1hundred1

Verhuisd

noreply@blogger.com (Ton van 't Hof) — Sat, 22 Dec 2012 08:31:00 +0000

http://1hundred1.tumblr.com/

Binnenkort verkrijgbaar

noreply@blogger.com (Ton van 't Hof) — Thu, 20 Dec 2012 12:30:00 +0000

Bij Uitgeverij Stanza, in de serie Amsterdam Renaissance Chapbooks:

Ingangspunt
2012 in elf gedichten
Ton van 't Hof
ISBN 978-94-90401-09-2
20 blz - € 7,95

Lijstjes: te dol!

noreply@blogger.com (Ton van 't Hof) — Tue, 18 Dec 2012 13:13:00 +0000

Ik las dit jaar 53 boeken en gaf 12 ervan 5 sterren:

Thinking Poetics: Essays on George Oppen, onder redactie van Steve Shoemaker, University Alabama Press, 2009
The House That Jack Built: The Collected Lectures, Jack Spicer, Wesleyan University Press, 1998
Speaking the Estranged: Essays on the Work of George Oppen, Michael Heller, Salt Publishing, 2008
Dear world, fuck off, ik ga golfen, Frank Keizer, Uitgeverij Stanza, 2012
Inside Out (Sparrow #14), Robert Creeley, Black Sparrow Press, 1973
Who Knows What Constitutes a Life, John Ashbery, Z Press, 1999
John Ashbery and You: His Later Books, John Emil Vincent, University of Georgia Press, 2007
Hotel Lautreamont, John Ashbery, Farrar Straus Giroux, 1992
I Don't Want Anything To Do With The Internet, Sophia Le Fraga, Keep This Bag Away From Children, 2012
De Kooning: An American Master, Mark Stevens & Annalyn Swan, Knopf, 2006
West Wind Review 2012, onder redactie van Zeke Hudson, Southern Oregon University, 2012
Midlife Motivator, Mark van der Schaaf, Uitgeverij Stanza, 2012

16 boeken ontvingen 4 sterren, 16 boeken 3 sterren, 8 boeken 2 sterren en 1 boek kreeg 1 lullig sterretje. U kunt alle resultaten hier nazien.

In overleg met uw behandelend arts

noreply@blogger.com (Ton van 't Hof) — Mon, 17 Dec 2012 09:12:00 +0000

De kunst is: binnendringen in andermans brein

          M A N I P U L A T I E

Zoek de zeven verschillen tussen een politicus en een kunstenaar

          1e verschil

          (Paul Brown)

Broodkorsten die kleven

                    aan haar schoonheid

Daan Botlek

Er is veel

noreply@blogger.com (Ton van 't Hof) — Sun, 16 Dec 2012 08:17:00 +0000

wat me geen reet meer schelen kan

maar niet alles.

Ik knal, draai, val uiteen en hergroepeer

bij elke stap.

Ik zou wel naar buiten willen

vandaag, waar niets

in isolatie gezien kan worden.

Luzinterruptes

noreply@blogger.com (Ton van 't Hof) — Sat, 15 Dec 2012 08:14:00 +0000

In De figuur in het tapijt (Wereldbibliotheek, 2012) bedrijft Daniël Rovers receptie-esthetiek uit de jaren 60.

'[H]et vermogen de lezer een werkelijkheidservaring te bezorgen' – Ja dat is 't! – 'is een wezenlijke eigenschap van Oosterhoffs tekst'. Hij 'bewerkstelligt dat in de eerste plaats door in de roman veel ongezegd te laten. Zo noopt hij de lezer tot een betrokkenheid bij de tekst die op deze manier zelf een gebeurtenis wordt, dat wil zeggen: iets wat de lezer overkomt zonder dat hij precies weet wát er gebeurt.'

Rovers vermeldt geen in de tweede plaats, laat staan een derde en vierde. Als lezer moet ik het hiermee doen.

Lege plek in tekst dwingt lezer tot eigen invulling en leidt tot een (mogelijk meesterlijke) werkelijkheidservaring.

Ik bedoel: er is intussen toch wel iets méér gezegd over de wijze waarop taal onze communicatie belemmert? Dat kun je als literatuurwetenschapper niet afdoen met: 'Maar dat is hier niet mijn streven of ambitie geweest, of beter gezegd: daar bleek ik niet voor in de wieg gelegd. Ik heb voor een meer bescheiden, letterlijke leeswijze gekozen en me op de literaire teksten zelf gestort, in de (onbescheiden) overtuiging dat die teksten zelf een andere wereld in zich dragen.'

Een andere wereld? Dan welke? De theoretische? Paul Fry zegt over de aanwending van theorie het volgende:

'Theory doesn't have to be understood as a watchdog. At least in my opinion, and not everyone agrees with me, theory really lets us go our own way and simply reminds us that there are certain limits or reservations that need to be kept in mind, that one is perhaps wisest to keep in mind, as we think through problems of interpretation and meaning.'

Dat was ook mijn verwachtingshorizon toen ik aan dit boek begon. Enfin. Kostelijk zijn de rake citaten waarmee het boek doorspekt is. Alles wat ik hierboven gezegd heb verbleekt bij dit vonnis van Willem Jan Otten:

'Er gaat iets droevigs uit van een man die na zijn vijftigste nog steeds van zijn meningen leeft.'

noreply@blogger.com (Ton van 't Hof) — Fri, 14 Dec 2012 08:34:00 +0000

INGANGSPUNT

Het ontraadselen van de dag kun je
op verschillende manieren doen, maar altijd
onbewust, tegen vaste regels in. Je zit daar

en leest een gedicht. Over iets
wat er niet is. En ik weet dat je je afvraagt
of dat te maken heeft met opgerolde dimensies,

wat min of meer juist is; onthoud maar
dat het berekend zijn op effecten kenmerkend is,
een tactisch in leven blijven. Alsof

iemand je iets aanreikt
wat op het laatste moment wordt teruggetrokken, zo
adembenemend mooi.

De dag is een stuk linnen
en jouw schilderen een vorm van communicatie
onder licht zoete hypnose waarschijnlijk.

noreply@blogger.com (Ton van 't Hof) — Wed, 12 Dec 2012 14:11:00 +0000

John Ashbery's gedichten zijn hypnotiserende taalpatronen die effectief vaag zijn: ze klinken concreet maar zijn in feite zo algemeen en dubbelzinnig van aard, dat ze heel gemakkelijk aansluiten bij de ervaringen van de lezer. Ik raak telkens in een andere stemming, lijk steeds weer in mijn onderbewustzijn te belanden. Tom Jameson wees al eens op een mogelijke parallel tussen Ashbery's taalgebruik en dat van de Amerikaanse psychiater en psychotherapeut Milton Erickson.

Als ik Ashbery vertaal is 'effectieve vaagheid' een belangrijk keuzecriterium. Hieronder een vertaling van mijn hand van het titelgedicht uit zijn nieuwste bundel, Quick Question (Ecco, 2012):

KORTE VRAAG

Hier in het museum vragen we niet om moeilijkheden,
alleen de kruis van het huis, in zekere zin. Wij kunnen verder gokken
en chiquer zonder meeropbrengst. Van tijd tot tijd gonsden de auto's

's avonds laat en werden bleek: Uitspatting en berouw –
was dat niet het idee? Op jouw initiatief
zijn we hier, dwars door het ongemakkelijke deel

van een stad heen. Het leek wel alsof
sommige engelen wankelden op het houten hek.
Waren wij alles waar ze weet van hadden?

Of spelen wij een rol in hun geest reinigende
ritueel, noodzakelijk en af te danken?
Is dat niet logischer?

Minder dan een uur voor onze terugkeer van het meer
bloesemden de bomen als ontploffende granaten,
het landschap zoog zijn adem in,

nam er zoals altijd de tijd voor.
Ik wilde er met je moeder over praten,
maar heb haar nooit kunnen vergeven dat ze niet hier was, en kleurloos,

zoals moeders zouden moeten zijn,
denk ik. Te veel toepassingen van de regel volgen.
Er zijn er te veel, altijd bij ons

onder de boom die staat op het gazon
maar er niet meer is, alsof hij wil bewijzen dat het een droom was,
een ander tijdslot.

Foto © Nathaniel Brooks

noreply@blogger.com (Ton van 't Hof) — Tue, 11 Dec 2012 19:50:00 +0000

Linksboven én -onder waren aan de beurt vandaag. Raakte en passant ook nog numero cinque kwijt. En toen waren er nog maar 23 over. Dat was het voorlopig. Uitgeteld.

Het was geen dag als elke andere, gescheurd van Komrij's poëziekalender.

noreply@blogger.com (Ton van 't Hof) — Mon, 10 Dec 2012 19:22:00 +0000

METERSTAND

Toen ik je voor het laatst zag, in de haast om je terug te krijgen enz.
de kids getapet en klaar om naar de film te gaan.

Tegen die achtergrond dus. De oude man keek vreemd op.
Wat aan de deur klopt, zijn meestal schoenen,
zo niet dan toch een of andere
melancholie. Er is altijd wel iemand
die het zouteloos vindt. Ik scheurde me uit de armen
van de belangen van het verdwaasde genot
en we spraken met elkaar. Werkten samen aan een vers
dat níet saai zou zijn.

Ik telde tot tien en had daar zo mijn redenen voor, wilde het schip
dragende houden. De oude man antwoordde licht.
Rubberslang of niet, mijn mooiste fuchsia
sputterde in het aquarium, haalde haar schouders op,
steunde niet langer mijn overtuigingen. Er was geen plaats meer voor me
in de tapperij. Moet je een appel ontwerpen?

Daarna wilden ze ons evacueren,
vanwege een vliegende storm, ik loog terug
en liet de wind bij me komen, en hij deed iets wat niemand
had verwacht. Kunnen we de maaltijd gebruiken
op het terras aan het water? Vrijspraak
bij gebrek aan bewijs. Flink gewaagd is half gewonnen. Lopen
als een pluvier, naar de overzijde waden. Summa cum laude in de liefde
en geneeskunst; ik jaag niet alles
door de keel, de geschuurde wijze, belandde via via
ooit eens hier.

De laatste tijd vallen de oude man en ik vaker samen.
Zijn commentaar heeft iets speels over zich en geestigs, hoewel dit niet is
wat ons bindt. Wat wél? Dat gaat dus niemand wat aan.

Ik weet zeker dat men denken zal dat we nu klaar zijn. Maar
dat zijn we niet. Er groeide eens een koelbox.
Als jij me het gekierewiet toesteekt dan vul ik de plaat met koekjes,
omdat zij kunnen, zij moeten worden doorgesluisd.

Dit vers maakt deel uit van een nieuwe reeks gedichten, getiteld Hotel Nieuw Lautréamont, een transmutatie van werk van John Ashbery.

noreply@blogger.com (Ton van 't Hof) — Sun, 09 Dec 2012 13:26:00 +0000

Tja, denk ik dan, terwijl twee parelvissers zingen, de poëzie gaat zoals zij altijd heeft gedaan, haars weegs, en niemand weet waarheen.

Ik heb voldoende materiaal voor een volgende bundel. Maar waarom nóg een boek dat bijna niemand leest?

Een revolutie in de vorm... Is dát dan wat we nodig hebben?

Ik kom maar niet aan Wigmans bundel toe. Mijn gemoed biedt krachtig weerstand momenteel. Forceren wil ik niet. Hij zou geen eerlijke behandeling krijgen.

Volgens Kellendonk kan alleen de roman 'een beleving bieden die recht doet aan de complexiteit van de werkelijkheid,' lees ik in Daniël Rovers De figuur in het tapijt (Wereldbibliotheek, 2012). Mmmmm, denk ik dan, Kellendonk was vast geen groot poëzielezer, en sla Ashbery er nog maar eens op na:

'Like fish sauce, but agreeable.'

Jesse Treece

noreply@blogger.com (Ton van 't Hof) — Sat, 08 Dec 2012 16:49:00 +0000

Uit Mark van der Schaafs Midlife Motivator, een onbetaalbare bundel, dolkomisch!

Waarom krijg ik het vermoeden
dat dit allemaal deel uitmaakt
van de plannen om mijzelf te overtuigen?

Ben ik een stervende wiens leven snel wegebt
zoals de zon achter de heuvels in het Westen
ondergaat en binnenkort verbannen
naar het museum?

De bevrediging waar ik zo hevig naar verlang
blijft net buiten bereik.
Ik wil niet buitengesloten worden. Ik wil niets
overhaasten. Het is belangrijk dat ik mijzelf vergeef.

Mijn hart bonkt zo zwaar dat ademhalen moeilijk is.
Zouden parachutespringers zich zo voelen?
Die woorden komen uit het diepst van mijn ziel.

Ik heb meer gedaan dan met mijzelf gedoucht.
Ik heb een aandenken achtergelaten.
Ineens leek dat het juiste om te doen.

noreply@blogger.com (Ton van 't Hof) — Fri, 07 Dec 2012 16:00:00 +0000

but no one word
is going to be quite right

noreply@blogger.com (Ton van 't Hof) — Thu, 06 Dec 2012 13:41:00 +0000

Dan Hoy heeft weinig op met de wereld van vandaag en zou haar willen veranderen: 'to end the world and change life.' Hij zit niet graag bij de pakken neer en bedacht het concept van de 'pin-upkunstenaar': hij die ons wil doen stilstaan bij de wereld, het leven en het niets. Het gaat de pin-upkunstenaar om de schepping van een moment van overdenking, waarin steeds weer de potentie aanwezig is om uit te groeien tot een revolutie.

Ik herinner me mijn aller-
eerste ervaring.

Ik was nul.

Het was als wakker worden
maar dan omgekeerd.

Vreemde wezens die
een vreemd wezen trekken
uit een ander vreemd wezen.

Dan Hoy

Hoy wil overdenkingsmomenten scheppen door 'het niets' op de voorgrond te plaatsen 'teneinde de onmogelijkheid te betuigen van het bestaan, de oneindigheid van het denken en de volledige willekeur van alle regels en omstandigheden.'

Deze gedachtegang - van niets naar onmogelijkheid/oneindigheid/willekeur - lijkt hij te schragen met een bijbelse overtuiging (Korintiërs 1-28): 'wat in de ogen van de wereld onbeduidend is en wordt veracht, wat niets is, heeft God uitgekozen om wat wél iets is teniet te doen.'

Ik ken deze plek

een zootje
ongeregeld

alleen maar knappe
staaltjes
en verbazing.

Wetten worden gebroken.

Vreemde wezens
likken kut.

De gedichten hier zijn afkomstig uit Hoy's nieuwste bundel, Revelations & Confessions (Slim Princess Holdings, 2012), waarin hij tracht de daad bij het woord te voegen. Het chapbook bevat 33 korte verzen die cirkelen om de leegte van vervreemding. Hoy geeft dit vooral vorm door de ik-figuur het gevoel te geven te worden omsingeld door buitenaardse wezens, wat leidt tot een alles verlammende doemdenkerij. Seks lijkt nog de enige handeling waartoe hij in staat is.

De toekomst
van de aarde

laat me
klaarkomen over

hun piepkleine
vreemde handjes.

Maar de dreiging is groot - 'Of/ word een buitenaards wezen// of word echt/ depressief. - en uiteindelijk weten de vreemde wezens de ik-figuur volledig in hun greep te krijgen: hij wordt één van hen. De boodschap is duidelijk: in onze huidige kapitalistische samenleving zijn we van onszelf vervreemd. Dan Hoy biedt geen uitweg uit deze situatie, maar heeft me wel weer eens het begrip vervreemding doen overdenken. Revelations & Confessions is een retegoede bundel.

Slaap
strategisch.

Deze laatste dagen
als een vreemdeling

op deze planeet.

Wacht
op het signaal.

noreply@blogger.com (Ton van 't Hof) — Wed, 05 Dec 2012 16:00:00 +0000

SO MANY DIFFERENCES OF LIGHT AND DARK

Slapdash application ends
into a compact jumble.

Inspiration alone belongs altogether to the individual.

That, to me, is self-evident.

Then look fussy.

noreply@blogger.com (Ton van 't Hof) — Tue, 04 Dec 2012 20:41:00 +0000

Ik geraak niet in vervoering van Virtualia. Teletonen, maar dat heeft Sybren Polet ook niet op het oog met zijn poëzie. Wat dan wel? Om deze vraag te kunnen beantwoorden moeten we op zoek naar het kloppend hart van deze verzen. Ik sla de bundel open op een willekeurige bladzijde:

    RANDLAND

     1

H. Euclidio. Zelfs de natuur
heeft soms gevoel voor humor,
                                                          wiskundige.

                      Minerale vergissingen.

Kunstmensen als proefdieren.
                                                         Proeftaal,
die je reeds meent te horen.

     2

Eeuwig omgeven door rrrandfiguren,
terloopse aanwezigheden.
                                                  Alle land
grensland met zijn alom aanwezige
illegale verbalen.

Ontbonden alfabet.
                                     Zwijgmuziek.

                                                  *

Leven is levensecht spelen.

Hier is iemand aan het woord die in zichzelf lijkt te verkeren. Wiens gedachten we lezen. Flarden ervan. Geen aaneengesloten redeneringen. Ze zijn er misschien wel, maar we komen ze niet aan de weet. Dit gedicht doet verslag van een overdenking. Zware kost, dat wel, waaraan het fragmentarische karakter mede debet is.

Waar zou dit gedicht over kunnen gaan? In het eerste deel wordt Euclides aangesproken, Oud-Griek en grondlegger van de meetkunde. Nu wil het geval dat de natuur zich niet wenst te houden aan alle axioma's van Euclides en 'minerale vergissingen' voortbrengt: niet-Euclidische geometrische vormen, waarvan broccoli een voorbeeld is. Daarnaast hebben Escher en Gaudi als 'kunstmensen' geëxperimenteerd met kunstvormen - proeftalen? - die niet voldoen aan het Euclidische parallellenpostulaat. Maar 'proeftaal' zou ook kunnen verwijzen naar de programmeertaal Euclid, die in de jaren 70 werd ontwikkeld.

Alhoewel met 'rrrandfiguren' ook fractals worden bedoeld, niet-Euclidische zelfgelijkende meetkundige figuren die o.a. op kustlijnen kunnen lijken, roept deel twee bij mij vooral associaties op met asielzoekers en vluchtelingen. De regels 'Ontbonden alfabet./ Zwijgmuziek.' zorgen daarbij voor een onheilspellende sfeer. Ineens ook krijgen de woorden 'kunstmensen', 'proefdieren' en 'proeftaal' uit het eerdere deel donkere connotaties. In de laatste regel besluit Polet zijn gedachtegang en trekt de conclusie dat het leven zich beweegt tussen verbeelding en realiteit, 'levensecht spelen' is, soms lollig dan weer gewaagd of zelfs levensgevaarlijk.

Polets poëzie is in de eerste plaats een intellectualistische aangelegenheid: zij draait om het verstand. Kennis is een sleutel om zijn gedichten verder te kunnen openen. Evenals tijd. Alleen al voor bovenstaand vers een uurtje of twee puzzelen en googelen. Ik houd er wel van. Maar geraak er niet van in vervoering. Daartoe zouden ook mijn zintuigen in stelling moeten worden gebracht. En dat doet Polets poëzie toch te weinig.

Polet is geen groot commercieel succes. Op een toekenning van de VSB Poëzieprijs 2013 zit de boekenbranche dan ook niet te wachten. Ik gun het hem wel.

Mededeling

noreply@blogger.com (Ton van 't Hof) — Mon, 03 Dec 2012 13:38:00 +0000

In dit onzekere economisch klimaat snijden commerciële uitgeverijen in de kosten zonder daarbij uit het oog te verliezen wat belangrijk is. Zij denken goed na over de langetermijnimplicaties voor ze gaan snijden of projecten afstoten. Zij focussen op de core business van de onderneming. Ze nemen afscheid van werknemers die ondermaats presteren. Tegelijkertijd besteden ze extra aandacht aan de beste werknemers. Ze doen wat ze kunnen om zoveel mogelijk kennis en ervaring te behouden. En, misschien nog wel belangrijker, ze zetten alles op alles om de klant zoveel mogelijk waar voor zijn geld te bieden.

Het bestuur heeft gemeend langs deze weg te moeten reageren op de aantijgingen.

noreply@blogger.com (Ton van 't Hof) — Sun, 02 Dec 2012 07:26:00 +0000

LICHTE UITLOPER

Jezus, wat een zootje
boeken! Ik ga een uurtje zitten
tikken, lees dan
wat iemand anders geschreven heeft.

Niet echt een herenhuis voor dit gedoe.
Maar jouw happenings zijn net safe houses
met verborgen risico's
van een andere orde, zoals een agressieve overname

van het weer.
We zijn in iets verwikkeld geraakt

wat ons pusht ons uit te spreken voor de regels:
'Weet ze te gebruiken.'
Het is niet zonder belang. Als een slag

in de lucht.

Eén van ons blijft achter.
Eén van ons brengt het voorschot
op het tapijt. De blinde hartstocht, goddomme
waarmee het leven ons blijft navolgen.

Dit is het openingsgedicht van een nieuwe reeks gedichten, getiteld Hotel Nieuw Lautréamont, een transmutatie van werk van John Ashbery.

noreply@blogger.com (Ton van 't Hof) — Sat, 01 Dec 2012 09:03:00 +0000

Celinspecties van Ester Naomi Perquin is een bundel die het niet wil zijn, waar ik het mijne van denk: lamaarwaaien. Laat ik uitleggen waarom. Ik vind het van belang dat we ons in de plaats van criminelen stellen om hun daden, houding en reacties te begrijpen. Gelukkig hebben we daar professionals voor, geen cipiers overigens, die hebben een andere functie-omschrijving. Als een dichter er zich mee gaat bemoeien, dan dient hij dat wel met de grootste omzichtigheid te doen, anders kan de empathische act uitmonden in een pervers fantasietje, dat niets zegt over de dader, een pedofiel in het geval hieronder, maar alles over de minstreel zelf.

JAKOB DE B.

Altijd denk je aan de meisjes, zo gauw de wereld 's morgens openklapt
aan hun huppel het huis uit, hun sprong in het zicht, hun dansende
fietsende benen je dansende fietsende hart

en denk je steeds laat mij alleen maar haar ene gezicht, het precieze
vastgevroren volmaakte dat ik ken - maar de meisjes hiervoor
en de meisjes hierna raken telkens door elkaar, zo

beweeglijk hun haren en ogen en monden hun manieren van praten
'kijk dit is een beestje dat ik heb, dat zit hier weggekropen',
zo snel op hun benen gaan ze voorbij

en je denkt aan de deur, de stalen geur van zelfbehoud, je denkt
aan de meisjes, hun huppel het huis uit, nooit te weten of er
eentje van haar fiets springt, op je afrent, van je houdt.

Ester Naomi Perquin! Kom op zeg! Wie wil je hier nu in de maling nemen: de dader, zijn slachtoffers, de lezer, jezelf, de poëzie? In het gedicht 'Verkeerd begrepen' zeg je: 'Ik wilde wél dat het goed afliep. Ik had níet de intentie/ om wie dan ook van modder te voorzien [...] Ik wilde wél iets nobels brengen, een enkel woord,/ desnoods een klank, een hele serie daarvan...' Het resultaat is een reeks gedichten waarin je misdadig gedrag vergoelijkt in plaats van dat je het tracht te begrijpen. Bij zulks een naïviteit haak ik dus af.

Maar een groot deel van de bundel bestaat helemaal niet uit celinspecties maar uit herinneringen, verklaringen, gesprekken, bekentenissen in de familiale en relationele sfeer, die ik eerder in verband breng met Perquin zelf dan met de criminelen, al zijn er recensenten die me anders willen doen geloven. Wat me opvalt is de vormvastheid: steeds weer lange beschrijvende zinnen waarin zaken selectief worden belicht, waardoor niet altijd duidelijk is wat er nu precies aan de hand is en er ruimte ontstaat voor eigen interpretatie en invulling. De toon is er eentje van vastberadenheid: zo en niet anders wil de dichter dat zijn gedichten zijn. Perquin heeft de regie, houdt de controle, laat niets aan het toeval over.

Haaks dus op mijn eigen poëtica. Toch staat er een gedicht in de bundel dat veel vergoedt:

ER IS NIETS GEBEURD

Er waren allerlei redenen om een kind te krijgen
dus kregen wij een kind. Het was een jongen,
groot voor zijn leeftijd, zwijgzaam.

We kochten een huis en kregen twee dochters
omdat één kind, zwijgzaam, zielig is.

Er waren kapers op de kust.
We namen een hond met scherpe tanden
omdat een huis moet worden bewaakt,
bij voorkeur dag en nacht.

We gingen op vakantie met drie kinderen,
de hond en de gedachte aan het huis,
dat in de tussentijd, weerloos,
achterbleef. We stuurden
het kaarten van zee.

Maar de VSB Poëzieprijs is te veel van het goede.

noreply@blogger.com (Ton van 't Hof) — Fri, 30 Nov 2012 13:27:00 +0000

THIS IS NOT ART CRITICISM

This is art politics.

Its emotional fallout.

I declare it. At the same time I am, I hope,
involved in much more.

It is difficult and complex. All poetry

worth anything has all this.

I have always done a lot of them.

Helena Hamilton

noreply@blogger.com (Ton van 't Hof) — Thu, 29 Nov 2012 14:23:00 +0000

Ik schreef al eerder over Steve McCaffery, maker van maffe gedichten, serieuze maffe gedichten. In Slightly Left of Thinking (Chax Press, 2008) staat een reeks teksten onder de titel 'Ghost Poems', waarin telkens een gedicht wordt beschreven dat in werkelijkheid niet bestaat, een spookgedicht.

Dit eerste gedicht beslaat één pagina; er zijn 28 regels, 119 woorden, 16 komma's, 8 punten, 2 citaten die samen 17 woorden omvatten, en 21 verschillende alfabetische tekens. Het schijnt een parodie te zijn op Cicero's voordracht over Academisch Scepticisme, maar het is slechts gedeeltelijk geschreven in het Latijn. Eén regel suggereert dat wolken eigenlijk weerleggingen zijn van de lucht en dat goede daden het best kunnen worden toegelicht tegen een achtergrond van kwaad. Het dominante vermogen van het gedicht is akoestisch, direct gevolgd door het olfactorische en optische. Ik weet niet helemaal waarom naar Aristophanes wordt verwezen na een vluchtige zinspeling op de meetkundige waarschijnlijkheid dat kippeneieren natuurlijk geodetisch kunnen zijn, of waarom een naamloos subject nog voor de lunch in Café Pyrenées probeert twee identieke bladeren te vinden in een bos. Mijn favoriete regel is de achtste, die eindigt met het woord 'onzichtbaar'. De minst leuke vind ik de enkele regel die luidt 'de twee kanten van het vierkant'.

Is dit een gedicht? Ja, dit is een gedicht. Géén 'pats! boem! de wereld!'- of 'verstoorde lezer'-variant, maar eentje met een speels, onderzoekend karakter dat tot vrolijkheid stemt. Alleen al in zijn manifestatie gaat elk gedicht dat ooit is geschreven over poëzie, verhoudt zich tot alle poëzie, levert er in zijn vertoon commentaar op. McCaffery's gedicht spreekt ook letterlijk de poëzie aan, in de vorm van een beschrijving van een gedicht, dat overigens niet bestaat en ook nooit bestaan heeft.

De voordracht waarvan sprake is in beide gedichten is Cicero's De Fato, waarin een Oud-Griekse discussie uit de doeken wordt gedaan over het lot. In die discussie komt ook 'het mogelijke' aan bod: zij die geloven dat de mens geen enkele invloed heeft op zijn lot onkennen het bestaan van alternatieve mogelijkheden. Tegen dit geloof lijkt McCaffery's gedicht zich met heel zijn wezen te verzetten: met de beschrijving van het spookgedicht vangen we een glimp op van iets wat niet bestaat en wordt een alternatieve mogelijkheid in het leven geroepen.

McCaffery's reeks 'Ghost Poems' is in de eerste plaats een verdediging van de poëzie. Geheel en al uit vrije wil.

noreply@blogger.com (Ton van 't Hof) — Wed, 28 Nov 2012 13:26:00 +0000

Ik geloof dat ik Jeroen van Rooij begrijp. Maar bestempel zijn oplossing - méér ruimte voor recensenten 'om hun opvattingen te verkondigen' - als onrealistisch. Het recensiespeelveld is in dagbladen en opinietijdschriften definitief verkleind tot een paar honderd woorden. In het voetbal leidde een verkleining van het benutbare veld nog niet zo lang geleden tot de ontwikkeling van wonderschoon combinatievoetbal. Méér ruimte biedt geen uitkomst binnen de literatuurkritiek maar een verdere verfijning van de nieuwe retorica, bijvoorbeeld, wel.

noreply@blogger.com (Ton van 't Hof) — Tue, 27 Nov 2012 09:58:00 +0000

In Wijvenheide van Luuk Gruwez zijn 45 gedichten opgenomen. Meer dan de helft is gelegenheidspoëzie, veelal in opdracht geschreven. 19 ervan pende Gruwez neer bij een schilderij of een ets. Van de etsen zijn helaas geen afdrukken opgenomen in de bundel, waardoor een cyclus van vijf gedichten onbegrijpelijk is. De thematiek is een wonderlijk allegaartje. Sommige gedichten zijn zo slecht dat ze hadden moeten worden doorgehaald:

Vroegere liefsten

Ze zeggen dat liefsten van vroeger, zij van wie
men nooit meer zeker weet in welke mate zij van vroeger,
ze zeggen dat vroegere liefsten soms het meest. Zéggen zij.
Dat vroegere liefsten je vermoeien, je vermoedelozen.

Dat vroegere liefsten aan de tralies in je hersens rukken
en daar woekeren, daar hevig woekeren. Zo weinig,
zeggen zij, weten liefsten van vroeger wat verdwijnen is
dat zij besluiten hun afscheid uit te stellen, uit en uit

tot zij zichzelf en iedereen vergeten zijn.

Gruwez is een bard die zich weinig gelegen laat liggen aan moderne poëtische ontwikkelingen en het volk pruikerig blijft toezingen, tafereeltje hier, snorretje van Flaubert daar. Nee, dit is niet mijn poëzie. Ze bevat nauwelijks verrassingen, geen reflecties op haar materialiteit, is veelal gesloten, geordend, zonder rafelingen en daardoor futloos ook. IKEA-poëzie, zeg maar.

Valt er dan helemaal niets te genieten in Wijvenheide? Jawel. Als Gruwez het vrouwelijk schoon bewierookt, met een ondeugende twinkeling in zijn ogen: op dat moment stijgen de gedichten boven de middelmaat uit.

Al mijn lichaamsdelen wens ik u te presenteren
zodat u mij van top tot teen bekijken kunt. Ik zie
uw pukkels en uw sproeten wel. Ik neem uw pens waar
en uw stekelhaar. En zelfs die oppergaai van u: ik zie hem staan.

Maar als deze doorsneebundel de VSB Poëzieprijs 2013 krijgt, dan eet ik mijn hoed op.

noreply@blogger.com (Ton van 't Hof) — Mon, 26 Nov 2012 13:59:00 +0000

H & E zeggen dat "taal in het citeren werkelijk over zichzelf gaat."

Maar dat ik dan tegelijkertijd rapporteer over H & E.

Lastiger lijkt het te worden met valse citaten. Of flarf.

(Language Turned On Itself: The Semantics and Pragmatics of Metalinguistic Discourse, Herman Cappelen & Ernie Lepore, Oxford University Press, 2007)

(En toen waren er nog maar 24 tanden en kiezen over. "Me hele kakement doe zeer.")

noreply@blogger.com (Ton van 't Hof) — Sun, 25 Nov 2012 14:15:00 +0000

H.H. Ter Balkt (1938) herhaalt zichzelf telkens weer. Bundel na bundel. Ook Vliegtuigmagneet is geen uitzondering op deze regel. Wat betekent dat eerdere kritiek ook van toepassing is op deze nieuwe reeks gedichten. Ik haal de jury van de P.C. Hooft-prijs 2003 nog maar eens aan:

"De recalcitrante toonzetting van de gedichten, de wellust die uit de schijnbaar frivole, vindingrijke taalbehandeling spreekt, de suggestieve kracht van vele beklijvende beelden, de sarcastische sneren naar de gemechaniseerde wereld en de roofbouw op de natuur zijn verstechnische, stilistische en inhoudelijke aspecten die het oeuvre van H.H. ter Balkt vanaf het begin kenmerken."

En verderop in het juryrapport (niet volledig online) staat vast ook nog wel iets over de onvervulbare hoop op eenheid die de wereld in Ter Balkts beleving ooit eens was en dat dit de drijfveer van zijn schrijverschap is, wat onder meer tot uitdrukking komt in het voortdurend teruggrijpen op oude versvormen als sonnet en hymne onder een gelijktijdige aantasting ervan. Etc.

Sinds de eerste uitreiking van de VSB Poëzieprijs in 1994 heeft Ter Balkt een stuk of acht dichtbundels gepubliceerd. Van alle genomineerden voor 2013 heeft alleen hij eerder op de nominatielijst gestaan, met Anti-canto's en De Astatica, dat werd uitgegeven in 2005.

Maar ik zou het gek vinden als Ter Balkt de prijs voor de neuzen van de anderen zou wegkapen. Vliegtuigmagneet is een bundel die je van hem verwacht, geheel in lijn met zijn oeuvre, geen uitzonderlijk exemplaar. Een eventuele toekenning van de VSB Poëzieprijs als waardering voor zijn gehele werk zou ik nog kunnen billijken, ware het niet dat hij inmiddels drie oeuvreprijzen in zijn kast heeft staan.

Wat allemaal niet wil zeggen dat ik niet van de poëzie van deze ouwe romanticus houd, want dat doe ik wel degelijk. Eén strofe dan.

...grommend; tractorsporen
onverdroten ratelend en grommend
Verpletterdheid loerde op ons