güzelliği doğa güzelliğinden üstündür ve onu konu aldığında yüceltir. Buna karşı olan natüralist ve mater-yalist estetik görüşüne göre ise, güzellik her şeyden önce organik hayatın içinde, doğa-dadır. Sanat eseri doğaya dayalı olmalıdır. Ancak güzellik üretim ilişkileri içinde oluşan toplumsal bir değerdir.

Resimde romantizm akımının büyük ustası E. Delacroix (1798-1863) “biz romantik olduktan sonra dağlar güzelleşti” diyor. Buna benzer şekilde Kant da “doğa, bir sanat esri olarak görüldüğü zaman güzeldir”, demektedir.

3. Güzelliğin nitelikleri

Güzelliğin objektif ve subjektif nitelikleri vardır. Subjektif nitelikler kişiden kişiye, toplumlara ve yüzyıllara göre değişebileceği için, burada kı-saca objektif nitelikler üzerinde durulacaktır. Objektif nitelikleri de içsel ve dışsal olarak ikiye ayırmak mümkündür.

İçsel nitelikler şunlardır:

• Bir eserin güzel olması, onun temsil ettiği ideyi yansıttığı oranda artar. Güzel bir şey, idesine, özüne, kavramına uygun olan şey-dir. • Güzel eser, temsil ettiği şeyin tipine bir bütün olarak uygun olmalıdır. At hörgüçlü olmaz, çınar ağacı çam yaprakları taşımaz. Yetkin olmayan, tam olmayan şeyler güzel değildir. • Bir şeyin güzel olabilmesi için canlı ve an-latım gücü yüksek olmalıdır.

Güzelliğin dışsal - biçimsel nitelikleri de şunlar-dır:

• Orantı ve simetri: Özellikle güzelliğin mate-matik olarak belirlenmesi sırasında karşı-mıza çıkan ilk orantıdır. Güzel, unsurların orantılı olarak birleşmesidir. Orantısız şey güzel olamaz. Platon’a göre güzellik, doğru orantıdan başka bir şey değildir. Aristo-teles’te ise güzel, düzene ve büyüklüğe dayanır. Eskiden beri sanatçılar ve filozof-lar tüm güzellikleri açıklayacak büyülü bir matematik formül aramışlar ve bunun “altın kesit” orantısında bulmuşlardır.

Orantıya bağlı olan güzelliğin bir başka niteliği simetridir. Güzel olan bir bütünün parçaları arasında ölçüye dayalı bir düzen vardır. Doğadaki güzellik büyük ölçüde simetriye bağlıdır. Canlıların bedeni sağ ve sol olarak simetriktir. Sanat eserlerinin de güzel olarak algılanmasında simetri çok önemlidir.

• Uyum (harmoni): Bütün güzellikler için, parçaların uyumlu birleşmesi önemlidir. Hem hareketli hem de hareketsiz bütün-lerde uyum önemlidir. Zaten uyum olmaz ise güzellik de kalmaz, bütün de. Sanatçı, evrendeki ve varlıklardaki gizli uyumu yakalayıp onu eselerinde yansıtmak ister. Güzellik, bir varlıkta karşıtların gerilimine dayanan bir uyumdur. Evrendeki bu uyum sanat eserlerine de yansırsa, onlar da gü-zel olur. Harmoninin, temelinde çoklukta birlik bulunur. Evrende herşey çok ve karmaşık gibi görünür. Ama çoklukta birlik sağlanınca bir uyum, bir güç, bir güzellik ortaya çıkar.

b) Güzellik- hakikat- iyi- hoş- yüce ilişkisi

Filozof ve estetikçiler güzeli tanımlarken, ger-çek, faydalı, iyi, hoş, yetkin, latif, yüce gibi nite-likler kullanırlar. Güzellik, bazen bunlarla karış-tırılır, bazen bu kavramlarla sıkı sıkıya bağla-nır. Güzel ile bu kavramlar arsındaki benzerlik ve farklar nelerdir?

Güzel ve hakikat (doğruluk)

Eserlerin fikirlere ve özlere uygun olması, onun doğruluğunu gösterir. Doğru ve güzel, bir bakı-ma özdeştir. Boilau “hiçbir şey doğrudan daha güzel değildir” diyor. Mistik idealistler, güzelliği, Tanrısal doğrunun yansıması olarak görürler. Platon’da, Hegel’de doğa ve sanat eserleri ideyi yansıttığı ölçüde güzeldir. Realistler de, sanat eserinin gerçeği doğru olarak yansıttı-ğında güzel olduğunu söylerler.

Oysa doğru ve güzel aynı şeyler demek değil-dir. Doğru, akla hizmet eder, genel ve soyuttur. Oysa güzel, duygularımıza ve hayal gücümüze hitap eder ve somuttur. Bazı doğruluklar güzel-dir, ama bazıları hayranlık, heyecan ve coşku uyandırmadığı için güzel bulunmazlar. Mate-matikteki, fizik ve kimyadaki bir çok doğru ile güzel arasında ne bağlantı vardır? Bazen doğ-rulukla ilgisi olmayan, hayal gücü ile yapılan eserler güzeldir. Doğruluk bir mantık yargısı, güzellik ise bir değer yargısıdır. Bilimsel doğru-lukları ve sanatsal güzellikleri anlamak için ayrı ayrı eğitim gerekir.

Güzel ve iyi

Sokrates, Platon, Aristoteles, Descartesçı ve Kantçı filosoflar, ahlâkçı filosoflardır. Bunlar gü-zel ve iyi arasında doğrudan bir bağlantı kurar-lar. Güzellik; doğruluk, dürüstlük ve iyiliktir. Güzel iyidir ve iyi güzeldir (kalo-kagathia). H. Pierren “güzel, iyinin bir başka adıdır” diyor. Ahlâkçı düşünürler sanatla ahlâkı birleştirip, güzelle iyinin özdeş olduğunu savunuyorlar. J. M. Guyau’ya göre, iyi daima faydalıdır, faydalı daima güzeldir; bu itibarla iyi de güzeldir. Shaftesbury’ye göre de orantı ve düzenin oldu-ğu yerde güzellik, güzelliğin olduğu yerde er-dem ve iyilik vardır.

Oysa daha yakından incelendiğinde, güzel ve iyinin böyle içiçe girmediği görülür. Güzellik ve iyilik kişiden kişiye, toplumdan topluma değişen değerlerdir ama, iyilik daha değişkendir. Bir kişi için iyilik olan bir davranış, onun rakibi için kötülüktür. Belli bir durumda iyilik gibi gözüken bir hareket başka bir durumda kötülük olabilir.

İyi amaçlıdır, faydalıdır; güzelin ise her zaman amaçlı ve faydalı olduğu söylenemez. İyilik akılla, güzellik genellikle sezgiyle anlaşılır. İyili-ğin belli yasaları, bağımlılıkları vardır; güzellik ise özgürlüktür. Ahlâksal iyi her zaman sem-patik ve çekici değildir; güzel ise insanları
çeker ve heyecanlandırır. Bir sanat eserindeki çıplak bir poz ahlâk bakımından kötü olabilir, ama güzel olması mümkündür. Güzel, herke-sindir; herkes güzellikler üzerinde birleşebilir ama iyilikler genellikle çıkarlara ve durumlara göre değişir.

Güzel ve hoş

Güzelin, hoşumuza gittiği için güzel olduğunu düşünürüz. Hoşluk ta aklımızla değil, güzellik gibi, duygularımızla ilgilidir. Hoşumuza giden şey, haz ettiğimiz şeydir. Haz ve hoşluk güzel üzerinde yoğunlaşmış gibi gözükür. Ancak gü-zeli, haz veren ve hoşa giden eserlere indirge-mek doğru olur mu?

Güzel eserler hoştur, kişiye haz ve keyif verir. Ama bu her zaman böyle olmaz. Her zaman bize hazlık ve hoşluk veren bir eser, bir durum güzel olamaz. Belli bir durumda hoşumuza giden şey, durum değiştiğinde hoşluğunu kay-beder. Hoşluk ve haz peşinde koşan, bazen alçaltıcı durumlara düşebilir. Oysa güzel tutku-su insanı büyütür, yüceltir, asilleştirir. Güzel, bizi sürekli kendine çeken bir güçtür, kuvvettir. Haz ve hoşluğun çekim süresi ise fazla de-ğildir.

Güzel ve faydalı

Antik Yunan filosofları güzel ve faydalı olma problemini tartışmışlar; güzeli faydalı ve kulla-nışlı olma ile tanımlamışlardır. Faydalı olan güzel, güzel olan iyi ve aynı zamanda fayda-lıdır.

Oysa Kant, güzel ve iyiyi birbirinden ayırınca, güzel ile faydalı arasındaki bağlar da kopmuş-tur. Su faydalıdır ama, suyun güzel ve faydalı olduğu durumlar aynı değildir. Bir yerde gör-düğümüz güzel bir çocuğun bize faydası yok-tur. İçi sebze ve meyvelerle dolu bir bahçe faydalı, ama içinde sebze ve meyve olmayan bir park daha güzeldir. Güzel daima güzeldir; ama faydalı geçicidir.

Tıpta kullanılan ilaçlar ve bazı tedavi yöntem-leri faydalıdır, ama güzeldir denemez.

Bazı düşünürler güzel ve faydalı arasında bir bağlantı kurulamayacağını, bunları birbirine ka-rıştırmamak gerektiğini, daha doğrusu fayda ve çıkarın sanatı bozacağını iddia etmişlerdir. Hattâ Schiller ve Spencer gibi düşünürler güzel ile faydalının birbirine aykırı olduğunu savun-muşlardır.

Ancak insan giderek teknik bir çevrede yaşa-mak zorunda kalmaktadır. İnsan madem ki do-ğal güzelliklerden uzak, teknik adamların yaptı-ğı âletlerle, onların oluşturduğu ortamlarda yaşayacaktır, öyleyse bu çevrenin hem yararlı hem de güzel olması gerekir. Zaten çağdaş hayatta da bir taraftan desinatörlük, çevre dü-zenleme, bir taraftan ergonomi gibi bilgi alan-ları teknik âletlerin ve ortamların hem faydalı hem de güzel olmasına çalışmaktadırlar.

Güzel ve yüce

Estetikçiler tarafından yüce ve yücelik de, güzellik gibi bir estetik değer olarak inceleniyor. Sanat eserlerinde güzel ve yüce ideleri her zaman bir arada bulunabilir mi? Her zaman değil. Hem güzel hem yüce olan bazı sanat eserleri vardır; ama her zaman güzel olan yüce, yüce olan da güzel olmaz.

Yüce genellikle büyük ve sınırsız, insanı ezen, kontrolü altına alan olaylar ve varlıklardır. İnsan ıssız bir çölde tek başına kaldığında, bir fırtınaya tutulduğunda, gece yıldızlı gökyüzünü seyrettiğinde, muhteşem bir mimari eserle karşılaştığında “yüce” duygusuna kapılır. Bazı büyük insanlar yüce olarak değerlendirilir. Bizi aşan, hayran bırakan büyüklük ve kuvvetlere yüce deriz ve bunlar güzeli aşarlar. Yüce, gü-zelden daha güçlü, korkutucu, ürkütücü olabilir. Yüce olan bazı şeyler güzellik taşır, ama bazı-ları taşımaz.

Bu benzerliklerin dışında güzel ve âhenk, güzel ve lüks, güzel ve latif gibi ikililerin de bazen birbirleriyle yanyana durduğu ve birlikte değer-lendirildiği görülmektedir. Ancak bunlar da her zaman güzelle birlikte olan unsurlar değildir.

B) Estetiğin temel sorunlarına yaklaşımlar

1) Estetik yargıların yapısı ve özellikleri

Yargı, var olan ve olmayan doğru veya yanlış olan şeyler üzerinde ileri sürülen ifadelerdir. Felsefe tarihinde Aristotales ve Kant, yargının üzerinde en çok duran düşünürlerdir. Yargıları birçok şekilde sınıflandırmak mümkündür. Ama burada incelediğimiz konu bakımından yargı-ları bilgisel (cognitive) ve estetik yargılar olarak ikiye ayırabiliriz.

Bilgisel yargılar, doğru-yanlış mantığına göre incelenebilecek objektif yargılardır. Oysa este-tik yargılar subjektiftir ve doğru-yanlış mantığı ile değerlendirilemez. Felsefe tarihinde I. Kant ve L. Wittgenstein, estetik yargıların mantığını kurmaya çalışmışlardır. Daha doğrusu estetik bilimini, bir estetik yargılar mantığı olarak geliş-tirmişlerdir.

Estetik yargılar bilgiler gibi kavramlara değil insanların duygularına bağlıdır ve mantıksal kurallara bağlanamaz. O, insanların duyarlık, zihin ve hayalgüçlerinin özgür ve uyumlu bir oyunu içinde ortaya çıkar.

Estetik yargı, bir ahlâk veya bilgi yargısı değil-dir. Onlar gibi objektif değil; haz duyma ve duy-mamaya dayandığı için subjektiftir. Estetik yar-gı, çıkar elde etmeye, kullanmamaya yönelik değil, sadece seyredip beğenmeye bağlıdır.

Estetik yargıları daha iyi anlayabilmek için, kı-saca onun özelliklerine bakmak gerekir.

.. Estetik yargılar bireyseldir. Herkes beğeni-sini hür olarak değerlendirip ifade eder. Bu beğeni, kişinin duygularına bağlıdır ve ta-mamen özeldir. .. Estetik yargılar subjektiftir. Renkler, şekil-ler, sesler kişiler tarafından farklı değerlen-dirilmiştir. Hoşa gitme ve güzel bulma olayları mantıksal yargılar gibi değerlen-dirilemez. Kimse kendinin güzel bulduğunu başkalarının da güzel bulmasını bekleye-mez. Çünkü bu yargıların subjektif (kişiye has) olduğu baştan kabul edilir. Ancak burada bir yargı anarşisine de düşülme-melidir. .. Estetik yargılar ortaktır. Estetik yargıların şartsız bir zorunluluğu yoktur. Ancak bu yargılar, sadece duyu hoşlanmasına daya-nan, hiçbir prensibe dayanmayan, tama-men keyfi olan yargılardan da ayrılmalıdır. Sanat eserlerini değerlendirmede pratik bir zorunluluk ta vardır. Özgür olarak hüküm veren insanlar; o toplumda, o çağda geçer-li olan ortak estetik duyguya (sensus com-munis aestheticus) göre hareket ederler. Bu duygu, subjektif olmakla beraber bütün insanlarda ortaktır. .. Estetik yargılar zorunludur. Bu zorunluluk ortak estetik duygudan gelir. Güzelin dün-yası hoş dediğimiz alandadır. Hoşluktan dolayı duyulan haz tamamen keyfi ve kişinin kendisi için olduğu halde, güzelden dolayı duyulan haz başkalarında da bulu-nur ve zorunlu bir hoşlanmadır. Bu haz bütün insanlarda olması gereken birey–üstü bir hazdır. .. Estetik yargılar geneldir. Gerçi estetik yar-gıların özelliklerini sayarken onun bireysel olması üzerinde durduk. Ama genel olarak değerlendirdiğimizde estetik yargının, birey -üstü ortak estetik duygu prensibine daya-nan zorunlu ve genelliği olan yargılar oldu-ğu ortaya çıktı. Bu, ideal bir durumdur. Bir kişi güzel bulduğu bir şeyi, herkesin güzel bulmasını ve beğenmesini ister. Ama farklı kültürlerden, farklı çağlardan, farklı eğitim düzeylerinden insanları değerlendirdiğimiz-de, onların vardığı estetik yargıların daha çok bireysel olduğunu görürüz. .. Estetik yargıların genelliği, subjektif bir ge-nelliktir. Sanat tarihinde klasik olmuş re-simler, heykeller, binalar; edebiyat , müzik gibi alanlarda bütün dünyada değerli bulu-nan eserler varsa, bu genel estetik yargı-ların bulunduğunu gösterir. .. Estetik yargılar relatiftir. Bir taraftan estetik yargıları bireysel ve keyfi olarak kabul edip diğer taraftan da onu birey-üstü, zorunlu ve genel geçer yargılar olarak anlattık. Bura-da birbiri ile uzlaşmaz gibi görünen iki fikir ifade edilmiş gibi görünüyor (antonimia). Oysa estetik yargılar dünyasında relatif geçerlik olduğuna dikkat edersek, yukarı-daki zıt fikirler kendi boyutlarıyla kendi yerlerine otururlar.

Bugünkü insanlık kültürü farklı merkezler etrafında gelişen tarihi kültüre dayandığı için, dünyanın farklı bölgelerinde farklı kültürler yaşamaktadır. Sanat eserleri kendi kültür yapıları içinde ortaya çıkarlar. Bu eserleri değerlendiren estetik beğeniler de kültürden kültüre değişir, yani relatifdir. Ayrıca bir kültür içinde eğitim de insanların beğenilerini değiştirdiği için, farklı eğitim düzeylerindeki insanların estetik yargıları birbirinden farklı olacaktır. Ve son olarak aynı kültür içinde aynı eğitim düzeyine sa-hip insanlar arasında psikolojik yapı farklı-lıkları olduğu için bu da estetik yargıların relatifliğini güçlendirecektir.

.. Estetik yargılar düşünseldir. Estetik yargı-nın daha önce sayılan özelliklerine zıt olan bu fikir, L. Wittgenstein’a aittir. Ona göre, estetik yargının temelinde duygusallık yok-tur, bilgi ve düşünsellik vardır. Estetik yar-gıyı, konunun uzmanları verir ve diğer insanlarda onlara uyarlar.

2. Ortak estetik yargıların olup olamadığı

Bir sanat eseri, onları yapan sanatçıların ve onları değerli bularak alan, koruyan, seyreden, dinleyen, okuyan estetik beğeni sahiplerinin ortak çabalarıyla ortaya çıkar.

Estetikte en çok tartışılan konuların başında, insanlar arasında ortak estetik yargıların olup-
olmadığı konusu gelir. Bu alandaki fikirler de iki zıt grup içinde toplanır:

a) Ortak estetik yargıların olmadığını ileri sürenler:

Latincedeki “De gustibus non est disputandum” sözü (Türkçedeki yaygın ifadesi “renkler ve zevkler tartışılmaz”) öteden beri ortak estetik yargıların olamayacağını savunanların ana dayanağıdır. Bunlara göre herkesin bir zevki, bir beğenisi vardır. Kimi menekşeyi sever kimi orkideyi; kimi deniz kenarında tatil yapmayı sever kimi yaylalarda; kimi halk müziğini sever kimi klasik batı müziğini; kimi Picasso’yu sever kimi Rafaello’yu ... yani herkesin bir zevki ve beğenisi vardır ve bunun doğruluğu ve yanlış-lığı tartışılamaz. Herkesin zevki ve beğenisi kendince doğrudur ve haklıdır. “onda ne bulu-yor” diyebilirsiniz ama onun zevkinin nedenini soramazsınız.

Felsefe tarihinde estetik yargıların ve hattâ ahlâksal ve mantıksal yargıların bile ortak olmadığını ve tartışılabileceğini söyleyenler önce sofistlerdir, sonra da duyumcular. Onlara göre, mademki bilgilerimiz duyumlarımıza bağlıdır; o halde herkesin kendi duyumlarıyla oluşturduğu bilgiler, verdiği hükümler doğrudur. Hiç kimse kendi duyumlarının daha doğru bilgiler vereceğini savunamaz. Zevk ve beğe-niye dayanan estetik yargılarda ise hiç söyle-yemez.

Kant, bu durumu şu şekilde açıklıyor. Bazı kişi-sel hoşlanmalar, o kişilerin eğilimlerine ve kişisel özelliklerine bağlıdır ve tartışılamaz. Ama estetik yargıların temeli olan güzel, o kadar kişisel değildir. Herkeste bulunan ortak estetik zevklere göre verilen bu estetik hüküm-ler tartışılabilir.

Ancak gene de tarihin çeşitli dönemlerinde, çeşitli toplumlarda ve hatta aynı toplumdaki değişik gruplar arasında birbirine zıt estetik yargıların bulunduğu gözlenmektedir. Bunun nedeni, estetik yargının kültürel ve kişisel olu-şudur. Kültürü ve kişiyi etkileyen bütün faktörler estetik yargıyı da etkiler. Bir toplumun değişik tarihi dönemlerinde değişik estetik yargılar olabilir. Aynı zaman diliminde değişik dini, milli, mahalli ve sınıfsal topluluklar birbirinden farklı estetik değerlere sahip olabilirler. Bir toplulukta gençlerle yaşlılar, eğitilmişlerle eğitilmemişler birbirlerinden farklı zevklere sahip olabilirler. Dahası insanların, karakter, mizaç gibi ana psikolojik özellikleri, herhangi bir zaman onların psikolojik durumlarını etkileyen her türlü faktör-ler de estetik yargılar üzerinde etkili olabilir.

b) Ortak estetik yargıların varlığını kabul edenler:

Daha önce estetik yargının özellikleri anlatılır-ken, bu yargıların subjektif de olsa bir genellik ve zorunluluk gösterdiğine işaret edildi. Bazı sanatçılar ve onların ortaya koyduğu eserler çok seyerediliyor, dinleniyor, okunuyorsa, bun-larda herkesin kabul ettiği yüksek estetik değerler var demektir.

I. Kant duyusal beğeniye dayanan bazı yargı-ların tamamen sınırlı ve kısa süreli kişisel yargılar olduğunu, ama gerçek estetik yargıla-rın duyusal olmaktan çıkıp düşünsel düzeye çıktığını, kişisel olmaktan çıkıp zorunlu ve genel geçerli hale geldiğini söylüyor.

Baumgarten de güzelliği bir mantıksal kategori, “hakikatın ikiz kardeşi” kabul ediyordu. Hatta bazı estetik yargılar üzerine mantıksal yargılar kurup “bütün güller güzeldir”, “Picasso’nun bütün eserleri güzeldir” gibi objektif genel geçerliği olan yargılara ulaşırız.

Kant ayrıca beğeni yargılarının insanların ortak estetik duygusuna dayandığını söyleyerek de, insanlar arasında ortak estetik yargıların bulun-duğunu savunuyor.

Öte yandan L.Wittgenstein, estetik yargıları kişilerin zevkleri , hoşlarına giden şey olmaktan çıkarıp tamamen uzmanlığa bağlayarak, onla-rın ortak ve değişmez olduğu konusunu iyice vurguluyor. Yani estetik yargıların temelinden duygusallık kaldırılıyor, düşünsellik ve bilgi konuluyor. O zaman, bilgiye dayalı yargıların mantıksal doğruluğu gibi, kurallara uygunluk esasına dayanan estetik yargıların da man-tıksal doğuluğu ve genel geçerliliği söz konusu oluyor.

Estetik yargı açısından, İtalyan estetikçi Bene-detto Croce’yi de ortak estetik yargıların oldu-ğunu kabul edenler grubuna koyabiliriz. O, bu konudaki fikirleri üçe ayırıyor.

1. Estetik yargı zorunlu ve genel geçerlidir di-yen mutlakçılar 2. Haz ve acı gibi estetik yargılar subjektiftir, bunlar üzerinde tartışma yapılamaz diyen şüpheciler (septikler, relativistler ve psiko-logistler) 3. Bilim ve ahlak yargıları genel geçerli ve mutlak, estetik yargılar değil diyen relatif relativistler.

Croce bunların hiçbirine katılmıyor. Ona göre sanat eseri mantıksal kurallara, metafizik güç-lere göre yargılanamaz. Bir estetik değer vardır
ve bu değer yargıları, bilim ve ahlâk yargıları gibi genel geçerli ve mutlaktır. Ancak bu yar-gıların temelindeki beğeninin ölçüsü sezgidir.

Sorular ve tartışma konuları

1. Estetik beğeninin gelişmesinde eğitimin öne-mini, örnekler vererek tartışınız.

2. Her sanatçının kendine has bir stili, hattâ her dönemdeki sanatçıların diğer çağlardakinden ayrı bir stili (sanat akımları) olmasının neden-lerini çeşitli sanat alanlarından örnek vererek açıklayınız.
3. Sanatı açıklayan teorilerin ana tezlerini anla-tınız ve değerlendiriniz.

4. Dış dünyadaki bazı varlık ve olaylar kendi-liğinden mi güzeldir, yoksa bizim duygularımız ve hayal gücümüz mü onları güzelleştirmek-tedir, tartışınız.

5. Sanat ile kültür arasındaki bağlantıları anla-tınız.

6. Sanat ile zenaat arasındaki farkı açıklayınız.

7. Bir şeyi güzel olarak kabul ederken, ondaki ne gibi özellikleri değerlendirirsiniz.

8. “Ben güzele güzel demem, güzel faydalı olmalı” dizelerini estetik açıdan değerlendiriniz.

Terimler

Sanat eseri: Faydalı, iyi, yüce gibi kavram-lardan sıyrılmış olarak bizde estetik heyecan uyandıran eserlere sanat eserleri denir.
Estetik: Duyusal faaliyetlerimizin güzelle ilgili kısmını inceleyen sanat veya güzellik felsefesi

Mimesis: Taklit, sanatın esasının, insanların güzel şeyleri taklit etmesi olduğunu savunan görüş.

Güzel: Estetiğin temel kavramı.

Poesis: Güzel sanatların bir dalı olan şiir.

Yüce: Büyük ve sınırsız, çeşitli yönlerden güç-lü, insanı etkisi ve denetimi altına alan varlık ve olaylar.

Oyun: İnsanların ve hayvanların, temel ihtiyaç-larını karşıladıktan sonra amaçsız olarak yap-tıkları hoşa giden faaliyetler. Bazılarına göre sanatın kaynağı budur.

Estetik yargı: Sanat eserleri karşısında haz duyma veya duymamaya, beğenme ve beğen-memeye dayanan subjektif hükümler.

Sanat: Birçok bölümleri, akımları, gösteri mer-kezleri olan resim, tiyatro, müzik, edebiyat v.s. gibi sosyal faaliyet alanlarına verilen ad.

"Çizgisiz Kedi" İlk Yazı

gurmeko@gmail.com (Tarlakusu) — Sun, 10 May 2009 17:45:00 +0000

Çizgisiz Kedi

Müzikoloji Eğitimi gördüm, aynı zamanda Astroloji ve diğer birkaç loji sonlu disiplinlerde amatörce ilgilenmeyi seviyorum, “bana da anlat” a yazı yazar mısın önerisini getiren Ali’yi de.
Burada her ay’ın burcuyla ilgili bir şeyler yazıp sizle paylaşmayı düşündüm, genellikle çok fazla yazılmayan yönleriyle. Bir burç insanının haritası asla bir diğeriyle aynı olamaz Özde benzerlikleri olsa da, haritadaki değişkenler yüzünden aynı burç insanları birbirinden her anlamda büyük farklılıklar gösterir. Ancak Güneşin etkisi, üç aşağı beş yukarı burç insanların da, kimi özellik ve ihtiyaçların aynılığını da vermiştir.
İşte bu Nedenle Bu Ayın Burcu Boğa ile İlgili küçük Bazı Bilgiler ve Öneriler.

Boğa Burcu
Güneş Boğa burcuda seyir ederken doğan kişi, yüksek oranda pratiktir. Öğrenmeleri yavaş yavaş ama sindirerek gerçekleşir ve bu öğrenmenin sonunda öğrenilen unutulmaz. Pratik düşüncelere sahip olabilir, maliyet bilinci vardır, süreci olan işlerde başarılı olurlar ancak yeniliklere açık değildirler bu tam bir boğa insanı yani Merkür gezegeninin Boğadaki etkileriyle belirlenir.
Bu söylediğimin uymadığı boğa varsa aranıza da, hızlı düşünürüm, yeni düşüncelere açığım, tehlikeli durumları sezer ve tepki veririm, sabır ve aşırı dikkatli işleri sevmem diyorsa kendine, bu boğanın Merkür gezegeni Koç burcundadır.
Bir diğer olasılık, çok zeki hızlı öğrenen kıvrak bir zihin, değişime açık kelimelerle oynamayı iyi bilen, yabancı dil, taklit yeteneğim var diyorsa kendine, bu boğanın Merkür gezegeni İkizler burcundadır. Bu üç durumun dışında Bir boğa Düşünce tipi yoktur.
Boğa burcu insanı fiziksel olarak güçlü olan burçlardandır ve güçlüde bir cinsel doğaya sahip olmasına karşın kesinlikle hoppa bir burç değildir. Cinsel doğasına düşkünlüğü harita etkilerine göre onu aşırılığa sürükleyebileceği gibi yemek yeme ve tad keyfi de aşırılığa varabilecek eğilimler gösterebilir. Yüreği sadık, iyi huylu ve sabırlıdır ancak inatçılığı da karakteristik özelliklerindendir. Boğa insanı pek coşkulu olmayan sesiz bir burçtur ve derin, güçlü durgulara sahiptir. Yengeç kadar olmasa da sahipleniciliği oldukça yoğundur. Evliliklerde para büyük önem taşır bu yüzden para için yapılmış evlilikler bu grup insanında görülebilir. Burcun insanı sinir sistemi hassas biri için iyi bir partnerdir, sakinleştirici ve şifa verici bir etkisi söz konusudur.
Boğa Burcu için Beslenme ve Şifa
Burcun insanı zaman zaman tembelleştiği ya da kendilerini zevke, yemeğe, içmeye verdikleri zaman diğer burçlara göre (balık ve yengeç hariç) çabuk kilo almaya eğilimlidir.
Vücuttaki doku tuzları azalınca, karamsar, gergin ve huzursuz olup baş ağrısı çekebilirler ve nezle, boğaz enfeksiyonu da sıkça görülebilir.
Bunları dengelemek için;
Vücuttaki tuzu artıran, suyu ayarlamaya yardımcı olan ve derinin gözeneklerinin açıklığını sağlayan, doğal kükürt ve doğal iyot içeren besinleri tüketmeleri faydalıdır.
• Pancar, Ispanak, Lahana, Karnabahar, Taze soğan, Turp, Yeşil salata
• Ahududu, Çilek, Elma, Dut
• Balık, Deniz Mahsulleri
• Yumurta, Karaciğer
Ve Buğday yemeleri, bolsu içmeleri beslenmelerinin önemli bölümü olmalıdır. Yağlı yemeklerden uzak durarak yürüyüş yapmaları, bahçe işleri, olanaklıysa yüzmeleri çok önemli ve faydalıdır.

Boğa burcuna;
Gender Aktivite düzgünlüğü için denemesi önerilebilecek doğal bitki; mine çiçeği yaprağı _Latincesi verbena officinalis olan mine çiçeği, mine çiçeğigiller familyasının tipik örneğidir. Halk arasında güvercin otu, kan otu olarak da bilinir _
4 bardak kaynar suya 2 avuç mine çiçeği yaprağı koyup 5 dakika demlendirdikten sonra ateşten alıp soğumaya, bırakın süzdükten sonra günde 2 ya da 4 bardak içebilirsiniz, ikinci olarak sıcak suyla
doldurulmuş bir küvete 6 avuç mine çiçeği yaprağı koyup bu suyun içinde 10 dakika yatabilirsiniz.
Boğaz enfeksiyonları için denemesi önerilebilecek şeyler
_ 1 tane Siyah Turp ince rendelenerek suyu çıkarılıp, suyunun yarısı kadar bal eklenip karıştırılarak yemeklerden önce 2 tatlı kaşığı içilir.
_ 4 bardak suya 1 tutam adaçayı konulur, kaynatılıp süzülür ılıdıktan sonra gargara yapılır.
_ 50 gr. Kavrulmamış ayçiçeği 2 bardak suda kaynatılır, çay gibi içilir.
Bronşit için denemesi önerilebilecek şeyler
_ 4 çorba kaşığı çitlembik kavrulduktan sonra iyice dövülüp kahve gibi içilir.
_ kuru incir yaprakları ufalanıp pipoyla bir iki çekilebilir.
Rahatlatıcı Banyo ve diğer öneriler
_ 20 bardak suya 250 gr Lavanta çiçeği koyup 5 dakika kadar kaynat sonra orta sıcaklıktaki banyo suyuna ilave edin ve 20 dakika kadar içinde yatın.
_ 4 çorba kaşığı badem yağı ya da zeytin yağı en olmadı mısırözü yağı’nı koyu renk bir şişenin içine koyun, üzerine 10 damla ıtır esansı, 5 damla lavanta esansı ve 4 damla mercanköşk yağı damlatıp şişenin ağzını sıkıca kapatıp karanlık ve serin bir yerde koruyun ve gerektiğinde bu yağla masaj yapın.
_ yorgunluğu gidermek için kereviz yemeniz ve yasemin çayı içmenizde fayda vardır.
_ 25 gr. Yabanmersini meyvesi 2,5 bardak suda kaynatılıp soyunca içilir bu da vücudun su toplamasını önler.

Tütsü sevenler için Yasemin, boğaya uygun bir tütsüdür diyebiliriz.

21 _ 30 Nisan arası doğanlar için taş olarak; zümrüt, akik, topaz, lapis, mercan taşları
01 _ 09 Mayıs arası doğanlar için taş olarak; opal, ay taşı, mercan, açık renk taşlar
10 _ 20 Mayıs arası doğanlar için taş olarak; ay taşı, safir, zümrüt, opal taşları kullanmaları önerilebilinir. Verimlilik için; yeşim taşı teması faydalıdır diyebiliriz.

Farklı ayrıntılardan oluştuğunu düşündüğüm yazı sonlanırken umarım ilginizi ve özellikle Boğaların önemsemesini sağlamışızdır. Şimdiden meraklanan İkizlerle Haziran Ayında görüşebilmek dileğiyle…

Cemal Gülyurdu

Çağrı

gurmeko@gmail.com (Tarlakusu) — Sun, 03 May 2009 17:06:00 +0000

Bu blog hepimizin günlüklerini paylaştığı bir blog olabilir ve hatta yazdıklarımızın
paylaşıldıktan sonra birlikte birkez daha başkaları için üretilmesi mümkünmüdür diyede sorar?Denemekten ne çıkar.İlk ortak Çalışmalar "O Adam" ve "Ortak Çalışmalar" yazılarında yayımlandı amaç fotografları çeken başkası ona yazı yazan bir başkası.

"Mutluluk"Ortak Çalışmalar Başlangıcı

gurmeko@gmail.com (Tarlakusu) — Sun, 03 May 2009 16:53:00 +0000

"Mutlu" yazısı bize ters gelirken ona doğru geliyordu.

Elindeki torbaya ne dolduduğunu göremesekte

O adam "mutlu" idi

Nohut oda bakla sofa bir yerde yaşasa da

Bizim aramaya çalıştığımız düşleri topluyordu

Belki de torbasına...

Yeniden Görmek; "Cümle Askıları"

gurmeko@gmail.com (Tarlakusu) — Sun, 03 May 2009 16:41:00 +0000

Yeniden Görmek; "Cümle Askıları"

Bir çocuk gözünün unutmadağı pek çok anı ve ayrıntıyı hafızadan silinmeyen gücünü, büyüdükçe azalmaya yüz tutan bir meraktan alır. Zaten sonraları anlarız ki uzun hatıraların,kısacık anların,büyülenmişçesine oynanan sıradan oyunların, yüzlerini asla unutamadığı küçük arkadaşların hayat boyu peşini bırakmayan hayalleri hep o kocaman bakan gözlerinde miras kalır.

Aile ve ilk öğretmen ise o gözlerin en öncü kahramanlarıdır.İlk mutluluğu,

İlk güveni onlar verir.İkili gerçekle başbaşa kalınan zaman o zamandır.

Korkuyu yaşarken yanıbaşımızdadırlar. Çok sonraları çıkacak hesaplaşmalarda en başında onlar yeralır.Bizi bir zamanlar merakta bırakan kahramanların olduklarınıysa hiç bilmezler.

Günlerden birgün çocukluğunun kahramanlarıyla tekrar karşılaşılır. Onları hep görüyor olsa da o gün ki karşılaşma yenidir. Ve onlara bize büyüdüğümüzü anlatan bir karşılaşmadır.

Her karşılaşma da yeniden görmek demektir;

Ve Antoloji kitaplarında adı geçmeyen yazarlara

Verilen bir ödüldü

"Cümle Askıları"

Nereye asacağını bilmeden

Bir paragrafa sığan devrik cümleler topluluğu...

Her bianel’e katılacaktı

Söyleşilerde arkada oturup heyecanla soru sormayı isteyenler gibi

Sabırsız hayatların sandalyeye oturmuş halleriyle

Kaç satır sonra bitirmeyi bekleyen...

Faruk Nafiz Çamlıbel'e inat kısa kelimelerle

Hanla hamama gitmeden

Duvar yazılarını okuyan çocuklar

Onlar ki Emin Oktay’ın tarihlerine sığınıp geçer notu alırken

Hiç sevmediler ne edebiyatı ne de tarihi

Ceketleri vardı sadece askıda ve saç kepekleri yakalarında

Yorgun ezberlerin ardına çıkan Tepecik’lerdi

Yüzündeki sivilceler

Tam ergenliğe geçişti

Arzu Okay, Figen Han’ın negatifi bulunamayan resimleri

Kaç çocuk dağıldı havaya çocuk halleriyle

Jinekoloji notlarında yer almayan

Her kızın düşüydü

Bakireliğiyle çocuk doğurma isteği

X kuşaginin çocuklarıydık bizler

Korkuya mahal vermeden

Cesaretle yürürdük okula

Gölgelerimizdi bize yol gösteren

Kavram karmaşasıyla büyüdük

X şeklinde

Ya da çarpıldık zamana

Hiçbir zaman söylemediler

Geleceğin gittiğini

Teneffüse çıktık

Dersi başkaları

Biz ise yeniden gördük...

KEREM KABAN

o adam

gurmeko@gmail.com (Tarlakusu) — Tue, 21 Apr 2009 14:47:00 +0000

Hayrettin Amca.1938 yılında İstanbul'a okumaya gitmişti. Ne var ki cihan harbi nedeniyle yokluk içinde geçen öğrencilik yıllarının ardından okulunu tamamlayıp iş hayatına girdi. İşinde sabırlı ve de bilgili idi. Kısa zaman da kendi işini kurdu. Deri sektöründe önce bir imalathane sonra fabrika kurdu.O artık türkiyenin en iyi ve kaliteli çanta ve bavullarını yapan bir fabrikanın sahibi idi. Yıllar geçti zaman bal tadında aktı. Hayrettin amca artık işini devredebileceği birisine gereksinimi vardı. Un ellenip duvara asılmazdan önce bunu yapması gerekiyordu. Sonuçta doğduğu yer olan İzmire gidip ondan bi haber olan yeğeni Ali'yi bulmaya çalışır. Fakat o da artık oralar da değildir. Uzun bir araştırmadan sonra buraya kadar gelmişken bari Ayvalıka gidip İstanbul erkek lisesinden olan biricik dostu Vedatı ziyaret etmek için yollara düşer.Oysa ne umut ve mutlulukla geldiği bu kent ve de bu yer onun sevdiği bir tanecik yeğenini bulamamanın yitikliği içersinde Ayvalık sokaklarında bir virane olarak yürümektedir. Oysa kimse bilmez bu adamın yıllara meydan okuyan yaşantısını oysa kimse bilmez onun başarısını oysa kimse bilmez bu fotoğrafı çekenin onun en büyük mirasçısı yeğeni olduğunu....

"ZEUSTONES"

gurmeko@gmail.com (Tarlakusu) — Mon, 20 Apr 2009 16:33:00 +0000

Füsun un atölyesi ve "ZEUSTONES"
Şöyle boyadığı taşları önüme saçtı.
Önce biraz baktım algılamaya çalıştım ona özgü birşeyler işte oda bunu bulmuş ne güzel dedim
Sonra kutulardaki mücevherler gibi değerli koleksiyonunu açtı .baktıkça günümün bu taşlara göre değişebileceğini,yanımdan ayıramayacağım ve benzeri olmayan bir şeyleri hissetmeye başladığımda, bunun denizde onu bulurkenki an ile atolyedeki üzerine çizilen ,boyanan ve sen arasında kocaman bir değişken dünya.bir sürü düşünürsün herbir taşın üstünde.işte böyle çılgın bir şey.
Şimdilerde iş masa başından kalkamayacak kadar sarpa sarmış durumda nefes aldığında şöyle arkada birikmiş yüzlerce taşı var Füsunun.Paylaşmaya karar vermişki gittigidiyorda bir dükkan açtım dedi .Dükkanda sizi karşılayan sözler aşağıdaki gibi .Değişik bişey .
Zeustones, Edremit Körfezi' nin taşları üzerine çizilmiş boyanmış desenler ve naiv resimlerdir. Taşlar Zeus' un evindeki derelerden denize dökülmekte, dalgalarla sahile taşınmaktadır. Malzemeler marker, akrilik, porselen boyası, asetat kalemi, röntgen kalemi, kahve, böğürtlen vs dir. . .
Kullanılan boyalar uzun süre dayanabilecek kalitede seçilmişlerdir, konturlar genelde archival ink ile çizilmişlerdir, su bazlı olanlar cilalanmıştır. Porselen boyaları ile yapılanlar fırınlanmış, dayanıklılıkları iyice artırılmıştır.

Taşların gerçek boyutları hakkında fikir verebilmek için fotoğraflarda altta bir cetvel yer almaktadır.

MEL BROOKS

gurmeko@gmail.com (Tarlakusu) — Sat, 18 Apr 2009 09:27:00 +0000

MEL BROOKS

“Gülmek Kalbe Yararlıdır.”

Melvin Kamisky adı ilk başta size birşey çağrıştırmıyor olabilir.Çünkü bu ad ona büyükbabası bir Rus yahudisi olan Samuel Kaminsky tarafından verilmiştir.İkinci dünya savaşı yıllarında Amerika’ya göç eden Kaminsky’ler hemen her Yahudinin yaptığı gibi sokak ticareti ile belli bir noktaya ulaşmışlardır.

Ancak Mel’in hayata ironik bakışı ve çabuk düşünebilme yeteneği sayesinde o savaş sonrası populerleşen telenizyon dünyasının içine doğru bir yolculuğa çoktan çıkmıştır.1950’li yıllarda televizyona skeç ve durum komedileri yazarak işe başladı. Yazdılarında yaşamın kıyısında kalmış ve bir türlü sıyrılamamış ama yaşam savaşını tüm aksaklıklara rağmen sürdüren bireyi ele almıştır. Sade ama bir o kadar da karmaşık durumların üzerinde nakış yapmayı seven yazılarında kelimelerle, filmlerinde de alıcısıyla seyirciye seksek veya ip atlattırmayı denemiştir.

Kendi hayatı içersinde uğraşılarının ucubucağı yoktur; müzisyen, dramaturg, şair, yönetmen, senarist gibi uğraşılarını bürokrat, burjuva entellektüeli,sanayici, gibi işleri yerine yaşamın sıradanlığını bozan işlere yeğlememiştir.Avrupa entelijansiyasını Amerikan pragmatizmine yansıtarak bir durum içersinde tekrarlanmasıyla oluşan Gag’lerin sonudur Mel Brooks sineması.

Kaçmak istediği zaman Central Park’ta elinde bir ağacın altında sosisli sandviçle veya merkez kortunda tenis oynadığını görebilirsiniz.Bu kaçışlar onun düşünme payıdır aslında.

Öyleki B sınıfı bir fil oyunculuğundan böyle bir yere gelmesi onun hızlı düşünüp ve uzun süren çalışmalarının bir sonucudur; 89 Charing Cross Street, Fly, Frances gibi ciddi filmlerinde yapımcılığına bile soyunmuştur.Bunların yanısıra ; Silent Movie, Blazing Saddles, High Anxiety gibi filmleride yönetmiştir.Tezatlar fırtınası yaratan bu adam tüm klasikleri bilen tarihe saygılı ama bir o kadar da yergi yapıyorsa mutlaka belleğin,paratik düşüncenin ve sivri zekanın çok iyi harmanlamasından kaynaklanmaktadır. Zira beklenmedik bir biçimde gülüverirsiniz.

Brooks filmlerinde kaba güldürünün yanında absürdüde yedirmeyi bieln bir anlayış yatar. Kimsenin cesaret edemediğianlarda program yapmış, kimsenin söyleyemediklerini söylemiştir. Aslında yarattığı karakterlerde son derece sinirli olan anında köpürüveren fakat bir o kadar da masum sevimliliğe sahiptir.

Bir talk-show programında kendisinden daha fazla gülmeye neden olan Anderson’a dönüp

“ Lütfen yahudilerden daha komik olmaya çalışma” demesini de bilmiştir. Durum komedi’sinden Slapstick’e absürd’den traji-komikliğe oradan ver elini ironiğe hep gidip gelmiştir. Hatta bir söyleşisinde “Sakatlara gülmenin ve onları taklit etmenin yanlış bir tarafı yoktur.Çünkü gülmenin yanlış bir yanı yoktur.Mizah civa gibidir.Küçük gümüş topçuklardan gümüş bir ırmağa akar.İyi mizah gerçeği görüp ne olursa olsun bu söylemenin kendisidir”

Bugün geçgin yaşına rağmen –ruhen- rahatsız bir insandır.Onu ülkemizde gösterilen Kokuşmuş Hayat,Olmak Ya da Olmamak,İnsanlık Tarihi,Robin Hood’un Çılgın Dünyası gibi filmlerinden belki hatırlayanlar olacaktır.

Yaşama başlarken zaten ağlıyorsunuz ve olası bir şansınız ölmek ve buna rağmen hala yaşamaya devam ediyorsanız yaşamı Brooks filmleri kadar cid-Ti’ye almanızı salık veririm.

Çünkü hayat ciddiye alınmayacak kadar önemlidir.

Meraklısına Brooks külliyatı;

KEREM KABAN

Cunda Yolu Ayvalık tan Geçer

gurmeko@gmail.com (Tarlakusu) — Thu, 16 Apr 2009 15:31:00 +0000

Ahmet Amca bir kitap daha yazdı.Ayvalık için, kendi için yorulmadan yazmaya devam ,sanırım sırada daha kitaplar var . Dertleşebildiğimiz ve biraz uğramasa arayıp sormak istediğimiz ,yolda yürürken aniden karşımıza çıkmasını hep istediğimiz,bize merak etmeyi ,soru sormayı yeniden tanımlayan,gelip konuşmanız,tanışmanız gereken bi adam.iyiki Ayvalıktayım dedirtir.

Cunda Yolu Ayvalık´tan Geçer

Penny Arcade

gurmeko@gmail.com (Tarlakusu) — Mon, 13 Apr 2009 08:11:00 +0000

Ayvalık ta deniz kenarında , Amerikadan buraya Türkiye ye okyanusu tekneleri ile geçmiş ve Bodrumdan sonra Ayvalık marinaya gelmiş arkadaşlarımızla Veli ustanın yerinde bişeyler atıştırmak için oturmuştuk ,bizim masanın yanına bitiştirilmiş masada oturan bayanla yanyana düşmüştüm bayanla gözgöze geldik ve hafifçe gülümsedik birbirimize 50 yaşlarında güleç yüzlü zeka gözlü Susana Ventura kendini takdim etti bana ve sonrada masaya, bende kendimi oda . Amerikadan gelmişti ,oda geçmişti okyanusu, ama sonradan kendinin anlatmasıyla anladığım daha zorlu bir yoldan geçmişti okyanusu. Bende burada ne yaptığımız hemen yemek yediğimiz yere yakın ufak bir dükkanımızın olduğunu vs vs anlattım ve ertesi günü mutlaka ziyaretime geleceğini söyledi.Bu arada masadaki diğer amerikalı seyyahlar susana ile pek ilgilenmediler tanışmalarına rağmen benim anlayamadığım (ama sonradan Susana nın anlattığı tespitlerinden de anlamaya çalıştığım) hafif bir soğukluk sezildi.
Neyse o arkadaşlar ertesi gün Ayvalık tan ayrılacaklardı ama susana kalacaktı ve kalmışki ertesi gün dükkana geldi uzun uzun konuştuk ve kendinden ,Türkiyede kısa sürede yaşadıklarından bahsetti hatta bir ara sahnelediği bir gösteriden kısa bir bölümü bizim ufak dükkanda tıpkı sahnedeymişçesine heyecanlı sesi ile bana canlandırdı ,isyan eden ve derken ağlayan bir kadını öyle bir oynadıkı ben dışarıdan geçen insanların bu dükkanda çığlık çığlğa ağlayan kadının sebebinin benden kaynaklanacağını düşünmelerinden korktum.
İstanbula gelişi ve orada tanıştığı bir taksici ile konuşup bir gece onun ailesi ile ve kız kardeşleri ile misafir olarak kalması ve sonrasında taksici arkadaşın kızkardeşleri ile ilerleyen dostluklarından,sonra ayvalık a gelişinden bahsetti.
Tek kişilik oyunlar ve gösteriler yazdığını oynadığını yönettiğini ve davetli olarak gittiği çeşitli avrupa ülkerinde oyunculuk dersleri ve çalışma sınıfları açtığını,broadway de dans gösterileri çeşitli performanslar yaptığını anlattı.Dinledikçe etkileniyordum şaşırıyordum yaşadıklarına,tanıdıklarına,performanslarına.Kafası beyni hıncahınç dolu biri vardı o dopdolu enerjik konuşmasında.onunla 2 gün geçirdik Ayferle birlikte karavanda ağırladık onu ,yemek yedik konuştuk o hep konuşuyordu biz genelde dinliyor arada bir de konuşuyorduk.Sahne ismi olan Penny Arcade i nasıl aldığını buna sebep veren o penny leri kazanmak için neler yaptıklarını anlattı.17 yaşından sonra profesyonel olarak performanslara başlamış kimlerle çalışmamışki avant-garde performanslarına Newyorkta başlamış işte o yaşlarında John Vaccaro dan,Andy Warhol ile Paul Morrisey e kadar ve artık undergroun tiyatronun önemli bir ismi olarak geliyor bu günlere. Quentin Crisp in arkadaşlarından biri ve onunla ilgi anlattıkları aklımdan çıkmıyor.Onunla tanışmanızı isterim.yazın yine Ayvalık ta olacağını söyledi ,üstelik bir arkadaşından Türkçe dersleri alıyormuş.Daha geniş bilgilenmek isteyenlerede işte web sayfası
http://www.pennyarcade.tv/biography/index.html

gurmeko@gmail.com (Tarlakusu) — Mon, 23 Mar 2009 16:48:00 +0000

Mutfaktaki Yaban

3 Mart 2009'da raflarda

Tijen nasıl başarıyor bilmiyorum ama merak ediyorum nasıl? Yada kocaman bir NASIL ?
Bravo ya , yeni bir kitap daha . Kitapların başlıklarını alt alta yazınca doya doya yaşamak,doya doya fark etmeye çalışmak,meraklanmak,denemek...İşte hayat.

Turunç Kokulu Düşler

Tijen İnaltong

Mutfaklardan Taşan Öyküler

Tijen İnaltong

Her Güne Bir Yemek

Tijen İnaltong

Meyve Ağacından Hikayeler

Mevsimlerle Gelen Lezzetler

Tijen İnaltong

FRIDA : “Karadır Kaşların Ferman Yazdırır”

gurmeko@gmail.com (Tarlakusu) — Tue, 03 Mar 2009 12:14:00 +0000

FRIDA : “Karadır Kaşların Ferman Yazdırır”

Devrimci, provakatör, marazi bir aşık, ressam....İnleyen
nağmeler, Bayan Kahlo'nun bir film (gibi) hayatında
varolan ve sarsılmaz ögeler.

Bir filmin, müziğiyle örtüşmesinin güzel bir örneği karşımızda. Zaman zaman hareketli, zaman zaman Güney Amerika balladlarında sekanslara bölünmüş ayrılıkların armonisi.Filmin kompozitörü E.Goldenthal gerek Kahlo, gerekse yakınlaştığı Meksika kültürünün müziksel hazzını çok iyi biçimlendirmiş. Hatta bununla kalmamış; Salma ablaya da "La Bruja" adlı parçayı seslendirtmiş.

Film müziklerinin kompozitörü olmaktan daha çok kompedanı olan Elliot Bey; daha önce de Yaratık 3, Küre, Batman'inDönüşü gibi filmlerin müziklerini biraraya getirmişti.

Olay gelişimleri ve bir biyografinin anlatımı söz konusu olunca, özellikle de bir dönem filmi ise tematik yapı çok önemlidir. Bu nedenle filmin leit-motive'ni oluşturacak parça ön plana çıkar. İşte bu filmin de leit-motive'ni oluşturacak bir parça varsa, o da albümün tümü diyebilirim.

Son dönem kompozitörlerinden olan Goldenthal bunu yakalamış. Gene de benim tercihim:"Viva La Vida" yorumuyla Marimberos, Benediction and Dream, Lila Downs ve "Paloma Negra" ile Chavela Vargas...

Eğer kendinizi ruhsa lolarak yeni bir boyuta sokmak isterseniz; birazda güneş varsa içinize giren; yaşanacak onca güzelliğin yanında acıların da sizi olgunlaştıracağını düşünüyorsanız ve aklınızda bildik bir melodi kalmamışsa; çekip gitmek istiyorsanız Meksika bağlarına; bu albümde mırıldanacak çok şey bulacaksınız !

Tozu alınmış tango nağmelerinin, flemenko gitarının acılı tellerin de şenlenen marakas ritmler ruhunuzu ne yönde değiştirir bilemem ama; şu bir gerçek ki;Meksika da bir kar yağar ,gezer "Frida,Frida" diye diye...

Mercer Anısına; Midnight in the Garden of Good and Evil

Clint Eastwood, yönetmenliğini üstlendiği "Midnight in the Garden of Good and Evil" ile yıllardır içinde biriken caz tutkusunu dile getiriyor. Hemen hemen hepsi J.Mercer besteleri olan albüm, çoğu caz severin elinin altında bulunması gereken soundtrack'lerden biri.

Eastwood Amca önce müzikleri seçmiş, sonra da filminin karelerini; ve buna uygun sahnelerin eşliğinde bir tema yaratmış kendine. "Ac-cent-tchu-ate The Positive" adlı parçayı seslendirirken, sanki "Hey Franki bak ben de şarkı söyleyebiliyorum" diyor!

Ayrıca kızının da, albümde yer alan bir caz kontrabasçısı olduğunu da söylemeden edemeyeceğim (Alison). Aslında albüm birbirinden bağımsız caz standartları gibi gözükse de, yukarıda belirttiğim gibi Mercer klasiklerinin seçkileri olmuş. Özellikle belirtmek istediğim taraf ise, Paula Cole tarafından yorumlanan "Autumn Leaves"dir, ki bu parçanın introsunda ki akustik solo ayrı bir film sahnesi gibi de düşünülebilir.

Bi tarafta K.d.Lang ve TonyBennett, diğe rtarafta Diana Krall, Cassandra Wilson, Brad Mehldau; Veee erkek vokalde dev bir çınar Joe Williams.

Al. Dinle. Kulaklarının pası alınsın. Mercer anısına bir kez daha: I Wanna Be Around...

alternatif yaşam planlaması: Alternatif Yaşam Planlaması Nereye Gidecek? "Biz" Nereye Gidiyoruz?

gurmeko@gmail.com (Tarlakusu) — Sun, 22 Feb 2009 11:39:00 +0000

alternatif yaşam planlaması: Alternatif Yaşam Planlaması Nereye Gidecek? "Biz" Nereye Gidiyoruz?

Oku Bil Sor Sorgula? Kısaca Bilgilenmek Lazım?

alternatif yaşam planlaması: Bolivya Devlet Başkanından Yeni On Emir

gurmeko@gmail.com (Tarlakusu) — Sun, 22 Feb 2009 11:37:00 +0000

alternatif yaşam planlaması: Bolivya Devlet Başkanından Yeni On Emir

alternatif yaşam planlaması: Evde Biber Salçası Yapımı

gurmeko@gmail.com (Tarlakusu) — Sun, 22 Feb 2009 11:36:00 +0000

alternatif yaşam planlaması: Evde Biber Salçası Yapımı

Oku Bil Sor Sorgula? Kısaca Bilgilenmek Lazım?

alternatif yaşam planlaması: Biyoyakıt - Madalyonun Öteki Yüzü

gurmeko@gmail.com (Tarlakusu) — Sun, 22 Feb 2009 11:35:00 +0000

alternatif yaşam planlaması: Biyoyakıt - Madalyonun Öteki Yüzü

KLASİK TATLAR: Yeşil Mercimek Ezme Çorbası

gurmeko@gmail.com (Tarlakusu) — Sun, 22 Feb 2009 11:23:00 +0000

KLASİK TATLAR: Yeşil Mercimek Ezme Çorbası

basit bir yaşam...: Malta: Burayı sevdiniz mi?

gurmeko@gmail.com (Tarlakusu) — Sun, 22 Feb 2009 11:09:00 +0000

basit bir yaşam...: Malta: Burayı sevdiniz mi?

Ayvalık Değer

gurmeko@gmail.com (Tarlakusu) — Thu, 19 Feb 2009 14:57:00 +0000

Made By You:Ayvalik Deger

gurmeko@gmail.com (Tarlakusu) — Thu, 22 Jan 2009 13:27:00 +0000

HAYATIN REKLAMASYONU

Tüketim toplumları kendi ihtiyaçlarını belirleme de özgür iradelerini kullanmakta pek becerili değillerdir.Bu nedenler satılan ürünün veya materyalin nasıl olduğu merak ettiği için kısa yoldan (control+alt+delete yöntemi gibi) tanıtıma veya sunuma ihtiyaç duyarlar. Bu sebepten ötürü tanıtım hayatın her alanına girmiş durumdadır.

20. yüzyıl etkilerinden biri olan tanıtım, etiket olmaktan çıkıp sosyal alanda bir mecra halini almıştır.Bununla beraber heryeni gelişme ve değişiklik kendini sunmak zorunda kalmıştır.

Eğer sizde kendi hayatınızın sunumu yapmak isterseniz ki facebook bunun bir göstergesidir.Buradan yola çıkabilirsiniz.Ancak şöyle bir sorun vuku bulabilir.Özeliteden çıkıp geneliteye doğru giderken mal olma yerine mal gibi kalabilirsiniz. Bunun önlemenin tek bir yolu var. Kendi kendinize danışmanız.
Öncelikle hayat stratejinizi belirleyip arkasından bir tanıtım eylem planı yapmanız şarttır.Daha sonra ekibi toplayıp ki bu beynin sağ ve sol lopları arasında gerçekleşecek bir faaliyettir. Hayatınızın sunumu yapabilirsiniz. Tabi bir de slogan gerekiyor.Piyasaya(hayat) girmeden once gelin size bu konuda bir kaç tüyo vereyim.İşte sloganlarınız;

-“Bir de beni deneyin”
-“Hayatınıza hayat katın”
-“Dünya bayat benim ise gerçek hayat”
-“Hayal değil hayat”
-“Öyküler dinlemeye var mısın?”

Ve bunun gibi bir takım sloganlarla çıkışınızı yapın. Sonunu bitirebilirseniz şerefle bitirin.Zira bu hal ve gidişad ki buna dünyada yaşam alanlarının daha da daralması ile birlikte “hayat” diyoruz artık pek mümkün gözükmüyor.

İşimiz artık eve ekmek getirmek olmadığı için hayatta varolabilme ihtimaline karşın oluşturulan bir reklamlaştırma durumu ortaya çıkıyor.Bu da ister istemez rekabeti doğuruyor.Neye ve kime karşı rekabet? Cevabı bir türlü kendi olamayan kendimize karşı.

Sloganla başlayıp stratejinin aslında suya saldıran tilki görüntüsünden bir farkı olmadığının açıkça kanıtı;Gerçek hayat.

İşte bu hayatta size yol gösteren çok olur ama belirlediğiniz hedefe nasıl ve ne şekilde gideceğinizi söyleyen olmaz.Bu size bırakılır ya da daha once giden güçlük çekmişse o da çeksin denir.Ve biz bilinen güven verdiği için hep tarif edilen yoldan gideriz.Oysa heyecan bilinmezlikte yatar.Ve bu sunum da daima bir merak uyandırır.Onun içinde içinizdeki dürtü insana bir ömrü tamamlatır. Haber girer,dizi girer, ama herkes reklamın bitmesini bekler.

Tüketir gündüzü gecenin karanlığı bir teaser gibidir hayat kısa ve telaşlı.

Kerem Kaban

gurmeko@gmail.com (Tarlakusu) — Fri, 31 Oct 2008 10:00:00 +0000

Merhabalar ;

Klasik bir tanitimla ilk gunden caninizi sikmaya hic niyetim yok ama siz beni bu ko$ede tanimak, daha da beteri anlamak zorunda kalacaksiniz. Bana Tarla Faresi deseniz yeter,cunku oyleyim. Tarla faresi gibi, istedigi zaman incecik sesli, yumusak tenli , doganin yenilmez gucune inanan, evrendeki arti - eksi prensipinin bilinciyle asirlardir yasam suren veee ..melisin,..malisin diyen tum beyinlere ..iktir ceken enerjiden firlayan minicik bir atomum.

Ali ile tanismamiz enteresandir.
2006 yaz sonlariydi, 3 gunlugune Cunda ya geldim,benim olmayan denize nazir bir villaya yerlestim.Ilk gun keyifli gecti… sabahleyin meshur Cunda sokaklarini, evlerini gezdikten sonra eve donup biraz kestirdim. Aksam altiya dogru uyandigimda karnim zil caliyordu ama daha onemlisi aperitif saatim gecmisti ve buzdolabinda buzdan baska birsey yoktu. Hemen arkadasimla sahile inip oradaki restaurantlardan birine oturduk.Mezeler ve ilk yudumdan itibaren raki keyfimi yerine getirdi. Ilerleyen saatlerde yumusayan i$ik ,Ta$ Kahve nin duvarlarinda, tarihi yazarken degil ama cizerken, dudaklarimdan raki kokulu birseyler dokuluverdi ;

« Hayat gecmez gibi geliyor
Ve haydi artik sec diyor
Neyi, ne diye…sanki biliyor
Ozlemim, asigim sana
Zaman denen sey,
Bitmiyor, bitemiyor

Ertesi gun, ,sabaha ait rutin islemlerim biterken ve saat 12.00 yi Bach la calarken, canim tam buz gibi bir beyaz sarap isterken,oralari cok iyi tanidigini soyleyen arkadasim, beni bazi insanlarla tanistirmak amaciyla Ayvaliga kalkan tekneye adeta surukledi. 20 dakika sonra hayatimda ilk defa adim attigim Ayvalikta, beni nelerinbeklediginden habersiz,hala beyaz sarabimdan yoksun,dolayisiyle mutsuz, nemrut biri olarak, tanistigim kisileri hatirlamayacagimdan emin bir halde, o korkunc sicakta nasil boyle bir iskenceye dayandigimi kendi kendime sorarken Gourmeco denen yere girdik sonunda. Deniz kenarinda oldugunu, aylar sonra ikinci gelisimde farkettigim Gourmeco, fransiz bistrolarini andiran hos, keyifli bir mekandi ama bir sorun vardi, o da hala ogle aperitifimi alamamis olmamdi. Arkadasimin, tanidigini soyledigi uzun, kivircik sacli, ince bedenli adamin masasina oturdugumuzdan tam 16 dakika sonra isteyebildigim whisky hala gelmemisti ve hic tanimadigim bu ince bedenli adamla arkadasim gayet mutlu sohbet eder durumdaydi. Bir ara adamla gozgoze geldik ve ben ona 20 yaslarindayken hayatimda yasadigim ilk ve son ask hikayesinde ki herife benzedigini soyledim. Tam 7 saniyelik bir band boslugundan sonra, adam bu sozlerin iltifat ya da hakaretmi anlamina geldigini cozmeye calisirken yerimden firladim, bara yoneldim. Kalabaliktan,sicaktan ve yaptigi isten nefret ettigi herhalinden belli olan bir adam bakti bana garip garip…o da sikilmisti ben de…o da bikmisti ben de…onun da o an icin istedigi ,bekledigi seyler vardi, benim de…ka$larini yukariya kaldirarak “birseymi istediniz „ sorusuna “evet ,yarim saattir bekledigim Whisky yi siz istemesenizde alacagim„ karsiligini verdim. Bakislari yabanilesti, sertlesti ve yine ka$larini, basini hafifce yukari kaldirarak “siz oturun, ben gonderirim „gibi birseyler soylerken ipi koparmak uzere tam agzimi acmistim ki, arkadasim yanimiza gelip en sirin haliyle, bana bu lanet adami gostererek “ bak sana bahsettigim, tanistirmak istedigim sevgili arakadasim Ali„ dedi… Alinin alnina balkon olmus ka$lari, bir anda kirmizi elma yanaklarinin ustundeki yuvarlak, sevimli ve cin gibi bakan gozlerine dusuverirken, kirpi gibi diklesmis saclarimin,sirilsiklam kafama yapistigini hissettim. Kopamamis firtinanin ertesi gunu gibi bir suratla birbirimize “merhaba“dedigimiz o ilk, komik gunden sonra, zaman icinde bir varmis, bir yokmus…Tarla Kusuyla, Tarla faresi pek bir arkadas olmus.

Ne demisler!...
Sen sag, ben selamet
Sevgi de boyle bir hikmet
Biraz virgul, biraz virgulet
Suyumdan git, gel bana hukmet

Yakinda gorusuruz guzel arkadaslarim…kalin rehavetle…

Tarla Faresi

gurmeko@gmail.com (Tarlakusu) — Tue, 07 Oct 2008 09:40:00 +0000

Yarım Kalan

Sanayi Odası Başkanı

Hızla girdiği tuvalette boş olup olmadığına bakmadan daldı bölmelerden birine.Pantalonunu açtı .gelirken kaçırıp ıslattığı penye kilotunun ıslanan yerine elini değirmekten kaçınarak düğmelerini açtı,biraz sallanıp dengesini yitirdi,ayaklarını bacaklarını meğile uyan çişinden kaçırmayada çalıştı ve bir iki dışarıdan deliği tutturdu.Başı dönüverdi biraz ama dikkatli olmalıydı .Masaya dönmek istemiyordu herkes o anda o kaçarcasına giderken kendindeydi,ceketini pantalonunun ıslak yerini örtebileceği gibi iliklese görünmez diye umuyordu işerken.Bir yandanda şimdi bu durum yapması gereken konuşmalarda aklından çıkmayacaktı bu yüzden kendine unutturmalıydı.Masadaydı olmamış gibi yapıyor yoruluyordu karışıyordu sürekli.Bakan onu çoktan gözüyle kontrole almıştı bile ,izin isteyip gitmek daha büyük sorun açabilirdi.Kariyerini düşünmeliydi hele buraya kadar gelmişken o konuşmayı yapmalıydı.Bir süre sonra toplantının iyi geçmeye başladığını düşündü,gitgide yerini hakkettiğini düşündüğü gibi sağlamlaştırdığını düşünüyordu artık.Daldığını farkedip bir anda masaya döndü tekrar,ufak bir kendine çevrilen gözleri kontrol edişinden sonra bir kahve siparişi vermeye karar verdi.Garsona yönelmek isteyen bakışları ve onun gördüğünü zannettiği bakışlarını kararlı el hareketiyle destekledi şansı bu kez gülmüştü ona,garsonun onu görmediğini diğerleri farketmemişti allahtan ama garsonun arkasını dönüp baktığı masadaki kadınlardan biri bu el destekli bakışı hiçte küçümsenmeyecek bir cüretkarlıkla cevapladı ve yerinden kalkıp ona doğru yöneldi.Bakışları onun kaçmasına izin vermeyecek kadar etkileyiciydi.Kadın ona doğru yürüyordu ne ilgisi vardı ,yıllar öncesinden bir ilişkimiydi diye buarada zorlamaya başladı zihnini kadını ve gözlerini izlemek zorundayken Ancak düşünürken herşey buğulanmaya başlamıştı artık sadece birşeylerin ona doğru yaklaştığını seçebiliyordu.Kalbi çok hızlı atıyordu yaklaşan şey büyüdükçe dizine dokunulması ile irkildi hızla o yöne döndü bakanın eşi ona birşeyler anlatmaya çalışıyordu.Özür diledi hemen ve nezaketsizliğini bağışlamasını diledi.Bakanın eşi sanki olanların farkındaymış gibi gülüyordu,yüzü kızardı bir yandanda karıştırmış olabileceği bu anlama halinin dışında başak bir konu var ise aslını anlamaya çalışırciddiyetini takındı.Kadın yine güldü ve bugün yaptığı konuşmanın çok mantıklı ve etkileyici bir konuşma olduğunueşiyle birlikte kendisini takdir ettiklerini anlatıyordu hiç konuşmadan ve gereken nezaketli duruşu ve mahçup gülüşü takındı ve teşekkür etti.bakanın eşi onun bu hareketlerine cevap vermek üzere iken bakışlarını onun arka yukarısına doğru sabitlemişti,irkildi.kalp atışları birden arttı dönemiyordu arkasına ne olduğunu biliyordu orada ama onu kurtaracak birşeyin olmadığını anlamıştı artık.Hafif bir dokunuş hissetti omuzunda tam dönerken o ıslaklık geliverdi aklına ceketini ilikledi önce sonra yarıda kalann dönüşünü tamamladı geri sayım bitmişti hatırlamadı kadını.kadın bakanın eşinin bakışlarının giderilmesi gerektiğini görüp müsaade isteyerek başkanı masadan kaldırdı.Başkandanda sonradan hatırlayamayacağı birkaç cümle ile benzer bir müsaade istedi.Uzaklaştılar masadan başkan sürükleniyordu,kadın onu kendi masasına doğru sürüklüyordu o sırada kopan alkışla irkildi omuzunun üstünden geri doğru baktı ,olanlardan haberi olmayan bakan galiba onu çağırıyordu vereceği plaketi açmış bir şeyler anlatarak çevresine,sonrasında bakan onun tarafına döndü ve göremedi masaya doğru sürüklenirkenki bu halinde bakanın şaşkın bakışları tam birilerine onu sormak için diğer yöne dönerken onu gördü,elinin tersini masaya yatırır gibi onu masaya davetledi.Artık kadın çekiştirmiyordu ama koluna girmişti bile ve bakana ikisi birden yüzleri dönük duruyorlardı.Sonra birkez daha sürüklendiği masa yönüne döndü çok yakında idi şaşırdı kaldı var olduğu kitabın yazarı masada oturuyordu tedirginliği yerini merak etmeye terfi bırakmıştı,başı tekrar bakana doğru döndü ve gözgöze geldiler tekrar yazara döndü ve bağırdı durdur artık yada dondur neyse ne diye .Yazar masada konuştuğu diğer kadından bir an kafasını döndürüp ona baktı ve yarım ağızla gülümseyerek masada duran kalemini alıp yere düşürdü eğilip alıyormuş gibi yaparken
Alttan sadece onun görebileceği açıda eliyle 2 işareti yaptı ve doğrulup tekrar konuştuğu kadına dönme sergisini açtı.Seç seç al.Ne alırsan 2.yanındaki kadının hareketlenmesine baktı ama artık dans ediyorlardı.artık orada yazar kadın o ve havada kalan bir plaket vardı.
devam edecek...

gurmeko@gmail.com (Tarlakusu) — Thu, 25 Sep 2008 14:45:00 +0000

nar eğreltilmeleri

nar suyu :
Deli
p tenimi
içime düşen
hangi damlaydı
ayırıp kendini
kıpkırmızı gökyüzünden
gün ağarırken..

nar'ın kaderi :
nar yakuttan gözyaşlarıyla ağlar
neden ağladığıı bilinmez
neye ağladığı bilinmez
nasıl ağladığı bilinir yanlız
ve bir de bilinirki
göz yaşları olmasaydı onun
kalırdı yalnız..

nar'ın neşesi :
narın neşesi içindedir
mutlu olduğunda mutludur
bin çocuklu bir anne kadar

nar'ın aşkı :
narsizm..

nar'sizim :
o kadar çok sevdim ki kendimi ben
binlerce yaptım kendimden..

nar'ın dini :
nar kubbesi tamamlanmış camidir
kabesi de cemaati de ibadeti de içindedir..

nar'ın günahı :
elmanınkine benzer
fakat daha çoktur..

nar'ın sevabı :
portakalınkine benzer
fakat daha çoktur..

nar'ın yarası :
nar yaradır
kanar
tane tane için için usul usul sessiz sessiz uzun uzun

nar'ın bakış açısı :
nar hiç bir meyveye benzemez
tutar ağlar ayvanın güldüğüne

nar'ın ömrü :
narın ömrü ömrüme benzer
bütün ömürlerini tek bir vücutta yaşar..

nar'ın bilgisi :
nar her şeyi bilir
bir kim olduğunu bilmez

nar'ın ülkesi :
nar kendinin kraliçesidir
başında tacı, içinde ülkesiyle gezinir
yakuttan bir hazine saklı sandığı
kendinin kapısıdır
aynı zamanda nar kendinin kapıcısı
ona gelmek onu çalmak onu açmak
orada kalmak gerekir

nar'ın sonu :
nar dinmez dilimdedir
lezzeti ruhumda çok kere seker
imgesi zihnimdedir

nar'a geç kalmak :
çok geç ey ömrüm
ey eylül
çok geç
narın kabuğu sert
benim dişlerim eski
narın hazinesi gizli
öyleyse çabuk geç ey ömrüm
çabuk geç..

nar eğreltilmesi :
iki nar's bir oyun

gurmeko@gmail.com (Tarlakusu) — Thu, 25 Sep 2008 14:39:00 +0000

Ve dediki :

O’ nun hiçkimseye ihtiyacı yok.

O’nun ihtiyacı işte bu ak kağıt ve üzerinde şekillenen şu kırık harfler.

Gelecek şimdiki zaman olduğu an , bir yaşanmışlığı varsayarak,

varsayılan varlıkların,nesilleri üzerine bir geçmişi varsayabilmeleri için,

yerine getirilmesi gereken kutsal bir görev bu.

Bu görevin sonunda senin belleğin ve hayalgücünün ötesinde,

elindekilerle tanımlayamayacağın ve düşünü göremiyeceğin bir ödül var.

Her zaman ve herkes için.

Yaşanabilir ancak aktarılma yetileri elinden alınarak yasaklanmış bir haz.

(Ben aciz bir kulum bu ilahi emre boyun eğiyorum.)

Ve evreni tüm varlığıyla içinde hissetme yetisine sahip,

ancak kendini açıklama yetisinden yoksun bırakılmış bir varlık olarak,

neden ve nasıl bu emre boyun eğdiğimi bilebilme anlayışını istiyorum aklıma.

-Ruhum bunu biliyor-

(Varlığını oluşturan unsurlar arasındaki adaletsizlik doğrusu beni rahatsız ediyor.)

Ve dediki:

Sen bedenli bir varlıksın. Ancak yalnızca bedeninle varolmuyorsun.

Seni bedenin dışında -Tıpkı bedenle ilgili olan şeylerin olduğu gibi-

var eden şeyler var.

Sen yaşadıklarının toplamı değilsin.

Yaşadıkların, varsayılan bir geçmişin senin üzerindeki sonuçlarıdır.

Nirengi noktaları.

Sen nirengi noktalarından daha fazla, daha başka, daha derin bir varlıksın.

Yaşamın bir çok yolla açıklanabilir ama sen hiçbir yolla açıklanamazsın.

Sen yaşamından daha üstünsün.

Yaşamın amacın değil aracındır.

Onun için geçicidir.

Ve dediki :

Sen bedenli bir varlıksın.

Yaşamın bedenindir ama sen değilsin.

Yaşamın seni sana katan bir deneyim.

İhtiyaçların bu deneyimi yaşayabilmen için birer itici güç yalnızca.

Ve sen varolmadığın an yaşamında varolmayacak,

gittiğin yere seninle gelmeyecek

aksi takdirde sonlu bir yaşamın olmazdı.

Ve dediki :

Seninle gelmeyecek fakat sende gelecek.

Sende gelecek.

O zaman yaşamının

zamandan bağımsız seninle bağımlı bir organın olduğunu anlayacaksın.

Ve dediki :

Eğer gerçekten birini istediğine inanıyorsan, sahip olmak için ilk önce kendini istemelisin.

Sen bu sonlu yaşamdan kendinden başka hiçkimseyi beraberinde götürmeyeceksin.

Kimse senin oyuncağın değil sen kimsenin oyuncağı değilsin

yalnızca deneyimleriniz için birbirinize ihtiyacınız var.

Hiçkimseye borçlu değilsin

hiçkimseden alacaklanmadın.

Ve dedi ki :

Sözcüklerin yetersizliğinden ne söylersen söyle, nasıl söylersen söyle

anlaşılmadığını veya yanlış anlaşıldığını ve /veya

gerçeği asla tam olarak ifade edemediğini düşünüyorsun.

Anlatma yetisi istiyorsun.

Senin anlaman gereken,

kendinden başka olabilecek hiçbir şeyin yok.

Gidilebilecek hiçbir yerin yok.

Ne istiyorsan kendi içinde aramalısın.

yol senin içinde

yolculuk da öyle…